# فحش — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%B4/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AD%D8%B4/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فحش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%B4.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: فحش

فَحُشَ
1 فَحُشَ ذ , aor. فَحُشَ , inf. n. فُحْشٌ (S, O, Msb, K) and فَحَاشَةٌ, (TA,) It (a thing, or an affair, or anything, TA, or any evil thing, S) was, or became, excessive, immoderate, enormous, exorbitant, beyond measure, (S, O, TA,) or overmuch; (O, K, TA;) as also ↓ تفاحش: (S, TA:) it (a thing) was or became, foul, evil, bad, abominable, or unseemly; [gross, immodest, lewd, or obscene;] as also فَحَشَ, aor. فَحُشَ : (Msb:) [or excessively, or beyond measure, foul, &c.: (see فَاحِشَةٌ:)] and ↓ تفاحش it (a thing, or an affair,) increased by degrees (تَزَايَدَ) in foulness, evilness, badness, &c. (A.) And فَحُشَتِ المَرْأَةُ The woman became foul, or ugly, and old. (IAar.) ― -b2- See also 4, in two places.

2 فَحَّشَ see 4, in two places.

فاحشهُ
3 فاحشهُ ذ , (T in art. بذأ,) inf. n. مُفَاحَشَهٌ, (T and K in that art.,) [He vied with him, or strove to surpass him, in foul, unseemly, gross, or obscene, speech or language: and he held such discourse with him:] the inf. n. is syn. with مُبَاذَأَةٌ. (T and K in that art.)

افحش
4 افحش ذ , (Msb, K,) or افحش فِى المَنْطِقِ, (S,) or فِى الكَلَامِ, (Mgh,) or فِى كَلَامِهِ, (A,) inf. n. اـِفْحَاشٌ and ↓ فُحْشٌ, accord. to Lh and Kr, but the latter is correctly a simple subst. [used as an inf. n. of this verb], (TA,) He uttered فُحْش, (S, A, Mgh, Msb, K,) i. e., foul, evil, bad, abominable, unseemly, [gross, immodest, lewd, or obscene,] speech or language; (Mgh, Msb;) as also ↓ فَحَشَ فى المنطق, (TA,) and فى الكلام ↓ فحّش, (Mgh,) or فى كلامه, (A,) and فى كلامه ↓ تفحّش: (S, A:) and ↓ تَفَاحَشَ also signifies the same; and he manifested, discovered, or revealed, or he made a show of, such speech or language. (O, * K, * TA.) You say, افحش عَلَيْهِ فِى المَنْطِقِ [He uttered such speech or language against him]; (S;) and in like manner, ↓ فَحَشَ, (TA,) and ↓ فحّش; (Mgh;) and عَلَيْهِ بِلِسَانِهِ ↓ تفحّش. (TA.) ― -b2- Also افحش He was, or became, niggardly, tenacious, or avaricious. (Msb.)

5 تَفَحَّشَ see 4, in two places: ― -b2- and see 10.

6 تَفَاْحَشَ see 1, in two places: ― -b2- and see 4.

استفحشهُ
10 استفحشهُ ذ [He deemed it foul, evil, bad, abominable, unseemly, immodest, lewd, or obscene: or excessively, or beyond measure, foul, &c.]. (Mgh in art. قذر.) And بِالشَّىْءِ ↓ تفحّش He deemed the thing foul, evil, &c.: or excessively, or beyond measure, foul, &c. (TA.)

فُحْشٌ
فُحْشٌ ذ inf. n. of فَحُشَ [q. v.]. (S, O, &c.) ― -b2- See also 4. ― -b3- Excess, exorbitance, or transgression of the proper bounds or limits; (O, TA;) [in anything; (see 1;) and particularly] in speech or language; (TA;) and in reply: (A, * O, K, * TA:) foul, evil, bad, abominable, or unseemly; [gross, immodest, lewd, or obscene;] speech or language; (Mgh, Msb, TA;) as also ↓ فَحْشَآءُ. (Msb.)

فَحْشَآءُ
فَحْشَآءُ ذ : see فَاحِشَةٌ, in three places: ― -b2- and see also فُحْشٌ.

فَحَّاشٌ
فَحَّاشٌ ذ : see the next paragraph.

