# فجس (ف-ج-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AC%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ج - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والسين والفاء معهما
س ج ف، ف س ج، ج ف س، ف ج س مستعملات
سجف:
السَّجفانِ: سِترا باب الحجلة، وكلُّ بالٍ يستُرُهُ سِترانِ مسقُوقٌ بينهما فكلُّ شقٍّ سَجفٌ، وكذلك سَجفا الخِباء، وسُمّي خلف الباب سَجفاً والسَّجفُ والتَّسّجيفُ: إرخاء السَّجفَّين، قال الفرزدق:
رقدن عليهن الحِجالُ المُسَجَّفُ
نعت الحجال بنعت الذكر المفرد على تذكير اللفظ لأن الحجال على لفظ الحِمارِ، فكلُّ جماعةٍ يُشبهُ لفظها لفظ الواحد يجوز أن تنعتها بنعت الواحد، كما تقول: جيسٌ مُقبلٌ ولم تقل: مُقبلونَ، لأنَّ لفظ "جَيش" لفظ واحدٌ كما تقول: غّير ونحوه قال الفرزدق:
من السجف الحرَّى عليهم حضائر
يصفُ قوماً أصابتهم سنةٌ فهلكت نعمهم فجيفهم حسرى موتى حواليهم، وحسرى جماعة الحسير وهو المعيي، وذكر ذلك على تذكير اللفظ لأن الجيف على لفظ العِنَبِ.
فسج:
قَلُوصٌ فاسِجَةٌ: أعجلها الفحلُ فضربها قبل بلوغ وقت الضِّرابٍ، وقد يقال في الشّاءِ وهي تفسُخُ فُسُوجاً.
جفس: الجِفسُ لغةٌ في الجِبسِ، وهو اللَّئيمُ.
فجس:
الفَجسُ من التَّفجُّسِ وهو العظمة والتَّطاول، قال العجّاج:
خليفة ساس بغير فجسِ
والفعل على "تفعيل" قال الأعشى:
يكاد يصرعها لولا تَفَجُّسهـا		إذا تقومُ إلى جاراتها، الكسلُ

##### Türkçe

باب **الجيم** ve**السين** ve**الفاء**’ın onlarla birlikte olduğu bab
**س ج ف**، **ف س ج**، **ج ف س**، **ف ج س** kullanımdadırlar.

**سجف**:
**السَّجفانِ**: hücre kapısının iki perdesi; ve her kuyu ağzını iki perde örter; ikisinin arasında yarılmıştır; böylece her yarık **سَجف**’tur. Ve aynı şekilde çadırın iki **سَجف**’ı. Ve kapının arkası **سَجف** diye adlandırıldı. Ve **السَّجفُ** ve **التَّسّجيفُ**: iki **السَّجفَّين**’i salıvermek. **الفرزدق** dedi ki:
رقدن عليهن الحِجالُ المُسَجَّفُ

**الحجال**’ı, lafzın müzekker kılınması üzerine müfred müzekkerin sıfatıyla niteledi; çünkü **الحجال** **الحِمارِ** lafzı üzerinedir. Böylece lafzı birin lafzına benzeyen her cemaat, onu birin sıfatıyla nitelemen caiz olur; nitekim “**جيسٌ** مُقبلٌ” dersin ve “مُقبلونَ” demezsin; çünkü “**جَيش**” lafzı bir lafızdır; nitekim **غّير** ve benzeri gibi. **الفرزدق** dedi ki:
من السجف الحرَّى عليهم حضائر

Bir kavmi vasfeder: onlara bir kıtlık isabet etti de davarları helâk oldu; böylece leşleri, etraflarında ölüler olarak, **حسرى** idi. Ve **حسرى** **الحسير**’in cemaatidir; o da bitkin olandır. Ve bunu lafzın müzekker kılınması üzere zikretti; çünkü **الجيف** **العِنَبِ** lafzı üzerinedir.

