# فتق — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%82/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AA%D9%82/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فتق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%82.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: فتق

فَتَقْتُ الشيء فَتْقاً: شققته. وفَتَّقْتُهُ تَفْتيقاً مثله، فَتَفَتَّقَ وانْفَتَقَ. وفَتْقُ المسك بغيره: استخراج رائحته بشيءٍ تُدخِله عليه. قال الشاعر:
كما فَتَقَ الكافورَ بالمِسْكِ فاتِقُهْ
والفَتْقُ: شقُّ عصا الجماعة ووقوع الحرب بينهم. والفَتْقُ أيضاً: علّةٌ ونتوءٌ في مراقِّ البطن. والفَتَقُ بالتحريك: مصدر قولك امرأةٌ فَتْقاءُ، وهي المُنْفَتِقَةُ الفَرْجِ، خلاف الرَتْقاء. والفَتَقُ: الصبحُ. والفَتَقُ أيضاً: الخصب. تقول منه: فَتِقَ، بالكسر. وأفْتَقَ القومُ إذا انْفَتَقَ عنهم الغيم. قال ابن السكيت: أفْتَقَ قرن الشمس، إذا أصاب فَتْقاً في السحاب فبدا منه. وقد أفْتَقْنا، إذا صادفنا فَتْقاً، وهو الموضع الذي لم يُمطر وقد مُطِرَ ما حوله. وامرأةٌ فُتُقٌ، أي مُتَفَتَّقَةٌ يالكلام. ورجلٌ فَتيقُ اللسان، أي حديد اللسان. ويقال أيضاً: جملٌ فَتيقٌ، إذا تَفَتَّقَ سِمَناً. قال: والصبحُ الفَتيقُ، هو المشرق. والفَيْتَقُ: النّجّارُ. ومنه قول الأعشى:
ولا بدَّ من جارٍ يُجيرُ سبيلَـهـا		كما سَلَكَ السَكِّيَّ في الباب فَيْتَقُ
والسكي المسمار.

### Türkçe

**فَتَقْتُ** şeyi **فَتْقاً**: onu yardım. Ve onu **فَتَّقْتُهُ** **تَفْتيقاً** da bunun gibidir; böylece **فَتَفَتَّقَ** ve **انْفَتَقَ**. Ve **فَتْقُ** miskin başkasıyla (yapılması): onun kokusunu, üzerine soktuğun bir şeyle çıkarmaktır. Şair dedi ki:
كما فَتَقَ الكافورَ بالمِسْكِ فاتِقُهْ

Ve **الفَتْقُ**: cemaat asâsını yarmak ve aralarında savaşın vuku bulmasıdır. Ve **الفَتْقُ** ayrıca: karın altı derilerinde bir hastalık ve bir çıkıntıdır. Ve harekeli **الفَتَقُ**: “bir kadın **فَتْقاءُ**” sözünün masdarıdır; o, ferci yarılmış olan kadındır; **الرَتْقاء**’nın zıddıdır. Ve **الفَتَقُ**: sabahtır. Ve **الفَتَقُ** ayrıca: bolluktur. Ondan şöyle dersin: **فَتِقَ**, kesre ile. Ve kavim **أفْتَقَ** etti; bulut onlardan **انْفَتَقَ** ettiği zaman. İbnü’s-Sikkît dedi ki: Güneşin boynuzu **أفْتَقَ** etti; bulutta bir **فَتْقاً**’a isabet ettiği zaman, ondan göründü. Ve biz **أفْتَقْنا** ettik; bir **فَتْقاً**’a rastladığımız zaman; o, etrafına yağmur yağmış olduğu hâlde yağmur yağmamış olan yerdir. Ve bir kadın **فُتُقٌ**; yani sözle yarılıp saçılan. Ve bir adam **فَتيقُ اللسان**; yani dili keskin. Ve ayrıca denir: bir deve **فَتيقٌ**; semizlenerek **تَفَتَّقَ** ettiği zaman. Dedi ki: ve **الصبحُ الفَتيقُ**; o, doğandır. Ve **الفَيْتَقُ**: marangozdur. Ve ondan A‘şâ’nın sözü:
ولا بدَّ من جارٍ يُجيرُ سبيلَـهـا		كما سَلَكَ السَكِّيَّ في الباب فَيْتَقُ

Ve **السكي** çividir.
