# فتت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AA%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فتت

الفت: الدق  ، فت الشىء يفته فتا، وفتته: دقه. يقال: الفت:  الكسر  ، وخصه بعضهم  بالأصابع  . قال الليث: الفت: أن تأخذ الشىء بإصبعك، فتصيره فتاتا؛ أي دقاقا، فهو مفتوت وفتيت، وفي المثل:  كفا مطلقة تفت اليرمعا  . اليرمع: حجارة بيض تفت باليد. وقد انفت وتفتت الفت والثت:  الشق في الصخرة  ، وهي الفتوت والثبوت.  والفتيت والفتوت  : الشىء  المفتوت  وقد غلب على ما فت من الخبز، وفي التهذيب: إلا أنهم خصوا الخبز المفتوت بالفتيت. ومن الأساس: ونزلت به فسقاني الفتيت، والفتوت: خبز مفتوت كالسويق. وقال غيره: الفتيت: الشىء يسقط فيتقطع ويتفتت. كلمة بشىء ف  فت في ساعده  ، أي أضعفه وأوهنه، ويقال: فت فلان في عضدى، وهد ركنى، إذا كسر قوته وفرق أعوانه، وذا مما يفت كبدى، وفت فلان في عضد فلان -وعضده: أهل بيته- إذا رام إضراره بتخونه إياهم. نثرن في ملاعبهن فتات مسك  الفتات  بالضم  : ما تفتت  منه، وهو الكسارة والسقاطة. وفتات الشىء: ما تكسر منه، قال زهير:
  كأن فتات العهن في كل منزل                      نزلن به حب الفنا لم يحطـم وقال أبو منصور: وفتات العهن والصوف: ما تساقط منه. يقال: فلان لا يساوي فتة بعرة  الفتة  بالفتح  ويضم: بعرة  أو روثة  يابسة تفت  توضع تحت الزند  ويقدح فيها  ، وفي الصحاح الفتة: ما يفت ويوضع تحت الزندة الفتة:  الكتلة من التمر   والفتفتة: أن تشرب الإبل دون الرى  ، قال ابن الأعرابي: فتفت الراعى إبله، إذا ردها عن الماء ولم تقصع صوارها يقال:  بينهم فتافت، أي سرار لا يسمع ولا يفهم  ، وفي الأساس: مالك تفتفت إلى فلان أي تساره، وما هذه الدندنة والفتفتة? عن الفراء أولئك  أهل بيت فت، مثلثة الفاء: منتشرون  غير مجتمعين. ومما يستدرك عليه: يقال: ما في يدى منك فت ولا حت، أي شىء

### Türkçe

**الفت**: dövme/inceltme; **فت الشىء يفته فتا**, ve **فتته**: onu dövdü/inceltti. Denir ki: **الفت**: kırma; ve bazıları onu parmaklarla (yapmaya) tahsis etti. **الليث** dedi: **الفت**: şeyi parmağınla almandır; sonra onu **فتاتا** yaparsın; yani ince kırıntılar; o hâlde o **مفتوت** ve **فتيت**tir. Ve meselde:
كفا مطلقة تفت اليرمعا
**اليرمع**: beyaz taşlar; elle ufalanır. Ve gerçekten **انفت** ve **تفتت**.

**الفت** ve **الثت**: kayada yarık; ve onlar **الفتوت** ve **الثبوت**tur.

Ve **الفتيت** ve **الفتوت**: ufalanmış şey; ve ekmekten ufalanana galip (kullanım) olmuştur. Ve **التهذيب**’de: ancak onlar ufalanmış ekmeği **الفتيت** ile tahsis ettiler. Ve **الأساس**’tan: “Onunla indim de bana **الفتيت** içirdi”; ve **الفتوت**: **السويق** gibi ufalanmış ekmek. Başkası dedi: **الفتيت**: düşer de parçalanır ve ufalanır olan şey.

Bir şeyle (ilgili) bir söz: **فت في ساعده**, yani onu zayıflattı ve gevşetti. Ve denir: **فت فلان في عضدى** ve **هد ركنى**, onun gücünü kırdığı ve yardımcılarını dağıttığı zaman. Ve “bu, ciğerimi ufalayan şeylerdendir”; ve **فت فلان في عضد فلان** —ve **عضده**: ev halkı—, onlara ihanet isnadıyla ona zarar vermeyi murat ettiği zaman.

نثرن في ملاعبهن فتات مسك

**الفتات** (ضم ile): ondan ufalanan şey; ve o, kırıntı ve döküntüdür. Ve **فتات الشىء**: ondan kırılan şey. **زهير** dedi:
كأن فتات العهن في كل منزل                      نزلن به حب الفنا لم يحطـم

**أبو منصور** dedi: ve **فتات العهن** ve yün: ondan dökülen şey. Denir: “Falanca, bir deve pisliği parçasına denk değildir.”

**الفتة** (فتح ile; ve ضم ile de): kuru deve pisliği yahut tezek; ufalanır; çakmak taşının altına konur; ve onda ateş çıkarılır. Ve **الصحاح**’ta: **الفتة**: ufalanan ve çakmak taşının altına konan şey.

**الفتة**: hurmadan bir kütle.

Ve **الفتفتة**: develerin kanıncaya kadar içmeden içmesidir. **ابن الأعرابي** dedi: **فتفت الراعى إبله**, yani onları sudan geri çevirdiği ve susuzluklarını gidermediği zaman.

Denir: **بينهم فتافت**, yani işitilmeyen ve anlaşılmayan gizli konuşmalar. Ve **الأساس**’ta: “Sana ne oluyor da falancaya **تفتفت** ediyorsun?”, yani onunla gizlice konuşuyorsun. “Bu **الدندنة** ve **الفتفتة** nedir?”

**الفراء**’dan: “Onlar **أهل بيت فت**tir”; **الفاء**’sı üçlü (okunuşlu): dağınık, toplanmış olmayan.

Ve ona ilâve olarak (şu) istidrâk edilir: denir: “Elimde senden **فت** de yok **حت** da yok”; yani bir şey.