**فسج**:
**قَلُوصٌ فاسِجَةٌ**: erkek deve onu acele ettirdi de çiftleşme vaktine ulaşmadan önce ona vurdu. Ve koyunda da söylenir; o, **فُسُوجاً** **تفسُخُ** eder.

**جفس**: **الجِفسُ** **الجِبسِ**’te bir lugattır; o da **اللَّئيمُ**’dir.

**فجس**:
**الفَجسُ** **التَّفجُّسِ**’tendir; o da büyüklük ve böbürlenmedir. **العجّاج** dedi ki:
خليفة ساس بغير فجسِ

Ve fiil “**تفعيل**” üzerinedir. **الأعشى** dedi ki:
يكاد يصرعها لولا تَفَجُّسهـا		إذا تقومُ إلى جاراتها، الكسلُ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفَجْسُ: التكبُّرُ والتعظُّمُ. وقد فَجَسَ يفْجُسُ بالضم.

##### Türkçe

**الفَجْسُ**: kibirlenme ve büyüklük taslama. Ve muhakkak ki **فَجَسَ** **يفْجُسُ** (ضم ile).

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج س ف
جفس ، سجف ، فجس ، فسج : مستعملة .
جفس : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : إذا اتخم الرَّجُلُ قيل : جَفِسَ الرجل جَفَساً ، فهو جَفِسٌ .
وفي ( النوادر ) : فلانٌ جِفْسٌ ، وجَفِسٌ ، أي ضَخْمٌ جَافٍ .
سجف : قال الليث : السِّجفَانِ : سترا باب الحَجَلَةِ ، وكل باب يَسْتُرُهُ سِتْرانِ مَشْقُوقٌ
بينهما فكل شقَ منهما : سَجْفٌ ، وكذلك : سِجْفَا الخِبَاءِ .
والسَّجْفُ والتَّسْجيفُ : إرخاء السِّجَفين .
( أبو عبيد عن الأصمعي ) : السِّجفانِ : اللذان على الباب .
يقال منه : بيت مُسَجَّفٌ .
وقال الفرزدق :
رَقَدْنَ عليهنَّ الحِجَالُ المسجَّفُ
فجس : قال الليث : الفَجْسُ ، والتّفَجُّسُ : عظمة وتطاول ، وأنشد :
عَسْرَاءُ حين تَرَدّى من تَفَجُّسِهَا
وفي كِوَارَتِها من بَغْيِهَا مَيَلُ
( أبو عبيد عن أبي زيد ) : فَجَسَ يَفْجُسُ فَجْساً ، وتفجَّسَ تَفَجُّساً ، وهو التّكَبُّرُ .
وقال ابن الأعرابي : أفجَسَ الرجُلُ إذا افتخر بالبَاطِلِ .
فسج : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الفَاسِجُ والفَاثِجُ : العظيمة من الإبل .
قال : وبعض العرب يقول : هما الحامل ، وأنشد :
تخدي بنا كل خنوف فَاسِجِ
وقال النضر : الفَاسِجُ : التي حَمَلَتْ فزمَّت بأنفها واستكبرت .
وقال أبو عمرٍ و : هي السريعة الشَّابَّةُ .
وقال الليث : هي التي أعجَلَهَا الفَحْلُ فَضَرَبَها قبل وقت المَضْرِبِ ، وقد فَسَجَتْ فُسُوجاً .
ويقال في الشاء ، وهو في النُّوق أعرفُ عند العرب .

##### Türkçe

ج س ف
**جفس** ، **سجف** ، **فجس** ، **فسج** : kullanımdadır.

**جفس** : (Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den) : Erkek doyup tıka basa yediği zaman: “**جَفِسَ** adam **جَفَساً**” denir; o da **جَفِسٌ**’tir.
( **النوادر** )’de: “Falanca **جِفْسٌ** ve **جَفِسٌ**” (denir); yani iri, kaba.

