# فذذ (ف-ذ-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B0%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ذ - ذ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الذّال والفاء
ف ذ، ذ ف يستعملان
فذ:
الفَذُّ أول سَهْم القداح.
والفَذُّ: الفَرْدُ، ويقال: كلمةٌ شاذَّةٌ فَذَّة.
ويُجْمَع الفذُّ على الفُذُوذِ والفِذاذ.
وأتانا بتَمْرٍ فَذٍّ أي لم يأخُذْ بعضُه بعضاً.
ذف:
الذَّفيف: الخفيف، وذَفَّ يَذِفُّ ذَفافةً، وخُفافٌ ذُفافٌ.
وماءٌ ذفافٌ والجمعُ ذُفُفٌ: وأذِفَّة، أي قليل.
وذَفَفْتُ على الرجل أي أجهَزْت عليه.

##### Türkçe

باب **الذّال** و**الفاء**
**ف ذ**، **ذ ف** kullanılırlar.

**فذ**:
**الفَذُّ** okların ilkidir, **القداح**ın.
Ve **الفَذُّ**: **الفَرْدُ**’dür; ve denilir: **كلمةٌ شاذَّةٌ فَذَّة**.
Ve **الفذُّ**, **الفُذُوذِ** ve **الفِذاذ** üzerine cem‘ olunur.
Ve bize **تَمْرٍ فَذٍّ** ile geldi; yani onun bir kısmı bir kısmını almamıştır.

**ذف**:
**الذَّفيف**: hafiftir; ve **ذَفَّ يَذِفُّ ذَفافةً**; ve **خُفافٌ ذُفافٌ**.
Ve **ماءٌ ذفافٌ**; ve cem‘i **ذُفُفٌ**: ve **أذِفَّة**; yani az.
Ve **وذَفَفْتُ على الرجل**: yani onun üzerine işi bitirdim.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفَذُّ: الفردُ. يقال: ذَهَبا فَذَّيْنِ. والفَذُّ: أوَّل سهامِ الميسرِ. وتمرٌ فَذٌّ، أي متفرقٌ. وأفَذَّتِ الشاةُ، أي ولدت واحداً، فهي مُفِذٌّ. فإن كان ذلك عادتها فهي مِفْذاذٌ. ولا يقال ناقةٌ مُفِذٌّ، لأنَّها لا تلد إلا واحداً.

##### Türkçe

**الفَذُّ**: tek olan. Denir ki: “İkisi **فَذَّيْنِ** olarak gittiler.” Ve **الفَذُّ**: **الميسر** oklarının ilki. Ve **تمرٌ فَذٌّ**; yani dağınık. Ve **أفَذَّتِ الشاةُ**; yani bir tane doğurdu; artık o **مُفِذٌّ**dür. Şayet bu onun âdeti ise o **مِفْذاذٌ**dur. Ve “**ناقةٌ مُفِذٌّ**” denmez; çünkü o ancak bir tane doğurur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَذُّ: الفَرْد، والجمع أَفذاذ وفُذوذ.
وأَفَذَّت الشاة إِفْذاذاً، وهي مُفِذُّ: ولدت ولداً واحداً، وإِن ولدت اثنين، فهي مُتْئِمٌ، وإِن كان من عادتها أَن تلد واحداً، في مِفْذَاد، ولا يقال للناقة مُفِذٌّ لأَنها لا تنتج إِلا واحداً.
ويقال: ذهبا فَذَّين. وفي الحديث: هذه الآية الفَاذَّة أَي المنفردة في معناها. والفذُّ: الواحد، وقد فذ الرجل عن أَصحابه إِذا شذَّ عنهم وبقي فرداً. والفَذُّ: الأَوّل من قداح الميسر. قال اللحياني: وفيه فرض واحد وله غُنْمُ نصيب واحد، إِن فاز، وعليه غُرْمُ نصيب واحد، إِن خاب ولم يفز؛ والثاني التَّوْأَمُ وسهام الميسر عشرة: أَولها الفذ ثم التوأَم ثم الرقيب ثم الحِلْسُ ثم النّافس ثم المُسْبِل ثم المعَلَّى، وثلاثة لا أَنصباء لها وهي: الفسيح والمَنيح والوَغْدُ. وتمر فَذٌّ: متفرق لا يلزق بعضه ببعض؛ عن ابن الأَعرابي، وهو مذكور في الضاد لأَنهما لغتان. وكلمة فَذَّةٌ وفاذة: شاذة. أَبو مالك: ما أَصبت منه أَفَذَّ ولا مَرِيشاً؛ الأَفَذُّ القِدْحُ الذي ليس عليه ريش، والمَرِيشُ الذي قد رِيشَ؛ قال: ولا يجوز غير هذا البتة. قال أَبو منصور: وقد قال غيره: ما أَصبت منه أَقَذَّ ولا مَرِيشاً، بالقاف.
الأَزهري: ذَفْذَفَ إِذا تبختر، وفدذْفَدَ إِذا تقاصر ليَخْتِلَ وهو يَثِبُ، وفي موضع آخر: إِذا تقاصر ليثب خاتلاً.

