# فج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: فج

فَجَّ
1 فَجَّ ذ , (TA,) [see. pers. فَجِجْتَ, aor. يَفَجُّ,] inf. n. فَجَجٌ, (S, * O, * K, * TA,) He had the feet wide apart: or, said of a man, he had the knees wide apart: and, said of a beast, or quadruped, he had the hocks wide apart: (TA:) ↓ فَجَجٌ is more ugly than what is termed فَحَجٌ. (S, O, K.) ― -b2- See also 7. ― -b3- فَجَّ رِجْلَيْهِ, (TA,) and فَجَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ, (S, O, K, TA,) aor. يَفُجُّ, inf. n. فَجٌّ, (S, O, TA,) He opened [or parted] his legs (S, O, K, TA) widely; [i. e. he straddled;] (TA;) and so ↓ افجّ, (K,) or افجّ رِجْلَيْهِ, he parted his legs widely, said of a man and of a beast; (O;) so too ↓ فاجّ [alone], and فَجَا; (TA;) and one says also ↓ تفاجّ [meaning the same], of one walking, (S, K, TA,) and meaning he did thus to make water, (Mgh, TA,) as also ↓ فاجّ, inf. n. فِجَاجٌ and مُفَاجَّةٌ, both of these verbs said of a man; but ↓ تفاجّ signifies he parted his legs very widely; (TA;) and ↓ تفاجّت is said of a she-camel, (A, O,) لِلْحَلْبِ [to be milked]; (A;) and of a sheep or goat (شَاة). (O.) وَلَا يَبُولُ ↓ مَا شَىْءٌ يُفَاجُّ [What is a thing that straddles and will not make water?] is an enigma: it is a thing like a couch, having four legs. (A, TA.) الفَجُّ in the language of the Arabs is The making an opening, or interval, between two things. (TA.) ― -b4- And فَجَجْتُ القَوْسَ, (S, O, K,) aor. أَفُجُّهَا, (S, O,) inf. n. فَجٌّ, (TA,) I raised the string of the bow [so as to make it distant] from its كَبِد[q. v.]; (S, O, K;) like فَجَوْتُهَا. (S, O.) ― -b5- فَجَّ الأَرْضَ, (so in the O,) or الارضَ ↓ افجّ, (so in the K,) He clave the ground, or earth, with the plough, in a manner not approved. (O, K.) -A2- فَجَّ said of a horse &c., He purposed, or desired, to run. (TA.) -A3- See also فَجَاجَةٌ.

تَفْجِيجٌ
2 تَفْجِيجٌ ذ The making [a thing] to be crude [or not thoroughly cooked]. (KL.) [See فِجٌّ.]

3 فَاْجَ٣َ see 1, in three places.

افجّ
4 افجّ ذ : see 1, former half. ― -b2- Also, (L,) or أَفَجَّتْ, (S, O, L, K,) He, or she, (i. e. an ostrich) muted. -A2- And, the former, He travelled a road such as is termed فَجّ; (O, L, K;) said of a man; (O;) as also ↓ افتجّ. (L.) ― -b2- And He, (a man, S, O,) or it, (a thing, Msb,) hastened, went quickly, or was quick; (S, O, Msb, K;) mentioned by IAar. (S.) -A3- See also 1, near the end.

6 تَفَاْجَ٣َ see 1, in three places.

انفجّت القَوْسُ
7 انفجّت القَوْسُ ذ , (A,) inf. n. اِنْفِجَاجٌ, (O,) The bow had its string distant from its كَبِد [q. v.]; (A, O;) [and so, app., ↓ فَجَّت, for] ↓ فَجَجٌ, in a bow, signifies the state of having the string distant from the كَبِد thereof. (S, O.)

8 اـِفْتَجَ٣َ see 4.

فَجٌّ
فَجٌّ ذ A wide road between two mountains; (S, A, O, K;) and ↓ فُجَاجٌ signifies the same: (O, K:) or, in a mountain: (AHeyth, TA:) or, in the anterior part of a mountain, wider than a شِعْب [q. v.]: (TA:) or a depressed road: (Th, TA:) or a conspicuous and wide road: (Msb:) or a far-extending beaten track or road: (AHeyth, TA: [see an ex. in a verse cited voce عِمْقٌ:]) or, accord. to ISh, [a track] as though it were a road; and sometimes it is a road between two mountains, (L, TA,) or having on either side what is termed a فَأْو [a word variously explained], (so in the L,) or between two walls (حَائِطَيْنِ), (so in the TA,) and extending to the distance of two days' journey, or three, if a road or not a road; and if a road, abounding with herbage: (L, TA:) pl. [of mult.] فِجَاجٌ (Th, S, O, Msb) and [of pauc.] أَفِجَّةٌ, which is extr. [with respect to analogy], (Th, TA,) and أَفُجٌّ. (Msb.) -A2- See also the next paragraph, in two places.

