# فتت (ف-ت-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AA%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ت - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب التاء والفاء
ت ف، ف ت يستعملان
تف:
التُّفُّ: وَسَخ الأظفار، والأُفُّ: وَسَخ الأُذن.
والتَّتْفيف من التُّفِّ التَّأْفيف من الأُفِّ، ويقال: أُفَّةً لكَ، وأُفُّ وأَفٌّ وإفٌّ.
فت:
الفَتيت كلُّ شيءٍ مَفْتُوتٍ إلاّ أنّهم خصّوا الخُبْزَ المفتوتَ.
والفَتيت الشيءُ الذي يقع فيَنُقطع.
والفَتَّةُ: بَعْرَة أو رَوْثة مَفتوتةٌ تُوضَعُ تحت الزَّندَة.
والفُتاتُ: أن تأخذَ الشيءَ بإِصبَعِكَ فتصيِّرَه فُتاتاً، أي دُقاقاً.

##### Türkçe

باب **التاء** و**الفاء**
**ت ف**، **ف ت** kullanılırlar.

**تف**:
**التُّفُّ**: tırnakların kiri; **الأُفُّ**: kulağın kiri.
**التَّتْفيف** **التُّفِّ**’ten; **التَّأْفيف** **الأُفِّ**’ten (gelir). Ve denilir: **أُفَّةً لكَ**; ve **أُفُّ** ve **أَفٌّ** ve **إفٌّ**.

**فت**:
**الفَتيت**: her **مَفْتُوتٍ** şey; ancak onlar **الخُبْزَ المفتوتَ**’u tahsis ettiler.
**الفَتيت**: içine düşen, sonra kesilip kopan şey.
**الفَتَّةُ**: **بَعْرَة** veya **رَوْثة**; **مَفتوتةٌ**; **الزَّندَة**’nin altına konulur.
**الفُتاتُ**: şeyi parmağınla alman, sonra onu **فُتاتاً** yapman; yani **دُقاقاً**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

فتَّ الشيء، أي كسره، فهو مفتوت وفَتيتٌ يقال: فَتَّ عَضُدي وهدَّ ركني. والتَفَتُّتُ: التَكسُّر. والانْفِتاتُ: الانكسار. وفُتاتُ الشيء: ما تكسر منه. والفَتّةُ: ما يُفَتُّ ويوضع تحت الزَندة. والفَتوتُ والفتيتُ، من الخبز.

##### Türkçe

**فتَّ** şey’i; yani onu kırdı; o da **مفتوت** ve **فَتيتٌ** olur. Denilir ki: “**فَتَّ** pazumu ve rüknümü yıktı.”

**التَفَتُّتُ**: parçalanıp kırılma.

**الانْفِتاتُ**: kırılma.

Şey’in **فُتاتُ**’ı: ondan kırılan şey.

**الفَتّةُ**: **يُفَتُّ** edilen ve **الزَندة**’nin altına konulan şey.

**الفَتوتُ** ve **الفتيتُ**: ekmekten.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف ت ت
فتّ الخبز وفتّته وهو أن يكسره بأصابعه حتى يتركه دقاقاً‏.‏
ونزلت بفلان فسقاني الفتيت والفتوت وهو الخبز المفتوت كالسّويق‏.‏
ونثرن في ملاعبهنّ فتات المسك وهو كسارته وسقاطته وكذلك فتات الخبز وفتات العهن‏.‏
قال زهير‏:‏ كأن فتات العهن في كلّ منزل نزلن به حبّ الفنا لم يحطّم وفي المثل ‏"‏ كفّا مطلّقة تفتّ اليرمع ‏"‏ وهذا مما يفتّ كبدي‏.‏
وفتّ في عضده إذا كسر قوته وفرّق عنه أعوانه‏.‏
وفلان لا يساوي فتّةً وهي البعرة التي تفتّ فتوضع تحت الزنّدة‏.‏
ومالك تفتفت إلى فلان أي تسارّه‏.‏
وما هذه الدندنة والفتفتة‏.‏

