# فرنق (ف-ر-ن-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%86%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B1%D9%86%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ر - ن - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%86%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والراء
قرفل: القَرَنْفُلُ: حمل شجرة هندية.
وطيب مُقَرْفل: فيه قَرَنْفُل، ويجوز للشاعر أن يقول: قَرَنْفُول، قال:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها القَرَنْفُولْ
فنقر: الفُنْقُورةُ: ثقب الفقحة.
فرنق: الفُرانِق: دخيل معرب.
قرقف:
القرقف: اسم للخمر، ويصف به الماء البارد ذو الصفاء، قال الفرزدق:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، قَرْقَفُ
ويسمى الدرهم قُرْقُوفا. قال بعض الأعراب: ما أبيض قُرْقُوف، لا شعر ولا صوف، بكل بلد يطوف. يعني الدرهم الأبيض.
والقَرْقَفَةُ: الرعدة. يقال: إني لأُقرقِفُ من البرد.
والقَرْقَفَنّةُ: طائر معروف في حديث.
فرقب: الفُرْقُبيّة: ثياب ببيض من كتان.
قرنب: القَرَنْبَى: شيء شبيه بالخنفساء طويل القوائم. ويقال: هي دويبة تكون في الرمل، قال:
ترى التيمي يزحف كالقَرَنْبَى		إلى سوداء مثل عصا المليل
قنبر: القُنْبُرُ: ضرب من الحمر. ودجاجة قُنْبُرانيّة: على رأسها قُنْبُرةٌ، أي، فضل ريش قائم، مثل ما على رأس القُنْبُرة. قال أبو الدقيش: قُنْبُرتُها: التي على رأسها.
والقُنَيْبِيُر: نبات يسميه أهل العراق: البقر، فيمشي كدواء المشي.
قرقم: قُرْقِمَ الغلام فهو مُقَرْقَمٌ، إذا أسيء غذاؤه.
نمرق: النُّمْرُقُ: الوسادة، ويقال: نُمْرُقة، وقول رؤبة:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا
النَّرْمق فارسية معربة. ليس في كلام العرب كلمة صدرها نر نونها أصلية.

##### Türkçe

**القاف** ve **الراء**

**قرفل**: **القَرَنْفُلُ**: Hintli bir ağacın meyvesi.
Ve **مُقَرْفل** hoş koku: içinde **قَرَنْفُل** vardır; ve şaire caizdir ki şöyle desin: **قَرَنْفُول**; dedi ki:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها **القَرَنْفُولْ**

**فنقر**: **الفُنْقُورةُ**: **الفقحة**’nın deliği.

**فرنق**: **الفُرانِق**: Arapçalaştırılmış yabancı (kelime).

**قرقف**:
**القرقف**: şarap için bir addır; ve onunla, saflık sahibi soğuk su vasfedilir. **الفرزدق** dedi ki:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، **قَرْقَفُ**
Ve dirheme **قُرْقُوفا** denir. Bazı bedevîler dedi ki: “Ne beyaz **قُرْقُوف**; ne kıl ne yün; her beldede dolaşır.” Yani beyaz dirhem.
Ve **القَرْقَفَةُ**: titreme. Denir ki: “Şüphesiz ben soğuktan **أُقرقِفُ**.”
Ve **القَرْقَفَنّةُ**: bir hadiste (geçen) bilinen bir kuştur.

**فرقب**: **الفُرْقُبيّة**: ketenden beyazlı elbiseler.

**قرنب**: **القَرَنْبَى**: uzun bacaklı, bokböceğine benzer bir şey. Ve denir ki: o, kumda bulunan bir küçük canlıdır. Dedi ki:
ترى التيمي يزحف ك**القَرَنْبَى**		إلى سوداء مثل عصا المليل

**قنبر**: **القُنْبُرُ**: eşeklerin bir türü. Ve **قُنْبُرانيّة** tavuk: başında **قُنْبُرةٌ** vardır; yani, **القُنْبُرة**’nın başında olan gibi, dik duran fazla tüy. **أبو الدقيش** dedi ki: “**قُنْبُرتُها**: başında olan (tavuk)tur.”
Ve **القُنَيْبِيُر**: Irak ehlinin “**البقر**” diye adlandırdığı bir bitkidir; yürüyüş ilacı gibi yürür.