**سجف** : Leys dedi: **السِّجفَانِ**: **الحَجَلَةِ** kapısının iki perdesidir; ve her kapı ki onu iki perde örter, ikisinin arasında yarık (bulunur); ikisinden her bir yarık: **سَجْفٌ**’tur; aynı şekilde: **سِجْفَا الخِبَاءِ**.
Ve **السَّجْفُ** ve **التَّسْجيفُ**: iki **السِّجَف**’i salıvermek (aşağı bırakmak)tır.
(Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den): **السِّجفانِ**: kapı üzerinde olan iki şeydir.
Bundan denir: **بيت مُسَجَّفٌ**.
Ve el-Ferazdak dedi:
رَقَدْنَ عليهنَّ الحِجَالُ المسجَّفُ

**فجس** : Leys dedi: **الفَجْسُ** ve **التّفَجُّسُ**: büyüklük ve boy atma (uzanıp yükselme)dir; ve şu beyit okunmuştur:
عَسْرَاءُ حين تَرَدّى من تَفَجُّسِهَا
وفي كِوَارَتِها من بَغْيِهَا مَيَلُ
(Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den): **فَجَسَ يَفْجُسُ فَجْساً** ve **تفجَّسَ تَفَجُّساً**; o, kibirlenmedir.
İbnü’l-A‘râbî dedi: Adam **أفجَسَ** eder; bâtıl ile övündüğü zaman.

