# فثر (ف-ث-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AB%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ث - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفاثورُ: الخِوانُ يتَّخذ من الرخام ونحوه. قال الأغلب العجليّ:
إذا انجلى فاثورُ عينِ الشمسِ
يقال: هم على فاثورٍ واحدٌ، أي على مائدة واحدة، ومنزلة واحدة.

##### Türkçe

**الفاثورُ**: mermerden ve benzerinden edinilen **الخِوانُ**. el-Ağleb el-ʿAclî dedi ki:
إذا انجلى **فاثورُ** عينِ الشمسِ
denilir: onlar tek bir **فاثورٍ** üzerindedir; yani tek bir sofra üzerinde ve tek bir menzil üzerindedir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ث ر ف
ثفر ، رفث ، فرث ، فثر .
ثفر : أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : يقال لِحَياءِ السِّباع كلِّها : الثَّفْرُ ، بسكون الفاء .
قال : ومنه قولُ الأخطل :
جَزَى اللَّهُ فيها الأعورَين مَلامةً
وفَرْوَةَ ثَفْرَ الثَّوْرَةِ المُتضَاجِمِ
قال : إنّما هو شيءٌ استعاره فأَدخله في غير مَوضعه ، كقولهم : مَشافر الحَبَش ، وإنما المِشْفَر للإِبل .
وثَفَر البعير والحِمار والدابّة : مُثَقَّل ؛ قال امرؤ القَيس :
لا حِمْيَرِيٌّ وَنَى ولا عَدَسٌ
ولا اسْتُ عَيرٍ يحُكُّها ثَفَرُهْ
وفي الحديث : إن النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) أَمَر المُسْتحَاضةَ أَن تَسْتَثْفِرَ وتُلْجِمَ إذا غلَبها سيَلان الدَّم . وهو أن تَشُدَّ فرجها بخرقة أو قُطنةٍ تَحتَشي بها ثم تَربِط بعد ذلك رباطاً تشدُّ طرفَيه إلى حَقَب تشدُّه عَلَى وَسطها فتمنع الدّم ، وذلك بعد أن تَطهر حين تريد الصلاة .
ويُحتمل أن يكون الاستِثْفَارُ مأخوذاً من ثَفَر الدابّة ، أي تشدُّه كما يُشَدُّ الثّفَر تحت ذَنب الدابة .
ويُحتمل أن يكون مأخوذاً مِن الثّفْر ، أريدَ به فَرْجها ، وإن كان في الأصل للسِّباع . فاسْتُعير للمرأة كما استعاره الأَخطل للظِّلْف ، وإن كان في الأصل للسِّباع .
وقال اللَّيْثُ : المِشْفارُ من الدوابِّ التي تَرمي بسَرْجها إلى مُؤَخّرها .
قال : والاسْتِثَفْارُ للكلْب إدخاله ذَنَبه بين فَخِذَيه حتى يُلزقَه ببطنه ؛ وقال النابغةُ :
تَعْدُو الذِّئاب عَلَى مَن لا كِلاَبَ له
وتَتّقِي مَرْبِضَ المُسْتَثفر الحامِي
والرّجُل يَسْتَتفِر بإِزاره عند الصِّراع ، إذا هو لَوَاه على فخذَيه ثم أَخرجه بين فَخِذَيه فشَدَّ طرفَيه في حُجْزَتِه .
أبو العبّاس : عن ابن الأعرابيّ : رجُلٌ مِثْفَرٌ ، ومِتْفَارٌ ، وهو نَعْتُ سَوءٍ .
فثر : قال اللَّيْثُ : الفاثُورُ ، عند العامَّة : هو الطّسْتُ خَان .
قال : وأَهل الشام يتّخذُون صِواناً مِن رُخامٍ يسمُّونه الفَاثُور ، وأنشد :
والأكْلُ في الفاثُورِ بالظّهَائر
أراد : على الفاثُورِ : فأقامَ ( في ) مُقام ( عَلَى ) .
وفاثُور : اسم مَوْضِع في قَوْلِ لَبِيد :
بين فاثُور أُفَاقٍ فالدَّحَلْ
وأما قول لَبيد في قصيدة أُخْرى :
حقائبُهم رَاحٌ عَتِيقٌ ودَرْمَكٌ
ورَيْطٌ وفاثُوريَّةٌ وسُلاَسِلُ
فالفاثُورِيّة ، ها هنا : أَخْونةٌ وجَامَاتٌ .
ورُوي عن عَمرو : عن أبيه : قال : الفاثُور : المِصْحاةُ ، وهي النّاجُود والباطِيَةُ .
وقال اللَّيْثُ في كَلاَمٍ ذَكره لِبَعْضهم : وأَهل الشام والجزيرة على فاثُور واحدٍ ، كأنه عَنَى : على بسَاطٍ واحدٍ .
وفي الحديث : تكون الأرض يومَ القيامة كفاثُور الفِضّة .
قيل : إنه خِوانٌ من فِضّة . وقيل : جامٌ مِنْ فِضّة .
رفث : قال اللَّيْثُ : الرَّفَثُ : الجِمَاع ، وأَصْلُه ، قَوْلُ الفُحْش ، قال الله تعالَى : ( فَلاَ رَفَثَ وَلاَ فُسُوقَ ) ( البقرة : 197 ) .
وقال الزجَّاج : أي لا جِمَاعَ ولا كَلمةً مِن أَسباب الجِماع ؛ وأنشد :
عن اللَّغَا ورَفَث التَّكلُّم
قال : والرَّفَثُ : كَلمةٌ جامعة لكُلّ ما يُريده الرجُلُ مِن أَهْلِه .
ورُوي عن ابن عَبّاس أنَّه كان مُحْرِماً فأَخذ بذَنب ناقةٍ من الرِّكَاب وهو يقول :
وهُنّ يَمْشِين بنا هَمِيسَا
إن تَصْدُق الطَّيْرُ نَنِك لَمِيسَا
فقيل له : يا أبا العبّاس ، أتقول الرَّفَث وأنت مُحْرِمٌ ؟ فقال : إنما الرَّفَثُ ما رُوجِع به النّساء .
فرأى ابن عبَّاس ( الرَّفَثَ ) الذي نَهى الله عنه ما خُوطبت به المَرأة ، فأما أن يَرفُثَ في كلامه ولا تَسمع امرأة رَفَثَه ، فغَيْرُ داخلٍ في قوله تعالى : ( فَلاَ رَفَثَ ) ( البقرة : 197 ) .
يقال : رَفَثَ يَرفُث ، وأَرْفَث يُرفِث ، إذا أفحش في شأْن النِّسَاء .
فرث : ابن السِّكّيت ، عن أَبي عَمْرو : يُقال للمرأة : إنها مُتَفَرِّثَةٌ ، وذلك في أَوّل حَمْلها ، وهو أن تَخْبُثَ نَفْسها في أَوّل حَمْلها فيَكْثُر نَفْثُها للخَرَاشِيّ التي على رأس مَعِدَتها .
قلتُ : لا أَدْرِي : مُنْفَرِثة ، أو مُتَفَرِّثة ؟
أبو عُبَيد ، عن أبي زيد : فَرَثْتُ الجُلَّة أفْرِثها فَرْثاً ، إذا مَزَّقتها ونَثَرت جميع ما فيها .
وفَرَثت كَبِدَه ، إذا ضَرَبْته حتى تَنْفَرِثَ كَبِدُه .
وأَفْرَثْتُ الرَّجُلَ إفْرَاثاً ، إذا وَقَعْتَ فيه .
وأَفْرَثْتُ الكَرِشَ ، إذا شَقَقْتَها ونَثَرت ما فيها .
وقال غيرُه : الفَرْثُ : السِّرْجين .
ورَوى غيرُه : عن أبي زَيد : أفْرث الرَّجُلُ أصْحَابَه إفْرَاثاً ، إذا عَرَّضهم للسُّلْطان ، أو لِلائمَة النّاس .
ثَعلب ، عن ابن الأعْرابيّ : الفَرْثُ : غَثَيانُ الحبْلَى .
قال : والفَرْثُ : الرَّكْوةُ الصَّغِيرة .