فِجٌّ
فِجٌّ ذ , with kesr, The Syrian بِطِّيخ [i. e. melon or water-melon], (S, A, O, K,) which the Persians call the Indian. (S, A, O.) ― -b2- And فِجٌّ, (so in the S and A and K,) or ↓ فَجٌّ, (thus in the O, and by implication in the Msb, [and thus pronounced in the present day,]) signifies Unripe; (S, A, O, Msb, K;) applied to fruit (A, Msb, K) of any kind, (A,) &c; (Msb;) to anything of melons (بِطِّيخ) and of other fruits; (S, O;) and so ↓ فَجَاجَةٌ; (O, K;) but ↓ فَجٌّ and ↓ فَجَاجَةٌ are not mentioned by Ed-Deenawaree [i. e. AHn; and the latter (which see below) I think doubtful in the sense expl. above]. (O.)

فُجَّةٌ
فُجَّةٌ ذ An opening, or intervening space, (O, K, TA,) between two mountains. (TA.)

فَجَجٌ
فَجَجٌ ذ an inf. n.: (TA:) see 1, first sentence: ― -b2- and see also 7.

فُجُجٌ
فُجُجٌ ذ [a pl. of which the sing. is not mentioned] i. q. ثُقَلَآءُ [Such as are heavy, slow, sluggish, &c.], (IAar, O, K,) of men. (IAar, O.)

فُجَاجٌ
فُجَاجٌ ذ : see فَجٌّ.

فِجَاجٌ
فِجَاجٌ ذ A male ostrich which [they assert, like as they say of the domestic cock, (see عُقْرٌ,]) lays one egg. (TA.)

فَجَاجَةٌ
فَجَاجَةٌ ذ [app. an inf. n., of which the verb is ↓ فَجَّ, sec. pers. فَجُجْتَ,] The state of being unripe, or not sufficiently cooked. (TA.) ― -b2- See also فِجٌّ, in two places.

فَجَّانٌ
فَجَّانٌ ذ The stem (عُود) of the raceme of a palmtree: mentioned by ISd; and held by him to be of the measure فَعْلَانٌ because this is more common than the measure فَعَّالٌ. (TA.)

فَجْفَجٌ
فَجْفَجٌ ذ and فُجْفُجٌ: see فَجْفَاجٌ.

فَجْفَجَةٌ
فَجْفَجَةٌ ذ Loquacity, or much talking: or frivolous babbling: or much talking, and boasting of abundance which one does not possess: or clamouring: or great and disorderly talking. (TA.)

فَجْفَاجٌ
فَجْفَاجٌ ذ , applied to a man, Loquacious; a great talker: (S:) or a frivolous babbler: (TA:) or, as also ↓ فَجْفَجٌ (O, K) and ↓ فُجْفُجٌ (K) and ↓ فُجَافِجٌ, (O, but there written فَجَافِجٌ,) a great talker, who boasts of abundance which he does not possess: (O, K:) or clamourous: or a great and disorderly talker: fem. with ة. (TA.) The poet Aboo-'Árim El-Kilábee applies the first of these epithets to palm-trees (نَخِيل) [as meaning (assumed tropical:) Promising much fruit, but not fulfilling the promise]. (L, TA.)

فُجَافِجٌ
فُجَافِجٌ ذ : see the next preceding paragraph.

أَفَجُّ
أَفَجُّ ذ A man having his legs wide apart; who straddles; (S, * O, * L, K, * TA;) as also ↓ مُفِجُّ السَّاقَيْنِ; (L, TA;) [and ↓ مُفَاجٌّ, for] one says يَمْشِى مُفَاجًّا he walks with his legs wide apart, or straddling: (S, A, K:) or أَفَجُّ signifies having his thighs wide apart. (IAar, TA.) ― -b2- And قَوْسٌ فَجَّآءُ A bow of which the curved ends are elevated so that its string is distant from the part where it is grasped by the hand: (L:) or of which the string is distant from its كَبِد [q. v.]; (S, O, K;) as also ↓ مُنْفَجَّةٌ: (A, O, K:) and so قَوْسٌ فَجْوَآءُ. (S, O.)

اـِفْجِيجٌ
اـِفْجِيجٌ ذ A valley: (O, K:) or a wide valley: (K:) or a narrow and deep valley, (IDrd, O, K,) in the dial. of the people of El-Yemen, but others apply this appellation to any valley. (O.)