**فسج** : (Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den): **الفَاسِجُ** ve **الفَاثِجُ**: develerden iri olan (dişi)dir.
Dedi: Bazı Araplar der ki: ikisi de gebe olandır; ve şu beyit okunmuştur:
تخدي بنا كل خنوف فَاسِجِ
En-Nadr dedi: **الفَاسِجُ**: gebe kalan, sonra burnunu yukarı kaldırıp böbürlenen (dişi)dir.
Ebû Amr dedi: O, hızlı, genç (dişi)dir.
Leys dedi: O, erkeğin onu aceleye getirdiği, vurma vaktinden önce onu vurduğu (dişi)dir; ve **فَسَجَتْ فُسُوجاً**.
Ve koyun hakkında da söylenir; fakat dişi develer hakkında Araplar katında daha bilinir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والجيم وما يثلثهما)
(فجر) الفاء والجيم والراء أصلٌ واحدٌ، وهو التفتح في الشَّيء. من ذلك الفَجْر: انفِجار الظُّلمة عن الصُّبح. ومنه: انفجَرَ الماء انفجاراً: تفتَّحَ. والفُجْرَة: موضع تفتُّح الماء. ثمَّ كثُر هذا حتَّى صار الانبعاثُ والتفتُّح في المعاصي فُجوراً. ولذلك سمِّي الكَذِب فجوراً. ثم كثُر هذا حتَّى سمِّي كلُّ مائلٍ عن الحقِّ فاجراً. وكلُّ مائلٍ عندَهم. فاجر. قال لبيد:‏
غليظاً وإن أخَّرتَ فالكِفل [فاجرُ(1) ] *** فإنْ تتقدَّمْ تَغْشَ منها مقدَّما‏
ومن الباب الفَجَر، وهو الكرم والتفجُّر بالخير. ومَفَاجِر الوادي: مَرافِضُه، ولعلَّها سمِّيت مفاجرَ لانفجار الماء فيها. قال:‏
* بجَنْبِ العَلَنْدَى حيث نام المَفاجِرُ(2) *‏
ومُنْفجر الرمل(3) : طريق يكون فيه. ويوم الفِجارِ(4) : يومٌ للعرب استُحِلّتْ فيه الحُرمة.‏
(فجس) الفاء والجيم والسين كلمة إنْ صحَّت. يقولون: الفَجْس: التكبُّر والتعظُّم. يقال منه: تَفَجَّسَ.‏
(فجع) الفاء والجيم والعين كلمةٌ واحدة، وهي الفَجِيعة، وهي الرَّزيَّة. ونزلتْ بفلان فاجعةٌ، وتفجَّعَ، إذا توجَّع لها.‏
(فجل) الفاء والجيم واللام كلمةٌ هي نَبْت، وقال قوم: فَجِلَ الشيءُ(5) : غَلُظ واستَرْخَى. وكلُّ شيء عَرَّضته فجَّلْتَه.‏
(فجو(6)) الفاء والجيم والحرف المعتل يدلُّ على اتِّساعٍ في شيء. فالفَجْوة: المتَّسَع بين شَيئين. وقَوْسٌ فَجْواء: بانَ وترُها عن كَبدها. وفَجْوة الدَّار: ساحتُها. والفَجَا: تَباعُدُ ما بين عُرقوبَيِ البعير.‏
وإذا هُمِزَ قلت: فَجِئَني الأمرُ يفجَؤُني(7) .‏
(فجم) الفاء والجيم والميم. زعم ابنُ دريد: تفجَّم الوادِي وانفجم، إذا اتَّسع. وهذه فُجْمَة الوادِي، أي متَّسَعُه(8) .‏
(فجن) الفاء والجيم والنون. يقولون: إنَّ السَّذَاب يقال له الفَيْجَن(9) .‏
--------------ـــــ
(1) التكملة من المجمل واللسان (فجر) وديوان لبيد 5 طبع 1881.‏
(2) للراعي، كما في معجم البلدان (العلندى). وأنشد هذا العجز في المجمل بدون نسبة. وصدره في المعجم:‏  * تحملن حتى قلت لسن بوراحا *‏
وفي الأصل: "رام المفاجر"، صوابه فيهما.‏
(3) في الأصل: "الماء"، صوابه في المجمل واللسان.‏
(4) إنما هي أيام. انظر العمدة (2: 169-170) وكامل ابن الأثير (1: 358) والمبرد 180 والأغاني‏  (9: 12/ 19: 73-81) والخزانة (2: 504).‏
(5) في القاموس: "فجل كفرع ونصر فجلاً ويحرك". وضبط في اللسان بالقلم بكسر الجيم فقط. وضبط في المجمل بتشديد الجيم مفتوحة، ولم يضبط في أصل المقاييس.‏
(6) وكذا ورد ترتيب هذه المادة في المجمل، فآثرت إبقاءها كما هي.‏
(7) ويقال أيضاً فجأه يفجؤه، وفاجأه يفاجئه.‏
(8) الجمهرة (2: 108) مع تصرف هنا. والفجمة، لم ترد في القاموس، ووردت في اللسان بفتح الفاء وضمها، وضبطت في الجمهرة بالضم فقط.‏
(9) قال ابن دريد: "لغة شامية ولا أحسبها عربية صحيحة".‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الفاء** و**الجيم** وما يثلثهما)
(**فجر**) **الفاء** ve**الجيم** ve**الراء** tek bir asıldır; o da şeyde açılmadır. Bundan: **الفَجْر**: karanlığın sabaha yarılmasıdır. Ve ondan: su yarıldı, yarılma ile: açıldı. Ve **الفُجْرَة**: suyun açılma yeri. Sonra bu çoğaldı; nihayet günahlarda fışkırma ve açılma **فُجوراً** oldu. Bu yüzden yalan **فجوراً** diye adlandırıldı. Sonra bu çoğaldı; nihayet haktan sapan her bir kimse **فاجراً** diye adlandırıldı. Ve onların yanında sapan her bir kimse: **فاجر**. Lebîd dedi ki:‏