##### Türkçe

ث ر ف
**ثفر** ، **رفث** ، **فرث** ، **فثر** .

**ثفر** : Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: Bütün yırtıcı hayvanların hayâsına: **الثَّفْرُ** denir; fâ’sı sâkin olarak.
Dedi: Bununla ilgili el-Ahtal’ın sözü:
“Orada Allah iki şaşıya kınama versin
ve (de) **ثَفْرَ**’ı, birbirine yığılmış isyanın boğasının (şeyi olan) Furve’ye.”
Dedi: Bu ancak onun ödünç aldığı bir şeydir; onu yerinin dışında bir yere sokmuştur; onların “Habeş’in dudakları” demeleri gibi; hâlbuki **المِشْفَر** develer içindir.
Ve **ثَفَر** deve, eşek ve binek hayvanında: ağırlaşmış (olan)dır; İmru’ul-Kays dedi ki:
“Ne Himyerli gevşeklik etti, ne de ‘Ades;
ne de eşeğin kıçı; onu **ثَفَرُهْ** kaşır.”
Hadiste: Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) müstahâzaya, kanın akması ona galip geldiğinde **تَسْتَثْفِرَ** ve **تُلْجِمَ** etmesini emrettiği (gelmiştir). Bu, ferçini bir bezle yahut bir pamukla bağlamasıdır; onunla içini doldurur; sonra bunun ardından bir bağ bağlar; iki ucunu, belinin üzerine bağladığı bir **حَقَب**’a sımsıkı bağlar; böylece kanı engeller; bu da, namazı istediği vakit temizlendikten sonradır.
Ve muhtemeldir ki **الاستِثْفَارُ**, binek hayvanının **ثَفَر**’ından alınmıştır; yani onu, binek hayvanının kuyruğu altında **الثّفَر**’ın bağlandığı gibi bağlar.
Ve muhtemeldir ki **الثّفْر**’dan alınmıştır; onunla ferci kastedilmiştir; aslında yırtıcılar için olsa da. Böylece, aslında yırtıcılar için olduğu hâlde, el-Ahtal’ın onu tırnak için ödünç alması gibi, kadına ödünçlenmiştir.
El-Leys dedi: **المِشْفارُ**, eyerini arkasına doğru atan binek hayvanlarındandır.
Dedi: Köpek için **الاسْتِثَفْارُ**, kuyruğunu iki uyluğu arasına sokmasıdır; ta ki onu karnına yapıştırsın; en-Nâbiga dedi ki:
“Kurtlar, köpekleri olmayan kimseye saldırır;
ve koruyan **المُسْتَثفر**’ın (bulunduğu) yatak yerine karşı sakınır.”
Ve adam, güreş sırasında izarıyla **يَسْتَتفِر** eder; o, onu uyluklarının üzerine doladığı, sonra onu iki uyluğu arasından çıkardığı ve iki ucunu kuşağında bağladığı vakit.
Ebû’l-‘Abbâs: İbnü’l-A‘râbî’den: **رَجُلٌ مِثْفَرٌ** ve **مِتْفَارٌ**; bu, kötü bir niteleme (sıfat)tır.

