# فرقع (ف-ر-ق-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ر - ق - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

فرقع:
الفَرْقَعَةُ: أن تَنْفض الأصابع. وفَرْقَعَ أصابِعَه فَتَفَرْقَعَت. وتقول: افرَنْقِعُوا عنَّا: أي تَنَحَّوْا. وافْرَنْقَعَ: إذا قَعَدَ مُنْقَبِضاً.

##### Türkçe

فرقع:
**الفَرْقَعَةُ**: parmakları silkelemendir. Ve **فَرْقَعَ** parmaklarını, böylece **فَتَفَرْقَعَت**. Ve dersin ki: **افرَنْقِعُوا عنَّا**: yani uzaklaşın. Ve **افْرَنْقَعَ**: büzülmüş olarak oturduğu zaman.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفَرْقَعَةَ: تنقيضُ الأصابع. وقد فَرْقَعَها فَتَفَرْقَعَتْ. وفي كلام عيسى بن عمر: افْرَنْقِعوا عنِّي، أي انكشِفوا وتنحُّوا.

##### Türkçe

**الفَرْقَعَةَ**: parmakları çıtlatma. Ve onu **فَرْقَعَها**; böylece **فَتَفَرْقَعَتْ**. Ve Îsâ b. ʿUmer’in sözünde: “**افْرَنْقِعوا عنِّي**”, yani: açığa çıkın ve uzaklaşın.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَرْقَعَةُ: تَنْقِيضُ الأَصابع، وقد فَرْقَعَها
فَتَفَرْقَعَتْ. وفي حديث مجاهد: كَرِهَ أَن يُفَرْقِعَ الرجل أَصابعه في الصلاة؛ فَرْقَعهُ الأَصابِعِ غَمْزُها حتى يُسْمَعَ لمفاصلها صوت، والمصدر الافْرِنْقاعُ، والفَرْقَعةُ في الأَصابع والتَّفْقِيعُ واحد. والفَرْقَعةُ: الصوت بين شيئين يُضْرَبان.
والفُرْقُعةُ: الاست كالقُرْفُعةِ. والفِرْقاعُ: الضَّرِطُ، وفي الأَزهري: يقال سمعت لرجله صَرْقَعةً وفَرْقَعةً بمعنى واحد، وقال: تَقَرْعَفَ وتَفَرْقَعَ إِذا انْقَبَضَ.
وفي كلام عيسى بن عمر: افْرَنْقِعُوا عني أَي انْكَشِفُوا وتَنَحَّوْا عني؛ قال ابن الأَثير أَي تحوَّلوا وتَفَرَّقُوا، قال: والنون زائدة.

##### Türkçe

**الفَرْقَعَةُ**: parmakların çıtırdatılması; ve onu **فَرْقَعَها** yaptı da **فَتَفَرْقَعَتْ** oldu. Mücâhid’in hadisinde: adamın namazda parmaklarını **يُفَرْقِعَ** etmesini kerih gördü; parmakların **فَرْقَعهُ**’si, eklemlerine bir ses işitilinceye kadar onları sıkıp bastırmaktır; mastar **الافْرِنْقاعُ**’dır; parmaklarda **الفَرْقَعةُ** ile **التَّفْقِيعُ** birdir. Ve **الفَرْقَعةُ**: iki şey arasında, vuruldukları zaman çıkan sestir.

Ve **الفُرْقُعةُ**: **القُرْفُعةِ** gibi makat. Ve **الفِرْقاعُ**: yellenme; ve el-Ezherî’de: “Onun ayağı için **صَرْقَعةً** ve **فَرْقَعةً** işittim” denir, tek bir mânâ ile; ve dedi: **تَقَرْعَفَ** ve **تَفَرْقَعَ**, **انْقَبَضَ** ettiği zaman.