##### Türkçe

ف ت ت
**فتّ** ekmeği ve onu **فتّته**; o, onu parmaklarıyla kırmasıdır; ta ki onu ufak kırıntılar hâlinde bıraksın.
Ve falana indim de bana **الفتيت** ve **الفتوت** içirdi; o, **السّويق** gibi ufalanmış ekmektir.
Ve oyun yerlerinde **فتات المسك** serptiler; o, onun kırıntısı ve döküntüsüdür; yine bunun gibi **فتات الخبز** ve **فتات العهن**.
Züheyr dedi ki: “Sanki her menzilde, içine indiklerinde, **العهن**’in kırıntısı, kırılmamış **الفنا** tanesi gibidir.” Ve meselde: “Serbest bırakılmış iki el, **اليرمع**’ı ufalar.” Ve bu, ciğerimi ufalayan şeylerdendir.
Ve onun pazısında **فتّ** etti; kuvvetini kırdığı ve yardımcılarını ondan ayırdığı zaman.
Ve falan bir **فتّةً** etmez; o, ufalanıp çakmak taşının altına konulan tezek parçasıdır.
Ve “Sen niçin falana **تفتفت** ediyorsun?” yani onunla gizlice konuşuyorsun.
Ve bu **الدندنة** ve **الفتفتة** nedir?

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فَتَّ الشيءَ يَفُتُّه فَتّاً، وفَتَّتَه: دَقَّه. وقيل: فَتَّه كَسَره؛ وقيل: كسره بأَصابعه.
قال الليث: الفَتُّ أَن تأْخذ الشيء بإِصبعك، فَتُصَيِّرَه فُتاتاً أَي دُقاقاً، فهو مَفْتُوتٌ وفَتِيتٌ. وفي المثل: كَفّاً مُطْلَقةً تَفُتُّ اليَرْمَعَ؛ اليَرْمَع: حجارة بيض تُفَتُّ باليد؛ وقد انْفَتَّ وتَفَتَّتَ.والفُتاتُ: ما تَفَتَّت؛ وفُتاتُ الشيء: ما تكسر منه؛ قال زهير:كأَنَّ فُتاتَ العِهْنِ، في كُلِّ مَنْزِلٍ
نَزَلْنَ به، حَبُّ الفَنَا لم يُحَطَّمِ
قال أَبو منصور: وفُتاتُ العِهْنِ والصوف ما تساقط منه.
والفَتُّ والتَّتُّ: الشَّقُّ في الصَّخْرة، وهي الفُتُوتُ والثُّتُوتُ. والتَفَتُّتُ: التَّكَسُّر.
والانْفِتاتُ: الانكسار.
والفَتِيتُ والفَتُوتُ: الشيءُ المَفْتُوتُ، وقد غَلَبَ على ما فُتَّ من الخُبْز؛ وفي التهذيب: إِلا أَنهم خَصُّوا الخُبْز المَفْتُوتَ بالفَتِيتِ. والفَتِيتُ: الشيءُ يَسْقُطُ فيَتَقَطَّعُ ويَتَفَتَّتُ. وكلَّمه بشيءٍ ففَتَّ في ساعده أَي أَضْعَفَه وأَوْهَنَه. ويقال: فَتَّ فلانٌ في عَضُدِي، وهَدَّ رُكْني. وفَتَّ فلانٌ في عَضُدِ فلانٍ، وعَضُدُه أَهلُ بيتِه، إِذا رام إِضْرارَه بتَخَوُّنِه إِياهم. والفُتَّة: الكُتْلةُ من التمر.
الفراء: أُولئك أَهلُ بيتٍ فَتٍّ وفُتٍّ وفِتٍّ إِذا كانوا مُنْتَشرين، غير مجتمعين.
ابن الأَعرابي: فَتْفَتَ الراعي إِبلَه إِذا رَدَّها عن الماء، ولم يَقْصَعْ صَوَّارها.
والفُتَّة: بَعْرة، أَو رَوْثة مَفْتوتة، تُوضَع تحتَ الزَّنْدِ عند القَدْح. الجوهري: الفُتَّةُ ما يُفَتُّ ويوضَع تحت الزَّنْدِ.

