# فدغ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AF%D8%BA/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%AF%D8%BA/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فدغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AF%D8%BA.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: فدغ

غ د ف
غدف ، فدغ ، دفغ ، دغف : مستعملة .
غدف : قال الليثُ : الغُدْفَةُ لباسُ الفُولِ والدَّجْرِ وهو اللُّوبياءُ وأشباههما .
وقال أبو عبيد في حديثٍ رواه بإسنادٍ له أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أغْدَفَ عَلَى علِيّ وفاطمة سِتْراً .
قال أبو عبيد : أغْدَفَ عليه ستراً : أي : أرسله .
وقال عَنْتَرَةُ :
إِنْ تُغْدِفي دُوني القِناعَ فإنَّني
طَبٌّ بأخْذِ الفَارِسِ المستلئِمِ
وأغدفَ الليلُ سدوله ، إذا أرْسلَ سُتُورُ ظُلْمَتِهِ ، وأنشد :
حَتَّى إذا الليلُ البهيمُ أغْدَفا
وفي حديث آخر : ( لَقلب المؤمن أَشَدُّ ارتكاضاً على الخطيئة من العُصْور حين
يُغْدَفُ به ) ، أرادَ حين يُطْبَقُ عليه الشِّباكُ لِيُصادَ فيضْطَرِبُ ليُفْلِتَ .
وقال الليث : الغُدافُ : غُرابُ القَيْظِ الضخم الوافي الْجَناحَيْن ، قال : والشَّعرُ الطَّويلُ الأسودُ يسمَّى غُدافاً .
قال رؤبة :
رُكِّبَ في جَناحِكِ الغُدافِ
من القُدامَى ومن الخوافي
ويقال : أَسْوَدُ غُدافِيٌّ : إذا كان شديد السَّوَادِ .
وقال غيره : القومُ في غِدافٍ من عيشتهم : أي : نعمةٍ وخِصْبٍ وسعةٍ ، واغْتَدَفَ فلانٌ من فلانٍ اغْتِدافاً : إذا أخذَ منه شيئاً كثيراً .
وقال ابن دُريد : الغادِفُ : المَلاَّحُ ، والمِغْدَفُ والغادوف : المجدافُ ، لُغَةٌ يمانيةٌ .
فدغ : قال الليث وغيره : الفَدْغُ شَدْخُ شيءٍ أجوفَ مثل حَبَّةِ عنب ونحوه .
وفي بعض الأخبار في الذَّبْحِ بالحجرِ : ( إنْ لم يَفْدَغِ الحُلْقُوم فكل ) ، أَرادَ إِنْ لَّمْ يُثَرِّدْهُ .
وفي حديث آخر : ( إذاً تَفْدَغَ قريشٌ الرَّأَسَ ) : أي تَشْدَخَ ، يقال : فَدَغَ رأسه ، وثَدغَه : أي : رَضّه وشدخه .
دفغ : أهمله الليث .
وقال أبو مالك : الدَّفْغ : حطام الذُّرَةِ ونُسَافَتُها .
رواه ابن دريد له وهو صحيح .
دغف : أهمله الليث .
وقال ابن دريد : الدَّغْف : الأخذ الكثير ، دَغَفَ الشيءَ يَدْغَفُه دَغْفاً .

### Türkçe

غ د ف
**غدف** ، **فدغ** ، **دفغ** ، **دغف** : kullanımdadır.

**غدف** : Leys dedi ki: **الغُدْفَةُ**; **الفُولِ** ve **الدَّجْرِ**’in giysisidir; o da **اللُّوبياءُ** ve benzerleridir.
Ebû Ubeyd, kendi isnadıyla rivayet ettiği bir hadiste dedi ki: Nebî ( صلى الله عليه وسلم ) Ali ve Fâtıma üzerine bir örtü **أغْدَفَ** etti.
Ebû Ubeyd dedi ki: “Üzerine bir örtü **أغْدَفَ** etti”: yani onu salıverdi.
**عَنْتَرَةُ** dedi ki:
إِنْ تُغْدِفي دُوني القِناعَ فإنَّني
طَبٌّ بأخْذِ الفَارِسِ المستلئِمِ

Gece, perdelerini **أغدفَ** etti; karanlığının örtülerini salıverdiği zaman. Ve şu şiir okundu:
حَتَّى إذا الليلُ البهيمُ أغْدَفا

Başka bir hadiste: “Müminin kalbi, günah üzerine, **العُصْور**’dan daha şiddetli çırpınır; onunla **يُغْدَفُ** edildiği zaman”; bununla, avlanmak için üzerine ağlar kapatıldığı zaman, kurtulmak için çırpınmasını kastetti.
Leys dedi ki: **الغُدافُ**; kanatları iri, büyük, yaz sıcağının kargasıdır. Dedi ki: Uzun siyah saç da **غُدافاً** diye adlandırılır.
Rü’be dedi ki:
رُكِّبَ في جَناحِكِ الغُدافِ
من القُدامَى ومن الخوافي

Ve denir ki: **أَسْوَدُ غُدافِيٌّ**: şiddetli siyahlıkta olduğu zaman.
Başkası dedi ki: Kavim, yaşayışlarından bir **غِدافٍ** içindedir: yani nimet, bolluk ve genişlik. Ve falan, falandan **اغْتَدَفَ** eder, **اغْتِدافاً**: ondan çokça bir şey aldığı zaman.
İbn Düreyd dedi ki: **الغادِفُ**: gemici. **المِغْدَفُ** ve **الغادوف**: kürek; Yemenî bir lugattır.

**فدغ** : Leys ve başkaları dedi ki: **الفَدْغُ**; üzüm tanesi ve benzeri gibi içi boş bir şeyin ezilip parçalanmasıdır.
Taşla boğazlama hakkında bazı haberlerde: “Eğer **يَفْدَغِ** etmezse **الحُلْقُوم**’u, o hâlde ye”; bununla, onu parçalamamasını kastetti.
Başka bir hadiste: “O hâlde Kureyş başı **تَفْدَغَ** eder”: yani ezer, parçalar. Denir ki: Başını **فَدَغَ** etti ve **ثَدغَه** etti: yani onu ezdi ve parçaladı.

**دفغ** : Leys onu ihmal etti.
Ebû Mâlik dedi ki: **الدَّفْغ**; mısırın kırıntısı ve savruntusudur.
İbn Düreyd onu rivayet etti; o da sahihtir.

**دغف** : Leys onu ihmal etti.
İbn Düreyd dedi ki: **الدَّغْف**; çokça almaktır. Bir şeyi **دَغَفَ** eder, onu **يَدْغَفُه** eder, **دَغْفاً**.