Îsâ b. Ömer’in sözünde: “Benden **افْرَنْقِعُوا**” yani “açığa çıkın ve benden uzaklaşın”; İbnü’l-Esîr dedi: yani “yer değiştirin ve ayrılıp dağılın”; dedi: ve **النون** ziyadedir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ر ق ع * * الفَرْقَعَةُ * تنقيض الأصابع وقد * فَرْقضعَها فَتفَرْقضعَت

##### Türkçe

* ف ر ق ع * * **الفَرْقَعَةُ** * parmakların çıtlatılmasıdır; ve muhakkak onları **فَرْقضعَ** etti de, böylece **فَتفَرْقضعَت**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

فرقع فرقعة: عدا عدوا شديدا موليا، كما في التكملة. فرقع فلانا: لوى عنقه. فرقع الأصابع: نقضها، والفرقعة والتفقيع واحد، وقد نهي عنه في الصلاة. وفي حديث مجاهد: كره أن يفرقع الرجل أصابعه في الصلاة. وهو غمزها حتى يسمع لمفاصلها صوت، فتفرقعت، وافرنقعت فرقعة وافرنقاعا. وقال ابن دريد: قولهم: تفرقع: هو صوت بين شيئين يضربان. والفرقاع، بالكسر: الضرط، نقله ابن دريد عن بعض العرب. والفرقعة، كقنفذة: الاست، لغة يمانية، نقله ابن الأعرابي والليث، كالقرفعة. والافرنقاع: الفرقعة. والافرنقاع عن الشيء: الانكشاف عنه، والتنحي، وقال ابن الأثير: هو التحول والتفرق، وفي كتاب الشواذ لابن جني: يقال: افرنقع القوم عن الشيء، أي تفرقوا عنه. وفي الصحاح في كلام عيسى بن عمر: افرنقعوا عني. أي انكشفوا وتنحوا، وفي العباب: سقط عيسى بن عمر عن حمار له، فاجتمع - وقال ابن جني في الشواذ: ومما يحكى في ذلك أن أبا علقمة النحوي عثر به الحمار، فاجتمع - الناس عليه، فلما أفاق قال: ما لكم تكأكأتم علي كتكأكئكم على ذي جنة? افرنقعوا عني. وهكذا في العباب أيضا. وزاد ابن جني: فقال بعض الحاضرين: إن شيطانه يتكلم بالهندية. ومما يستدرك عليه: يقال: سمعت لرجله صرقعة وفرقعة، بمعنى واحد. وتفرقع الرجل: انقبض كتقرعف. كذا في اللسان عن الأزهري. وأورده المصنف في قرفع كما سيأتي، وقال أبو عمرو الدوري: بلغني عن عيسى بن عمر أنه كان يقرأ: حتى إذا افرنقع عن قلوبهم. أي حتى إذا كشف عن قلوبهم. نقله ابن جني في الشواذ، قلت: وقراءة العامة:  حتى إذا فزع عن قلوبهم  وسيأتي قريبا.

