# فثث (ف-ث-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AB%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ث - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثاء والفاء
ف ث يستعمل فقط
فث:
الفثُّ: نَبْتٌ يُؤْكَلُ في الجَدْبِ.

باب الثاء والراء والفاء معهما
ر ف ث، ف ر ث، ث ف ر، ف ث ر مستعملات
رفث:
الرَّفَثُ: الجِماعُ، رَفَثَ إليها وتَرَفَّثَ، وهذه كنايةٌ.
وفلانٌ يرفُثُ، أي يقول: الفُحْش، وقال ابن عبّاس: الرَّفَث ما قيل عند النّساءِ، وقوله -عزَّ وجلَّ-: "فلا رَفَثَ ولا فُسُوق"، إنّما نَهَى عن قول الفُحْش.
فرث:
الفَرْثُ: السِّرقين ما دامَ في الكَرِشِ.
يقال: ضَرَبْتُه حتى فَرَثْتُ كَبِدَه في جَوْفه أي فتَّتتُها.
وأفْرَثْتُ الكَرِش والجُلَّةَ: نَثَرْتُ فَرثَها وتَمْرَها.
وأفرَثَ أصحابَه: سَعَى بهم فألقاهم في بَليّةٍ ونحوها.
ثفر:
ثَفْرُ الدّابَّةِ وغيرها من السِّباعِ بمنزلةِ الحَياء من الناس، وهو القُبْل.
والثَّفْرُ: السَّيْرُ في مؤخَّر السَّرْج، يلي الذَّئَب، وجمعُه أثفارٌ.
والمِثفارُ من الدَّوابِّ التي ترمي بسَرْجها إلى مُؤخَّرِها.
والاستِثفارُ: اِدخال الكلبِ ذَنَبَه بين فَخِذَيْه حتى يلزَقَه ببطنِه، قال:
تَعدُو الذِّئابُ على من لا كِلابَ له		وتَتَّقي مربض المُستَثْفِر الحامي
والرجل يَستَثفِر بإِزارِه عند الصِّراع، إذا لَواه على فَخِذَيْه، ثم أخرَجَه من بين فَخِذَيهِ فشَدَّ طَرَفَه في حُجْزَته.
فثر:
الفاثُورُ عند العامّةِ الطَّسْت خان، وأهلُ الشام يتَّخِذون خِواناً من رُخامٍ يُسَمُّونَها الفاثور، قال:
والأكْلُ في الفاثُور بالظَّهائِرِ
وقوله: في الفاثور، أي على الفاثور، كما قال تعالى: "وَلأُصَلِبَنَّكُم في جذوع النّخْل، أي على جُذوع النّخل.
وفي بعض كلامِ أهل الشام والجَزيرة: على الفاثُور الواحدِ، يعني على البِساطِ الواحدِ.
والفَواثيرُ: الجَواسيس، الواحد فاثور في كم أرمينيّة.

##### Türkçe

باب **الثاء** و**الفاء**
**ف ث** sadece kullanılır.
**فث**:
**الفثُّ**: kıtlıkta yenilen bir bitkidir.

باب **الثاء** ve**الراء** ve**الفاء** onlarla birlikte
**ر ف ث**، **ف ر ث**، **ث ف ر**، **ف ث ر** kullanılırlar.
**رفث**:
**الرَّفَثُ**: cinsel birleşmedir; ona **رَفَثَ** etti ve **تَرَفَّثَ**; bu bir kinayedir.
Ve falan **يرفُثُ**, yani söyler: **الفُحْش**; İbn Abbâs dedi: **الرَّفَث** kadınların yanında söylenen şeydir; ve O’nun (azze ve celle) sözü: “فلا **رَفَثَ** ولا **فُسُوق**”, ancak **الفُحْش** sözünü yasakladı.

