# فحجل (ف-ح-ج-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%AC%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AD%D8%AC%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ح - ج - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%AC%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفحجل، كجعفر، أهمله الجوهري والجماعة، وقد ذكره النحاة في كتبهم وفسروه بالأفحج، وعندي أنه وهم، وإنما الأفحج هو الفنجل للمتباعد الفخذين، لكنهم لما ذكروه أوردته تبعا لهم، قال شيخنا: وصرحوا في بعض الحواشي بأنها دعوى لا يقوم عليها دليل، والحافظ حجة على غيره، ولا بدع أن يسمى الأفحج فحجلا، كما ذكروه، وفنجلا، كما زعمه، ثم رأيتهم صرحوا به في مصنفات الصرف، قال ابن عصفور في الممتع: لام الفحجل زائدة لأنه بمعنى الأفحج، وقال الشيخ أبو حيان: اللام في الفحجل زائدة لسقوطها في الأفحج، قال: وكثرة الاستعمال لا يكون دليلا إلا حيث يتساوى حمل كل واحد منهما على صاحبه، كالقلب، وأما هنا فسقوط اللام مع اتحاد المعنى دليل الزيادة، ولا يشترط في دليل التصريف والاشتقاق كثرة ولا قلة، قال شيخنا: وهو كلام ظاهر يعلم به ما في كلام المصنف من القصور، انتهى. قلت: ويحتمل أن يكون مركبا من فحج الرجل: إذا تباعد ما بين ساقيه، وفجل: إذا غلظ واسترخى، فتكون أصلية، فتأمل. ومما يستدرك عليه:

##### Türkçe

**الفحجل**; **جعفر** gibi; el-Cevherî ve cemaat onu ihmâl etti. Nahivciler onu kitaplarında zikrettiler ve onu **الأفحج** ile tefsir ettiler; ve benim yanımda o bir vehimdir. Ancak **الأفحج**; uylukları birbirinden uzak olan için **الفنجل**’dir. Fakat onlar onu zikredince, onlara tâbi olarak onu getirdim. Şeyhimiz dedi ki: Bazı hâşiyelerde bunun, üzerine delil kaim olmayan bir iddia olduğunu açıkça söylediler; hâfız başkası üzerine hüccettir. Ve **الأفحج**’in **فحجلا** diye adlandırılması—onların zikrettiği gibi—ve **فنجلا** diye (onun zannettiği gibi) adlandırılması şaşılacak değildir. Sonra onları sarf tasniflerinde bunu açıkça söylemiş gördüm. İbn Asfûr **الممتع**’da dedi ki: **الفحجل**’in lâm’ı zâiddir; çünkü o **الأفحج** mânâsınadır. Şeyh Ebû Hayyân dedi ki: **الفحجل**’deki lâm zâiddir; **الأفحج**’de düşmesinden dolayı. Dedi ki: Çokça استعمال delil olmaz; ancak her birinin diğerine حمل edilmesi eşit olduğu yerde; **القلب** gibi. Ama burada, mânânın birleşmesiyle beraber lâm’ın düşmesi, ziyâdelik delilidir. Ve tasrîf ve iştikak delilinde çokluk da azlık da şart koşulmaz. Şeyhimiz dedi ki: Bu, zâhir bir sözdür; onunla musannifin sözündeki kusur bilinir. Bitti. Dedim ki: Şu da muhtemeldir: **فحج الرجل**’den mürekkep olması; yani iki baldırı arasındaki şey uzaklaştığında; ve **فجل** (den); yani kalınlaşıp gevşediğinde; böylece aslî olur; öyleyse düşün. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