**فثر** : El-Leys dedi: **الفاثُورُ**, avam katında: **الطّسْتُ خَان**’dır.
Dedi: Şam ehli, mermerden tepsiler yaparlar; ona **الفَاثُور** adını verirler; ve şu beyit okundu:
“Öğle vakitlerinde **الفاثُورِ**’da yemek.”
Muradı: **على الفاثُورِ** idi; böylece **( في )**’yi **( على )** makamına ikame etti.
Ve **فاثُور**: Lebîd’in şu sözünde bir yer adıdır:
“Fâthûr ile Ufâk arasında, sonra da ed-Dahal.”
Lebîd’in başka bir kasidede sözüne gelince:
“Heybeleri: eski şarap ve irmik,
ve çizgili kumaş ve **فاثُوريَّةٌ** ve zincirler.”
Burada **الفاثُورِيّة**: sandıkçıklar ve kâselerdir.
Amr’dan, babasından rivayet edildi: Dedi: **الفاثُور**: **المِصْحاةُ**’dır; o da **النّاجُود** ve **الباطِيَةُ**’dir.
El-Leys, bazılarından naklettiği bir sözde dedi ki: Şam ve el-Cezîre ehli, tek bir **فاثُور** üzerindedir; sanki muradı: tek bir yaygı üzerindedir.
Hadiste: Kıyamet günü yer, gümüşün **فاثُور**’u gibi olur.
Denildi: O, gümüşten bir sofra (tablası)dır. Ve denildi: gümüşten bir kâsedir.

**رفث** : El-Leys dedi: **الرَّفَثُ**: cinsel birleşmedir; aslı ise, çirkin söz söylemektir. Allah Teâlâ dedi ki: **( فَلاَ رَفَثَ وَلاَ فُسُوقَ )** (el-Bakara: 197).
Ez-Zeccâc dedi: Yani ne cinsel birleşme, ne de cinsel birleşmenin sebeplerinden bir kelime; ve şu beyit okundu:
“Boş sözden ve konuşmanın **رَفَث**’ından (uzak).”
Dedi: **الرَّفَثُ**, erkeğin ehlinden istediği her şeyi toplayan bir kelimedir.
İbn Abbâs’tan rivayet edildi: O, ihramlı idi; bineklerden bir devenin kuyruğunu tuttu; şöyle diyordu:
“Ve onlar bizi hafifçe yürütürler;
eğer kuş (falı) doğru çıkarsa, Lemîs’i mutlaka cima ederiz.”
Ona denildi: Ey Ebû’l-‘Abbâs, sen **الرَّفَث** söylüyorsun da ihramlı mısın? Dedi: **الرَّفَث** ancak kadınlara karşılık verilerek söylenen şeydir.
Böylece İbn Abbâs, Allah’ın yasakladığı **( الرَّفَثَ )**’i, kadınla konuşulan şey olarak gördü; ama konuşmasında **يَرفُثَ** edip de hiçbir kadın onun **رَفَث**’ını işitmezse, bu, Allah Teâlâ’nın **( فَلاَ رَفَثَ )** (el-Bakara: 197) sözünün içine giren değildir.
Denir: **رَفَثَ يَرفُث** ve **أَرْفَث يُرفِث**; kadınlar hakkında çirkin söz söylediği zaman.

**فرث** : İbnü’s-Sikkît, Ebû Amr’dan: Kadın için: “O **مُتَفَرِّثَةٌ**’dir” denir; bu, hamlinin başında (olan)dır; o da, hamlinin başında nefsinin bozulmasıdır; böylece midesinin başı üzerindeki **الخَرَاشِيّ** için onun püskürtmesi çoğalır.
Dedim: Bilmiyorum: **مُنْفَرِثة** mi, yoksa **مُتَفَرِّثة** mi?
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **فَرَثْتُ الجُلَّة**’yi **أفْرِثها فَرْثاً**; onu yırttığın ve içindeki her şeyi saçtığın zaman.
Ve **فَرَثت كَبِدَه**; onu dövdüğün zaman; ta ki ciğeri parçalanıp dağılsın.
Ve **أَفْرَثْتُ الرَّجُلَ إفْرَاثاً**; onun hakkında (kötü) konuştuğun zaman.
Ve **أَفْرَثْتُ الكَرِشَ**; onu yardığın ve içindekini saçtığın zaman.
Başkası dedi: **الفَرْثُ**: tezek (hayvan dışkısı)dır.
Başkası, Ebû Zeyd’den rivayet etti: Adam, arkadaşlarını **أفْرث ... إفْرَاثاً** eder; onları sultana yahut insanların kınamasına maruz bıraktığı zaman.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الفَرْثُ**: hamile kadının mide bulantısıdır.
Dedi: Ve **الفَرْثُ**: küçük su kabıdır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والثاء وما يثلثهما)
(فثج) الفاء والثاء والجيم أُصَيل يدلُّ على انقطاعٍ في شيءٍ ماءٍ أو غيرِه. عَدَا الرّجُل حتى أفثج، أي أعيا(1) . ويقال: بئر لا تُفْثَج، أي لا تُنْزَح وقيل ذلك لما قلنا، فلا تُفْثَج أي لا ينقطع ماؤها. ويقال: فَثَجَت النّاقةُ، إذا حالت فلم تَحمِل.‏
(فثر) الفاء والثاء والراء كلمةٌ واحدة، وهي الفاثور، وهو الخُِوَان يُتَّخَذ من رَخام أو نحوِه. ويقولون في بعض الكلام: هي على فاثورٍ واحد. كأنّه أراد بساطاً واحداً.‏
(فثأ) الفاء والثاء والهمزة يدلُّ على تسكين شيءٍ يغلي ويفور. يقال: فَثَأْتُ القِدرَ: سكَّنت من غَلَيانها. قال:‏
* وتَفثؤها عَنّا إذا حَمْيُها غلا(2) *‏
ويقال: عدا حَتَّى أفثَأَ، أي أعيا.‏
--------------ـــــ
(1) في الأصل: "أعنى"، صوابه في المجمل واللسان.‏
(2) للنابغة الجعدي، كما سبق في حواشي (دوم، فور). وصدره:‏
* تفور علينا قدرهم فنديمها*