فَاحِشٌ
فَاحِشٌ ذ Anything, (Msb, TA,) or any evil thing, (S,) excessive, immoderate, enormous, exorbitant, beyond measure, exceeding the proper bounds or limits, (S, O, Msb, TA,) or overmuch: (O, K, TA:) anything not agreeable with truth, and with rule or measure: (TA:) foul, evil, bad, abominable, or unseemly; [gross, immodest, lewd, or obscene;] applied to a thing or an affair, (Mgh, Msb,) and to speech or language. (TA.) It is said in a trad., He was asked respecting the blood of fleas, [whether it rendered a garment impure,] and said اـِنْ لَمْ يَكُنْ فَاحِشًا فَلَا بَأْسَ بِهِ If it is not excessive, or beyond measure, there is no harm in it. (TA.) ― -b2- A man who transgresses the proper bounds or limits [in anything: and particularly] in speech or language, (TA,) and in reply: (K, * TA:) who is foul, evil, bad, abominable, or unseemly; [gross, immodest, lewd, or obscene;] in speech or language, (Mgh, TA,) and in action: (TA:) and ↓ فَحَّاشٌ signifies the same; (S, * A, * Mgh;) or has an intensive signification: (TA:) pl. of the former فُحَشَآءُ, like as جُهَلَآءُ is pl. of جَاهِلٌ, since فُحْش is a sort of جَهْل, and contr. of حِلْم. (IJ.) It is said in a trad., لَا تَكُونِى فَاحِشَةً, meaning Be not thou a trangressor of the proper bounds or limits in reply: which words were addressed to 'Áïsheh: (K, TA:) but accord. to one relation, the words were لَا تَقُولِى فَاحِشَةً. (TA.) [See فَاحِشَةٌ, below.] ― -b3- A man evil in disposition. (IB.) ― -b4- A man niggardly, tenacious, or avaricious: (A, TA:) or very niggardly: (K, TA:) or excessively, or inordinately, so. (S.)

فَاحِشَةٌ
فَاحِشَةٌ ذ [An excess; an enormity; anything exceeding the bounds of rectitude:] a thing excessively, enormously, or beyond measure, foul, evil, bad, abominable, or unseemly; [gross, immodest, lewd, or obscene:] (Mgh:) or anything not agreeable with truth: (Lth, Mgh:) or a sin, or crime, that is very foul, evil, bad, &c.: or anything forbidden by God: (K:) or any saying, or action, that is foul, evil, bad, &c.: (TA:) and ↓ فَحْشَآءُ signifies the same as فَاحِشَةٌ; (S;) or an enormity, or excessive sin, beyond measure foul, evil, bad, &c.; or a thing that reason disapproves, and the law regards as foul, evil, bad, &c.: (Bd in ii. 164:) the pl. of فَاحِشَةٌ is فَوَاحِشُ. (Msb, TA.) Also, particularly, Adultery, or fornication; (S, Mgh, Msb, K;) and so ↓ فَحْشَآءُ: (Bd in xii. 24; &c.:) so in the Kur iv. 23 and lxv. 1 [as well as in numerous other instances]: or the فاحشة [or excess] there mentioned is the women's going out without permission: (Mgh, Msb:) or their using foul language against their husband's relations, by reason of the sharpness of their tongues. (Esh-Sháfi'ee.) And ↓ فَحْشَآءُ particularly signifies Niggardliness, tenaciousness, or avarice, (A, K,) in the payment of the poor-rate: or the abstaining [altogether] from paying it. (TA.) So in the Kur ii. 271. (A, TA.)

أَفْحَشُ
أَفْحَشُ ذ [More, and most, excessive, &c.].

مُتَفَحِّشٌ
مُتَفَحِّشٌ ذ One who affects, or takes upon himself, the reviling of others. (TA.) ― -b2- One who commits excess (فَاحِشَة) which is forbidden. (TA.)

### Türkçe

فَحُشَ
1 **فَحُشَ** ذ , muzâri‘ **فَحُشَ** , mastar ismi **فُحْشٌ** (S, O, Msb, K) ve **فَحَاشَةٌ**, (TA,) O (bir şey, yahut bir iş, yahut herhangi bir şey, TA, yahut herhangi bir kötü şey, S) aşırı, ölçüsüz, pek büyük, fahiş, ölçünün ötesinde, (S, O, TA,) yahut pek fazla idi veya oldu; (O, K, TA;) **تفاحش** ↓ da böyledir: (S, TA:) o (bir şey) çirkin, kötü, fena, iğrenç, yahut yakışıksız idi veya oldu; [kaba, edepsiz, şehvetli, yahut müstehcen;] **فَحَشَ** da böyledir, muzâri‘i **فَحُشَ** : (Msb:) [yahut aşırı, yahut ölçünün ötesinde, çirkin, vb.: (bk. **فَاحِشَةٌ**:)] ve **تفاحش** ↓ o (bir şey, yahut bir iş,) çirkinlikte, kötülükte, fenalıkta, vb. derece derece arttı (تَزَايَدَ). (A.) Ve **فَحُشَتِ المَرْأَةُ** Kadın çirkin, yahut kötü görünüşlü, ve yaşlı oldu. (IAar.) ― -b2- 4’e de bak, iki yerde.