##### Türkçe

**الفَذُّ**: tek olan; çoğulu **أَفذاذ** ve **فُذوذ**.

Ve koyun **أَفَذَّت** **إِفْذاذاً**, ve o **مُفِذُّ**dur: bir tek yavru doğurdu; eğer iki doğurursa, o **مُتْئِمٌ**dur; eğer âdeti bir doğurmak ise, o **مِفْذَاد**dadır; deveye **مُفِذٌّ** denilmez; çünkü o ancak bir tek doğurur.

Ve denilir: ikisi **فَذَّين** olarak gittiler. Ve hadiste: “bu **الفَاذَّة** âyettir” yani mânasında tek başına olan. Ve **الفذُّ**: bir olan; adam, arkadaşlarından **فذ** ettiğinde, yani onlardan ayrılıp tek başına kaldığında. Ve **الفَذُّ**: kumar oklarının (**قداح الميسر**) birincisi. **اللحياني** dedi: ve onda bir tek pay vardır; eğer kazanırsa bir tek payın kazancı onundur, ve eğer kaybeder ve kazanmazsa bir tek payın borcu onun üzerinedir; ikincisi **التَّوْأَمُ**dur; ve kumar okları ondur: birincisi **الفذ** sonra **التوأَم** sonra **الرقيب** sonra **الحِلْسُ** sonra **النّافس** sonra **المُسْبِل** sonra **المعَلَّى**; ve üçü vardır ki onların payları yoktur, onlar: **الفسيح** ve **المَنيح** ve **الوَغْدُ**. Ve **تمر فَذٌّ**: dağınık, bir kısmı bir kısmına yapışmaz; İbnü’l-A‘râbî’den; ve o **الضاد**da zikredilmiştir, çünkü ikisi iki lehçedir. Ve **كلمة فَذَّةٌ** ve **فاذة**: şâz. Ebû Mâlik: ondan ne **أَفَذَّ** ne de **مَرِيشاً** elde ettim; **الأَفَذُّ** tüyü olmayan ok (**القِدْحُ**)tur, **المَرِيشُ** ise tüylenmiş olandır; dedi: bundan başkası asla câiz olmaz. Ebû Mansûr dedi: başkası da şöyle demiştir: ondan ne **أَقَذَّ** ne de **مَرِيشاً** elde ettim; **القاف** ile.

