# فثر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AB%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فثر

الفَاثور، عند العامة: الطَّست أَو الخِوان يتخذ من رُخامٍ أَو فضة أَو ذهب؛ قال الأَغلب العجلي:
إِذا انْجَلى فاثُور عَيْن الشَّمسِ
وقال أَبو حاتم في الخِوان الذي يتخذ من الفضة:
ونَحْراً كفَاثُورِ اللُّجَيْنِ، يَزينُه
تَوَقُّدُ ياقوتٍ، وشَذْراً مُنَظَّما
ومثله لمعن بن أَوس:
ونحراً، كفاثور اللجين، وناهداً
وبَطْناً كغِمْدِ السيف، لم يَدْرِ ما الحَمْلا
ويروى: لم يعرف الحَمْلا. وفي حديث أَشراط الساعة: وتكون الأَرض كفَاثُور الفضة؛ قال: الفاثور الخِوان، وقيل: طست أَو جامٌ من فضة أَو ذهب؛ ومنه قولهم لقُرْص الشمس فاثورها؛ وفي حديث علي، رضي الله عنه: كان بين يديه يوم عيد فَاثُور عليه خبزُ السَّمْراءِ أَي خِوان، وقد يشبَّه الصدر الواسع به فيسمى فاثوراً؛ قال الشاعر:
لها جِيدُ ريمٍ فوق فاثُور فِضَّةٍ،
وفَوقَ مَناطِ الكَرْمِ وَجْهٌ مُصَوَّر
وغمَّ بعضهم به جميع الأَخْونَة، وخص التهذيب به أَهل الشام فقال: وأَهل الشام يتخذون خِواناً من رُخام يسمونه الفاثور، فأَقام في مقام علي* قوله« فأقام في مقام علي» هكذا في الأصل؛ وقول لبيد:
حَقائِبُهُمْ راحٌ عَتيقٌ ودَرْمَكٌ،
ورَيْطٌ وفاثُورِيَّةٌ وسُلاسِل
قال: الفاثورية هنا أَخْوِنة وجَاماتٌ. وفي الحديث: تكون الأَرض يوم القيامة كفَاثورِ الفضةِ؛ وقيل: إِنه خوان من فضة، وقيل: جامٌ من فضة. والفاثور: المِصْحَاةُ وهي النَّاجُود والباطِيةُ. وقال الليث في كلام ذكره لبعضهم: وأَهل الشام والجزيرة على فاثُورٍ واحد، كأَنه عَنى على بساط واحد. وابن سيده وغيره: والفاثور الجَفْنةُ، عند ربيعة. وهم على فاثور واحد أَي بُسُطٍ واحدة ومائدة واحدة ومنزلة واحدة؛ قال: والكلمة لأَهل الشام والجزيرة. وفاثور: موضع؛ عن كراع؛ قال لبيد:
بين فاثُورٍ أُفاقٍ فالدَّحَلْ
(* قوله «بين فاثور إلخ» صدره: ولدى النعمان مني موقف).

### Türkçe

**الفَاثور**: avam katında: mermerden yahut gümüşten yahut altından edinilen **الطَّست** veya **الخِوان**; el-Ağleb el-‘Aclî dedi ki:
Eğer güneş gözünün **فاثُور**’u açılıp-parlarsa

Ebû Hâtim, gümüşten edinilen **الخِوان** hakkında dedi ki:
Ve bir gerdan, gümüşün **فَاثُور**’u gibi; onu süsler
Yakutun parıldaması ve dizilmiş **شَذْر**.

Ve bunun benzeri, Ma‘n b. Evs’indir:
Ve bir gerdan, gümüşün **فاثور**’u gibi; ve bir meme,
Ve bir karın, kılıcın kını gibi; **الحَمْلا**’nın ne olduğunu bilmedi.

Ve rivayet olunur: **الحَمْلا**’yı tanımadı. Ve kıyamet alâmetleri hadîsinde: ve yer olur
gümüşün **فَاثُور**’u gibi; dedi ki: **الفاثور** **الخِوان**’dır; ve denildi: gümüşten yahut altından bir **طست** veya bir **جام**; ve ondandır
onların, güneş kursuna **فاثورها** demeleri; ve Ali hadîsinde, Allah ondan razı olsun: önünde vardı
bayram günü bir **فَاثُور**; üzerinde **خبزُ السَّمْراءِ**; yani bir **خِوان**; ve geniş göğüs
onunla benzetilebilir de **فاثوراً** diye adlandırılır; şair dedi ki:
Onun, gümüş bir **فاثُور** üstünde bir ceylan boynu vardır,
Ve asmanın askı yerinin üstünde tasvir edilmiş bir yüz.

Ve bazısı onunla bütün **الأَخْونَة**’yi umûmîleştirdi; **التهذيب** ise onu Şam ehline tahsis etti de dedi ki: ve Şam ehli
mermerden bir **خِوان** edinirler, ona **الفاثور** derler; Ali’nin makamında ikame etti*
onun sözü: «فأقام في مقام علي» asılda böyle; ve Lebîd’in sözü:
Onların heybeleri: eski şarap ve **دَرْمَك**
Ve **رَيْط** ve **فاثُورِيَّة** ve zincirler.

Dedi ki: buradaki **الفاثورية** **أَخْوِنة** ve **جَاماتٌ**’dır. Ve hadîste: yer olur, kıyamet günü
gümüşün **فَاثور**’u gibi; ve denildi: o, gümüşten bir **خوان**’dır; ve denildi: gümüşten bir **جام**’dır.
Ve **الفاثور**: **المِصْحَاةُ**’dır; o da **النَّاجُود** ve **الباطِيةُ**’dir. Leys, bazısına ait zikrettiği bir sözde dedi ki:
Ve Şam ehli ve Cezîre ehli bir **فاثُور** üzerindedir; sanki bir döşek üzerinde demek istedi.

İbn Sîde ve başkası: ve **الفاثور** **الجَفْنةُ**’dir; Rabî‘a katında. Ve onlar bir **فاثور** üzerindedir
yani bir **بُسُطٍ** ve bir sofra ve bir menzil üzerindedir; dedi ki: ve kelime Şam ehli
ve Cezîre ehlinindir. Ve **فاثور**: bir yerdir; Kurâ‘dan; Lebîd dedi ki:
**فاثُورٍ** ile **أُفاقٍ** arasında, sonra **الدَّحَلْ**.

(* Onun sözü «بين فاثور إلخ»: onun صدر’ı: ولدى النعمان مني موقف).
