# فجع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AC%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فجع

فجعه، كمنعه: أوجعه، كفجعه تفجيعا، شدد للمبالغة، قال لبيد - رضي الله عنه - يرثي أخاه أربد:
  فجعني الرعد والصواعق بال                      فارس يوم الكريهة النـجـد أو الفجع: أن يوجع الإنسان بشيء يكرم عليه من المال والولد والحميم، فيعدمه. وقد فجع بماله وولده، كعني، قاله الليث، قال كعب بن زهير رضي الله عنه:
  لكنها خلة قد سيط من دمها                      فجع وولع وإخلاف وتبديل وقال غيره:
  إن تبق تفجع بالأحبة كلهاوفناء نفسك لا أبالك أفجع و نزلت به فاجعة من فواجع الدهر وتقول: موت فاجع وفجوع، كصبور وكذا دهر فاجع وفجوع، أي يفجع الناس بالدواهي قال لبيد - رضي الله عنه - يرثي أخاه أربد:
  فلا جزع إن فرق الدهر بيننا                      وكل فتى يوما به الدهر فاجع وقال المرار بن سعيد:
  وأبكي نسوة لبني عـلـيم                      وكان لمثل نسوتهم فجوعا والفاجع: غراب البين، صفة غالبة؛ لأنه يفجع الناس لنعيبه بالبين، قال الشاعر:
  بشير صدق أغان دعوته                      بصفقة مثل فاجع شجب

  يعني الغراب إذا نعق بالبين، والشجب: الهالك. قال ابن دريد: يقال: امرأة فاجع ولم يذكر لها معنى، كأنه أخرجها مخرج لابن، وتامر. أي ذات فجيعة. وهي أي الفجيعة: الرزية، نقله الجوهري، وزاد ابن سيده: الموجعة بما يكره. وتفجع الرجل: توجع للمصيبة وتضور لها. والفجاع، كغراب: جد سملقة بن مري، وسملقة أول من جز النواصي، وسيأتي في القاف إن شاء الله تعالى. ومما يستدرك عليه: رجل مفجوع وفجيع: مفجع أصابته الرزية. والفواجع: المصائب المؤلمة التي تفجع الإنسان بما يعز عليه من مال أو حميم. والفجائع: جمع فجيعة. ورجل فاجع، ومتفجع: لهفان متأسف. وميت فاجع ومفجع: جاء على أفجع ولم يتكلم به، كما في اللسان. وقد سموا مفجعا، كمحدث.

### Türkçe

**فجعه**، **كمنعه**: Ona acı verdi; **كفجعه تفجيعا** (gibi): mübalağa için şeddeli kıldı. Lebîd - رضي الله عنه - kardeşi Erbed’i mersiye ederken dedi:
  “Beni gök gürültüsü ve yıldırımlar ile **بال**                      **فارس** (ile) acıttı; şiddet gününün yiğidi **النـجـد**”

Veya **الفجع**: İnsanın, maldan, evlattan ve yakın (dost)tan kendisine değerli gelen bir şeyle acıtılmasıdır; sonra onu yok eder. Ve malı ve evladı ile **فجع** olundu; **كعني** (gibi). Bunu Leys söyledi. Ka‘b b. Züheyr رضي الله عنه dedi:
  “Fakat o, kanından yoğrulmuş bir huydur:                      **فجع** ve **ولع** ve **إخلاف** ve **تبديل**”

Ve başkası dedi:
  “Eğer kalırsan, sevgililerin hepsiyle **تفجع** olursun; ve nefsinin yok oluşu—babası olmayasın—daha **أفجع**dır”

Ve ona, dehrin musibetlerinden bir musibet olan **فاجعة** indi. Ve dersin: **موت فاجع وفجوع**; **كصبور** (gibi). Ve yine **دهر فاجع وفجوع**; yani insanları belalarla **يفجع** eder. Lebîd - رضي الله عنه - kardeşi Erbed’i mersiye ederken dedi:
  “Dehr aramızı ayırırsa feryat yok;                      her delikanlıya bir gün dehr ile **فاجع** vardır”

Ve el-Merâr b. Sa‘îd dedi:
  “Benî ‘Alîm için kadınlar ağlarım;                      ve onların kadınları gibisine **فجوعا** idi”

Ve **الفاجع**: Ayrılık kargasıdır; galip bir sıfattır; çünkü ayrılıkla ötüşüyle insanları **يفجع** eder. Şair dedi:
  “Doğru bir müjdeci; çağrısını zengin kıldı                      **بصفقة** (ile), **فاجع** **شجب** gibi”

  Yani ayrılıkla öttüğü zaman karga; ve **الشجب**: helâk olan. İbn Düreyd dedi: “**امرأة فاجع** denir” ve ona bir mânâ zikretmedi; sanki onu **لابن** ve **تامر** çıkışı gibi çıkardı; yani **ذات فجيعة**. Ve o—yani **الفجيعة**—musibettir; Cevherî onu nakletti. Ve İbn Sîde artırdı: Hoşlanılmayan şeyle acı veren. Ve adam **تفجع** etti: musibete acı duydu ve onunla sızlandı. Ve **الفجاع**، **كغراب**: Semelka b. Merî’nin dedesidir; ve Semelka, perçemleri ilk kırpan kimsedir; ve inşallah تعالى **القاف**’ta gelecektir.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **رجل مفجوع وفجيع**: musibet ona isabet etmiş **مفجع**. Ve **الفواجع**: insanı, maldan veya yakın (dost)tan kendisine aziz gelen şeyle **تفجع** eden acı verici musibetlerdir. Ve **الفجائع**: **فجيعة**’nin cem‘idir. Ve **رجل فاجع** ve **متفجع**: yanık, esefli. Ve **ميت فاجع ومفجع**: **أفجع** üzerine geldi; onunla konuşmadı; **اللسان**’da olduğu gibi. Ve **مفجعا** diye adlandırdılar; **كمحدث** (gibi).