ـ

##### Türkçe

(فâ ve **الثاء** ve onları üçleyen şeyler bâbı)
(**فثج**) **الفاء** ve **الثاء** ve **الجيم**; bir asıl olup, su olan bir şeyde veya başkasında bir kesilmeye delâlet eder. Adam koştu da **أفثج** etti; yani yoruldu(1). Ve denilir: **بئر** **لا تُفْثَج**; yani çekilip boşaltılmaz; ve denildi ki bu, bizim söylediğimiz şeydendir; öyleyse **لا تُفْثَج**; yani suyu kesilmez. Ve denilir: **فَثَجَت** **النّاقةُ**; gebe kalmadı da (kısırlaştı) ise.

(**فثر**) **الفاء** ve **الثاء** ve **الراء** bir tek kelimedir; o da **الفاثور**’dur; ve o, mermerden veya benzerinden yapılan **الخُِوَان**’dır. Ve bazı sözde derler: o, bir tek **فاثور** üzerindedir. Sanki bir tek yaygı istemiştir.

(**فثأ**) **الفاء** ve **الثاء** ve **الهمزة**; kaynayan ve köpüren bir şeyi yatıştırmaya delâlet eder. Denilir: **فَثَأْتُ** **القِدرَ**: onun kaynamasından (bir şey) yatıştırdım. Dedi ki:
* Ve onun hararetinin kaynadığı vakit, onu bizden **تَفثؤها** edersin *‏
Ve denilir: koştu, tâ ki **أفثَأَ** etti; yani yoruldu.

--------------ـــــ
(1) Asılda: “أعنى”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
(2) Nâbiğa el-Ca‘dî’nindir; daha önce (دوم، فور) hâşiyelerinde geçtiği üzere. Ve sadrı:
* Onların tenceresi üzerimize kaynar da biz onu yatıştırırız*

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف ث ر
فلان واسع الفاثور وهو الخوان من رخام وقيل من فضة أو ذهب وهو عند العامّة‏:‏ الطشتخان‏.‏
وتقول‏:‏ إذا جاء الضيف فتلقّه بالفاثور ولا تُلقه في العاثور‏.‏
ويقال‏:‏ هم على فاثور ومن المجاز‏:‏ قول الأغلب‏:‏ إذا انجلى فاثور عين الشمس شبّه قرصها بالفاثور‏.‏

##### Türkçe

ف ث ر
Falanca **الفاثور**’u geniştir; o, mermerden olan sofra tablasıdır; ve (bir görüşe göre) gümüşten yahut altındandır; ve o, avam katında: **الطشتخان**’dır.

Ve dersin ki: Misafir geldiği vakit onu **الفاثور** ile karşıla ve onu **العاثور** içinde karşılamayasın.