**قرقم**: **قُرْقِمَ** çocuk, o hâlde o **مُقَرْقَمٌ**’dır; eğer beslenmesi kötü yapılmışsa.

**نمرق**: **النُّمْرُقُ**: yastık; ve denir ki: **نُمْرُقة**. Ve **رؤبة**’nin sözü:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا
**النَّرْمق** Arapçalaştırılmış Farsçadır. Arapların sözünde, başı **نر** olan, **نون**’u aslî bir kelime yoktur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%86%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفُرانِقُ: البريدُ، وهو الذي يُنذر قدّامَ الأسد، وهو مُعَرَّبٌ بَروانَكْ بالفارسية. قال امرؤ القيس:
وإنِّي أذينٌ إن رَجَعْتُ مُمَلَّكـاً		بسَيْرٍ ترى منه الفُرانِقَ أزْوَرا
وربَّما سمُّوا دليل الجيش فُرانِقاً.

##### Türkçe

**الفُرانِقُ**: ulak; ve o, aslanın önünde (giden) uyarı verendir; ve o, Farsçada **بَروانَكْ** (olan)dan Arapçalaştırılmıştır. İmru’ul-Kays dedi ki:
وإنِّي أذينٌ إن رَجَعْتُ مُمَلَّكـاً		بسَيْرٍ ترى منه **الفُرانِقَ** أزْوَرا
Ve bazen ordu kılavuzuna **فُرانِقاً** adını verirlerdi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%86%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفُرانِقُ: معروف وهو دَخِيل. والفُرانق: البَرِيدُ وهو الذي يُنْذِرُ قُدَّام الأَسد، فارسي معرب، وهو بَرْوانَهْ بالفارسية (* قوله
«وهو براونه بالفارسية» في الصحاح بروانك، ومثله في القاموس ولكن نقل شارحه عن شيخه أن الصواب ما قاله ابن الجواليقي هو ما سينقله المؤلف)؛ قال امرؤ القيس:
وإني أَذِينٌ، إن رَجَعْتُ مُمَلَّكاً،
بِسَيْرٍ تَرى منه الفُرانِقَ أَزْوَرَا
وربما سموا دليل الجيش فُرانِقاً. قال ابن الجواليقي في المعرب: قال ابن دريد، رحمه الله، فُرانِقُ البَرِيدِ فَرْوَانه، وهو فارسي معرب، وهو سبع يصيح بين يدي الأَسد كأَنه يُنْذِرُ الناس به، ويقال: إنه شبيه بابن آوى يقال له فُرانِقُ الأَسد، قال أَبو حاتم: يقال إنه الوَعْوَعُ، ومنه فُرانِقُ البَرِيدِ.

##### Türkçe

**الفُرانِقُ**: bilinen (bir şey)dir ve o, dâhildir. Ve **الفُرانق**: **البَرِيدُ**’dir; ve o, aslanın önünde uyarıda bulunan (şey)dir; Farsça muarrebdir; ve o, Farsçada **بَرْوانَهْ**’dır
(* onun sözü: «ve o, Farsçada **براونه**’dir»; **الصحاح**’ta **بروانك** (şeklindedir) ve onun benzeri **القاموس**’tadır; fakat onun şârihi, şeyhinden nakletti ki doğru olan, İbnü’l-Cevâlikî’nin söylediğidir; o da müellifin nakledeceği şeydir)؛ İmruü’l-Kays dedi:
وإني أَذِينٌ، إن رَجَعْتُ مُمَلَّكاً،
بِسَيْرٍ تَرى منه الفُرانِقَ أَزْوَرَا

Ve bazen ordu kılavuzuna **فُرانِقاً** adını verdiler. İbnü’l-Cevâlikî **المعرب**’de dedi: İbn Düreyd, Allah ona rahmet etsin, dedi: **فُرانِقُ البَرِيدِ** onun **فَرْوَانه**’sidir; ve o, Farsça muarrebdir; ve o, aslanın önünde bağıran bir yırtıcıdır; sanki onunla insanları uyarır; ve denilir ki: o, çakala benzer; ona **فُرانِقُ الأَسد** denilir. Ebû Hâtim dedi: denilir ki o, **الوَعْوَعُ**’dır; ve ondan (gelir) **فُرانِقُ البَرِيدِ**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%86%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَفَرْنَقَ
Q. 2 تَفَرْنَقَ ذ He was, or became, bad; (K, TA;) said of a camel: (TA:) and so تَفَرْنَقَت said of a sheep or goat (شَاة). (Ibn-'Abbلd, O, TA.) -A2- And أُذُنُهُ تَفَرْنَقَتْ His ear became raised. (Ibn- 'Abbلd, O, K.)