2 **فَحَّشَ** 4’e bak, iki yerde.

فاحشهُ
3 **فاحشهُ** ذ , (T, **بذأ** maddesinde,) mastar ismi **مُفَاحَشَهٌ**, (T ve K o maddede,) [o, onunla çirkin, yakışıksız, kaba, yahut müstehcen söz veya dilde yarıştı, yahut onu geçmeye çalıştı: ve onunla böyle bir konuşma yaptı:] mastar ismi **مُبَاذَأَةٌ** ile eşanlamlıdır. (T ve K o maddede.)

افحش
4 **افحش** ذ , (Msb, K,) yahut **افحش فِى المَنْطِقِ**, (S,) yahut **فِى الكَلَامِ**, (Mgh,) yahut **فِى كَلَامِهِ**, (A,) mastar ismi **اـِفْحَاشٌ** ve ↓ **فُحْشٌ**, Lh ve Kr’ye göre; fakat ikincisi doğru olarak basit bir isimdir [bu fiilin mastarı olarak kullanılan], (TA,) O **فُحْش** söyledi, (S, A, Mgh, Msb, K,) yani çirkin, kötü, fena, iğrenç, yakışıksız, [kaba, edepsiz, şehvetli, yahut müstehcen,] söz veya dil; (Mgh, Msb;) **فَحَشَ فى المنطق** ↓ da böyledir, (TA,) ve **فحّش** ↓ **فى الكلام** da, (Mgh,) yahut **فى كلامه** da, (A,) ve **تفحّش** ↓ **فى كلامه** da: (S, A:) ve **تَفَاحَشَ** ↓ da aynı manaya gelir; ve o, böyle söz veya dili açığa vurdu, ortaya çıkardı, yahut ifşa etti, yahut onu gösterişle sergiledi. (O, * K, * TA.) Sen dersin ki, **افحش عَلَيْهِ فِى المَنْطِقِ** [ona karşı böyle söz veya dil söyledi]; (S;) ve aynı şekilde, **فَحَشَ** ↓, (TA,) ve **فحّش** ↓; (Mgh;) ve **تفحّش** ↓ **عَلَيْهِ بِلِسَانِهِ**. (TA.) ― -b2- Ayrıca **افحش** O cimri, eli sıkı, yahut tamahkâr idi veya oldu. (Msb.)

5 **تَفَحَّشَ** 4’e bak, iki yerde: ― -b2- ve 10’a da bak.

6 **تَفَاْحَشَ** 1’e bak, iki yerde: ― -b2- ve 4’e de bak.

استفحشهُ
10 **استفحشهُ** ذ [O, onu çirkin, kötü, fena, iğrenç, yakışıksız, edepsiz, şehvetli, yahut müstehcen saydı: yahut aşırı, yahut ölçünün ötesinde, çirkin, vb. saydı]. (Mgh, **قذر** maddesinde.) Ve **تفحّش** ↓ **بِالشَّىْءِ** O, şeyi çirkin, kötü, vb. saydı: yahut aşırı, yahut ölçünün ötesinde, çirkin, vb. saydı. (TA.)

فُحْشٌ
**فُحْشٌ** ذ **فَحُشَ**’ın mastar ismidir [bk.]. (S, O, vb.) ― -b2- 4’e de bak. ― -b3- Aşırılık, fahişlik, yahut uygun sınırların yahut hudutların aşılması; (O, TA;) [herhangi bir şeyde; (bk. 1;) ve özellikle] sözde veya dilde; (TA;) ve cevapta: (A, * O, K, * TA:) çirkin, kötü, fena, iğrenç, yahut yakışıksız; [kaba, edepsiz, şehvetli, yahut müstehcen;] söz veya dil; (Mgh, Msb, TA;) **فَحْشَآءُ** ↓ da böyledir. (Msb.)

فَحْشَآءُ
**فَحْشَآءُ** ذ : **فَاحِشَةٌ**’ye bak, üç yerde: ― -b2- ve **فُحْشٌ**’e de bak.

فَحَّاشٌ
**فَحَّاشٌ** ذ : sonraki paragrafa bak.

