# فذذ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B0%D8%B0/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فذذ

الفَذُّ: الفَرْد، والجمع أَفذاذ وفُذوذ.
وأَفَذَّت الشاة إِفْذاذاً، وهي مُفِذُّ: ولدت ولداً واحداً، وإِن ولدت اثنين، فهي مُتْئِمٌ، وإِن كان من عادتها أَن تلد واحداً، في مِفْذَاد، ولا يقال للناقة مُفِذٌّ لأَنها لا تنتج إِلا واحداً.
ويقال: ذهبا فَذَّين. وفي الحديث: هذه الآية الفَاذَّة أَي المنفردة في معناها. والفذُّ: الواحد، وقد فذ الرجل عن أَصحابه إِذا شذَّ عنهم وبقي فرداً. والفَذُّ: الأَوّل من قداح الميسر. قال اللحياني: وفيه فرض واحد وله غُنْمُ نصيب واحد، إِن فاز، وعليه غُرْمُ نصيب واحد، إِن خاب ولم يفز؛ والثاني التَّوْأَمُ وسهام الميسر عشرة: أَولها الفذ ثم التوأَم ثم الرقيب ثم الحِلْسُ ثم النّافس ثم المُسْبِل ثم المعَلَّى، وثلاثة لا أَنصباء لها وهي: الفسيح والمَنيح والوَغْدُ. وتمر فَذٌّ: متفرق لا يلزق بعضه ببعض؛ عن ابن الأَعرابي، وهو مذكور في الضاد لأَنهما لغتان. وكلمة فَذَّةٌ وفاذة: شاذة. أَبو مالك: ما أَصبت منه أَفَذَّ ولا مَرِيشاً؛ الأَفَذُّ القِدْحُ الذي ليس عليه ريش، والمَرِيشُ الذي قد رِيشَ؛ قال: ولا يجوز غير هذا البتة. قال أَبو منصور: وقد قال غيره: ما أَصبت منه أَقَذَّ ولا مَرِيشاً، بالقاف.
الأَزهري: ذَفْذَفَ إِذا تبختر، وفدذْفَدَ إِذا تقاصر ليَخْتِلَ وهو يَثِبُ، وفي موضع آخر: إِذا تقاصر ليثب خاتلاً.

### Türkçe

**الفَذُّ**: tek olan; çoğulu **أَفذاذ** ve **فُذوذ**.

Ve koyun **أَفَذَّت** **إِفْذاذاً**, ve o **مُفِذُّ**dur: bir tek yavru doğurdu; eğer iki doğurursa, o **مُتْئِمٌ**dur; eğer âdeti bir doğurmak ise, o **مِفْذَاد**dadır; deveye **مُفِذٌّ** denilmez; çünkü o ancak bir tek doğurur.

Ve denilir: ikisi **فَذَّين** olarak gittiler. Ve hadiste: “bu **الفَاذَّة** âyettir” yani mânasında tek başına olan. Ve **الفذُّ**: bir olan; adam, arkadaşlarından **فذ** ettiğinde, yani onlardan ayrılıp tek başına kaldığında. Ve **الفَذُّ**: kumar oklarının (**قداح الميسر**) birincisi. **اللحياني** dedi: ve onda bir tek pay vardır; eğer kazanırsa bir tek payın kazancı onundur, ve eğer kaybeder ve kazanmazsa bir tek payın borcu onun üzerinedir; ikincisi **التَّوْأَمُ**dur; ve kumar okları ondur: birincisi **الفذ** sonra **التوأَم** sonra **الرقيب** sonra **الحِلْسُ** sonra **النّافس** sonra **المُسْبِل** sonra **المعَلَّى**; ve üçü vardır ki onların payları yoktur, onlar: **الفسيح** ve **المَنيح** ve **الوَغْدُ**. Ve **تمر فَذٌّ**: dağınık, bir kısmı bir kısmına yapışmaz; İbnü’l-A‘râbî’den; ve o **الضاد**da zikredilmiştir, çünkü ikisi iki lehçedir. Ve **كلمة فَذَّةٌ** ve **فاذة**: şâz. Ebû Mâlik: ondan ne **أَفَذَّ** ne de **مَرِيشاً** elde ettim; **الأَفَذُّ** tüyü olmayan ok (**القِدْحُ**)tur, **المَرِيشُ** ise tüylenmiş olandır; dedi: bundan başkası asla câiz olmaz. Ebû Mansûr dedi: başkası da şöyle demiştir: ondan ne **أَقَذَّ** ne de **مَرِيشاً** elde ettim; **القاف** ile.

**الأَزهري**: **ذَفْذَفَ**: salınarak yürüdüğünde; ve **فدذْفَدَ**: sıçrayarak hile yapmak için kısaldığında; ve başka bir yerde: hileli olarak sıçramak için kısaldığında.