Ve denilir: Onlar bir **فاثور** üzerindedir. Ve mecazdan: A‘leb’in sözü: “Güneş gözünün **فاثور**’u açıldığında, onun yuvarlağını **الفاثور**’a benzetti.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَاثور، عند العامة: الطَّست أَو الخِوان يتخذ من رُخامٍ أَو فضة أَو ذهب؛ قال الأَغلب العجلي:
إِذا انْجَلى فاثُور عَيْن الشَّمسِ
وقال أَبو حاتم في الخِوان الذي يتخذ من الفضة:
ونَحْراً كفَاثُورِ اللُّجَيْنِ، يَزينُه
تَوَقُّدُ ياقوتٍ، وشَذْراً مُنَظَّما
ومثله لمعن بن أَوس:
ونحراً، كفاثور اللجين، وناهداً
وبَطْناً كغِمْدِ السيف، لم يَدْرِ ما الحَمْلا
ويروى: لم يعرف الحَمْلا. وفي حديث أَشراط الساعة: وتكون الأَرض كفَاثُور الفضة؛ قال: الفاثور الخِوان، وقيل: طست أَو جامٌ من فضة أَو ذهب؛ ومنه قولهم لقُرْص الشمس فاثورها؛ وفي حديث علي، رضي الله عنه: كان بين يديه يوم عيد فَاثُور عليه خبزُ السَّمْراءِ أَي خِوان، وقد يشبَّه الصدر الواسع به فيسمى فاثوراً؛ قال الشاعر:
لها جِيدُ ريمٍ فوق فاثُور فِضَّةٍ،
وفَوقَ مَناطِ الكَرْمِ وَجْهٌ مُصَوَّر
وغمَّ بعضهم به جميع الأَخْونَة، وخص التهذيب به أَهل الشام فقال: وأَهل الشام يتخذون خِواناً من رُخام يسمونه الفاثور، فأَقام في مقام علي* قوله« فأقام في مقام علي» هكذا في الأصل؛ وقول لبيد:
حَقائِبُهُمْ راحٌ عَتيقٌ ودَرْمَكٌ،
ورَيْطٌ وفاثُورِيَّةٌ وسُلاسِل
قال: الفاثورية هنا أَخْوِنة وجَاماتٌ. وفي الحديث: تكون الأَرض يوم القيامة كفَاثورِ الفضةِ؛ وقيل: إِنه خوان من فضة، وقيل: جامٌ من فضة. والفاثور: المِصْحَاةُ وهي النَّاجُود والباطِيةُ. وقال الليث في كلام ذكره لبعضهم: وأَهل الشام والجزيرة على فاثُورٍ واحد، كأَنه عَنى على بساط واحد. وابن سيده وغيره: والفاثور الجَفْنةُ، عند ربيعة. وهم على فاثور واحد أَي بُسُطٍ واحدة ومائدة واحدة ومنزلة واحدة؛ قال: والكلمة لأَهل الشام والجزيرة. وفاثور: موضع؛ عن كراع؛ قال لبيد:
بين فاثُورٍ أُفاقٍ فالدَّحَلْ
(* قوله «بين فاثور إلخ» صدره: ولدى النعمان مني موقف).

##### Türkçe

**الفَاثور**: avam katında: mermerden yahut gümüşten yahut altından edinilen **الطَّست** veya **الخِوان**; el-Ağleb el-‘Aclî dedi ki:
Eğer güneş gözünün **فاثُور**’u açılıp-parlarsa

Ebû Hâtim, gümüşten edinilen **الخِوان** hakkında dedi ki:
Ve bir gerdan, gümüşün **فَاثُور**’u gibi; onu süsler
Yakutun parıldaması ve dizilmiş **شَذْر**.

Ve bunun benzeri, Ma‘n b. Evs’indir:
Ve bir gerdan, gümüşün **فاثور**’u gibi; ve bir meme,
Ve bir karın, kılıcın kını gibi; **الحَمْلا**’nın ne olduğunu bilmedi.

Ve rivayet olunur: **الحَمْلا**’yı tanımadı. Ve kıyamet alâmetleri hadîsinde: ve yer olur
gümüşün **فَاثُور**’u gibi; dedi ki: **الفاثور** **الخِوان**’dır; ve denildi: gümüşten yahut altından bir **طست** veya bir **جام**; ve ondandır
onların, güneş kursuna **فاثورها** demeleri; ve Ali hadîsinde, Allah ondan razı olsun: önünde vardı
bayram günü bir **فَاثُور**; üzerinde **خبزُ السَّمْراءِ**; yani bir **خِوان**; ve geniş göğüs
onunla benzetilebilir de **فاثوراً** diye adlandırılır; şair dedi ki:
Onun, gümüş bir **فاثُور** üstünde bir ceylan boynu vardır,
Ve asmanın askı yerinin üstünde tasvir edilmiş bir yüz.

Ve bazısı onunla bütün **الأَخْونَة**’yi umûmîleştirdi; **التهذيب** ise onu Şam ehline tahsis etti de dedi ki: ve Şam ehli
mermerden bir **خِوان** edinirler, ona **الفاثور** derler; Ali’nin makamında ikame etti*
onun sözü: «فأقام في مقام علي» asılda böyle; ve Lebîd’in sözü:
Onların heybeleri: eski şarap ve **دَرْمَك**
Ve **رَيْط** ve **فاثُورِيَّة** ve zincirler.

Dedi ki: buradaki **الفاثورية** **أَخْوِنة** ve **جَاماتٌ**’dır. Ve hadîste: yer olur, kıyamet günü
gümüşün **فَاثور**’u gibi; ve denildi: o, gümüşten bir **خوان**’dır; ve denildi: gümüşten bir **جام**’dır.
Ve **الفاثور**: **المِصْحَاةُ**’dır; o da **النَّاجُود** ve **الباطِيةُ**’dir. Leys, bazısına ait zikrettiği bir sözde dedi ki:
Ve Şam ehli ve Cezîre ehli bir **فاثُور** üzerindedir; sanki bir döşek üzerinde demek istedi.

İbn Sîde ve başkası: ve **الفاثور** **الجَفْنةُ**’dir; Rabî‘a katında. Ve onlar bir **فاثور** üzerindedir
yani bir **بُسُطٍ** ve bir sofra ve bir menzil üzerindedir; dedi ki: ve kelime Şam ehli
ve Cezîre ehlinindir. Ve **فاثور**: bir yerdir; Kurâ‘dan; Lebîd dedi ki:
**فاثُورٍ** ile **أُفاقٍ** arasında, sonra **الدَّحَلْ**.