مُفِجُّ السَّاقَيْنِ
مُفِجُّ السَّاقَيْنِ ذ : see أَفَجُّ. ― -b2- حَافِرٌ مُفِجٌّ A solid hoof that is round like a cupola, syn. مُقَبَّبٌ, (S, O, K, TA,) [and] hard: (TA:) such is approved. (S, O.)

مُفَاجٌّ
مُفَاجٌّ ذ : see أَفَجُّ.

قَوْسٌ مُنْفَجَّةٌ
قَوْسٌ مُنْفَجَّةٌ ذ : see أَفَجُّ. ― -b2- أَرْضٌ مُنْفَجَّةٌ Ground, or earth, that is cleft [app. with the plough, in a manner not approved: see 1, near the end]. (TA.)

### Türkçe

**فَجَّ**
1 **فَجَّ** ذ, (TA,) [bkz. Farsça **فَجِجْتَ**, muzâri‘ **يَفَجُّ**,] mastar ismi **فَجَجٌ**, (S, O, K, TA,) Ayakları genişçe ayrı idi: yahut, bir adam hakkında, dizleri genişçe ayrı idi: ve bir hayvan, yahut dört ayaklı hakkında, aşık kemikleri genişçe ayrı idi: (TA:) ↓ **فَجَجٌ** **فَحَجٌ** diye adlandırılandan daha çirkindir. (S, O, K.) ― -b2- Ayrıca 7’ye bak. ― -b3- **فَجَّ رِجْلَيْهِ**, (TA,) ve **فَجَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ**, (S, O, K, TA,) muzâri‘ **يَفُجُّ**, mastar ismi **فَجٌّ**, (S, O, TA,) Bacaklarını (S, O, K, TA) genişçe açtı [yahut ayırdı]; [yani bacaklarını iki yana açarak durdu;] (TA;) ve bunun gibi ↓ **افجّ**, (K,) yahut **افجّ رِجْلَيْهِ**, bacaklarını genişçe ayırdı, bir adam ve bir hayvan hakkında söylenir; (O;) yine bunun gibi ↓ **فاجّ** [yalnız], ve **فَجَا**; (TA;) ve ayrıca ↓ **تفاجّ** denir [aynı mânâda], yürüyen kimse hakkında, (S, K, TA,) ve mânâsı, küçük abdest yapmak için bunu yaptı, (Mgh, TA,) yine ↓ **فاجّ** gibi, mastar ismi **فِجَاجٌ** ve **مُفَاجَّةٌ**, bu iki fiil de bir adam hakkında söylenir; fakat ↓ **تفاجّ** bacaklarını pek genişçe ayırdı mânâsına gelir; (TA;) ve ↓ **تفاجّت** dişi deve hakkında söylenir, (A, O,) **لِلْحَلْبِ** [sağılmak için]; (A;) ve bir koyun yahut keçi (**شَاة**) hakkında. (O.) **وَلَا يَبُولُ ↓ مَا شَىْءٌ يُفَاجُّ** [Bacaklarını açar da küçük abdest yapmayan şey nedir?] bir bilmece-dir: dört ayağı olan, sedir gibi bir şeydir. (A, TA.) **الفَجُّ** Arapların dilinde, iki şey arasında bir açıklık, yahut aralık, meydana getirmektir. (TA.) ― -b4- Ve **فَجَجْتُ القَوْسَ**, (S, O, K,) muzâri‘ **أَفُجُّهَا**, (S, O,) mastar ismi **فَجٌّ**, (TA,) Yayın kirişini, onun **كَبِد**’inden [bkz.] uzak olacak şekilde kaldırdım; (S, O, K;) **فَجَوْتُهَا** gibi. (S, O.) ― -b5- **فَجَّ الأَرْضَ**, (O’da böyle,) yahut **الارضَ ↓ افجّ**, (K’da böyle,) Yeri, toprağı, sabanla, beğenilmeyen bir tarzda yardı. (O, K.) -A2- **فَجَّ** at vb. hakkında söylenir: Koşmayı kastetti, yahut koşmayı istedi. (TA.) -A3- Ayrıca **فَجَاجَةٌ**’ye bak.

**تَفْجِيجٌ**
2 **تَفْجِيجٌ** ذ [bir şeyi] çiğ [yahut iyice pişmemiş] kılmaktır. (KL.) [**فِجٌّ**’e bak.]

3 **فَاْجَ٣َ** 1’e bak, üç yerde.