**فرث**:
**الفَرْثُ**: işkembede bulunduğu müddetçe tezek (dışkı).
Denir: Onu dövdüm, ta ki onun ciğerini iç boşluğunda **فَرَثْتُ**; yani onu ufaladım.
Ve **أفْرَثْتُ** işkembeyi ve **الجُلَّةَ**: onun **فَرث**’ını ve yemini saçtım.
Ve **أفرَثَ** arkadaşlarını: onlarla koşuşturdu da onları bir belâya ve benzerine attı.

**ثفر**:
**ثَفْرُ** binek hayvanının ve yırtıcıların diğerlerinin, insanlardan **الحَياء** makamındadır; o, **القُبْل**’dür.
Ve **الثَّفْرُ**: eyerin arka tarafındaki kayıştır; **الذَّئَب**’e bitişik olur; çoğulu **أثفار**’dır.
Ve **المِثفارُ** binek hayvanlarından, eyerini arka tarafına atan (hayvan)dır.
Ve **الاستِثفارُ**: köpeğin kuyruğunu iki uyluğu arasına sokmasıdır; ta ki onu karnına yapıştırsın; dedi ki:
تَعدُو الذِّئابُ على من لا كِلابَ له		وتَتَّقي مربض المُستَثْفِر الحامي
Ve adam güreş sırasında izarıyla **يَستَثفِر**, onu uylukları üzerine doladığı zaman; sonra onu iki uyluğu arasından çıkarır da ucunu kuşağına bağlar.

**فثر**:
**الفاثُورُ** avam katında **الطَّسْت** **خان**’dır; Şam ehli mermerden bir **خِوان** edinirler, ona **الفاثور** derler; dedi ki:
والأكْلُ في الفاثُور بالظَّهائِرِ
Ve onun sözü: **في الفاثور**; yani **على الفاثور**, nitekim Allah Teâlâ dedi: “وَلأُصَلِبَنَّكُم في جذوع النّخْل”, yani hurma kütükleri üzerine.
Ve Şam ve Cezîre ehlinin bazı sözlerinde: **على الفاثُور الواحدِ**; yani tek yaygı üzerinde.
Ve **الفَواثيرُ**: casuslar; teki **فاثور**; Ermenice’de **كم**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفَثُّ: نبت يختبز حبُّه ويُأكل في الجدْب، وتكون خُبزته غليظةً شبيهة بخبز المَلَّةِ.

##### Türkçe

**الفَثُّ**: tanesi ekmek yapılıp pişirilen ve kıtlıkta yenilen bir bitki; ekmeği kalın olur, **خبز المَلَّةِ** ekmeğine benzer.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَثُّ: نبت يُخْتَبَزُ حَبُّه، ويؤْكَلُ في الجَدْبِ، وتكون خُبْزَتُه غليظةً، شبيهةً بخُبزِ المَلَّة؛ قال أَبو دَهْبَلٍ: حِرْمِيَّةٌ، لم يَخْتَبِزْ أَهلُها
فَثّاً، ولم تَسْتَضْرِمِ العَرْفَجا
وروى ابن الأَعرابي: الفَثُّ حَبُّ يُشْبِهُ الجاوَرْسَ، يُخْتَبَزُ ويُؤكل؛ قال أَبو منصور: وهو حَبٌّ بَرِّيٌّ يأْخذه الأَعرابُ في المَجاعات، فيَدُقُّونه ويَخْتَبزونه وهو غِذاء رَديءٌ، وربما تَبَلَّغُوا به أَياماً؛ قال الطِّرِمَّاحُ:
لم تَأْكُلِ الفَثَّ والدُّعاعَ، ولم
تَجْنِ هَبيداً، يَجْنِيه مُهْتَبِدُهْ
قال الأَزهري: قرأْت بخط شمر: الفَثُّ حَبُّ شجرةٍ بَرِّيَّةٍ؛ وأَنشد: أُجُدٌ، كالأَتانِ، لم تَرْتَعِ الفَثّ،
ولم يَنْتَقِلْ عليها الدُّعاعُ
وقيل: الفَثُّ من نَجِيلِ السِّباخِ، وهو من الحُموضِ،يُخْتَبز، واحدتُه فَثَّةٌ؛ عن ثعلب؛ وقال ابن الأَعرابي: هو بِزْرُ النَّباتِ؛ وأَنشد: عَيْشُها العِلْهِزُ المُطَحَّنُ بالفَثِّ،
وإِضاعُها القَعُودَ الوَساعا
وتَمْر فَثٌّ: مُنْتَشِرٌ ليس في جِرابٍ ولا وِعاءٍ، كَبَثٍّ؛ عن كراع. اللحياني: تَمْر فَثٌّ، وفَذٌّ، وبَذٌّ: وهو المُتَفَرَّقُ الذي لا يَلْزَقُ بعضه ببعض. وقال الأَعرابي: تمر فَضٌّ، مثله.
الأَصمعي: فَثَّ جُلَّتَه فَثّاً إِذا نَثَرَ تمرَها.
وما رأَينا جُلَّةً أَكثر مَفَثَّةً منها أَي أَكثر نَزَلاً. ويقال: وُجِدَ لبني فلان مَفَثَّةٌ إِذا عُدُّوا، فوُجِدَ لهم كَثْرةٌ. ويقال: انْفَثَّ الرجلُ من هَمٍّ آَصابَه انْفِثاثاٍ أَي انكسَر؛ وأَنشد:وإِنْ يُذكَّرْ بالإِله يَنْخَنِثْ،
وتَنْهَشِمْ مَرْوَتُه، فتَنْفَثِثْ
أَي تَنكسِرُ. وفَثَّ الماءَ الحارَّ بالبارد يَفُثُّه فَثّاً: كَسره وسَكَّنه؛ عن يعقوب.

