# فرح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B1%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فرح

الفرح، محركة: السرور، وفي اللسان: نقيض الحزن. وقال ثعلب: هو أن يجد في قلبه خفة. وفي المفردات: الفرح هو انشراح الصدر بلذة عاجلة غير آجلة، وذلك في اللذات البدنية الدنيوية والسرور هو انشراح الصدر بلذة فيها طمأنينة الصدر عاجلا وآجلا. قال: وقد يسمى الفرح سرورا، وعكسه. والفرح: الأشر والبطر. وقوله تعالى  لا تفرح إن الله لا يحب الفرحين  قال الزجاج: معناه - والله أعلم - لا تفرح بكثرة المال في الدنيا، لأن الذي يفرح بالمال في يصرفه في غير أمر الآخرة. وقيل: لا تفرح: لا تأشر والمعنيان متقاربان، لأنه إذا سر ربما أشر. وفرح الرجل كعلم فهو فرح، ككتف، وفرح، بضم الراء، هكذا في النسخ، ومثله في اللسان وغيره من الأمهات، وفي بعضها فروح كصبور، ومفروح، كلاهما عن ابن جني، وفارح وفرحان، بالفتح، وهم فراحى كسكارى وفرحى بالقصر. وامرأة فرحة وفرحى وفرحانة، قال ابن سيده: ولا أحقه. وقد أفرحه إفراحا وفرحه تفريحا. يقال: فلان إن مسه خير مفراح وفرحان. والمفراح، بالكسر: الذي يفرح كلما سره الدهر، وهو الكثير الفرح. ويقال: لك عندي فرحة، الفرحة، بالضم: المسرة والبشرى. ويفتح. والفرحة أيضا ما يعطيه المفرح لك أو يثيبه مكافأة له. وأفرحه الشيء والدين أثقله، والهمزة للسلب. والمفرح بفتح الراء: المثقل بالدين، وانشد أبو عبيدة لبيهس العذرى:
  إذا أنت أكثرت الأخلاء صادفت                      بهم حاجة بعض الذي أنت مانع
  إذا أنت لم تبرح تـؤدى أمـانة                      وتحمل أخرى أفرحتك الودائع والمفرح: المحتاج المغلوب، وقيل: هو الفقير الذي لا مال له. وفي الحديث أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: لا يترك في الإسلام مفرح. قال أبو عبيد: المفرح هو الذي أثقله الدين والغرم ولا يجد قضاءه، وقيل أثقل الدين ظهره. وفي التهذيب والصحاح. كان في الكتاب الذي كتبه سيدنا رسول الله صلى الله عليه وسلم بين المهاجرين والأنصار أن لا يتركوا مفرحا حتى يعينوه على ما كان من عقل أو فداء. قال الأزهري: والمفرح: المفدوح. وكذلك الأصمعي قال: هو الذي أثقله الدين. يقول: يقضى عنه دينه من بيت المال ولا يترك مدينا. وأنكر قولهم مفرج، بالجيم. قال الأزهري: من قال مفرح فهو الذي أثقله العيال وإن لم يكن مدانا. والمفرح: الذي لا يعرف له نسب ولا ولاء. وروى بعضهم هذه بالجيم، وقد تقدم في محله أنه هو الذي لا عشيرة له. و المفرح أيضا: القتيل يوجد بين القريتين، ورويت بالجيم أيضا. والفرحانة: الكمأة البيضاء، عن كراع، قال ابن سيده: والذي روييناه بالقاف. قلت: وسيأتى في محله إن شاء الله تعالى. والمفرح: دواء م أي معروف، مركب من أجزاء مذكورة في كتب الطب، وهو من المعجين النافعة.

