# فحح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AD%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فحح

فَحِيحُ الأَفْعَى: صوتُها من فيها، والكَشِيشُ: صوتها من جلدها. الأَصمعي: تَفُحُّ وتَفِحُّ وتَحُفُّ، والحَفِيفُ من جلدها والفَحِيح من فيها. وفَحَّتِ الأَفْعَى تَفِحُّ وتَفُّحُّ فَحّاً وفَحِيحاً، وهو صوتها من فيها شبيه بالنَّفْخِ في نَضْنَضةٍ؛ وقيل: هو تَحَكُّكُّ جلدها بعضِه ببعض، وعم بعضهم به جميع الحيات؛ قال:
يا حَيَّ لا أَفْرَقُ أَن تَفِحِّي،
أَو أَن تَرَحِّي كَرَحَى المُرَحِّي
وخص به بعضهم أُنثى الأَساود. وكل ما كان من المضاعف لازماً فالمستقبل منه يجيءُ على يَفْعِل، بالكسر، إِلاَّ سبعة أَحرف جاءت بالضم والكسر، وهي: تَعُِلُّ وتَشُِحُّ وتَجُِدُّ في الأَمر وتَصُدُّ أَي تَضِجُّ وتَجُِمُّ من الجمام والأَفْعَى تَفُِحُّ والفرس تَشُِبُّ، وما كان متعدياً فمستقبله يجيءُ بالضم إِلاَّ خمسة أَحرف جاءت بالضم والكسر وهي: تَشُِدُّه وتَعُِلُّه ويَبُِثُّ الشيءَ ويَنُِمُّ الحديث ورَمَّ الشيء يَرُِمُّه. والفُحُحُ: الأَفاعِي، وفَحِيحُ الحيات بعد الأَفْعَى
(* قوله «بعد
الأَفعى» كذا بالأصل.) من أَصوات أَفواهها.
وفَحَّ الرجل في نومه يَفُحُّ فَحِيحاً وفَحْفَحَ: نَفَخَ؛ قال ابن دريد: هو على التشبيه بِفَحِيح الأَفْعَى. والفَحْفَحَةُ: تَرَدُّد الصوت في الحَلْق شبيه بالبُحَّة. والفَحْفاحُ: الأَبَحُّ؛ زاد الأَزهري: من الرجال. والفَحْفَحَة: الكلامُ؛ عن كراع. ورجل فَحْفاحٌ: مُتكلم، وقيل: هو الكثير الكلام.
ابن الأَعرابي: فَحْفَحَ إِذا صَحَّحَ المودَّة وأَخلصها. وحَفْحَفَ إِذا ضاقت معيشته.
والفَحْفاحُ: اسم نهر في الجنة.

### Türkçe

**فَحِيحُ الأَفْعَى**: onun ağzının içinden çıkan sesi; **الكَشِيشُ** ise: onun derisinden çıkan sesidir.

**الأَصمعي**: **تَفُحُّ** ve **تَفِحُّ** ve **تَحُفُّ**; **الحَفِيفُ** onun derisindendir, **الفَحِيح** ise onun ağzındandır. Ve **فَحَّتِ الأَفْعَى** **تَفِحُّ** ve **تَفُّحُّ** **فَحّاً** ve **فَحِيحاً** (diye); bu, onun ağzının içinden çıkan sesidir; **نَضْنَضةٍ** içinde üfleme gibi; ve denildi ki: o, onun derisinin bir kısmının bir kısmına sürtünmesidir; ve onların bazısı bununla bütün yılanları genelleştirdi; dedi ki:

Ey yılan, **تَفِحِّي** (diye) ses çıkarmandan,
yahut **المُرَحِّي**’nin iniltisi gibi inlemandan korkmam.

Ve onların bazısı bunu **أُنثى الأَساود**’a tahsis etti. Ve ikizlenmişten (muda‘‘af) olup lâzım olan her ne ise, onun gelecek zamanı ondan kesre ile **يَفْعِل** üzere gelir; ancak yedi harf müzâri‘de damme ve kesre ile geldi; onlar: **تَعُِلُّ** ve **تَشُِحُّ** ve işte **تَجُِدُّ** ve **تَصُدُّ** yani **تَضِجُّ** ve **تَجُِمُّ** (bu) **الجمام**’dandır; ve **الأَفْعَى تَفُِحُّ** ve at **تَشُِبُّ**. Ve müteaddî olan her ne ise, onun gelecek zamanı damme ile gelir; ancak beş harf damme ve kesre ile geldi; onlar: **تَشُِدُّه** ve **تَعُِلُّه** ve **يَبُِثُّ** şeyi ve **يَنُِمُّ** hadisi ve **رَمَّ** şeyi **يَرُِمُّه**.

**والفُحُحُ**: yılanlardır; ve **فَحِيحُ الحيات** **الأَفْعَى**’dan sonra
(* “**بعد الأَفعى**” sözü asılda böyle.) onların ağızlarının seslerindendir.

Ve adam uykusunda **فَحَّ** eder: **يَفُحُّ** **فَحِيحاً**; ve **فَحْفَحَ**: üfledi; İbn Düreyd dedi ki: o, **فَحِيح الأَفْعَى**’ya benzetme üzeredir. Ve **الفَحْفَحَةُ**: boğazda sesin tekrarlanmasıdır; **البُحَّة**’ye benzer. Ve **الفَحْفاحُ**: **الأَبَحُّ** (sesinde boğukluk olan); Ezherî ekledi: erkeklerden. Ve **الفَحْفَحَة**: söz; Kırâ‘dan. Ve **رجل فَحْفاحٌ**: konuşan; ve denildi ki: o, çok sözlüdür.

İbnü’l-A‘râbî: **فَحْفَحَ**; sevgi bağını sağlamlaştırıp onu hâlis kıldığı zaman. Ve **حَفْحَفَ**; geçimi daraldığı zaman.

Ve **الفَحْفاحُ**: cennette bir nehrin adıdır.