##### Türkçe

**الفَثُّ**: Tanesi ekmek yapılan bir bitkidir; kıtlıkta yenir; ekmeği kalın olur, **خُبْزِ المَلَّة** ekmeğine benzer; Ebû Dehbel dedi ki:
Hırmiyye’dir; halkı
**فَثّاً** ekmek yapmadı,
ve **العَرْفَجا**’yı tutuşturmadı

İbnü’l-A‘râbî rivayet etti: **الفَثُّ** **الجاوَرْسَ**’a benzeyen bir tanedir; ekmek yapılır
ve yenir; Ebû Mansûr dedi ki: O, bedevî bir tanedir; Araplar onu kıtlıklarda alırlar,
onu döverler ve ekmek yaparlar; o kötü bir gıdadır; bazen onunla
günlerce idare ederler; et-Tırimmâh dedi ki:
**الفَثَّ** ve **الدُّعاعَ** yemedi, ve
**هَبيداً** devşirmedi; onu devşiren devşirir

el-Ezherî dedi ki: Şemr’in hattıyla okudum: **الفَثُّ** yabânî bir ağacın tanesidir; ve inşâd etti:
**أُجُدٌ**; dişi eşek gibi; **الفَثّ**’ı otlamadı,
ve onun üzerinde **الدُّعاعُ** intikal etmedi

Ve denildi ki: **الفَثُّ** **نَجِيلِ السِّباخِ**’tandır; o **الحُموضِ**’dandır; ekmek yapılır; onun bir tanesi
**فَثَّةٌ**’dir; Sa‘leb’den; ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, bitkinin tohumu (**بِزْرُ النَّباتِ**)dur; ve inşâd etti:
Onun geçimi, **الفَثِّ** ile öğütülmüş **العِلْهِزُ**’dür,
ve onun zayi edişi, **القَعُودَ الوَساعا**’dır

Ve **تَمْر فَثٌّ**: yayılmıştır; ne bir torbada ne de bir kapta değildir; **بَثٍّ** gibi; Kurâ‘dan.

el-Lihyânî: **تَمْر فَثٌّ** ve **فَذٌّ** ve **بَذٌّ**: o, dağınık olandır; onun bir kısmı bir kısmına
yapışmaz. Ve el-A‘râbî dedi ki: **تمر فَضٌّ**; onun gibidir.

el-Asma‘î: **فَثَّ جُلَّتَه فَثّاً**; hurmasını saçtığı zaman.