**افجّ**
4 **افجّ** ذ: 1’e bak, ilk yarı. ― -b2- Ayrıca, (L,) yahut **أَفَجَّتْ**, (S, O, L, K,) O, yahut o (yani devekuşu) dışkıladı. -A2- Ve, birincisi, **فَجّ** diye adlandırılan türden bir yolda yolculuk etti; (O, L, K;) bir adam hakkında söylenir; (O;) yine ↓ **افتجّ** gibi. (L.) ― -b2- Ve o, (bir adam, S, O,) yahut o (bir şey, Msb,) acele etti, çabuk gitti, yahut hızlı oldu; (S, O, Msb, K;) IAar tarafından zikredilmiştir. (S.) -A3- Ayrıca 1’e bak, sona yakın.

6 **تَفَاْجَ٣َ** 1’e bak, üç yerde.

**انفجّت القَوْسُ**
7 **انفجّت القَوْسُ** ذ, (A,) mastar ismi **اِنْفِجَاجٌ**, (O,) Yayın kirişi, onun **كَبِد**’inden [bkz.] uzak idi; (A, O;) [ve böylece, görünüşe göre, ↓ **فَجَّت**, zira] ↓ **فَجَجٌ**, bir yayda, kirişin onun **كَبِد**’inden uzak olma hâlini ifade eder. (S, O.)

8 **اـِفْتَجَ٣َ** 4’e bak.

**فَجٌّ**
**فَجٌّ** ذ İki dağ arasındaki geniş yol; (S, A, O, K;) ve ↓ **فُجَاجٌ** aynı mânâyı ifade eder: (O, K:) yahut, bir dağda: (AHeyth, TA:) yahut, bir dağın ön kısmında, bir **شِعْب**’den [bkz.] daha geniş: (TA:) yahut çukur bir yol: (Th, TA:) yahut belirgin ve geniş bir yol: (Msb:) yahut uzaklara uzanan dövülmüş patika yahut yol: (AHeyth, TA: [**عِمْقٌ** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bak:]) yahut, ISh’ye göre, sanki bir yolmuş gibi [bir iz]; ve bazen iki dağ arasındaki bir yoldur, (L, TA,) yahut iki yanında **فَأْو** diye adlandırılan şey bulunan, (L’de böyle,) yahut iki duvar (**حَائِطَيْنِ**) arasında, (TA’da böyle,) ve iki günlük yolculuk mesafesine, yahut üçe, yol olsun yahut olmasın, uzanan; ve eğer yol ise, otça bol: (L, TA:) çoğulu [kesret] **فِجَاجٌ** (Th, S, O, Msb) ve [kıllet] **أَفِجَّةٌ**, ki bu [kıyas bakımından] şâzdır, (Th, TA,) ve **أَفُجٌّ**. (Msb.) -A2- Ayrıca bir sonraki paragrafa bak, iki yerde.

**فِجٌّ**
**فِجٌّ** ذ, kesre ile, Şam **بِطِّيخ**’i [yani kavun yahut karpuz], (S, A, O, K,) ki Farslar ona Hintli derler. (S, A, O.) ― -b2- Ve **فِجٌّ**, (S ve A ve K’da böyle,) yahut ↓ **فَجٌّ**, (O’da böyle, ve Msb’de ima yoluyla, [ve günümüzde böyle telaffuz edilir,]) Olgunlaşmamış; (S, A, O, Msb, K;) her türden meyveye (A, Msb, K) uygulanır, (A,) vb.; (Msb;) **بِطِّيخ** ve diğer meyvelerden olan her şeye; (S, O;) ve yine ↓ **فَجَاجَةٌ**; (O, K;) fakat ↓ **فَجٌّ** ve ↓ **فَجَاجَةٌ** Ed-Deenawaree tarafından zikredilmemiştir [yani AHn; ve ikincisi (aşağıda bkz.) yukarıda açıklanan mânâda bence şüphelidir]. (O.)

**فُجَّةٌ**
**فُجَّةٌ** ذ İki dağ arasında bir açıklık, yahut araya giren boşluk, (O, K, TA,) (TA.)

**فَجَجٌ**
**فَجَجٌ** ذ bir mastar ismidir: (TA:) 1’e bak, ilk cümle: ― -b2- ve ayrıca 7’ye bak.

**فُجُجٌ**
**فُجُجٌ** ذ [tekili zikredilmeyen bir çoğul] **ثُقَلَآءُ** ile aynı mânâda [ağır, yavaş, hantal vb. olanlar], (IAar, O, K,) insanlar hakkında. (IAar, O.)

**فُجَاجٌ**
**فُجَاجٌ** ذ: **فَجٌّ**’e bak.

**فِجَاجٌ**
**فِجَاجٌ** ذ (evcil horoz hakkında söyledikleri gibi, [**عُقْرٌ**’e bak,]) bir yumurta yumurtladığını iddia ettikleri erkek devekuşu. (TA.)