(* Onun sözü «بين فاثور إلخ»: onun صدر’ı: ولدى النعمان مني موقف).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفاثور، بالمثلثة عند العامة: الطست، هكذا نسبه صاحب اللسان أو هو الطشتحان، ونسبه الزمخشري للعامة، أو هو الخوان يتخذ من رخام أو فضة أو ذهب، وعم بعضهم به جميع الأخونة، وخص الأزهري فقال: وأهل الشأم يتخذونه من رخام يسمونه الفاثور. ومنه حديث أشراط الساعة: وتكون الأرض كفاثور الفضة. وقال أبو حاتم في الخوان الذي يتخذ من الفضة:
  ونحرا كفاثور اللجين يزينه                      توقد ياقوت وشذرا منظما ومثله لمعن بن أوس:
  ونحرا كفاثور اللجين وناهداوبطنا كغمد السيف لم يعرف الحملا وفي النهاية: الفاثور: الخوان. وقيل: طست. وقيل: جام من فضة أو ذهب. ومنه قرص الشمس: فاثورها، أي على التشبيه. قال الأغلب العجلي: إذا انجلى فاثور عين الشمس. وقال أبو عمرو: الفاثور: المصحاة، وهي الناجود والباطية. وفاثور ع، عن كراع. قلت: بنجد. قال لبيد: بين فاثور أفاق فالدحل. وفي التكملة: الفاثور: الجماعة في الثغر الذين يذهبون خلف العدو في الطلب. والفاثور أيضا: الجاسوس، قاله الصاغاني. وقال ابن سيده وغيره: وهم على فاثور واحد: المراد به المنزلة والنشاط، هكذا في النسخ بالنون والشين المعجمة، وهو غلط، والصواب البساط بالموحدة والسين المهملة، أي على منزلة واحدة وبساط واحد. وقال الليث في كلام ذكره لبعضهم: وأهل الشام والجزيرة على فاثور واحد، كأنه عنى: على بساط واحد. وفي حديث علي رضي الله عنه: كان بين يديه يوم عيد فاثور عليه خبز السمراء، أي خوان. وقد يشبه الصدر الواسع به فيسمى فاثورا، قال الشاعر:
  لها جيد ريم فوق فاثور فـضة                      وفوق مناط الكرم وجه مصور والفاثور: الجفنة، عند ربيعة، نقله ابن سيده وغيره، أي على التشبيه. ومما يستدرك عليه: الفاثورية: الجامات. وبه فسر قول لبيد:
  حقائبهم راح عتيق ودرمك                      وريط وفاثورية وسلاسل قلت: أراد بالسلاسل هنا الدروع؛ قاله أبو عبيدة في كتاب الدرع والبيضة، في باب ما جاء بعض ما في الدرع فقام مقام الدرع. وقيل: الفاثورية هنا: الأخونة. وفي الروض الأنف: الفاثور: سبيكة الفضة. وقيل: إبريق من فضة. وفي اللسان: الفاثور: المائدة، بلغة أهل الجزيرة. يقال: هم على فاثور واحد، أي مائدة واحدة.