##### Türkçe

**فَتَّ** şeyi **يَفُتُّه** **فَتّاً** (diye) ve **فَتَّتَه**: onu inceltti. Ve denildi: **فَتَّه** onu kırdı; ve denildi: onu parmaklarıyla kırdı.

Leys dedi: **الفَتُّ** şu ki, şeyi parmağınla alırsın da onu **فُتاتاً** yani ince kırıntılar hâline getirirsin; o hâlde o **مَفْتُوتٌ** ve **فَتِيتٌ**tir. Ve meselde: “Açık bir avuç, **اليَرْمَعَ**’ı **تَفُتُّ** eder”; **اليَرْمَع**: elle ufalanan beyaz taşlardır; ve gerçekten **انْفَتَّ** ve **تَفَتَّتَ**. Ve **الفُتاتُ**: **تَفَتَّت** eden şeydir; ve şeyin **فُتاتُ**’ı: ondan kırılan şeydir; Züheyr dedi:

Sanki **العِهْنِ**’in **فُتاتَ**’ı,
İçinde konakladıkları her menzilde,
Parçalanmamış **الفَنَا** tanesi(ymiş).

Ebû Mansûr dedi: Ve **العِهْنِ**’in ve yünün **فُتاتُ**’ı, ondan dökülen şeydir.

Ve **الفَتُّ** ve **التَّتُّ**: kayadaki yarıktır; ve o, **الفُتُوتُ** ve **الثُّتُوتُ**tur.

Ve **التَفَتُّتُ**: kırılıp parçalanmadır.

Ve **الانْفِتاتُ**: kırılmadır.

Ve **الفَتِيتُ** ve **الفَتُوتُ**: ufalanmış şeydir; ve ekmekten ufalanmış olana galip (yaygın) olmuştur; ve **التهذيب**’de: ancak onlar ufalanmış ekmeği **الفَتِيتِ** ile tahsis ettiler. Ve **الفَتِيتُ**: düşen, sonra parçalanan ve ufalanan şeydir. Ve onunla bir şey hakkında konuştu da onun pazusunda **فَتَّ** etti; yani onu zayıflattı ve gevşetti. Ve denilir: falan benim pazumda **فَتَّ** etti ve dayanağımı yıktı. Ve falan, falanın pazusunda **فَتَّ** etti; ve onun pazusu, ev halkıdır; onları ona karşı hainlikle (kötüleyerek) ona zarar vermeyi istediği zaman.

Ve **الفُتَّة**: hurmadan bir kütledir.

Ferrâ: Onlar, dağınık, toplanmış olmayan kimseler oldukları zaman, **فَتٍّ** ve **فُتٍّ** ve **فِتٍّ** bir ev halkıdır.

İbnü’l-A‘râbî: Çoban, develerini sudan geri çevirdiği ve onların böğürtüsünü kesmediği zaman, **فَتْفَتَ** etti.

Ve **الفُتَّة**: bir tezek; yahut ufalanmış bir dışkıdır; çakmak vurma sırasında **الزَّنْدِ**’in altına konur. Cevherî: **الفُتَّةُ**, ufalanan ve **الزَّنْدِ**’in altına konan şeydir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ت ت * * فَتَّهُ * كسره وبابه ردَّ و * التَّفَتُّتُ * التكسر و * الانْفِتَاتُ * الانكسار و * فُتَاتُ * الشيء ما تكسر منه و * الفَتُوتُ * و * الفَتِيتُ * من الخبز