##### Türkçe

**فرقع** **فرقعة**: tekmîle’de olduğu gibi, şiddetli bir koşuşla, yüz çevirip uzaklaşarak koştu. **فرقع** birini: boynunu büktü. **فرقع** **الأصابع**: onları çıtlattı; **الفرقعة** ile **التفقيع** birdir; namazda ondan nehiy gelmiştir. Mücâhid’in hadîsinde: kişinin namazda **أصابعه**’ni **يفرقع** etmesini mekruh gördü. Bu, eklemlerine bir ses işitilinceye kadar onları sıkmaktır; böylece çıtlattı; **افرنقعت** bir **فرقعة** ve bir **افرنقاعا** ile. İbn Düreyd dedi: onların “**تفرقع**” sözleri: birbirine vurulan iki şey arasındaki bir sestir. **الفرقاع** (kesre ile): yellenme; bunu İbn Düreyd bazı Araplardan nakletti. **الفرقعة** ( **قنفذة** vezninde): makat; Yemenî bir lügat; bunu İbnü’l-A‘râbî ve el-Leys nakletti; **القرفعة** gibi. **الافرنقاع**: **الفرقعة**’dır. Bir şeyden **الافرنقاع**: ondan açığa çıkma ve uzaklaşmadır. İbnü’l-Esîr dedi: o, dönüşme ve ayrılıp dağılmadır. İbn Cinnî’nin **كتاب الشواذ**’unda: “**افرنقع** kavim bir şeyden” denir; yani ondan ayrılıp dağıldılar. **الصحاح**’ta Îsâ b. Ömer’in sözünde: “**افرنقعوا** benden.” yani açığa çıkın ve uzaklaşın. **العباب**’da: Îsâ b. Ömer kendisine ait bir eşekten düştü de toplandı — ve İbn Cinnî **الشواذ**’da dedi: bunun hakkında hikâye edilenlerdendir ki Ebû ‘Alkame en-Nahvî’nin eşeği onu sendeletti de toplandı — insanlar onun üzerine; ayılınca dedi: “Size ne oluyor, bir cinli üzerine üşüşmeniz gibi üzerime üşüştünüz? **افرنقعوا** benden.” **العباب**’da da böyledir. İbn Cinnî artırdı: hazır bulunanlardan biri dedi ki: “Onun şeytanı Hintçe konuşuyor.” Üzerine istidrâk olunacaklardandır: “Onun ayağına bir **صرقعة** ve **فرقعة** işittim” denir; tek bir mânâ ile. **تفرقع** adam: **تقرعف** gibi büzüldü. Lisân’da Ezherî’den böyle. Musannif bunu, geleceği üzere, **قرفع** maddesinde de zikretti. Ebû ‘Amr ed-Dûrî dedi: Îsâ b. Ömer’den bana ulaştı ki o şöyle okurdu: “**حتى إذا افرنقع عن قلوبهم**.” yani “kalplerinden açığa çıkarıldığı vakit.” Bunu İbn Cinnî **الشواذ**’da nakletti. Dedim: avâmın kıraati: “**حتى إذا فزع عن قلوبهم**”; yakında gelecektir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَرْقَعَ الأَصَابِعَ
Q. 1 فَرْقَعَ الأَصَابِعَ ذ i. q. نَقَّضَهَا, (S, * O, * K, [in copies of the K written نَقَضَهَا, but correctly with teshdeed, as is shown by what here follows,]) inf. n. فَرْقَعَةٌ i. q. تَنْقِيضٌ (S, O) and تَفْقِيعٌ, (TA,) [He cracked the joints of his fingers;] i. e. he pressed his fingers so that a sound was heard to proceed from their joints: (TA:) the doing of which is forbidden, (O, TA,) in prayer. (TA. [See also 2 in art. فقع.]) And one says, سَمِعْتُ فَرْقَعَةً لِرَجُلٍ and صَرْقَعَةً [I heard a cracking of the joints of the fingers of a man]: both signify the same. (TA.) ― -b2- And فَرْقَعَةُ He twisted his (a man's, K) neck. (O, K.) -A2- فَرْقَعَ [as an intrans. v.], (O, K, TA,) inf. n. as above, (TA,) He ran vehemently, (O, K, TA,) going back, or retreating: so in the Tekmileh. (TA.) ― -b2- And فِرْقَاعٌ (as an inf. n. of which the verb is فَرْقَعَ, TK) signifies The emitting of wind from the anus with a sound: (O, K:) mentioned by IDrd as from some one or more of the Arabs. (O.) ― -b3- See also فَرْقَعَةٌ in what next follows.

