# فجس — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AC%D8%B3/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B3.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: فجس

ج س ف
جفس ، سجف ، فجس ، فسج : مستعملة .
جفس : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : إذا اتخم الرَّجُلُ قيل : جَفِسَ الرجل جَفَساً ، فهو جَفِسٌ .
وفي ( النوادر ) : فلانٌ جِفْسٌ ، وجَفِسٌ ، أي ضَخْمٌ جَافٍ .
سجف : قال الليث : السِّجفَانِ : سترا باب الحَجَلَةِ ، وكل باب يَسْتُرُهُ سِتْرانِ مَشْقُوقٌ
بينهما فكل شقَ منهما : سَجْفٌ ، وكذلك : سِجْفَا الخِبَاءِ .
والسَّجْفُ والتَّسْجيفُ : إرخاء السِّجَفين .
( أبو عبيد عن الأصمعي ) : السِّجفانِ : اللذان على الباب .
يقال منه : بيت مُسَجَّفٌ .
وقال الفرزدق :
رَقَدْنَ عليهنَّ الحِجَالُ المسجَّفُ
فجس : قال الليث : الفَجْسُ ، والتّفَجُّسُ : عظمة وتطاول ، وأنشد :
عَسْرَاءُ حين تَرَدّى من تَفَجُّسِهَا
وفي كِوَارَتِها من بَغْيِهَا مَيَلُ
( أبو عبيد عن أبي زيد ) : فَجَسَ يَفْجُسُ فَجْساً ، وتفجَّسَ تَفَجُّساً ، وهو التّكَبُّرُ .
وقال ابن الأعرابي : أفجَسَ الرجُلُ إذا افتخر بالبَاطِلِ .
فسج : ( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الفَاسِجُ والفَاثِجُ : العظيمة من الإبل .
قال : وبعض العرب يقول : هما الحامل ، وأنشد :
تخدي بنا كل خنوف فَاسِجِ
وقال النضر : الفَاسِجُ : التي حَمَلَتْ فزمَّت بأنفها واستكبرت .
وقال أبو عمرٍ و : هي السريعة الشَّابَّةُ .
وقال الليث : هي التي أعجَلَهَا الفَحْلُ فَضَرَبَها قبل وقت المَضْرِبِ ، وقد فَسَجَتْ فُسُوجاً .
ويقال في الشاء ، وهو في النُّوق أعرفُ عند العرب .

### Türkçe

ج س ف
**جفس** ، **سجف** ، **فجس** ، **فسج** : kullanımdadır.

**جفس** : (Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den) : Erkek doyup tıka basa yediği zaman: “**جَفِسَ** adam **جَفَساً**” denir; o da **جَفِسٌ**’tir.
( **النوادر** )’de: “Falanca **جِفْسٌ** ve **جَفِسٌ**” (denir); yani iri, kaba.

**سجف** : Leys dedi: **السِّجفَانِ**: **الحَجَلَةِ** kapısının iki perdesidir; ve her kapı ki onu iki perde örter, ikisinin arasında yarık (bulunur); ikisinden her bir yarık: **سَجْفٌ**’tur; aynı şekilde: **سِجْفَا الخِبَاءِ**.
Ve **السَّجْفُ** ve **التَّسْجيفُ**: iki **السِّجَف**’i salıvermek (aşağı bırakmak)tır.
(Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den): **السِّجفانِ**: kapı üzerinde olan iki şeydir.
Bundan denir: **بيت مُسَجَّفٌ**.
Ve el-Ferazdak dedi:
رَقَدْنَ عليهنَّ الحِجَالُ المسجَّفُ

**فجس** : Leys dedi: **الفَجْسُ** ve **التّفَجُّسُ**: büyüklük ve boy atma (uzanıp yükselme)dir; ve şu beyit okunmuştur:
عَسْرَاءُ حين تَرَدّى من تَفَجُّسِهَا
وفي كِوَارَتِها من بَغْيِهَا مَيَلُ
(Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den): **فَجَسَ يَفْجُسُ فَجْساً** ve **تفجَّسَ تَفَجُّساً**; o, kibirlenmedir.
İbnü’l-A‘râbî dedi: Adam **أفجَسَ** eder; bâtıl ile övündüğü zaman.

**فسج** : (Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den): **الفَاسِجُ** ve **الفَاثِجُ**: develerden iri olan (dişi)dir.
Dedi: Bazı Araplar der ki: ikisi de gebe olandır; ve şu beyit okunmuştur:
تخدي بنا كل خنوف فَاسِجِ
En-Nadr dedi: **الفَاسِجُ**: gebe kalan, sonra burnunu yukarı kaldırıp böbürlenen (dişi)dir.
Ebû Amr dedi: O, hızlı, genç (dişi)dir.
Leys dedi: O, erkeğin onu aceleye getirdiği, vurma vaktinden önce onu vurduğu (dişi)dir; ve **فَسَجَتْ فُسُوجاً**.
Ve koyun hakkında da söylenir; fakat dişi develer hakkında Araplar katında daha bilinir.