**الأَزهري**: **ذَفْذَفَ**: salınarak yürüdüğünde; ve **فدذْفَدَ**: sıçrayarak hile yapmak için kısaldığında; ve başka bir yerde: hileli olarak sıçramak için kısaldığında.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ذ ذ * * الفضذّث * الفرد والفذ أيضا أول سهام الميسر وهي عشرة أولها الفذ ثم التوءم ثم الرقيب ثم الحلس ثم النافس ثم المسبل ثم المعلى وثلاثة لا أنصباء لها وهي السفيح والمنيح والوغد

##### Türkçe

* ف ذ ذ * * **الفضذّث** * **الفرد** ve **الفذ** de: meysir oklarının ilki; onlar on tanedir. İlki **الفذ**’dir, sonra **التوءم** sonra **الرقيب** sonra **الحلس** sonra **النافس** sonra **المسبل** sonra **المعلى**; ve payları olmayan üç (ok) vardır: **السفيح** ve **المنيح** ve **الوغد**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفذ: الفرذ والواحد، وقد فذ الرجل عن أصحابه، إذا شذ عنهم وبقي منفردا، ج أفذاذ وفذوذ. الفذ: أول سهام الميسر قال اللحياني: وفيه فرض واحد، وله غنم نصيب واحد إن فاز، وعليه غرم نصيب واحد إن خاب ولم يفز، والثاني التوأم، وسهام الميسر عشرة، أولها الفذ، م التوأم ثم الرقيب، ثم الحلس،ثم النافس، ثم المسبل، ثم المعلى، وثلاثة لا أنصباء لها، وهي السفيح والمنيح والوغد. الفذ: المتفرق من التمر لا يلزق بعضه ببعض. عن ابن الأعرابي، وهو مذكور في الضاد، لأنهما لغتان. الفذ: الطرد الشديد، وقد فذ. وشاة مفذ: ولدت واحدة، وعبارة المحكم: وأفذت الشاة إفذاذا، وهي مفذ: ولدت ولدا واحدا، وإن ولدت اثنين فهي متئم. شاة مفذاذ، معتادتها، أي إذا كان من عادتها تلد واحدا، ولا يقال للناقة مفذ، لأنها لا تنتج إلا واحدا. والأفذ: القدح ليس عليه ريش روي ابن هانئ عن أبي مالك: ما أصبت منه أفذ ولا مريشا، قال: والمريش الذي قد ريش، قال: ولا يجوز غير هذا البتة، قال أبو منصور: وقد قال غيره: ما أصبت منه أقذ ولا مريشا، بالقاف، قلت: وسيأتي قريبا. وفي التهذيب: ذفذف، إذا تبتخر عن ابن الأعرابي: فذفذ إذا تقاصر ليثب خاتلا، وفي موضع آخر منه: إذا تقاصر ليختل وهو يثب. واستفذ به وتفذذ: استبد واستقل. وأكلنا فذاذي، كحباري، وفذاذا، كغراب، وفذاذا، كرمان، أي متفرقين. ومما يستدرك عليه: يقال: ذهبا فذين، وفي الحديث   هذه الآية الفاذة  ، أي المنفردة في معناها، وكلمة فذة وفاذة: شاذة.

##### Türkçe

**الفذ**: **الفرذ** ve tek olan; ve adam, arkadaşlarından **فذ** oldu; onlardan ayrılıp tek başına kaldığı zaman. Çoğulu: **أفذاذ** ve **فذوذ**.

**الفذ**: **الميسر** oklarının ilki. **اللحياني** dedi ki: “Onda bir pay vardır; kazanırsa onun için bir pay ganimet vardır; kaybeder ve kazanmazsa onun üzerine bir pay tazmin vardır.” İkincisi **التوأم**dur. **الميسر** okları on tanedir; ilki **الفذ**dir, sonra **التوأم**; sonra **الرقيب**; sonra **الحلس**; sonra **النافس**; sonra **المسبل**; sonra **المعلى**; ve üç tanesinin payları yoktur; onlar **السفيح** ve **المنيح** ve **الوغد**dur.

**الفذ**: hurmadan dağınık olan; bir kısmı bir kısmına yapışmaz. **ابن الأعرابي**’den; ve o, **الضاد**’da zikredilmiştir; çünkü ikisi iki lehçedir.

**الفذ**: şiddetli kovma; ve **فذ** etti.

Ve **شاة مفذ**: bir tane doğurdu. **المحكم**’in ibaresi: “Ve koyun **أفذت**; **إفذاذا** (ile); ve o **مفذ**dir: bir yavru doğurdu; iki doğurursa o **متئم**dir.”