##### Türkçe

* ف ت ت * **فَتَّهُ**: onu kırdı; bâbı **ردَّ**’dir. Ve **التَّفَتُّتُ**: kırılıp parçalanma. Ve **الانْفِتَاتُ**: kırılma. Ve **فُتَاتُ**: şeyin ondan kırılıp dökülen kısmı. Ve **الفَتُوتُ** ve **الفَتِيتُ**: ekmekten.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفت: الدق  ، فت الشىء يفته فتا، وفتته: دقه. يقال: الفت:  الكسر  ، وخصه بعضهم  بالأصابع  . قال الليث: الفت: أن تأخذ الشىء بإصبعك، فتصيره فتاتا؛ أي دقاقا، فهو مفتوت وفتيت، وفي المثل:  كفا مطلقة تفت اليرمعا  . اليرمع: حجارة بيض تفت باليد. وقد انفت وتفتت الفت والثت:  الشق في الصخرة  ، وهي الفتوت والثبوت.  والفتيت والفتوت  : الشىء  المفتوت  وقد غلب على ما فت من الخبز، وفي التهذيب: إلا أنهم خصوا الخبز المفتوت بالفتيت. ومن الأساس: ونزلت به فسقاني الفتيت، والفتوت: خبز مفتوت كالسويق. وقال غيره: الفتيت: الشىء يسقط فيتقطع ويتفتت. كلمة بشىء ف  فت في ساعده  ، أي أضعفه وأوهنه، ويقال: فت فلان في عضدى، وهد ركنى، إذا كسر قوته وفرق أعوانه، وذا مما يفت كبدى، وفت فلان في عضد فلان -وعضده: أهل بيته- إذا رام إضراره بتخونه إياهم. نثرن في ملاعبهن فتات مسك  الفتات  بالضم  : ما تفتت  منه، وهو الكسارة والسقاطة. وفتات الشىء: ما تكسر منه، قال زهير:
  كأن فتات العهن في كل منزل                      نزلن به حب الفنا لم يحطـم وقال أبو منصور: وفتات العهن والصوف: ما تساقط منه. يقال: فلان لا يساوي فتة بعرة  الفتة  بالفتح  ويضم: بعرة  أو روثة  يابسة تفت  توضع تحت الزند  ويقدح فيها  ، وفي الصحاح الفتة: ما يفت ويوضع تحت الزندة الفتة:  الكتلة من التمر   والفتفتة: أن تشرب الإبل دون الرى  ، قال ابن الأعرابي: فتفت الراعى إبله، إذا ردها عن الماء ولم تقصع صوارها يقال:  بينهم فتافت، أي سرار لا يسمع ولا يفهم  ، وفي الأساس: مالك تفتفت إلى فلان أي تساره، وما هذه الدندنة والفتفتة? عن الفراء أولئك  أهل بيت فت، مثلثة الفاء: منتشرون  غير مجتمعين. ومما يستدرك عليه: يقال: ما في يدى منك فت ولا حت، أي شىء

##### Türkçe

**الفت**: dövme/inceltme; **فت الشىء يفته فتا**, ve **فتته**: onu dövdü/inceltti. Denir ki: **الفت**: kırma; ve bazıları onu parmaklarla (yapmaya) tahsis etti. **الليث** dedi: **الفت**: şeyi parmağınla almandır; sonra onu **فتاتا** yaparsın; yani ince kırıntılar; o hâlde o **مفتوت** ve **فتيت**tir. Ve meselde:
كفا مطلقة تفت اليرمعا
**اليرمع**: beyaz taşlar; elle ufalanır. Ve gerçekten **انفت** ve **تفتت**.

**الفت** ve **الثت**: kayada yarık; ve onlar **الفتوت** ve **الثبوت**tur.

Ve **الفتيت** ve **الفتوت**: ufalanmış şey; ve ekmekten ufalanana galip (kullanım) olmuştur. Ve **التهذيب**’de: ancak onlar ufalanmış ekmeği **الفتيت** ile tahsis ettiler. Ve **الأساس**’tan: “Onunla indim de bana **الفتيت** içirdi”; ve **الفتوت**: **السويق** gibi ufalanmış ekmek. Başkası dedi: **الفتيت**: düşer de parçalanır ve ufalanır olan şey.

Bir şeyle (ilgili) bir söz: **فت في ساعده**, yani onu zayıflattı ve gevşetti. Ve denir: **فت فلان في عضدى** ve **هد ركنى**, onun gücünü kırdığı ve yardımcılarını dağıttığı zaman. Ve “bu, ciğerimi ufalayan şeylerdendir”; ve **فت فلان في عضد فلان** —ve **عضده**: ev halkı—, onlara ihanet isnadıyla ona zarar vermeyi murat ettiği zaman.