فَاحِشٌ
**فَاحِشٌ** ذ Herhangi bir şey, (Msb, TA,) yahut herhangi bir kötü şey, (S,) aşırı, ölçüsüz, pek büyük, fahiş, ölçünün ötesinde, uygun sınırları yahut hudutları aşan, (S, O, Msb, TA,) yahut pek fazla: (O, K, TA:) hakikatle ve kaide yahut ölçü ile uyuşmayan herhangi bir şey: (TA:) çirkin, kötü, fena, iğrenç, yahut yakışıksız; [kaba, edepsiz, şehvetli, yahut müstehcen;] bir şeye yahut bir işe, (Mgh, Msb,) ve söz yahut dile uygulanır. (TA.) Bir hadiste şöyle denmiştir: O, pirelerin kanı hakkında soruldu, [elbise(yi) necis kılıp kılmadığı], ve dedi ki **اـِنْ لَمْ يَكُنْ فَاحِشًا فَلَا بَأْسَ بِهِ** Eğer aşırı, yahut ölçünün ötesinde değilse, onda bir sakınca yoktur. (TA.) ― -b2- Uygun sınırları yahut hudutları aşan bir adam [herhangi bir şeyde: ve özellikle] sözde yahut dilde, (TA,) ve cevapta: (K, * TA:) sözde yahut dilde, (Mgh, TA,) ve fiilde çirkin, kötü, fena, iğrenç, yahut yakışıksız olan; [kaba, edepsiz, şehvetli, yahut müstehcen;] ve **فَحَّاشٌ** ↓ da aynı manaya gelir; (S, * A, * Mgh;) yahut şiddetli bir manaya sahiptir: (TA:) ilkinin çoğulu **فُحَشَآءُ**’dur; tıpkı **جُهَلَآءُ**’un **جَاهِلٌ**’in çoğulu olması gibi; çünkü **فُحْش** bir tür **جَهْل**’dir ve **حِلْم**’in zıddıdır. (IJ.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **لَا تَكُونِى فَاحِشَةً**, manası: Cevapta uygun sınırları yahut hudutları aşan olma: bu sözler ‘Âişe’ye yöneltilmiştir: (K, TA:) fakat bir rivayete göre sözler **لَا تَقُولِى فَاحِشَةً** idi. (TA.) [Aşağıda **فَاحِشَةٌ**’ye bak.] ― -b3- Huyca kötü bir adam. (IB.) ― -b4- Cimri, eli sıkı, yahut tamahkâr bir adam: (A, TA:) yahut pek cimri: (K, TA:) yahut aşırı, yahut ölçüsüz şekilde öyle. (S.)

فَاحِشَةٌ
**فَاحِشَةٌ** ذ [Bir aşırılık; bir büyük kötülük; doğruluğun sınırlarını aşan herhangi bir şey:] aşırı, pek büyük, yahut ölçünün ötesinde, çirkin, kötü, fena, iğrenç, yahut yakışıksız olan bir şey; [kaba, edepsiz, şehvetli, yahut müstehcen:] (Mgh:) yahut hakikatle uyuşmayan herhangi bir şey: (Lth, Mgh:) yahut çok çirkin, kötü, fena, vb. olan bir günah, yahut suç: yahut Allah’ın yasakladığı herhangi bir şey: (K:) yahut çirkin, kötü, fena, vb. olan herhangi bir söz, yahut fiil: (TA:) ve **فَحْشَآءُ** ↓ **فَاحِشَةٌ** ile aynı manaya gelir; (S;) yahut bir büyük kötülük, yahut ölçünün ötesinde çirkin, kötü, fena, vb. olan aşırı bir günah; yahut aklın hoş görmediği ve şeriatın çirkin, kötü, fena, vb. saydığı bir şey: (Bd, ii. 164’te:) **فَاحِشَةٌ**’nin çoğulu **فَوَاحِشُ**’tur. (Msb, TA.) Ayrıca, özellikle, zina; (S, Mgh, Msb, K;) ve **فَحْشَآءُ** ↓ da böyledir: (Bd, xii. 24’te; vb.:) Kur’ân’da iv. 23 ve lxv. 1’de [başka birçok yerde olduğu gibi] böyledir: yahut orada zikredilen **فاحشة** [yahut aşırılık] kadınların izinsiz dışarı çıkmasıdır: (Mgh, Msb:) yahut dillerinin keskinliği sebebiyle kocalarının akrabalarına karşı çirkin dil kullanmalarıdır. (Esh-Sháfi‘ee.) Ve **فَحْشَآءُ** ↓ özellikle, zekâtın ödenmesinde cimrilik, eli sıkılık, yahut tamahkârlık, (A, K,) manasına gelir: yahut onu ödemekten [tamamen] kaçınma. (TA.) Kur’ân’da ii. 271’de böyledir. (A, TA.)

أَفْحَشُ
**أَفْحَشُ** ذ [Daha fazla, ve en fazla, aşırı, vb.].

مُتَفَحِّشٌ
**مُتَفَحِّشٌ** ذ Başkalarına sövmeyi yapmacıkla yapan, yahut üstlenen kimse. (TA.) ― -b2- Yasaklanmış olan aşırılığı (**فَاحِشَة**) işleyen kimse. (TA.)
