# فرض — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B6/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B1%D8%B6/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B6.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فرض

باب الضاد والراء والفاء معهما
ض ف ر، ر ض ف، ف ر ض، ر ف ض مستعملات
ضفر:
الضَّفْرُ: حِقْفٌ من الرَّمْلِ طويلٌ عريضٌ، وقد يُثَقَّل، قال العجّاج: عَوانِكٌ من ضَفَرٍ مأطُورِ والضَّفْرُ: نَسْجُكَ الشَّعْرَ بعضه في بعضٍ.
والضَّفير: خُصْلةٌ من الشَّعْر منسُوجَةٌ على حِدُتِها، وضَفيرةٌ بالهاء.
رضف:
الرضْفُ: حِجارةٌ على وجهِ الأرض قد حَمِيَت.
وشِواءٌ مَرْضُوفٌ: يُشْوَى على تلك الحِجارة.
وحَمَلٌ مرضُوفٌ: تُلقَى تلك الحجارةُ المُسَخَّنة في جَوْفِه حتى ينشَوِيَ.
والرَّضْفَةُ: سِمَةٌ تُكْوَى برَضْفةٍ من حجارةٍ حيثُما كانت.
والرَّضْفُ، مجزوم، عِظامٌ في الرُّكْبَةِ، كالأصَابعِ المضمُومةِ قد أخَذَ بعضُها في بعض، الواحدة بالهاء، ومنهم من يُثَقِّل فيقول: رضفة.
فرض:
الفَرْضُ: جُنْدٌ يفترضون، ويُجمَعُ فُرُوضاً.
والفَرْضُ: ما أعطَيْتَ من غير قَرْض، قال:
ألا ليسَ فتَى الـفِـتْـيا		نِ بالرَّحْضِ ولا البَضِّ
ولكن مُبْتَنَى الـعُـرْفِ		بفَرْضٍ كانَ أو قَرْضِ
والفَرْضُ: التُّرْسُ.
والفَرْضُ: الإيجابُ، تَفرِضُ على نفسِكَ فَرْضاً، والفَريضةُ الاسمُ.
والفَرْضُ: الحَزُّ للفُرْضَة في سِيَةِ القَوْسِ والخَشبَة.
والفارِضُ في قوله تعالى: لا فارِضٌ ولا بِكْرٌ أي لا مُسِنَّة.
ولِحْيَةٌ فارضةٌ أي ضَخْمةٌ.
وفَرائضُ اللهِ: حدوده.
والفُرْضةُ: ما يشرب الماء من النَّهْر. ومَرْفَأ السفينة حيثُ يُرْكب، ويُجْمَع على فُرَضٍ وفِراضٍ.
رفض:
الرَّفْضُ: تَرْكُكَ الشيءَ والرَّفَضُ: الشيء المُتَحرِّك المُتَفَرِّقَ، ويجمع على أرفاضٍ كأرفاضِ القَوم في السَّفَر.
وارفاضُ الشيء حيث يجمعُه الرِّيحُ في مواضِعَ وتُفَرِّقُه.
وارْفَضَّ الدَّمْعُ: سالَ ارفِضاضاً.
والرَّوافِضُ: جُنْدٌ تَرَكوا قائدهم وانصَرَفوا، كُلُّ طائفةٍ منها رافِضة، وهم قوم أيضاً لهم رَأْيٌ وجِدال يُسَمَّوْنَ الرَّوافِضَ، والنِّسبة إِليهم رافضِيٌّ.
وتَرَفَّضَ في معنى ارفَضَّ. قال: حتى تَرَفَّضَ بالأكُفِّ خِطامُها ورَفَّضْتُه تَرفيضاً ومَرافِضُ الأرضِ: مَساقِطُها من نَواحي الجبال، واحدها مَرْفَض.
والرِّفاض: الطُّرُقُ المُتَفَرَّقةُ أخاديدُها، قال: بالعِيسِ فوقَ الشَّرَكِ الرِّفاض

### Türkçe

باب **الضاد** و**الراء** و**الفاء** معهما
**ض ف ر**، **ر ض ف**، **ف ر ض**، **ر ف ض** مستعملات

**ضفر**:
**الضَّفْرُ**: kumdan uzun geniş bir kum sırtıdır; ve ağırlaştırılabilir. el-ʿAccâc dedi:
عَوانِكٌ من **ضَفَرٍ** مأطُورِ
ve **الضَّفْرُ**: saçın bir kısmını bir kısmının içine örmendir.
ve **الضَّفير**: saçtan, kendi başına örülmüş bir tutamdır; ve **ضَفيرةٌ** (ه ile).