نثرن في ملاعبهن فتات مسك

**الفتات** (ضم ile): ondan ufalanan şey; ve o, kırıntı ve döküntüdür. Ve **فتات الشىء**: ondan kırılan şey. **زهير** dedi:
كأن فتات العهن في كل منزل                      نزلن به حب الفنا لم يحطـم

**أبو منصور** dedi: ve **فتات العهن** ve yün: ondan dökülen şey. Denir: “Falanca, bir deve pisliği parçasına denk değildir.”

**الفتة** (فتح ile; ve ضم ile de): kuru deve pisliği yahut tezek; ufalanır; çakmak taşının altına konur; ve onda ateş çıkarılır. Ve **الصحاح**’ta: **الفتة**: ufalanan ve çakmak taşının altına konan şey.

**الفتة**: hurmadan bir kütle.

Ve **الفتفتة**: develerin kanıncaya kadar içmeden içmesidir. **ابن الأعرابي** dedi: **فتفت الراعى إبله**, yani onları sudan geri çevirdiği ve susuzluklarını gidermediği zaman.

Denir: **بينهم فتافت**, yani işitilmeyen ve anlaşılmayan gizli konuşmalar. Ve **الأساس**’ta: “Sana ne oluyor da falancaya **تفتفت** ediyorsun?”, yani onunla gizlice konuşuyorsun. “Bu **الدندنة** ve **الفتفتة** nedir?”

**الفراء**’dan: “Onlar **أهل بيت فت**tir”; **الفاء**’sı üçlü (okunuşlu): dağınık, toplanmış olmayan.

Ve ona ilâve olarak (şu) istidrâk edilir: denir: “Elimde senden **فت** de yok **حت** da yok”; yani bir şey.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَتَّ
فَتَّ U ( n. ac. فَتّ 1 ),
a.  Crushed; bruised; crumbled.

b.  [ Fī ], Weakened, enervated.

فَتَّتَ
فَتَّتَ II ,
a.  see I (a) .

تَفَتَّتَ
تَفَتَّتَ V ,  اِنْفَتَتَ VII .
a.  Was crushed, broken; was crumbled.

فَتّ
فَتّ 1 ,
a.  Fissure, crevice, chink.

b.  Crumbling; crumb.

c.  Dispersed, scattered.

فَتَّة
فَتَّة 1t ,
a.  Dry dung ( for fuel ).

فِتّ
فِتّ 2 ,
a.  see 1 (c) .

فِتَّة
فِتَّة 2t ,
a.  see 1t .

فُتّ
فُتّ 3 ,
a.  see 1 .

فُتَّة
فُتَّة 3t ,
a.  see 1t .

فُتَاْت
فُتَاْت 24 ,
a.  Crumbs.

فَتِيْت
فَتِيْت 25 ,  فَتُوْت 26 ,
a.  Crumbled.

فَتڤتَ
N. P. فَتڤتَ I ,
a.  see 25 .

##### Türkçe

**فَتَّ**
**فَتَّ** U ( n. ac. **فَتّ** 1 ),
a. Ezdi; beredeledi; ufaladı.

b. [ **فِي** ], Zayıflattı, tâkatsiz bıraktı.

**فَتَّتَ**
**فَتَّتَ** II ,
a. I (a)’ya bak.

**تَفَتَّتَ**
**تَفَتَّتَ** V ,  **اِنْفَتَتَ** VII .
a. Ezildi, kırıldı; ufalandı.

**فَتّ**
**فَتّ** 1 ,
a. Yarık, çatlak, gedik.

b. Ufalanma; kırıntı.

c. Dağılmış, saçılmış.

**فَتَّة**
**فَتَّة** 1t ,
a. Kuru tezek (yakıt için).

**فِتّ**
**فِتّ** 2 ,
a. 1 (c)’ye bak.

**فِتَّة**
**فِتَّة** 2t ,
a. 1t’ye bak.

**فُتّ**
**فُتّ** 3 ,
a. 1’e bak.

**فُتَّة**
**فُتَّة** 3t ,
a. 1t’ye bak.

**فُتَاْت**
**فُتَاْت** 24 ,
a. Kırıntılar.

**فَتِيْت**
**فَتِيْت** 25 ,  **فَتُوْت** 26 ,
a. Ufalanmış.

**فَتڤتَ**
N. P. **فَتڤتَ** I ,
a. 25’e bak.