##### Türkçe

**الفاثور**، العامة katında **المثلثة** ile: leğen; işte böylece onu Lisân sahibi nisbet etti; yahut o **الطشتحان**’dır; ve Zemahşerî onu umumî halka nisbet etti; yahut o, mermerden yahut gümüşten yahut altından yapılan **الخوان**’dır; ve bazısı onunla bütün **الأخونة**’yi umumîleştirdi; Ezherî ise tahsis etti de dedi ki: Şam ehli onu mermerden yapar, ona **الفاثور** adını verirler. Ve ondan, kıyamet alâmetleri hadisi: “Ve yer, gümüşün **فاثور**’u gibi olur.” Ebû Hâtim, gümüşten yapılan **الخوان** hakkında dedi:
  Ve bir boyun ki gümüşün **فاثور**’u gibi; onu süsler                      yakılmış yakut ve dizilmiş şezer; ve onun benzeri Ma‘n b. Evs’undur:
  Ve bir boyun ki gümüşün **فاثور**’u gibi; ve bir göğüs ve bir karın ki kılıcın kını gibi; yükü bilmedi. Ve Nihâye’de: **الفاثور**: **الخوان**. Ve denildi: leğen. Ve denildi: gümüşten yahut altından bir kâse. Ve ondan güneş diski: onun **فاثورها**’sı; yani teşbih üzere. Ağleb el-‘Aclî dedi: “Güneş gözünün **فاثور**’u açığa çıktığında.” Ebû ‘Amr dedi: **الفاثور**: **المصحاة**; o da **الناجود** ve **الباطية**’dir. Ve **فاثور** bir yer adıdır; Kurâ‘dan. Dedim: Necd’dedir. Lebîd dedi: “**فاثور** ile **أفاق** arasında, sonra **الدحل**.” Tekmile’de: **الفاثور**: sınırda düşmanın arkasına talep için giden topluluk. Ve **الفاثور** ayrıca: casus; Sâgânî söyledi. İbn Sîde ve başkaları dedi: “Onlar bir **فاثور** üzeredir”: bununla kastedilen menzil ve canlılıktır; işte böylece nüshalarda **بالنون والشين المعجمة** ile; o yanlıştır; doğrusu **بالباء الموحدة والسين المهملة**’dir; yani bir menzil üzere ve bir döşek üzere. Leys, bazısına ait zikrettiği bir sözde dedi: “Şam ve Cezîre ehli bir **فاثور** üzeredir”; sanki kastetti: bir döşek üzere. Ali رضي الله عنه hadîsinde: bayram günü önünde, üzerinde esmer ekmeği bulunan bir **فاثور** vardı; yani **خوان**. Ve geniş göğüs ona benzetilebilir de **فاثور** diye adlandırılır; şair dedi:
  Onun bir ceylan boynu vardır; gümüşün **فاثور**’u üstünde                      ve keremin askısı üstünde tasvir edilmiş bir yüz. Ve **الفاثور**: **الجفنة**; Rabî‘a katında; onu İbn Sîde ve başkaları nakletti; yani teşbih üzere. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الفاثورية**: kâseler. Ve onunla Lebîd’in sözü tefsir edildi:
  Heybeleri: eski şarap ve ince un                      ve çizgili kumaş ve **فاثورية** ve zincirler. Dedim: buradaki zincirlerle zırhlar kastedildi; Ebû ‘Ubeyde bunu “Zırh ve Miğfer” kitabında, zırhta bulunan bazı şeylerin zikredilip zırhın yerine geçtiği babında söyledi. Ve denildi: buradaki **الفاثورية**: **الأخونة**. Ravd el-Unf’ta: **الفاثور**: gümüş külçesi. Ve denildi: gümüşten bir ibrik. Lisân’da: **الفاثور**: sofra; Cezîre ehlinin diliyle. Denilir: “Onlar bir **فاثور** üzeredir”; yani bir sofra.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَاثُورٌ
فَاثُورٌ ذ A [basin such as is termed] طَسْت; (M, L, K;) thus it means with the vulgar: (L:) or a طَسْت of gold, or of silver: (O:) or the طَسْتَخَان, (T, K,) or طَشْتَخَان, (O, and so in some copies of the K,) [i. e. a large circular tray, of brass or other metal, which serves as a table for food, being generally placed upon a stool, the persons who eat sitting on the floor]; (Lth, T, Z, O, K;) thus it means with the vulgar: (Lth, T, Z, O:) or a خِوَان [or table upon which food is eaten], made of marble, (Lth, T, S, M, O, K,) by the people of Syria, who thus call it, (Lth, T, O,) or of silver, (T, S, M,) and the like, (S,) or of gold: (M, K:) or of any kind accord. to some: (TA:) or a جَام [q. v.] of silver, (T, Nh, TA,) or of gold: (Nh, TA:) [but this seems to be virtually a repetition; for it is said that] ↓ فَاثُورِيَّةٌ, occurring in a verse of Lebeed, means أَخْوِنَةٌ [pl. of pauc. of خِوَانٌ] (T, O) and جَامَاتٌ [which is pl. of جَامٌ accord. to IAar, or of جَامَةٌ accord. to IB, who holds جَامٌ to be likewise a pl. of جَامَةٌ]: (T:) فَاثُورٌ is a word of the people of Syria and ElJezeereh: (M:) and it signifies (S, O, L) in the dial. of the people of El-Jezeereh, (L,) a مَائِدَة [sometimes meaning table in an absolute sense, but properly one with food upon it]: (S, O, L:) [hence,] one says, هُمْ عَلَى فَاثُورٍ وَاحِدٍ (Lth, T, S, M, O, L, TA) i. e. عَلَى مَائِدَةٍ وَاحِدَةٍ, (S, O, L, TA,) and مَنْزِلَةٍ وَاحِدَةٍ, (S, O, TA,) and بَسَاطٍ وَاحِدٍ, (O, TA, [in both of which the former word is without any vowel-sign to the ب so that it may be either بَسَاطٍ or بِسَاطٍ,]) or بَسْطٍ واحدٍ, (TT as from the M,) or as though meaning على بساطٍ واحدٍ, thus expl. by Lth, as said of the people of Syria and El-Jezeereh: (TT as from the T:) [it means, app., They are living upon one kind of fare; upon one footing; upon one level or stratum:] in the copies of the K, [or in the generality of the copies thereof,] الفَاثُورُ is expl. as signifying المَنْزِلَةُ and النَّشَاطُ; but النشاط is a mistake for البساط. (TA. [My MS. copy of the K has the right reading (البساط), without any trace of alteration.]) ― -b2- Also (tropical:) The breast, or bosom: (K:) or a wide breast or bosom; applied by a poet to that of a woman; as being likened to the خِوَان so called. (M.) ― -b3- And (tropical:) The disk of the sun (S, * O, K) is called its فاثور as being likened to the طَسْت so called. (O.) ― -b4- And (tropical:) A [bowl such as is termed] جَفْنَة; (M, K, TA;) thus with [the tribe of] Rabee'ah; (M, TA;) for the like reason. (TA.) ― -b5- And A [vessel such as is termed] نَاجُود and بَاطِيَة (AA, T, O, K) and مِصْحَاة; all which words mean the same thing. (AA, O, TA.) ― -b6- And, accord. to the R, A [molten piece such as is termed] سَبِيكَة of silver: and some say, a silver اـِبْرِيق [or ewer]. (TA.) -A2- Also A company of men upon the frontier of a hostile country, that go after the enemy, in pursuit. (Ibn-'Abbád, O, K.) ― -b2- And A spy; syn. جَاسُوسٌ. (Ibn-'Abbád, O, K.)

فَاثُورِيَّةٌ
فَاثُورِيَّةٌ ذ : see the preceding paragraph, former half.

