# فتت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AA%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فتت

فَتَّ الشيءَ يَفُتُّه فَتّاً، وفَتَّتَه: دَقَّه. وقيل: فَتَّه كَسَره؛ وقيل: كسره بأَصابعه.
قال الليث: الفَتُّ أَن تأْخذ الشيء بإِصبعك، فَتُصَيِّرَه فُتاتاً أَي دُقاقاً، فهو مَفْتُوتٌ وفَتِيتٌ. وفي المثل: كَفّاً مُطْلَقةً تَفُتُّ اليَرْمَعَ؛ اليَرْمَع: حجارة بيض تُفَتُّ باليد؛ وقد انْفَتَّ وتَفَتَّتَ.والفُتاتُ: ما تَفَتَّت؛ وفُتاتُ الشيء: ما تكسر منه؛ قال زهير:كأَنَّ فُتاتَ العِهْنِ، في كُلِّ مَنْزِلٍ
نَزَلْنَ به، حَبُّ الفَنَا لم يُحَطَّمِ
قال أَبو منصور: وفُتاتُ العِهْنِ والصوف ما تساقط منه.
والفَتُّ والتَّتُّ: الشَّقُّ في الصَّخْرة، وهي الفُتُوتُ والثُّتُوتُ. والتَفَتُّتُ: التَّكَسُّر.
والانْفِتاتُ: الانكسار.
والفَتِيتُ والفَتُوتُ: الشيءُ المَفْتُوتُ، وقد غَلَبَ على ما فُتَّ من الخُبْز؛ وفي التهذيب: إِلا أَنهم خَصُّوا الخُبْز المَفْتُوتَ بالفَتِيتِ. والفَتِيتُ: الشيءُ يَسْقُطُ فيَتَقَطَّعُ ويَتَفَتَّتُ. وكلَّمه بشيءٍ ففَتَّ في ساعده أَي أَضْعَفَه وأَوْهَنَه. ويقال: فَتَّ فلانٌ في عَضُدِي، وهَدَّ رُكْني. وفَتَّ فلانٌ في عَضُدِ فلانٍ، وعَضُدُه أَهلُ بيتِه، إِذا رام إِضْرارَه بتَخَوُّنِه إِياهم. والفُتَّة: الكُتْلةُ من التمر.
الفراء: أُولئك أَهلُ بيتٍ فَتٍّ وفُتٍّ وفِتٍّ إِذا كانوا مُنْتَشرين، غير مجتمعين.
ابن الأَعرابي: فَتْفَتَ الراعي إِبلَه إِذا رَدَّها عن الماء، ولم يَقْصَعْ صَوَّارها.
والفُتَّة: بَعْرة، أَو رَوْثة مَفْتوتة، تُوضَع تحتَ الزَّنْدِ عند القَدْح. الجوهري: الفُتَّةُ ما يُفَتُّ ويوضَع تحت الزَّنْدِ.

### Türkçe

**فَتَّ** şeyi **يَفُتُّه** **فَتّاً** (diye) ve **فَتَّتَه**: onu inceltti. Ve denildi: **فَتَّه** onu kırdı; ve denildi: onu parmaklarıyla kırdı.

Leys dedi: **الفَتُّ** şu ki, şeyi parmağınla alırsın da onu **فُتاتاً** yani ince kırıntılar hâline getirirsin; o hâlde o **مَفْتُوتٌ** ve **فَتِيتٌ**tir. Ve meselde: “Açık bir avuç, **اليَرْمَعَ**’ı **تَفُتُّ** eder”; **اليَرْمَع**: elle ufalanan beyaz taşlardır; ve gerçekten **انْفَتَّ** ve **تَفَتَّتَ**. Ve **الفُتاتُ**: **تَفَتَّت** eden şeydir; ve şeyin **فُتاتُ**’ı: ondan kırılan şeydir; Züheyr dedi:

Sanki **العِهْنِ**’in **فُتاتَ**’ı,
İçinde konakladıkları her menzilde,
Parçalanmamış **الفَنَا** tanesi(ymiş).

Ebû Mansûr dedi: Ve **العِهْنِ**’in ve yünün **فُتاتُ**’ı, ondan dökülen şeydir.

Ve **الفَتُّ** ve **التَّتُّ**: kayadaki yarıktır; ve o, **الفُتُوتُ** ve **الثُّتُوتُ**tur.

Ve **التَفَتُّتُ**: kırılıp parçalanmadır.

Ve **الانْفِتاتُ**: kırılmadır.

Ve **الفَتِيتُ** ve **الفَتُوتُ**: ufalanmış şeydir; ve ekmekten ufalanmış olana galip (yaygın) olmuştur; ve **التهذيب**’de: ancak onlar ufalanmış ekmeği **الفَتِيتِ** ile tahsis ettiler. Ve **الفَتِيتُ**: düşen, sonra parçalanan ve ufalanan şeydir. Ve onunla bir şey hakkında konuştu da onun pazusunda **فَتَّ** etti; yani onu zayıflattı ve gevşetti. Ve denilir: falan benim pazumda **فَتَّ** etti ve dayanağımı yıktı. Ve falan, falanın pazusunda **فَتَّ** etti; ve onun pazusu, ev halkıdır; onları ona karşı hainlikle (kötüleyerek) ona zarar vermeyi istediği zaman.

Ve **الفُتَّة**: hurmadan bir kütledir.

Ferrâ: Onlar, dağınık, toplanmış olmayan kimseler oldukları zaman, **فَتٍّ** ve **فُتٍّ** ve **فِتٍّ** bir ev halkıdır.

İbnü’l-A‘râbî: Çoban, develerini sudan geri çevirdiği ve onların böğürtüsünü kesmediği zaman, **فَتْفَتَ** etti.

Ve **الفُتَّة**: bir tezek; yahut ufalanmış bir dışkıdır; çakmak vurma sırasında **الزَّنْدِ**’in altına konur. Cevherî: **الفُتَّةُ**, ufalanan ve **الزَّنْدِ**’in altına konan şeydir.