فُرْنُقٌ
فُرْنُقٌ ذ Bad; (Ibn-'Abbلd, O, K;) applied to the عَرِيف [or chief, superintendent, or manager of the affairs,] of a people or party: and so ↓ مُتَفَرْنِقُ applied to a camel. (Ibn-'Abbلd, O.)

فُرَانِقٌ
فُرَانِقٌ ذ The بَرِيد, i. e., (IDrd, S, O,) the warner before the lion; (S, O, K;) a certain beast of prey, [sometimes called by us the lion's provider,] that cries out before the lion, as though warning men of his presence; said to resemble the jackal (اِبْنُ آوَى); (IDrd, TA;) and said to be the jackal [itself]; but some say otherwise: (TA voce بَرِيدٌ:) a Pers. word, (IDrd, S, O,) arabicized, (IDrd, S, O, K,) originally فَرْوَانَهُ [or پَرْوَانَه], (IDrd, TA,) or originally پَرْوَانَك: (S, O, K:) said by AHلt to be [also] called the وَعْوَع. (TA.) ― -b2- And (hence, TA) The guide of the messenger on a beast of the post. (O, K, TA.) And sometimes The guide of an army was thus called. (S, TA.) ― -b3- And, (O, K,) accord. to some, (O,) it signifies The lion [himself]. (O, K.)

مُتَفَرْنِقٌ
مُتَفَرْنِقٌ ذ : see فُرْنُقٌ.

##### Türkçe

تَفَرْنَقَ
Q. 2 **تَفَرْنَقَ** ذ Kötü oldu veya kötüleşti; (K, TA;) deve hakkında söylenir: (TA:) ve yine **تَفَرْنَقَت** koyun veya keçi (**شَاة**) hakkında söylenir. (Ibn-'Abbād, O, TA.) -A2- Ve **أُذُنُهُ تَفَرْنَقَتْ** Kulağı yükseldi. (Ibn- 'Abbād, O, K.)

فُرْنُقٌ
**فُرْنُقٌ** ذ Kötü; (Ibn-'Abbād, O, K;) bir kavmin veya zümrenin **عَرِيف**’ine [yahut reis, gözetmen veya işlerin yöneticisi] uygulanır: ve yine ↓ **مُتَفَرْنِقُ** deveye uygulanır. (Ibn-'Abbād, O.)

فُرَانِقٌ
**فُرَانِقٌ** ذ **بَرِيد**, yani, (IDrd, S, O,) aslandan önceki uyarıcı; (S, O, K;) aslandan önce bağıran, sanki insanları onun varlığından haberdar eden, belirli bir yırtıcı hayvan; **اِبْنُ آوَى**’ya benzemesi söylenir; (IDrd, TA;) ve **اِبْنُ آوَى**’nın kendisi olduğu da söylenir; fakat bazıları başka türlü söyler: (TA, **بَرِيدٌ** maddesinde:) Farsça bir kelime, (IDrd, S, O,) Arapçalaştırılmış, (IDrd, S, O, K,) aslında **فَرْوَانَهُ** [veya پَرْوَانَه], (IDrd, TA,) yahut aslında پَرْوَانَك: (S, O, K:) AHāt tarafından [ayrıca] **وَعْوَع** diye de adlandırıldığı söylenmiştir. (TA.) ― -b2- Ve (bundan dolayı, TA) posta hayvanı üzerindeki ulak için kılavuz. (O, K, TA.) Ve bazen ordunun kılavuzu da böyle adlandırılırdı. (S, TA.) ― -b3- Ve, (O, K,) bazılarına göre, (O,) aslanın [bizzat kendisi] anlamına gelir. (O, K.)

مُتَفَرْنِقٌ
**مُتَفَرْنِقٌ** ذ : bkz. **فُرْنُقٌ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%86%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَرْنَقَ
فَرْنَقَ تَفَرْنَقَ II ,
a.  Was, became bad.

b.  Was erect, pricked up ( ear ).

فُرْنُق
فُرْنُق 54 ,
a.  Bad.

فُرَانِق
فُرَانِق
a.  Guide; fore-runner; courier.

فَرَنْك
فَرَنْك
a.  [ coll. ]. Franc ( coin ).

##### Türkçe

فَرْنَقَ
**فَرْنَقَ** **تَفَرْنَقَ** II ,
a. Kötü oldu, kötüleşti.

b. Dik oldu, dikildi (kulak).

فُرْنُق
**فُرْنُق** 54 ,
a. Kötü.

فُرَانِق
**فُرَانِق**
a. Kılavuz; öncü; ulak.

فَرَنْك
**فَرَنْك**
a. [topl.]. Frank (sikke).