**شاة مفذاذ**: onun âdeti; yani âdetinden ise bir tane doğurur; ve deveye **مفذ** denmez; çünkü o ancak bir tane doğurur.

Ve **الأفذ**: üzerinde tüy olmayan ok. **ابن هانئ**’in **أبي مالك**’ten rivayeti: “Ondan ne **أفذ** ne de **مريشا** elde ettim.” Dedi ki: “Ve **المريش** tüylenmiş olandır.” Dedi ki: “Bundan başkası asla caiz olmaz.” **أبو منصور** dedi ki: “Başkası da şöyle demiştir: Ondan ne **أقذ** ne de **مريشا** elde ettim; **القاف** ile.” Dedim ki: Yakında gelecektir.

**التهذيب**’de: **ذفذف**; uzaklaşıp kibirlenmek zamanında. **ابن الأعرابي**’den: **فذفذ**; aldatıcı bir sıçrayışla sıçramak için kısaldığı zaman. Ondan başka bir yerde: sıçrarken hile yapmak için kısaldığı zaman.

Ve onunla **استفذ** etti ve **تفذذ**: tek başına hükmetti ve bağımsız oldu.

Ve **فذاذي** yedik; **حباري** gibi; ve **فذاذا**; **غراب** gibi; ve **فذاذا**; **رمان** gibi; yani dağınık hâlde.

Ve ona ek olarak hatırlatılanlardandır: “İkisi **فذين** olarak gittiler” denir. Ve hadiste: “Bu, **الآية الفاذة**dir”; yani manasında tek olan. Ve **كلمة فذة** ve **فاذة**: aykırı (şâz)dır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَذَّ
فَذَّ I (
a.  n. ac فَذّ 1 ), Was alone; was isolated, solitary.

b.  U ( n. ac. فَذّ 1 ), Drove away.

أَفْذَذَ
أَفْذَذَ IV ,
a.  Isolated.

b.  Brought forth only one.

تَفَذَّذَ
تَفَذَّذَ V
a.  [ Bi ], Was independent of.

اِسْتَفْذَذَ
اِسْتَفْذَذَ X ,
a.  see V .

فَذّ
فَذّ 1 , ( pl. فُذُوْذ 27 ,  أَفْذَاْذ 38 ),
a.  Single; one; separate, sole.

أَفْذَذُ
أَفْذَذُ 14 ,
a.  Featherless ( arrow ).

فَاْذِذَة
فَاْذِذَة 21t ,
a.  Exceptional ( word ).

فُذَاذًا
فُذَاذًا ,  أَفْذَاذًا ,  فُذَاذًى
a.  Singly, solely.

##### Türkçe

**فَذَّ**
**فَذَّ** I (
a. n. ac **فَذّ** 1 ), Yalnız oldu; yalıtılmış, tek başına oldu.

b. U ( n. ac. **فَذّ** 1 ), Uzaklaştırdı.

**أَفْذَذَ**
**أَفْذَذَ** IV ,
a. Yalıttı.

b. Yalnız bir tane meydana getirdi.

**تَفَذَّذَ**
**تَفَذَّذَ** V
a. [ Bi ], -den bağımsız oldu.

**اِسْتَفْذَذَ**
**اِسْتَفْذَذَ** X ,
a. V’ye bak.

**فَذّ**
**فَذّ** 1 , ( pl. **فُذُوْذ** 27 , **أَفْذَاْذ** 38 ),
a. Tek; bir; ayrı, yegâne.

**أَفْذَذُ**
**أَفْذَذُ** 14 ,
a. Tüysüz ( ok ).

**فَاْذِذَة**
**فَاْذِذَة** 21t ,
a. İstisnaî ( kelime ).

**فُذَاذًا**
**فُذَاذًا** , **أَفْذَاذًا** , **فُذَاذًى**
a. Tek tek, yalnızca.