Ve biz ondan daha çok **مَفَثَّةً** olan bir **جُلَّةً** görmedik; yani daha çok dökülüşçe. Ve denilir:
Falan oğullarına bir **مَفَثَّةٌ** bulundu; sayıldıkları zaman; onlara bir çokluk bulundu.

Ve denilir: Adam, kendisine isabet eden bir kederden **انْفَثَّ**; **انْفِثاثاٍ**; yani kırıldı;
ve inşâd etti: Ve eğer ilâh ile hatırlatılırsa büzülür,
ve yiğitliği kırılır, sonra **تَنْفَثِثْ**
yani kırılır. Ve sıcak suyu soğukla **فَثَّ**; onu **يَفُثُّه فَثّاً**: onu kırdı
ve onu yatıştırdı; Ya‘kûb’dan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفث: نبت يختبز  ، بالخاء المعجمة والزاى، هكذا في سائر النسخ، ومثله في اللسان والصحاح والمحكم، إلا ما شذ في بعضها: يختبى، بالخاء المعجمة والياء، أي يدخر ويكنز، وأيده شيخنا بما حكاه ابن خزيمة عن بعض الأعراب، والذين في الصحاح والمحكم واللسان: نبت يختبز  حبه  ويؤكل  في الجدب  ، وتكون خبرته غليظة شبيهة بخبز الملة، قال أبو دهبل:
  حرمية لم تختبز أمـهـا                      فثا ولم تستضرم العرفجا وروى ابن الأعرابي: الفث: حب يشبه الجاورس، يختبز ويؤكل. قال أبو منصور: وهو حب برى تأخذه الأعراب في المجاعات فيدقونه ويختبزونه، وهو غذاء ردىء، وربما تبلغوا به أياما، قال الطرماح:
  لم تأكل الفث والدعاع ولم                      تجن هبيدا يجنيه مهتبده الفث أيضا:  شجر الحنظل  هكذا في سائر النسخ، وهو خطأ، والصواب: شحم الحنظل، وهو الهبيد. نقله الصاغاني. وفي التهذيب: قرأت بخط شمر: الفث: حب شجرة برية. وقيل: الفث: من نجيل السباخ، وهو من الحموض يختبز، واحدته فثة، عن ثعلب. وقال ابن الأعرابي: هو بزر النبات، وأنشد:
  عيشها العلهز المطحن بالفث                      وإيضاعها القعود الوساعـا  والانفثاث: الانكسار  يقال: انفث الرجل من هم أصابه، انفثاثا، أي انكسر، وأنشد:
  وإن يذكر بالإله ينخنث
  وتنهشم مروته فتنفثث

  أي تنكسر. وفث الماء الحار بالبارد يفثه فثا: كسره وسكنه، عن يعقوب. عن الأصمعي:  فث جلته  ، بالضم إذا  نثر  تمرها.  والمفثة: الكثرة  ، يقال: وجد لبنى فلان مفثة، إذا عدوا فوجد لهم كثرة.  وتمر فث  : منتشر ليس في جراب ولا وعاء، كبث، عن كراع، وعن اللحياني: تمر فث، وفذ، وبذ، أي  متفرق  . ما رأينا جلة  كثير مفثة  أي  كثير نزل  ، محركة.  وما افتثوا، بالضم: ما قهروا  ولا ذللوا.

##### Türkçe

**الفث**: Bir bitkidir; ekmek yapılır; **بالخاء المعجمة والزاى** ile; bütün nüshalarda böyledir; **اللسان** ve **الصحاح** ve **المحكم**’de de bunun gibidir; ancak bazılarında şâz olan şu müstesna: **يختبى**، **بالخاء المعجمة والياء** ile; yani biriktirir ve hazineler; şeyhimiz bunu, İbn Huzeyme’nin bazı bedevîlerden naklettiği şeyle destekledi; **الصحاح** ve **المحكم** ve **اللسان**’da olan: Bir bitkidir; onun tanesi ekmek yapılır ve kıtlıkta yenir; ve onun ekmeği kalın olur, **خبز الملة**’ye benzer. Ebû Dehbel dedi ki:
  Haramî bir kadın; anası onun için **فثا** ekmek yapmadı,
  ve **العرفجا**’yı tutuşturmadı.