Kalın; ve eğer geciktirirsen, o hâlde arka [**فاجرُ(1)** ] *** Şayet öne geçersen, ondan bir öne geçişe uğrarsın‏
Ve babdandır **الفَجَر**; o, cömertlik ve hayır ile taşmadır. Ve **مَفَاجِر** vadinin: onun alçak yerleridir; ve belki orada suyun yarılmasından dolayı **مفاجر** diye adlandırılmıştır. Dedi ki:‏
* **بجَنْبِ العَلَنْدَى** حيث نام **المَفاجِرُ(2)** *‏
Ve **مُنْفجر الرمل(3)**: içinde bulunan bir yoldur. Ve **يوم الفِجارِ(4)**: Araplar için bir gündür; onda dokunulmazlık helâl sayılmıştır.‏
(**فجس**) **الفاء** ve**الجيم** ve**السين**—eğer sahihse—bir kelimedir. Derler ki: **الفَجْس**: kibirlenme ve büyüklük taslamadır. Ondan: **تَفَجَّسَ** denir.‏
(**فجع**) **الفاء** ve**الجيم** ve**العين** tek bir kelimedir; o da **الفَجِيعة**dır; o da musibettir. Falana bir **فاجعةٌ** indi; ve **تفجَّعَ**: ona acı duyduğunda.‏
(**فجل**) **الفاء** ve**الجيم** ve**اللام** bir kelimedir; o bir bitkidir. Bir kavim dedi ki: **فَجِلَ الشيءُ(5)**: kalınlaştı ve gevşedi. Ve her şeyi enine yaptığında onu **فجَّلْتَه**.‏
(**فجو(6)**) **الفاء** ve**الجيم** ve illetli harf, bir şeyde genişliğe delâlet eder. İşte **الفَجْوة**: iki şey arasındaki genişliktir. Ve **قَوْسٌ فَجْواء**: kirişi göbeğinden ayrılmıştır. Ve **فَجْوة الدَّار**: onun avlusudur. Ve **الفَجَا**: devenin iki aşil kirişi arasının uzaklaşmasıdır.‏
Ve eğer hemzelenirse dersin ki: **فَجِئَني** iş **يفجَؤُني(7)**.‏
(**فجم**) **الفاء** ve**الجيم** ve**الميم**. İbn Düreyd iddia etti: vadi **تفجَّم** etti ve **انفجم** etti; genişlediğinde. Ve bu, vadinin **فُجْمَة**sidir; yani onun genişliğidir(8).‏
(**فجن**) **الفاء** ve**الجيم** ve**النون**. Derler ki: **السَّذَاب**a **الفَيْجَن(9)** denir.‏
--------------ـــــ
(1) Tekmile, el-Mücmel ve el-Lisân (**فجر**) ve Lebîd divanı 5, 1881 baskısı.‏
(2) er-Râî’nindir; Muʿcemü’l-büldân’da (**العلندى**) olduğu üzere. Ve bu mısraın ikinci yarısını el-Mücmel’de nisbesiz okuttu. Ve Muʿcem’de onun صدر’ı:‏  * تحملن حتى قلت لسن بوراحا *‏
Ve asılda: "رام المفاجر"; doğrusu ikisindedir.‏
(3) Asılda: "الماء"; doğrusu el-Mücmel ve el-Lisân’dadır.‏
(4) Ancak onlar günlerdir. el-ʿUmde (2: 169-170) ve İbnü’l-Esîr’in el-Kâmil’i (1: 358) ve el-Müberred 180 ve el-Eğânî‏  (9: 12/ 19: 73-81) ve el-Hizâne (2: 504)’e bak.‏
(5) el-Kâmûs’ta: "فجل كفرع ونصر فجلاً ويحرك". Ve el-Lisân’da kalemle yalnız **الجيم**’in kesriyle ضبط edildi. Ve el-Mücmel’de **الجيم**’in şeddeli ve fethalı oluşuyla ضبط edildi; ve Makâyîs’in aslında ضبط edilmedi.‏
(6) El-Mücmel’de bu maddenin tertibi de böyle vârid olmuştur; ben de onu olduğu gibi bırakmayı tercih ettim.‏
(7) Ayrıca **فجأه يفجؤه** ve **فاجأه يفاجئه** de denir.‏
(8) el-Cemhere (2: 108), burada bir tasarruf ile. Ve **الفجمة** el-Kâmûs’ta vârid olmadı; el-Lisân’da **الفاء**’ın fethası ve zammıyla vârid oldu; ve el-Cemhere’de yalnız zam ile ضبط edildi.‏
(9) İbn Düreyd dedi ki: "Şamî bir dildir ve onun sahih Arapça olduğunu sanmıyorum".‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الليث: الفَجْسُ والتَفَجُّس عَظَمة وتَكَبّر وتطاوُل؛ وأَنشد: عَسْراء حين تَرَدَّى من تَفَجُّسِها،
وفي كِوارَتِهامن بَغْيِها مَيَلُ
وفَجَسَ يَفْجُسُ، بالضم، فَجْساً وتَفَجَّس: تكبّر وتعظّم وفَخَر؛ قال العجاج:
إِذا أَراد خُلُقاً عَفَنْقَسا،
أَقَرَّه الناسُ، وإِن تَفَجَّسا
ابن الأَعرابي: أَفجَسَ الرجُل إِذا افْتَخَر بالباطل. وتَفَجَّس السَّحاب بالمطَر: تفتَّح؛ قال الشاعر يصف سحاباً:
مُتَسَنِّم سَنَماتِها مُتَفَجِّسٌ،
بالهَدْرِ يَمْلأُ أَنْفُساً وعُيُونا