**رضف**:
**الرضْفُ**: yer yüzünde, kızmış taşlardır.
ve **شِواءٌ مَرْضُوفٌ**: o taşların üzerinde kızartılır.
ve **وحَمَلٌ مرضُوفٌ**: o ısıtılmış taşlar onun karnının içine atılır; ta ki kızarıncaya kadar.
ve **والرَّضْفَةُ**: nerede olursa olsun, taşlardan bir **رَضْفةٍ** ile dağlanan bir damgadır.
ve **والرَّضْفُ** (cezmli): dizdeki kemiklerdir; bitiştirilmiş parmaklar gibi, bir kısmı bir kısmının içine girmiştir; teki **ه** iledir. Onlardan kimi de ağırlaştırır da “**رضفة**” der.

**فرض**:
**الفَرْضُ**: farz kılan (ayıran) bir askerdir; ve **فُرُوضاً** olarak cem edilir.
ve **الفَرْضُ**: borç (ödünç) olmaksızın verdiğin şeydir. Dedi ki:
ألا ليسَ فتَى الـفِـتْـيا		نِ بالرَّحْضِ ولا البَضِّ
ولكن مُبْتَنَى الـعُـرْفِ		بفَرْضٍ كانَ أو قَرْضِ
ve **الفَرْضُ**: kalkandır.
ve **الفَرْضُ**: vacip kılmadır; kendine bir **فَرْضاً** farz kılarsın; **الفَريضةُ** isimdir.
ve **الفَرْضُ**: yay kabzasında ve tahtada **الفُرْضَة** için yarmadır.
ve Yüce Allah’ın sözü olan **والفارِضُ**’da: **لا فارِضٌ ولا بِكْرٌ** yani yaşlı (ihtiyar) değil.
ve **ولِحْيَةٌ فارضةٌ** yani iri.
ve **وفَرائضُ اللهِ**: O’nun sınırlarıdır.
ve **والفُرْضةُ**: nehirden su içen yerdir; ve geminin bindiği yer olan limandır; **فُرَضٍ** ve **فِراضٍ** üzere cem edilir.

**رفض**:
**الرَّفْضُ**: bir şeyi terk etmendir; ve **الرَّفَضُ**: hareketli, dağınık şeydir; ve seferde kavmin döküntüleri gibi **أرفاضٍ** üzere cem edilir.
ve **ارفاضُ** şey: rüzgârın onu yerlerde topladığı ve onu dağıttığı yerdir.
ve **وارْفَضَّ الدَّمْعُ**: **ارفِضاضاً** akıp gitti.
ve **والرَّوافِضُ**: komutanlarını terk edip dönüp giden bir askerdir; onlardan her taife bir **رافِضة**’dir. Ve onlar ayrıca bir görüş ve cedel sahibi bir kavimdir; **الرَّوافِضَ** diye adlandırılırlar; onlara nisbet **رافضِيٌّ**’dir.
ve **وتَرَفَّضَ**: **ارفَضَّ** manasındadır. Dedi ki:
حتى تَرَفَّضَ بالأكُفِّ خِطامُها
ve **ورَفَّضْتُه** onu **تَرفيضاً** (ile) dağıttım; ve **مَرافِضُ الأرضِ**: dağların yanlarından onun düşüş yerleridir; teki **مَرْفَض**’dır.
ve **والرِّفاض**: hendekleri dağınık olan yollar(dır). Dedi ki:
بالعِيسِ فوقَ الشَّرَكِ **الرِّفاض**