**فَجَاجَةٌ**
**فَجَاجَةٌ** ذ [görünüşe göre bir mastar ismi; fiili ↓ **فَجَّ**, ikinci şahıs **فَجُجْتَ** olanın,] olgunlaşmamış olma, yahut yeterince pişmemiş olma hâli. (TA.) ― -b2- Ayrıca **فِجٌّ**’e bak, iki yerde.

**فَجَّانٌ**
**فَجَّانٌ** ذ Hurma ağacının salkımının sapı (**عُود**): ISd tarafından zikredilmiştir; ve o, bunun vezninin **فَعْلَانٌ** olduğuna hükmetmiştir; çünkü bu, **فَعَّالٌ** vezninden daha yaygındır. (TA.)

**فَجْفَجٌ**
**فَجْفَجٌ** ذ ve **فُجْفُجٌ**: **فَجْفَاجٌ**’a bak.

**فَجْفَجَةٌ**
**فَجْفَجَةٌ** ذ Gevezelik, yahut çok konuşma: yahut boş gevezelik: yahut çok konuşma ve sahip olmadığı bollukla övünme: yahut bağırıp çağırma: yahut büyük ve düzensiz konuşma. (TA.)

**فَجْفَاجٌ**
**فَجْفَاجٌ** ذ, bir adama uygulanır, Geveze; çok konuşan: (S:) yahut boş geveze: (TA:) yahut, yine ↓ **فَجْفَجٌ** (O, K) ve ↓ **فُجْفُجٌ** (K) ve ↓ **فُجَافِجٌ**, (O’da, fakat orada **فَجَافِجٌ** yazılmıştır,) sahip olmadığı bollukla övünen çok konuşan: (O, K:) yahut gürültücü: yahut büyük ve düzensiz konuşan: dişili ة iledir. (TA.) Şair Aboo-’Árim El-Kilábee bu sıfatların birincisini hurma ağaçlarına (**نَخِيل**) uygular [çok meyve vaat eden, fakat vaadini yerine getirmeyen (varsayılan mecazî:) mânâsında]. (L, TA.)

**فُجَافِجٌ**
**فُجَافِجٌ** ذ: bir önceki paragrafa bak.

**أَفَجُّ**
**أَفَجُّ** ذ Bacakları genişçe ayrı olan adam; bacaklarını iki yana açarak duran; (S, O, L, K, TA;) yine ↓ **مُفِجُّ السَّاقَيْنِ** gibi; (L, TA;) [ve ↓ **مُفَاجٌّ** için,] **يَمْشِى مُفَاجًّا** denir: bacakları genişçe ayrı olarak, yahut bacaklarını iki yana açarak yürür: (S, A, K:) yahut **أَفَجُّ** uylukları genişçe ayrı olan mânâsına gelir. (IAar, TA.) ― -b2- Ve **قَوْسٌ فَجَّآءُ**: kıvrık uçları yükseltilmiş olup kirişi, el ile tutulduğu kısımdan uzak olan yay: (L:) yahut kirişi, onun **كَبِد**’inden [bkz.] uzak olan; (S, O, K;) yine ↓ **مُنْفَجَّةٌ** gibi: (A, O, K:) ve yine **قَوْسٌ فَجْوَآءُ**. (S, O.)

**اـِفْجِيجٌ**
**اـِفْجِيجٌ** ذ Bir vadi: (O, K:) yahut geniş bir vadi: (K:) yahut dar ve derin bir vadi, (IDrd, O, K,) Yemen halkının lehçesinde; fakat başkaları bu adı her vadiye uygular. (O.)

**مُفِجُّ السَّاقَيْنِ**
**مُفِجُّ السَّاقَيْنِ** ذ: **أَفَجُّ**’e bak. ― -b2- **حَافِرٌ مُفِجٌّ** Kubbeye benzer şekilde yuvarlak olan sağlam bir toynak, eş anlamlısı **مُقَبَّبٌ**, (S, O, K, TA,) [ve] sert: (TA:) böylesi beğenilir. (S, O.)

**مُفَاجٌّ**
**مُفَاجٌّ** ذ: **أَفَجُّ**’e bak.

**قَوْسٌ مُنْفَجَّةٌ**
**قَوْسٌ مُنْفَجَّةٌ** ذ: **أَفَجُّ**’e bak. ― -b2- **أَرْضٌ مُنْفَجَّةٌ** Yarılmış yer, yahut toprak [görünüşe göre sabanla, beğenilmeyen bir tarzda: 1’e bak, sona yakın]. (TA.)