##### Türkçe

الليث: **الفَجْسُ** ve **التَفَجُّس** bir kemikleşme, büyüklük taslama ve üstünlük taslama(dır); ve inşad etti:

Zor(laşmış) bir (hâlde), **تَفَجُّسِها**’sından dolayı (kendini) atıp düştüğü vakit,
ve onun **كِوارَتِه**’sinde, onun **بَغْيِها**’sından bir meyil vardır.

Ve **فَجَسَ يَفْجُسُ** (zammesiyle), **فَجْساً** ve **تَفَجَّس**: kibirlendi, büyüklendi ve övündü; dedi ki
العجاج:

Bir huy istediği vakit, (o) **عَفَنْقَسا**,
insanlar onu (buna) razı eder; ve eğer **تَفَجَّسا** ederse.

ابن الأَعرابي: Adam **أَفجَسَ** eder; bâtıl ile övündüğü zaman. Ve **تَفَجَّس**
bulut yağmur ile: açıldı; şair bir bulutu vasfederek dedi:

Onun hörgüçlerini tepeleyen, **مُتَفَجِّسٌ**,
gürültü ile nefisleri ve gözleri doldurur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفجس: التكبر والتعظم، كالفجز، بالزاي، وقد فجس يفجس فجسا، كالتفجس، وهو العظمة والتطاول والفخر، قال العجاج:
  إذا أراد خلقا عفنقسـا                      أقره الناس وإن تفجسا وقال ابن عباد: الفجس: القهر. وهو أيضا: ابتداع فعل لم يسبق إليه، قال: ولا يكون إلا شرا. وقال ابن الأعرابي: أفجس الرجل، إذا افتخر بالباطل. ومما يستدرك عليه: تفجس السحاب بالمطر: تفتح، قال الشار يصف سحابا:
  متسنم سنماتها متفجـس                      بالهدر يملأ أنفسا وعيونا هكذا نقله صاحب اللسان، وكأنه لغة في تبجس، بالموحدة.

##### Türkçe

**الفجس**: kibirlenme ve büyüklük taslama; **الفجز** gibi, **الزاي** ile. Ve (fiil olarak) **فجس يفجس فجسا**; **التفجس** gibi. Ve o, azamet, uzanıp yükselme ve övünmedir. **العجاج** dedi ki:
  Ne zaman bir yaratığı **عفنقسـا** yapmak istese                      İnsanlar onu ikrar eder, isterse **تفجسا** etsin

**ابن عباد** dedi ki: **الفجس**: kahretme. Ve o ayrıca: kendisinden önce yapılmamış bir fiili icat etmektir; dedi ki: ve ancak şer olur.