تَفَرْقَعَتْ الأَصَابِعُ
Q. 2 تَفَرْقَعَتْ الأَصَابِعُ ذ The fingers produced a sound or sounds [by their joints' being cracked]; (O;) quasi-pass. of 1 in the first of the senses expl. above; (S, K;) as also ↓ اِفْرَنْقَعَت, (K, TA,) inf. n. اِفْرِنْقَاعُ and [quasi-inf. n., being app. the inf. n. in this case of فُرْقِعَت,] ↓ فَرْقَعَةٌ, (TA,) [and this is app. what is meant by its being said that] ↓ الاِفْرِنْقَاعُ is [syn. with] الفَرْقَعَةُ. (K.) ― -b2- Accord. to IDrd, تَفَرْقُعٌ signifies The sounding of two things striking against each other. (O.) ― -b3- And تفرقع الرَّجُلُ The man drew himself together, or shrank; like تَقَرْعَفَ [which is mentioned in the K in the same sense, as also تَقَرْفَعَ]. (L, TA.)

Q. 3 اـِفْرَنْقَعَ see Q. 2, in two places. ― -b2- الاِفْرِنْقَاعُ also signifies The withdrawing, or removing, and going away, from a thing (عَنْ شَىْءٍ); (K;) and the dispersing of itself, or becoming dispersed. (IAth, TA.) اِفْرَنْقِعُوا عَنِّى, a phrase used by 'Eesà Ibn- 'Omar, (S, O,) to people who had congregated about him on an occasion of his having fallen from his ass, (O,) means Withdraw ye, or remove, (S,) or disperse yourselves, (O,) from me, (S,) and go away. (S, O.) And 'Eesà Ibn-'Omar is related to have read, [in the Kur xxxiv. 22,] حَتَّى اـِذَا افْرَنْقَعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ; meaning, كُشِفَ; [الفَزَعُ, or the like, being understood;] but the common reading is فُزِّعَ, q. v. (TA.)

الفُرْقَعَةَ
الفُرْقَعَةَ ذ The اِسْت [here app. meaning anus (see 1)]; (Lth, IAar, K;) of the dial. of ElYemen: (O:) also called القُرْفُعَةُ. (TA.)

##### Türkçe

**فَرْقَعَ الأَصَابِعَ**
K. 1 **فَرْقَعَ الأَصَابِعَ** ذ i. q. **نَقَّضَهَا**, (S, * O, * K, [K’nin nüshalarında **نَقَضَهَا** yazılmıştır; fakat burada gelenin gösterdiği üzere doğru olan şeddeli olandır,]) mastar ismi **فَرْقَعَةٌ** i. q. **تَنْقِيضٌ** (S, O) ve **تَفْقِيعٌ**, (TA,) [parmaklarının eklemlerini çıtlattı;] yani parmaklarını, eklemlerinden bir ses çıkacak şekilde bastırdı: (TA:) bunun yapılması namazda yasaklanmıştır. (O, TA,) (TA. [Ayrıca **فقع** maddesinde 2’ye de bak.]) Ve denir ki, **سَمِعْتُ فَرْقَعَةً لِرَجُلٍ** ve **صَرْقَعَةً** [bir adamın parmak eklemlerinin çıtırtısını işittim]: ikisi de aynı mânaya gelir. (TA.) ― -b2- Ve **فَرْقَعَةُ**: onun (bir adamın, K) boynunu büktü. (O, K.) -A2- **فَرْقَعَ** [lâzım fiil olarak], (O, K, TA,) mastar ismi yukarıdaki gibidir, (TA,) şiddetle koştu, (O, K, TA,) geri dönerek yahut geri çekilerek: Tekmile’de böyledir. (TA.) ― -b2- Ve **فِرْقَاعٌ** (fiili **فَرْقَعَ** olan bir mastar ismi olarak, TK) makatından sesle yel çıkarmak demektir: (O, K:) İDrd bunu Araplardan birinden yahut birkaçından olarak zikretmiştir. (O.) ― -b3- Ayrıca aşağıda gelecek olan şeyde **فَرْقَعَةٌ**’ye bak.

