# فرش — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B4/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B1%D8%B4/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B4.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: فرش

ف ر ش
فرشت له فراشاً وفرشته إياه وأفرشته‏.‏
قال الكميت‏:‏ كأمّ البيض تلحفه غدافاً وتفرشه من الدّمث المهيل وافترش تحته تراباً أو ثوباً‏.‏
تقول‏:‏ كنت أفترش التراب وأتوسد الحجر‏.‏
وافترش السبع ذراعيه‏.‏
واجعل على رجلك مفرشةً وهي وطاء يوضع فوق صفّته‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فلان متفرّشٌ للناس‏:‏ يفرش لهم نفسه براً بهم‏.‏
وفرّش الطائر وتفرّش‏:‏ رفرف على الشيء باسطاً جناحيه ولم يقع‏.‏
وفرّش الزرع‏:‏ انبسط‏.‏
يقال‏:‏ فرّخ الزرع وفرّش‏.‏
وما بالأرض إلا فرشٌ من الشجر وهو الصغار وإلا فرش من الإبل‏.‏
وأفرش الشجر‏:‏ أغصن‏.‏
ولقي فلاناً فافترشه إذا صرعه وركبه‏.‏
وافترش أثره إذا بغاه‏.‏
وافترشتنا السماء‏:‏ أخذتنا‏.‏
وجمل مفرّش الظهر‏:‏ لا سنام له‏.‏
وأكمة مفترشة الظهر‏:‏ دكّاء‏.‏
وافترش لسانه‏:‏ يتكلّم كيف شاء‏.‏
وفرشته أمري‏:‏ بسطته له كلّه‏.‏
وأفرش صاحبه‏:‏ اغتابه‏.‏
وأفرشت في عرضي‏.‏
وضربته فما أفرشت أن قتلته أي ما أقلعت‏.‏
وقال‏:‏ لم يعد أن أفرش عنه الصقله فلان كريم المفارش أي النساء‏.‏
قال أبو كبير‏:‏ سجراء نفسي غير جمع أشابةٍ حسدٍ ولا هلك المفارش غزّل ورأيته فراشةً ‏"‏ وما هو إلا فراشة ‏"‏‏:‏ للخفيف الرأس يشبّه بواحدة الفراش وهو مثل في الخفّة والحقارة‏.‏
وما بقي في الحوض إلا فراشةٌ وهي القليل من الماء‏.‏

### Türkçe

ف ر ش
Ona bir döşek döşedim: **فراشاً**; ve onu kendisine döşedim: **وفرشته إياه**; ve ona döşek serdim: **وأفرشته**.
Kumeyt dedi ki:
Yumurta anası gibi, onu bir **غدافاً** ile örter; ve onu, yumuşak dökülmüş topraktan döşer.
Ve altına toprak yahut bir elbise serdi: **وافترش**.
Dersin ki: Toprağı serer, taşı yastık edinirdim: **كنت أفترش التراب وأتوسد الحجر**.
Ve yırtıcı hayvan iki kolunu serdi: **وافترش السبع ذراعيه**.
Ve ayağının üzerine bir yaygı kıl: **مفرشةً**; o, onun düzlüğünün üstüne konulan bir altlıktır: **وطاء**.
Mecazdan: Falan, insanlar için serilmiş olandır: **متفرّشٌ للناس**; onlara, onlara iyilik ederek kendisini serer: **يفرش لهم نفسه براً بهم**.
Ve kuş kanat çırptı ve kanat çırptı: **وفرّش الطائر وتفرّش**; kanatlarını açarak bir şeyin üzerinde çırpındı ve konmadı.
Ve ekin yayıldı: **وفرّش الزرع**; yayıldı.
Denir: Ekin yavruladı ve yayıldı: **فرّخ الزرع وفرّش**.
Ve yerde, ancak ağaçtan bir yaygı vardır: **فرشٌ من الشجر**; o da küçüklerdir; yahut develerden bir yaygı vardır: **فرش من الإبل**.
Ve ağaç dallandı: **وأفرش الشجر**; dallandı.
Ve falanla karşılaştı da onu serdi: **فافترشه**; onu yere vurup üstüne bindiği zaman.
Ve onun izini serdi: **وافترش أثره**; onu aradığı zaman.
Ve gök bizi serdi: **وافترشتنا السماء**; bizi yakaladı.
Sırtı serilmiş deve: **جمل مفرّش الظهر**; onun hörgücü yoktur.
Sırtı serilmiş tümsek: **وأكمة مفترشة الظهر**; dümdüzdür: **دكّاء**.
Ve dilini serdi: **وافترش لسانه**; dilediği gibi konuşur.
Ve işimi ona serdim: **وفرشته أمري**; onun tamamını ona yaydım.
Ve arkadaşını serdi: **وأفرش صاحبه**; onu gıybet etti.
Ve ırzım hakkında serdim: **وأفرشت في عرضي**.
Ve onu vurdum da, onu öldürmekten vazgeçmedim: **فما أفرشت أن قتلته**; yani geri durmadım: **ما أقلعت**.
Ve dedi ki: Onun cilasını ondan gidermemden başka olmadı: **لم يعد أن أفرش عنه الصقله**. Falan, döşekleri kerim olandır: **كريم المفارش**; yani kadınlar.
Ebû Kebîr dedi ki:
Nefsim, haset saçları toplamayan bir **أشابةٍ**; ve döşekleri helâk eden bir cilveci: **هلك المفارش غزّل**.
Ve onu bir kelebek olarak gördüm: **فراشةً**; “ve o, ancak bir kelebektir: **وما هو إلا فراشة**”; başı hafif olana denir; onu, kelebeklerden birine benzetir; ve bu, hafiflik ve değersizlikte bir meseldir.
Ve havuzda, ancak bir kelebek kaldı: **فراشةٌ**; o da suyun azıdır.