**ابن الأعرابي** dedi ki: **أفجس** adam, bâtıl ile övündüğü zaman.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **تفجس السحاب بالمطر**: açıldı. **الشار** bir bulutu vasfederek dedi ki:
  Hörgüçlerini tepe edinmiş, **متفجـس**                      gürültü ile nefesleri ve gözleri doldurur

Bunu **صاحب اللسان** böyle nakletti; ve sanki o, **تبجس**’te bir lugattır, **الموحدة** ile.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَجَسَ
1 فَجَسَ ذ , aor. فَجُسَ , (S, TA,) inf. n. فَجْسٌ, (S, O, K, TA,) He behaved proudly, or magnified himself; (S, O, K, TA;) as also ↓ تفجّس; (S, * K;) or this latter signifies he magnified, or exalted, himself, (O, TA,) and boasted: (O, * TA:) and فَجْزٌ signifies the same as فَجْسٌ, i. e. the “ behaving proudly, or magnifying oneself. ” (TA.) ― -b2- And He overcame, or subdued, or oppressed. (Ibn-'Abbád, O, K: but only the inf. n. of the verb in this and the following sense is mentioned.) ― -b3- He did an unprecedented act, and only one of an evil kind. (Ibn-'Abbád, O, K, TA.)

افجس
4 افجس ذ He (a man) boasted vainly, or falsely. (IAar, O, K.)

5 تَفَجَّسَ see 1, first sentence. تفجّس السَّحَابُ بِالمَطَرِ The clouds burst with rain: (L, TA:) [app. a dial. var. of تبجّس.]

##### Türkçe

فَجَسَ
1 **فَجَسَ** ذ, muzâri‘ **فَجُسَ**, (S, TA,) mastar ismi **فَجْسٌ**, (S, O, K, TA,) O, kibirli davrandı yahut kendini büyüttü; (S, O, K, TA;) yine bunun gibi ↓ **تفجّس**; (S, * K;) yahut bu ikincisi, kendini büyüttü yahut yüceltti, (O, TA,) ve övündü anlamına gelir: (O, * TA:) ve **فَجْزٌ**, **فَجْسٌ** ile aynı anlama gelir; yani “kibirli davranmak yahut kendini büyütmek.” (TA.) ― -b2- Ve O, yendi, yahut boyun eğdirdi, yahut zulmetti. (İbn-'Abbád, O, K: fakat bu ve sonraki manada fiilin yalnız mastar ismi zikredilmiştir.) ― -b3- O, benzeri görülmemiş bir iş yaptı; ve yalnızca kötü türden bir tane. (İbn-'Abbád, O, K, TA.)

افجس
4 **افجس** ذ O (bir adam) boş yere yahut yalan olarak övündü. (IAar, O, K.)

5 **تَفَجَّسَ** bkz. 1, ilk cümle. **تفجّس السَّحَابُ بِالمَطَرِ** Bulutlar yağmur ile yarıldı: (L, TA:) [görünüşe göre **تبجّس**’in bir lehçe varyantı.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَجَسَ
فَجَسَ U ( n. ac. فَجْس 1 ),
a.  Boasted; was pompous, proud.

b.  Overcame, subdued.

أَفْجَسَ
أَفْجَسَ IV ,
a.  see I (a) .

تَفَجَّسَ
تَفَجَّسَ V ,
a.  see I (a) .

b.  Burst ( clouds ).

##### Türkçe

فَجَسَ
**فَجَسَ** U (isim-fiil: **فَجْس** 1),
a. Övündü; gösterişli, kibirli, gururlu oldu.

b. Üstün geldi, boyun eğdirdi.

أَفْجَسَ
**أَفْجَسَ** IV,
a. I (a)’ya bak.

تَفَجَّسَ
**تَفَجَّسَ** V,
a. I (a)’ya bak.

b. Patladı (bulutlar).
