# فتح — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AA%D8%AD/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فتح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فتح

باب الحاء والتاء والفاء معهما
ح ت ف، ح ف ت، ت ح ف، ف ت ح، ت ف ح مستعملات
حتف:
الحَتْفُ: المَوْتُ وقَضاؤه، ويقال: مات فُلانٌ حَتْفَ أنْفِه أي: بِلا ضَرْب ولا قَتْل، ويُجمَع على حُتُوف. ولا يقال: حَتَفَ فلان، ولا حَتَفَ نفسَه.
تحف:
التُّحْفة أُّبدِلَت التّاء فيها من الواو إلاّ أنّ هذه التاء تلزم في التصريف كله، إلاّ في يَتَفَعَّل كقولهم: يَتَوَحَّف، ويقولون: أتْحَفْتُه تُحْفةً يعني طُرَفَ الفَواكِه.
فتح:
الفَتْحُ: نقيض الإِغلاق.
والفَتْح: افتِتاح دارِ الحَرب. والفَتْح: أن تفتَحَ على مَن يَسْتَقْرِئُكَ.
والفَتْح: أنْ تحكُمَ بين قَوْمٍ يَخْتَصِمون إليكَ، قال تعالى: "رَبَّنا افتَحْ بَيْنَنا وبَيْنَ قَوْمِنا بالحَقِّ".
والفَتْح: النُّصْرةُ، قال تعالى: "إنْ تَستَفْتِحوا فقد جاءَكُم الفَتْح".
واستَفْتَحْتُ اللهَ على فُلانٍ أيْ: سَأَلْتُه النَّصْرَ عليه ونحو ذلك.
والمَفْتَح: الخِزانةُ، ولكُلِّ شَيْءٍ مَفْتَح، ومَفْتِح بالفَتْح والكَسْر، من صُنُوف الأشياء. والفَتّاح: الحاكم.
وقوله تعالى: "ما إنَّ مَفاتِحَه لتَنُوء بالعُصْبَةَ" يعني الكُنُوز وصنُوُف أمواله، فأمّا المَفاتيح فجَمْع المِفتاح الذي يُفتَحُ به المِغلاقُ.
والفُتْحة: تَفَتُّح الإِنسان بما عنده من أموال أو أدب يَتَطاوَل به، يقال: ما هذه الفُتْحة التي أظهَرْتَها، وتَفَتَّحْتَ بها علينا.
وفَواتِح القُرآن: أوائل السُّوَر. وافتِتاح الصَّلاة: التَكبيرةُ الأولى.
وبابٌ فُتُحٌ أي: واسع.
حفت:
الحَفْت: الهَلاكُ، تقول: حَفَتَه اللهُ ولَفَتَه أي أهلَكَه ودَقَّ عُنَقَه.
ورجل حَفَيْتأ، مهموز غير ممدود، إلى القِصَر ولُؤْم الخِلقة.
تفح:
التُّفّاح: فاكهة، الواحدةُ تُفّاحة.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **التاء** ve **الفاء**’ın onlarla birlikte olanı

**ح ت ف**، **ح ف ت**، **ت ح ف**، **ف ت ح**، **ت ف ح** kullanımdadırlar.

**حتف**:
**الحَتْفُ**: ölüm ve onun hükmü; ve denilir: falan kimse **حَتْفَ أَنْفِه** öldü, yani: darbe ve öldürme olmaksızın; ve **حُتُوف** üzere çoğul yapılır. Ve denilmez: falan **حَتَفَ** etti, ne de kendini **حَتَفَ** etti.

**تحف**:
**التُّحْفة**’deki **التاء**, **الواو**’dan bedel kılınmıştır; ancak bu **التاء** bütün çekimde gerekli olur; yalnız **يَتَفَعَّل**’de, onların “**يَتَوَحَّف**” demeleri gibi. Ve derler: onu bir **تُحْفةً** ile **أتْحَفْتُه**; yani meyvelerin nadir olanları.

**فتح**:
**الفَتْحُ**: kapatmanın zıddı.
Ve **الفَتْح**: savaş yurdunu açma. Ve **الفَتْح**: sana okutan kimseye karşı açman.
Ve **الفَتْح**: sana başvurarak çekişen bir kavim arasında hükmetmendir; yüce Allah dedi ki: “رَبَّنا افتَحْ بَيْنَنا وبَيْنَ قَوْمِنا بالحَقِّ”.
Ve **الفَتْح**: yardım/zaferdir; yüce Allah dedi ki: “إنْ تَستَفْتِحوا فقد جاءَكُم الفَتْح”.
Ve falana karşı Allah’tan **استَفْتَحْتُ**; yani ona karşı yardımını istedim ve bunun benzeri.
Ve **المَفْتَح**: hazinedir; ve her şey için bir **مَفْتَح** vardır; ve eşyadan türler için, fetha ve kesra ile **مَفْتِح**.
Ve **الفَتّاح**: hâkimdir.
Ve yüce Allah’ın sözü: “ما إنَّ مَفاتِحَه لتَنُوء بالعُصْبَةَ” yani hazineler ve mallarının türleridir; أما **المَفاتيح** ise, onunla kilidin açıldığı **المِفتاح**’ın çoğuludur.
Ve **الفُتْحة**: insanın, kendisiyle böbürlendiği mal veya edep bakımından kendinde olanla açılıp saçılmasıdır; denilir: senin ortaya çıkardığın bu **الفُتْحة** nedir, ve onunla bize karşı **تَفَتَّحْتَ**.
Ve **فَواتِح القُرآن**: sûrelerin başlarıdır. Ve namazın **افتِتاح**’ı: ilk tekbirdir.
Ve **بابٌ فُتُحٌ**: yani geniş.

**حفت**:
**الحَفْت**: helâktir; dersin: Allah onu **حَفَتَه** ve **لَفَتَه**; yani onu helâk etti ve boynunu inceltti.
Ve **حَفَيْتأ** adam; hemzeli, uzatmasız; kısalığa ve yaratılışın alçaklığına (nispetle).

**تفح**:
**التُّفّاح**: bir meyvedir; teki **تُفّاحة**.
