# فحح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AD%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فحح

فحيح الأفعى: صوتها من فيها. والكشيش: صوتها من جلدها، كتفحاحها، بالفتح، وفحها، وقال الأصمعي: تفح وتحف. والحفيف من جلدها، والفحيح من فيها. وهي تفح، وتفح، بالضم والكسر، فحا وفحيحا، وهو صوتها من فيها. وقيل: هو تحكك جلدها بعضه ببعض. وعم بعضهم به جميع الحيات. وخص به بعضهم أنثى الأساود. وفي الصحاح: وكل ما كان من المضاعف لازما فالمستقبل منه يجيء على يفعل، بالكسر، إلا سبعة أحرف جاءت بالضم والكسر، وهي يعل ويشح ويجد في الأمر، ويصد أي يضج، ويجم من الجمام، والأفعى تفح، والفرس تشب. وما كان متعديا فمستقبله يجيء بالضم، إلا خمسة أحرف جاءت بالضم والكسر، وهي تشده وتعله ويبت الشيء وينم الحديث، ورم الشيء يرمه. ومثله في كتب التصريف. والفحح، بضمتين: الأفاعي الهائجة المرزة من أصوات أفواهها. وعن ابن الأعرابي: يقال: فحفح الرجل، إذا صحح المودة وأخلصها، وحفحف، إذا ضاقت معيشته، وسيأتي. وفحفح الرجل؛ أخذته بحة في صوته. والفحفحة: تردد الصوت في الحلق شبيه بالبحة. فهو فحفاح، وهو الأبح، زاد الأزهري: من الرجال. و فحفح الرجل إذا نفخ في نومه، كفح يفح فحيحا. قال ابن دريد: هو على التشبيه بفحيح الأفعى. وفحة الفلفل، بالضم: حرارته. والفحفاح، بالفتح: اسم نهر في الجنة، كذا في الصحاح. ومما يستدرك عليه: الفحفحة: الكلام، عن كراع ورجل فحفاح: متكلم، وقيل هو الكثير الكلام. واستدرك شيخنا: فحفحة هذيل، وهي جعلهم الحاء المهملة عينا، نقلها السيوطي في المزهر والاقتراح.

### Türkçe

**فحيح الأفعى**: onun ağzından çıkan sesi. Ve **الكشيش**: onun derisinden çıkan sesi; onun **كتفحاحها**’sı gibi, fetha ile; ve **فحها**. **الأصمعي** dedi ki: **تفح** ve **تحف**. Ve **الحفيف** onun derisindendir; **الفحيح** ise onun ağzındandır. Ve o **تفح** eder ve **تفح** eder; damme ve kesra ile; **فحا** ve **فحيحا** (eder); ve o, onun ağzından çıkan sesidir. Ve denildi ki: o, onun derisinin bir kısmının bir kısmına sürtünmesidir. Ve bazısı bununla bütün yılanları genelleştirdi. Ve bazısı bununla **أنثى الأساود**’u tahsis etti. Ve **الصحاح**’ta: “Ve her ne ki ikizli (mudaaf)dan olup lâzım ise, onun muzâri‘si **يفعل** üzere gelir, kesra ile; ancak yedi harf müstesna; damme ve kesra ile gelmiştir; ve onlar: **يعل** ve **يشح** ve **يجد في الأمر** ve **يصد** yani **يضج** ve **يجم** **من الجمام**’dan, ve **الأفعى تفح** ve **الفرس تشب**. Ve her ne ki müteaddî ise, onun muzâri‘si damme ile gelir; ancak beş harf müstesna; damme ve kesra ile gelmiştir; ve onlar: **تشده** ve **تعله** ve **يبت الشيء** ve **ينم الحديث**; ve **رم الشيء يرمه**. Ve bunun benzeri tasrif kitaplarındadır.” Ve **الفحح** (iki damme ile): ağızlarının seslerinden dolayı azgın, hırçın yılanlar. Ve **ابن الأعرابي**’den: denilir: **فحفح الرجل**; eğer muhabbeti sahih kıldı ve onu hâlisleştirdi ise; ve **حفحف**; eğer geçimi daraldı ise; ve gelecektir. Ve **فحفح الرجل**: sesinde bir kısıklık onu tuttu. Ve **الفحفحة**: boğazda sesin tekrarı; kısıklığa benzer. O hâlde o **فحفاح**’tır; ve o **الأبح**’tır; **الأزهري** ekledi: erkeklerden. Ve **فحفح الرجل**: uykusunda üflediği zaman; **كفح يفح فحيحا** gibi. **ابن دريد** dedi ki: o, **فحيح الأفعى**’ya benzetme üzerinedir. Ve **فحة الفلفل** (damme ile): onun harareti. Ve **الفحفاح** (fetha ile): cennette bir nehrin adı; **الصحاح**’ta böyle. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **الفحفحة**: söz; **كراع**’dan. Ve bir adam **فحفاح**: konuşan; ve denildi ki: o, çok sözlüdür. Şeyhimiz istidrâk etti: **فحفحة هذيل**; ve o, onların **الحاء المهملة**’yi **عينا** yapmalarıdır; **السيوطي** onu **المزهر** ve **الاقتراح**’ta nakletti.