İbnü’l-A‘râbî rivayet etti: **الفث**: **الجاورس**’a benzeyen bir tanedir; ekmek yapılır ve yenir. Ebû Mansûr dedi: Ve o, yabânî bir tanedir; bedevîler kıtlıklarda onu alırlar; onu döverler ve ekmek yaparlar; ve o kötü bir gıdadır; ve belki onunla günlerce idare ederler. **الطرماح** dedi ki:
  **الفث** ve **الدعاع** yemedi,
  ve **هبيدا** devşirmedi; onu devşiren devşirir.

**الفث** ayrıca: **شجر الحنظل**; bütün nüshalarda böyledir; ve o hatadır; doğru olan: **شحم الحنظل**’dır; ve o **الهبيد**’dir. Bunu **الصاغاني** nakletti. **التهذيب**’de: Şemmer’in hattıyla okudum: **الفث**: yabânî bir ağacın tanesi. Ve denildi: **الفث**: **نجيل السباخ**’tandır; ve o, ekmek yapılan ekşilerdendir; onun teki **فثة**’dir; Sa‘leb’den. İbnü’l-A‘râbî dedi: O, bitkinin tohumudur; ve şu beyti okudu:
  Yaşamı, **الفث** ile öğütülmüş **العلهز المطحن**’dır,
  ve onun hızlı yürüyüşü, geniş **القعود**’dur.

**الانفثاث**: kırılmadır; denilir: **انفث** adam, kendisine isabet eden bir kederden, **انفثاثا**; yani kırıldı. Ve şu beyti okudu:
  Ve eğer ilâh ile anılırsa **ينخنث**
  ve onun mertliği parçalanır da **فتنفثث**

Yani kırılır. Ve sıcak suyu soğukla **فث** eder; onu **يفثه فثا**: onu kırdı ve onu sakinleştirdi; Ya‘kûb’dan. Asma‘î’den: **فث جلته**; zamme ile; onun hurmasını saçtığı zaman. Ve **المفثة**: çokluktur; denilir: filânın oğullarını **مفثة** buldu; saydıkları zaman ve onlar için çokluk buldukları zaman. Ve **تمر فث**: yayılmıştır; ne bir torbada ne bir kapta; **كبث** gibi; Kurâ‘dan. Ve Lihyânî’den: **تمر فث** ve **فذ** ve **بذ**; yani dağınık. **جلة كثير مفثة** görmedik; yani çok inişli; harekeli. Ve **ما افتثوا**; zamme ile: ne kahredildiler ne de zelil kılındılar.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَثَّ
فَثَّ U ( n. ac. فَثّ 1 ),
a.  Emptied.

اِنْفَثَثَ
اِنْفَثَثَ VII ,
a.  Was broken.

اِفْتَثَثَ
اِفْتَثَثَ VIII
a.  [ pass. ], Was subdued.

فَثّ
فَثّ 1 ,
a.  Scattered ( dates ).

b.  Coloquintida, colocynths.

c.  Shoot, twig.

d.  A certain plant.

مَفْثَثَة
مَفْثَثَة 17t ,
a.  Multitude; abundance.

##### Türkçe

فَثَّ
فَثَّ U (n. ac. **فَثّ** 1),
a. Boşalttı.

اِنْفَثَثَ
اِنْفَثَثَ VII,
a. Kırıldı.

اِفْتَثَثَ
اِفْتَثَثَ VIII
a. [edilgen], Boyun eğdirildi.

فَثّ
**فَثّ** 1,
a. Saçılmış (hurmalar).

b. Ebucehil karpuzu, colocynthler.

c. Sürgün, dalcık.

d. Belli bir bitki.

مَفْثَثَة
مَفْثَثَة 17t,
a. Çokluk; bolluk.
