# فذذ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B0%D8%B0/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B0%D8%B0.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فذذ

الفذ: الفرذ والواحد، وقد فذ الرجل عن أصحابه، إذا شذ عنهم وبقي منفردا، ج أفذاذ وفذوذ. الفذ: أول سهام الميسر قال اللحياني: وفيه فرض واحد، وله غنم نصيب واحد إن فاز، وعليه غرم نصيب واحد إن خاب ولم يفز، والثاني التوأم، وسهام الميسر عشرة، أولها الفذ، م التوأم ثم الرقيب، ثم الحلس،ثم النافس، ثم المسبل، ثم المعلى، وثلاثة لا أنصباء لها، وهي السفيح والمنيح والوغد. الفذ: المتفرق من التمر لا يلزق بعضه ببعض. عن ابن الأعرابي، وهو مذكور في الضاد، لأنهما لغتان. الفذ: الطرد الشديد، وقد فذ. وشاة مفذ: ولدت واحدة، وعبارة المحكم: وأفذت الشاة إفذاذا، وهي مفذ: ولدت ولدا واحدا، وإن ولدت اثنين فهي متئم. شاة مفذاذ، معتادتها، أي إذا كان من عادتها تلد واحدا، ولا يقال للناقة مفذ، لأنها لا تنتج إلا واحدا. والأفذ: القدح ليس عليه ريش روي ابن هانئ عن أبي مالك: ما أصبت منه أفذ ولا مريشا، قال: والمريش الذي قد ريش، قال: ولا يجوز غير هذا البتة، قال أبو منصور: وقد قال غيره: ما أصبت منه أقذ ولا مريشا، بالقاف، قلت: وسيأتي قريبا. وفي التهذيب: ذفذف، إذا تبتخر عن ابن الأعرابي: فذفذ إذا تقاصر ليثب خاتلا، وفي موضع آخر منه: إذا تقاصر ليختل وهو يثب. واستفذ به وتفذذ: استبد واستقل. وأكلنا فذاذي، كحباري، وفذاذا، كغراب، وفذاذا، كرمان، أي متفرقين. ومما يستدرك عليه: يقال: ذهبا فذين، وفي الحديث   هذه الآية الفاذة  ، أي المنفردة في معناها، وكلمة فذة وفاذة: شاذة.

### Türkçe

**الفذ**: **الفرذ** ve tek olan; ve adam, arkadaşlarından **فذ** oldu; onlardan ayrılıp tek başına kaldığı zaman. Çoğulu: **أفذاذ** ve **فذوذ**.

**الفذ**: **الميسر** oklarının ilki. **اللحياني** dedi ki: “Onda bir pay vardır; kazanırsa onun için bir pay ganimet vardır; kaybeder ve kazanmazsa onun üzerine bir pay tazmin vardır.” İkincisi **التوأم**dur. **الميسر** okları on tanedir; ilki **الفذ**dir, sonra **التوأم**; sonra **الرقيب**; sonra **الحلس**; sonra **النافس**; sonra **المسبل**; sonra **المعلى**; ve üç tanesinin payları yoktur; onlar **السفيح** ve **المنيح** ve **الوغد**dur.

**الفذ**: hurmadan dağınık olan; bir kısmı bir kısmına yapışmaz. **ابن الأعرابي**’den; ve o, **الضاد**’da zikredilmiştir; çünkü ikisi iki lehçedir.

**الفذ**: şiddetli kovma; ve **فذ** etti.

Ve **شاة مفذ**: bir tane doğurdu. **المحكم**’in ibaresi: “Ve koyun **أفذت**; **إفذاذا** (ile); ve o **مفذ**dir: bir yavru doğurdu; iki doğurursa o **متئم**dir.”

**شاة مفذاذ**: onun âdeti; yani âdetinden ise bir tane doğurur; ve deveye **مفذ** denmez; çünkü o ancak bir tane doğurur.

Ve **الأفذ**: üzerinde tüy olmayan ok. **ابن هانئ**’in **أبي مالك**’ten rivayeti: “Ondan ne **أفذ** ne de **مريشا** elde ettim.” Dedi ki: “Ve **المريش** tüylenmiş olandır.” Dedi ki: “Bundan başkası asla caiz olmaz.” **أبو منصور** dedi ki: “Başkası da şöyle demiştir: Ondan ne **أقذ** ne de **مريشا** elde ettim; **القاف** ile.” Dedim ki: Yakında gelecektir.

**التهذيب**’de: **ذفذف**; uzaklaşıp kibirlenmek zamanında. **ابن الأعرابي**’den: **فذفذ**; aldatıcı bir sıçrayışla sıçramak için kısaldığı zaman. Ondan başka bir yerde: sıçrarken hile yapmak için kısaldığı zaman.

Ve onunla **استفذ** etti ve **تفذذ**: tek başına hükmetti ve bağımsız oldu.

Ve **فذاذي** yedik; **حباري** gibi; ve **فذاذا**; **غراب** gibi; ve **فذاذا**; **رمان** gibi; yani dağınık hâlde.

Ve ona ek olarak hatırlatılanlardandır: “İkisi **فذين** olarak gittiler” denir. Ve hadiste: “Bu, **الآية الفاذة**dir”; yani manasında tek olan. Ve **كلمة فذة** ve **فاذة**: aykırı (şâz)dır.