**تَفَرْقَعَتْ الأَصَابِعُ**
K. 2 **تَفَرْقَعَتْ الأَصَابِعُ** ذ Parmaklar, [eklemlerinin çıtlatılmasıyla] bir ses yahut sesler çıkardı; (O;) yukarıda açıklanan mânaların birincisinde 1’in şibh-meçhulüdür; (S, K;) bunun gibi ↓ **اِفْرَنْقَعَت**, (K, TA,) mastar ismi **اِفْرِنْقَاعُ** ve [şibh-mastar ismi; bu durumda görünüşe göre **فُرْقِعَت**’in mastar ismidir,] ↓ **فَرْقَعَةٌ**, (TA,) [ve bu, “↓ **الاِفْرِنْقَاعُ** [=] **الفَرْقَعَةُ**’dir” denilmesiyle kastedilenin bu olduğu görünmektedir]. (K.) ― -b2- İDrd’ye göre **تَفَرْقُعٌ**, iki şeyin birbirine çarpmasının çıkardığı ses demektir. (O.) ― -b3- Ve **تفرقع الرَّجُلُ**: adam kendini topladı yahut büzüldü; **تَقَرْعَفَ** gibi [ki K’de aynı mânada zikredilmiştir; ayrıca **تَقَرْفَعَ** da]. (L, TA.)

K. 3 **اـِفْرَنْقَعَ**: K. 2’ye iki yerde bak. ― -b2- **الاِفْرِنْقَاعُ** ayrıca bir şeyden (**عَنْ شَىْءٍ**) çekilmek yahut uzaklaşmak ve gidip ayrılmak demektir; (K;) ve kendi kendine dağılması yahut dağılmış olması. (IAth, TA.) **اِفْرَنْقِعُوا عَنِّى**, ‘Îsâ İbn-‘Omar’ın, (S, O,) merkebinden düşmesi münasebetiyle etrafında toplanmış kimselere karşı kullandığı bir ibaredir, (O,) “çekiliniz” yahut “uzaklaşınız”, (S,) yahut “dağılınız”, (O,) “benden”, (S,) ve gidiniz demektir. (S, O.) Ve ‘Îsâ İbn-‘Omar’ın, [Kur’ân xxxiv. 22’de,] **حَتَّى اـِذَا افْرَنْقَعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ** diye okuduğu rivayet edilmiştir; mânası **كُشِفَ**’tir; [**الفَزَعُ** yahut benzeri takdir edilmiştir;] fakat yaygın kıraat **فُزِّعَ**’dır; ona bak. (TA.)

**الفُرْقَعَةَ**
**الفُرْقَعَةَ** ذ **اِسْت** [burada görünüşe göre makat mânasında (1’e bak)]; (Lth, IAar, K;) Yemen lehçesindendir: (O:) ayrıca **القُرْفُعَةُ** diye de adlandırılır. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَرْقَعَ
فَرْقَعَ
a.  Ran away, scampered off.

b.  Cracked ( his fingers ).

c.  Wrung, twisted the neck of.

تَفَرْقَعَ
تَفَرْقَعَ II ,
a.  Cracked ( fingers ).

فَرْقَعَة
فَرْقَعَة 51t ,
a.  The cracking ( of the fingers ).

فُرْقُعَة
فُرْقُعَة 54t ,
a.  Buttocks.

##### Türkçe

**فَرْقَعَ**
**فَرْقَعَ**
a. Kaçtı, seğirtip uzaklaştı.

b. **(أصابعه)** çıtlattı.

c. Boynunu burdu, çevirdi.

**تَفَرْقَعَ**
**تَفَرْقَعَ** II,
a. **(أصابع)** çıtlattı.

**فَرْقَعَة**
**فَرْقَعَة** 51t,
a. **(الأصابع)**ın çıtlatılması.

**فُرْقُعَة**
**فُرْقُعَة** 54t,
a. Kalçalar.