##### Türkçe

فَاثُورٌ
**فَاثُورٌ** ذ A [halk arasında böyle adlandırılan] **طَسْت**; (M, L, K;) böylece halk arasında şu mânâdadır: (L:) yahut altından, yahut gümüşten bir **طَسْت**: (O:) yahut **طَسْتَخَان**, (T, K,) yahut **طَشْتَخَان**, (O, ve K’nın bazı nüshalarında da böyledir,) [yani pirinçten veya başka bir madenden, yiyecek için masa vazifesi gören, genellikle bir iskemlenin üzerine konulan, yiyenlerin yerde oturduğu büyük yuvarlak tepsi]; (Lth, T, Z, O, K;) böylece halk arasında şu mânâdadır: (Lth, T, Z, O:) yahut Şam halkının yaptığı, böylece adlandırdığı, mermerden yapılmış bir **خِوَان** [yahut üzerinde yemek yenilen sofra], (Lth, T, S, M, O, K,) (Lth, T, O,) yahut gümüşten, (T, S, M,) ve benzeri, (S,) yahut altından: (M, K:) yahut bazılarına göre her türden: (TA:) yahut gümüşten bir **جَام** [bk.], (T, Nh, TA,) yahut altından: (Nh, TA:) [fakat bu, sanki fiilen bir tekrardır; zira denilmiştir ki] ↓ **فَاثُورِيَّةٌ**, Lebîd’in bir beytinde vârid olup, **أَخْوِنَةٌ** [**خِوَانٌ**’ın kıllet çoğulu] (T, O) ve **جَامَاتٌ** [ki bu, IAar’a göre **جَامٌ**’ın çoğuludur; yahut IB’ye göre **جَامَةٌ**’ın çoğuludur; o, **جَامٌ**’ın da yine **جَامَةٌ**’ın bir çoğulu olduğunu kabul eder]: (T:) **فَاثُورٌ**, Suriye ve el-Cezîre halkının bir kelimesidir: (M:) ve el-Cezîre halkının lehçesinde, (L,) (S, O, L) bir **مَائِدَة** [bazen mutlak mânâda sofra demektir; fakat aslında üzerinde yemek bulunan sofra]: (S, O, L:) [bundan dolayı,] şöyle denir: **هُمْ عَلَى فَاثُورٍ وَاحِدٍ** (Lth, T, S, M, O, L, TA) yani **عَلَى مَائِدَةٍ وَاحِدَةٍ**, (S, O, L, TA,) ve **مَنْزِلَةٍ وَاحِدَةٍ**, (S, O, TA,) ve **بَسَاطٍ وَاحِدٍ**, (O, TA, [bu ikisinde de önceki kelime **ب** üzerine hiçbir hareke işareti olmaksızın olduğundan **بَسَاطٍ** da olabilir **بِسَاطٍ** da,]) yahut **بَسْطٍ واحدٍ**, (TT, M’den naklen,) yahut sanki **على بساطٍ واحدٍ** mânâsında; Lth tarafından böyle açıklanmıştır; Suriye ve el-Cezîre halkı hakkında söylenir: (TT, T’den naklen:) [görünüşe göre mânâsı: Onlar bir tek tür azık üzere yaşıyorlar; bir tek hâl üzere; bir tek seviye yahut tabaka üzere:] K’nın nüshalarında, [yahut nüshalarının çoğunda,] **الفَاثُورُ**, **المَنْزِلَةُ** ve **النَّشَاطُ** mânâsında diye açıklanmıştır; fakat **النشاط** kelimesi, **البساط** yerine bir hatadır. (TA. [K’nın yazma nüshamda doğru okunuş (**البساط**) vardır; hiçbir tashih izi olmaksızın.]) ― -b2- Ayrıca (mecazen:) Göğüs, yahut bağır: (K:) yahut geniş bir göğüs yahut bağır; bir şair tarafından bir kadınınkine uygulanmıştır; böyle adlandırılan **خِوَان**’a benzetilmesi sebebiyle. (M.) ― -b3- Ve (mecazen:) Güneşin diski (S, * O, K) onun **فاثور**’u diye adlandırılır; böyle adlandırılan **طَسْت**’e benzetilmesi sebebiyle. (O.) ― -b4- Ve (mecazen:) [**جَفْنَة** diye adlandırılan] bir kâse; (M, K, TA;) Rabî‘a [kabilesi] yanında böyledir; (M, TA;) benzer sebep dolayısıyla. (TA.) ― -b5- Ve [**نَاجُود** ve **بَاطِيَة** diye adlandırılan] bir kap (AA, T, O, K) ve **مِصْحَاة**; bu kelimelerin hepsi aynı şeyi ifade eder. (AA, O, TA.) ― -b6- Ve, R’ye göre, gümüşten [**سَبِيكَة** diye adlandırılan] erimiş bir parça: ve bazıları der ki, gümüş bir **اـِبْرِيق** [yahut ibrik]. (TA.) -A2- Ayrıca düşman bir ülkenin sınırında bulunan, düşmanın peşine düşen, takip için giden erkeklerden bir topluluk. (İbn-‘Abbâd, O, K.) ― -b2- Ve bir casus; eş anlamlısı **جَاسُوسٌ**. (İbn-‘Abbâd, O, K.)

فَاثُورِيَّةٌ
**فَاثُورِيَّةٌ** ذ : önceki paragrafın, ilk yarısına bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَثَرَ
فَثَرَ فَاْثُوْر 40 ,
a.  Metal basin; ewer.

b.  Bosom.

c.  Disk ( of the sun ).

d.  Ingot ( of silver ).

e.  Spy.

##### Türkçe

فَثَرَ
**فَثَرَ** **فَاْثُوْر** 40 ,
a. Metal leğen; ibrik.

b. Göğüs.

c. Disk (güneşin).

d. Külçe (gümüşün).

e. Casus.