### Türkçe

**الفرح** (harekeli): sevinçtir; **اللسان**’da: hüznün zıddıdır. Sa‘leb dedi: o, kalbinde bir hafiflik bulmasıdır. **المفردات**’ta: **الفرح** göğsün, âcil (hemen olan) bir lezzetle, âcil olmayanla değil, açılmasıdır; bu da dünyevî bedenî lezzetlerde olur. **السرور** ise göğsün, göğsün sükûneti bulunan bir lezzetle, âcilen ve âcil olmayan şekilde, açılmasıdır. Dedi: ve **الفرح** bazen **سرورا** diye adlandırılır; ve onun zıddı (da). Ve **الفرح**: azgınlık ve kibirdir. Yüce Allah’ın sözü: **لا تفرح إن الله لا يحب الفرحين**; **الزجاج** dedi: manası –Allah daha iyi bilir– dünyada malın çokluğuyla sevinme; çünkü malla sevinen onu âhiret işinden başka bir şeye sarf eder. Ve denildi: **لا تفرح**: azgınlık etme; iki mana birbirine yakındır; çünkü sevindiği zaman belki azgınlık eder. Ve adam sevindi; **كعلم** (vezninde): o, **فرح**’tır; **ككتف** (vezninde) ve **فرح** (ر’nin dammesiyle); nüshalarda böyledir; **اللسان**’da ve diğer ana kaynaklarda da bunun benzeri vardır; bazılarında **فروح** **كصبور** (vezninde) ve **مفروح**; ikisi de İbn Cinnî’den. Ve **فارح** ve **فرحان** (fetha ile); ve onlar **فراحى** **كسكارى** (gibi) ve **فرحى** kısaltmayla. Ve kadın: **فرحة** ve **فرحى** ve **فرحانة**. İbn Sîde dedi: ve onu haklı bulmam. Ve onu sevindirdi: **إفراحا** ile; ve onu sevindirdi: **تفريحا** ile. Denilir: falan, eğer ona bir hayır dokunursa, **مفراح** ve **فرحان**’dır. **المفراح** (kesra ile): zaman ona her ne zaman sevinç verirse sevinen kimsedir; o, çok sevinendir. Ve denilir: senin yanımda bir **فرحة** vardır; **الفرحة** (damme ile): sevinç ve müjdedir. Ve fetha ile de (gelir). **الفرحة** ayrıca, **المفرح**’ın sana verdiği şey yahut ona bir karşılık olarak onu mükâfatlandırdığı şeydir. Ve şey onu sevindirdi; ve borç onu ağırlaştırdı; hemze, giderme içindir. **المفرح** (ر’nin fethasıyla): borçla ağırlaşmış kimsedir. Ebû ‘Ubeyde, Bihes el-‘Uzrî’den şu beyti okudu:
  Eğer sen dostları çoğaltırsan, onlarla karşılaşırsın;                      senin menettiğin şeyin bir kısmına (dair) bir ihtiyaç (bulursun).
  Eğer sen ayrılmadan bir emanet ödemeye devam edersen                      ve başka bir (emaneti) yüklensen, emanetler seni ağırlaştırdı.

Ve **المفرح**: muhtaç, mağlup kimsedir; ve denildi: o, malı olmayan fakirdir. Hadiste, Peygamber صلى الله عليه وسلم dedi ki: İslâm’da bir **مفرح** bırakılmaz. Ebû ‘Ubeyd dedi: **المفرح**, borç ve tazminat onu ağırlaştıran ve onun ödemesini bulamayan kimsedir; ve denildi: borç onun sırtını ağırlaştırdı. **التهذيب** ve **الصحاح**’ta (böyledir). Efendimiz Resûlullah صلى الله عليه وسلم’in muhacirlerle ensar arasında yazdığı kitapta: bir **مفرح**’ı, akıl (diyet) yahut fidyeden olan şey üzerine ona yardım edinceye kadar bırakmamaları (vardı). Ezherî dedi: ve **المفرح**: ezilmiş (felâkete uğratılmış) kimsedir. Asma‘î de dedi: o, borç onu ağırlaştıran kimsedir. Diyor ki: onun borcu Beytülmâl’den ödenir ve borçlu bırakılmaz. Onların **مفرج** (ج ile) sözünü inkâr etti. Ezherî dedi: kim **مفرح** derse, o, borçlu olmasa bile, çoluk-çocuk onu ağırlaştıran kimsedir. Ve **المفرح**: kendisi için ne nesep ne de velâ (mevlâlık bağı) bilinen kimsedir. Bazıları bunu **الجيم** ile rivayet etti; ve yerinde daha önce geçti ki o, kendisi için aşiret olmayan kimsedir. Ve **المفرح** ayrıca: iki köy arasında bulunan öldürülmüş kimsedir; **الجيم** ile de rivayet edildi. Ve **الفرحانة**: beyaz mantardır (keme); Kurâ‘dan. İbn Sîde dedi: bizim rivayet ettiğimiz **القاف** iledir. Dedim: inşallah yüce Allah dilerse yerinde gelecektir. Ve **المفرح**: bir ilaçtır; bilinen bir (ilaçtır); tıp kitaplarında zikredilmiş parçalardan terkib edilmiştir; o, faydalı macunlardandır.
