# فرج — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AC/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B1%D8%AC/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AC.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: فرج

الفَرَج من الغمّ بالتحريك، تقول: فرَّج الله غَمَّك تفريجاً، وكذلك فَرَجَ الله عنك غمَّك يَفْرِج بالكسر. والفَرْج: العَوْرة. والفَرْج: الثَغر وموضع المخافة. والفَرَج بالتحريك، في قول أبي ذؤيب:
وللشَرِّ بعد القارِعاتِ فُروج
أي تفرُّج وانكشاف. والفرْج ساكنٌ في قول امرؤ القيس:
لها ذَنَبٌ مثلُ ذيلِ العروسِ		تَسُدُّ بها فَرْجَها من دُبُـرْ
ما بين رجلي الفرس. والفَرْجَةُ: التَفَضِّي من الهم. وقال أمية ابن أبي الصلت:
ربَّما تكرهُ النفوسُ من الأمْر له فَرْجَةٌ كَحَلِّ العِقالِ
والفُرْجَةُ بالضم: فُرجَةُ الحائط وما أشبهه. يقال: بينهما فُرْجَةٌ، أي انْفِراج. والفِرْج: الذي لا يكتم السرّ، وكذلك الفُرُجُ. والفُرُجُ أيضاً: القوس البائنة عن الوتر، وكذلك الفارج والفَريج. ويقال: رجل أفْرَجٌ بيِّن الفَرَج، للذي لا تلتقي أليتاه لعظمهما. وأكثر ما يكون ذلك في الحبشة. والمرأة فَرْجاءُ. وفَرِج الرجل بالكسر فَرَجاً فهو فَرِجٌ، أي لا يزال ينكشف فَرْجُهُ. ويقال: أفْرَجَ الناس عن طريقه، أي انكشفوا. والفَرُّوجَةُ: واحدة الفراريج. يقال: دجاجة مُفْرِجٌ، أي ذات فَراريج. والفَرُّوج بفتح الفاء: القَباءُ، وفَرْخُ الدجاجة.

### Türkçe

**الفَرَج**: gamdan kurtuluş; harekeli (fetha ile). Şöyle dersin: “Allah gamını giderdi” (**فرَّج الله غَمَّك**) “gideriş olarak” (**تفريجاً**); yine “Allah senden gamını giderdi” (**فَرَجَ الله عنك غمَّك**) “kesre ile” (**يَفْرِج**).

**الفَرْج**: avret yeri.

**الفَرْج**: gedik ve korku yeri.

**الفَرَج** harekeli (fetha ile), Ebû Züeyb’in sözü içinde:
وللشَرِّ بعد القارِعاتِ فُروج
Yani: açılma ve ortaya çıkma.

**الفرْج** sâkin (cezmli), İmru’ul-Kays’ın sözü içinde:
لها ذَنَبٌ مثلُ ذيلِ العروسِ		تَسُدُّ بها فَرْجَها من دُبُـرْ
Atın iki bacağı arasındaki (yer).

**الفَرْجَةُ**: kederden açılma.

Ümeyye b. Ebî’s-Salt dedi:
ربَّما تكرهُ النفوسُ من الأمْر له فَرْجَةٌ كَحَلِّ العِقالِ

**الفُرْجَةُ** (damme ile): duvarın gediği ve benzeri. Denir ki: “İkisi arasında bir **فُرْجَةٌ** vardır”, yani bir açılma (**انْفِراج**).

**الفِرْج**: sırrı gizlemeyen; yine **الفُرُجُ** de böyledir.

**الفُرُجُ** ayrıca: kirişten ayrılmış yay; yine **الفارج** ve **الفَريج** de (böyledir).

Ve denir ki: “Açık **أفْرَجٌ** bir adam, belirgin **الفَرَج** sahibi”, yani kalçaları büyüklüklerinden dolayı birbirine kavuşmayan kimse için. Bunun çoğu Habeş’te olur. Kadın ise **فَرْجاءُ**dur.

Ve adam kesre ile **فَرِج** oldu; **فَرَجاً** (oldu); o hâlde o **فَرِجٌ**dir; yani **فَرْجُهُ** durmadan açığa çıkar.

Ve denir ki: “İnsanlar onun yolundan **أفْرَجَ** ettiler”, yani açıldılar.

**الفَرُّوجَةُ**: **الفراريج**in bir tanesi. Denir ki: “**مُفْرِجٌ** bir tavuk”, yani **فَراريج** sahibi.

**الفَرُّوج** (fâ’nın fethasıyla): **القَباءُ**; ve tavuğun yavrusu.
