# فثر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AB%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AB%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فثر

الفاثور، بالمثلثة عند العامة: الطست، هكذا نسبه صاحب اللسان أو هو الطشتحان، ونسبه الزمخشري للعامة، أو هو الخوان يتخذ من رخام أو فضة أو ذهب، وعم بعضهم به جميع الأخونة، وخص الأزهري فقال: وأهل الشأم يتخذونه من رخام يسمونه الفاثور. ومنه حديث أشراط الساعة: وتكون الأرض كفاثور الفضة. وقال أبو حاتم في الخوان الذي يتخذ من الفضة:
  ونحرا كفاثور اللجين يزينه                      توقد ياقوت وشذرا منظما ومثله لمعن بن أوس:
  ونحرا كفاثور اللجين وناهداوبطنا كغمد السيف لم يعرف الحملا وفي النهاية: الفاثور: الخوان. وقيل: طست. وقيل: جام من فضة أو ذهب. ومنه قرص الشمس: فاثورها، أي على التشبيه. قال الأغلب العجلي: إذا انجلى فاثور عين الشمس. وقال أبو عمرو: الفاثور: المصحاة، وهي الناجود والباطية. وفاثور ع، عن كراع. قلت: بنجد. قال لبيد: بين فاثور أفاق فالدحل. وفي التكملة: الفاثور: الجماعة في الثغر الذين يذهبون خلف العدو في الطلب. والفاثور أيضا: الجاسوس، قاله الصاغاني. وقال ابن سيده وغيره: وهم على فاثور واحد: المراد به المنزلة والنشاط، هكذا في النسخ بالنون والشين المعجمة، وهو غلط، والصواب البساط بالموحدة والسين المهملة، أي على منزلة واحدة وبساط واحد. وقال الليث في كلام ذكره لبعضهم: وأهل الشام والجزيرة على فاثور واحد، كأنه عنى: على بساط واحد. وفي حديث علي رضي الله عنه: كان بين يديه يوم عيد فاثور عليه خبز السمراء، أي خوان. وقد يشبه الصدر الواسع به فيسمى فاثورا، قال الشاعر:
  لها جيد ريم فوق فاثور فـضة                      وفوق مناط الكرم وجه مصور والفاثور: الجفنة، عند ربيعة، نقله ابن سيده وغيره، أي على التشبيه. ومما يستدرك عليه: الفاثورية: الجامات. وبه فسر قول لبيد:
  حقائبهم راح عتيق ودرمك                      وريط وفاثورية وسلاسل قلت: أراد بالسلاسل هنا الدروع؛ قاله أبو عبيدة في كتاب الدرع والبيضة، في باب ما جاء بعض ما في الدرع فقام مقام الدرع. وقيل: الفاثورية هنا: الأخونة. وفي الروض الأنف: الفاثور: سبيكة الفضة. وقيل: إبريق من فضة. وفي اللسان: الفاثور: المائدة، بلغة أهل الجزيرة. يقال: هم على فاثور واحد، أي مائدة واحدة.

### Türkçe

**الفاثور**، العامة katında **المثلثة** ile: leğen; işte böylece onu Lisân sahibi nisbet etti; yahut o **الطشتحان**’dır; ve Zemahşerî onu umumî halka nisbet etti; yahut o, mermerden yahut gümüşten yahut altından yapılan **الخوان**’dır; ve bazısı onunla bütün **الأخونة**’yi umumîleştirdi; Ezherî ise tahsis etti de dedi ki: Şam ehli onu mermerden yapar, ona **الفاثور** adını verirler. Ve ondan, kıyamet alâmetleri hadisi: “Ve yer, gümüşün **فاثور**’u gibi olur.” Ebû Hâtim, gümüşten yapılan **الخوان** hakkında dedi:
  Ve bir boyun ki gümüşün **فاثور**’u gibi; onu süsler                      yakılmış yakut ve dizilmiş şezer; ve onun benzeri Ma‘n b. Evs’undur:
  Ve bir boyun ki gümüşün **فاثور**’u gibi; ve bir göğüs ve bir karın ki kılıcın kını gibi; yükü bilmedi. Ve Nihâye’de: **الفاثور**: **الخوان**. Ve denildi: leğen. Ve denildi: gümüşten yahut altından bir kâse. Ve ondan güneş diski: onun **فاثورها**’sı; yani teşbih üzere. Ağleb el-‘Aclî dedi: “Güneş gözünün **فاثور**’u açığa çıktığında.” Ebû ‘Amr dedi: **الفاثور**: **المصحاة**; o da **الناجود** ve **الباطية**’dir. Ve **فاثور** bir yer adıdır; Kurâ‘dan. Dedim: Necd’dedir. Lebîd dedi: “**فاثور** ile **أفاق** arasında, sonra **الدحل**.” Tekmile’de: **الفاثور**: sınırda düşmanın arkasına talep için giden topluluk. Ve **الفاثور** ayrıca: casus; Sâgânî söyledi. İbn Sîde ve başkaları dedi: “Onlar bir **فاثور** üzeredir”: bununla kastedilen menzil ve canlılıktır; işte böylece nüshalarda **بالنون والشين المعجمة** ile; o yanlıştır; doğrusu **بالباء الموحدة والسين المهملة**’dir; yani bir menzil üzere ve bir döşek üzere. Leys, bazısına ait zikrettiği bir sözde dedi: “Şam ve Cezîre ehli bir **فاثور** üzeredir”; sanki kastetti: bir döşek üzere. Ali رضي الله عنه hadîsinde: bayram günü önünde, üzerinde esmer ekmeği bulunan bir **فاثور** vardı; yani **خوان**. Ve geniş göğüs ona benzetilebilir de **فاثور** diye adlandırılır; şair dedi:
  Onun bir ceylan boynu vardır; gümüşün **فاثور**’u üstünde                      ve keremin askısı üstünde tasvir edilmiş bir yüz. Ve **الفاثور**: **الجفنة**; Rabî‘a katında; onu İbn Sîde ve başkaları nakletti; yani teşbih üzere. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الفاثورية**: kâseler. Ve onunla Lebîd’in sözü tefsir edildi:
  Heybeleri: eski şarap ve ince un                      ve çizgili kumaş ve **فاثورية** ve zincirler. Dedim: buradaki zincirlerle zırhlar kastedildi; Ebû ‘Ubeyde bunu “Zırh ve Miğfer” kitabında, zırhta bulunan bazı şeylerin zikredilip zırhın yerine geçtiği babında söyledi. Ve denildi: buradaki **الفاثورية**: **الأخونة**. Ravd el-Unf’ta: **الفاثور**: gümüş külçesi. Ve denildi: gümüşten bir ibrik. Lisân’da: **الفاثور**: sofra; Cezîre ehlinin diliyle. Denilir: “Onlar bir **فاثور** üzeredir”; yani bir sofra.
