# فرهد (ف-ر-ه-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ر - ه - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والدال
رهدن: الرَّهْدنُ: طائر شبه الحُمَّرة، يُرَهْدِنُ في مشيته كأنه يَسْتديرُ .
دهثم: مكانٌ دَهْثَمٌ: مَمِثٌ سَهْل . والدّهثم: السَّهْل الخُلُق، قال:
ثمَ تنحّت عم مَقامِ الحُوَّمِِ
لِعَطَنِ رابي المقامِ دَهْثَمِ
فرهد: الفُرْهُدُ: الحادرُ الفليظ. وفراهيد: اسم من اليَمَن من الأزد.
هبرد: تقول العرب : ثَرِيدةٌ هِبْرِدانة مِبْرِدانةٌ، مُسَعْبَنةٌ، مُسَوّاةٌ هردب: رَجُلٌ هِرْدَبَّةٌ: جبان، قليل العَقْلِ، ضخم مُضْطرب اللّحمِ.
درهم: الدَّرهمُ والدِّرْهِمُ لغتان. ورجل مُدَرْهَمٌ: كثير الدّراهم، أدْرَهَمَّ الشَّيخ أدرِهْماماً، أي كَبرِ. قال:
والله لا أسأمُ حتّى تَسأمُوا
أو أَدْرَهِمَّ هَرَماً أو تَهْرَمُوا
هدمل: الهِدْمِلُ: الثَّوبُ الخلق.ُ قال تأبط شرا:
نهضت إليها من جثومُ كأنـهـا		عجوز عليها هِدْمِلٌ ذاتُ خيعلِ
هلدم: الهِلْدِمُ: اللبدُ الجافي الغَليظ قال:
عليه من لبدِ الزمانِ هِلْدِمُهْ
لِبْد الزَمان: الشَّيب.
دلهث: الدَّلهاثُ: السريعُ المتقدمُ.
دلهم: أدلهم الظّلامُ، أي: كثف، قال:
لاهُمَّ إن الحارث بن الصمّهْ
أقبل في مهامهِ مُهمَّهْ
في ليلةٍ ليلاء مُدْلَهِمَّهْ
تَبغي رسول الله فيما تَمَهْ
هندب: الهِنْدَب، والهِنْدَباء والواحدة: هِنْدَباءة: من إحرار البقول، طيّب الطَّعْم.
هدبد: الهدَبِدُ: داء يكون في العين. وَلَبَنٌ هُدَبِد، أي ثخين.

##### Türkçe

**الهاء** ve **الدال**

**رهدن**: **الرَّهْدنُ**: **الحُمَّرة**’ye benzer bir kuş; yürüyüşünde **يُرَهْدِنُ**, sanki dönüp duruyormuş gibi.

**دهثم**: **دَهْثَمٌ** yer: yumuşak, kolay. Ve **الدّهثم**: huyu kolay olan. Dedi ki:
Sonra **الحُوَّمِ**’in makamından uzaklaştı,
Makamı yüksek, konak yeri **دَهْثَمِ** olan için.

**فرهد**: **الفُرْهُدُ**: kalın, kaba. Ve **فراهيد**: Yemen’den Ezd’den bir ad.

**هبرد**: Araplar der ki: **ثَرِيدةٌ** **هِبْرِدانة** **مِبْرِدانةٌ**، **مُسَعْبَنةٌ**، **مُسَوّاةٌ**.

**هردب**: **هِرْدَبَّةٌ** adam: korkak, aklı az, iri, eti çalkantılı.

**درهم**: **الدَّرهمُ** ve **الدِّرْهِمُ** iki lugattır. Ve **مُدَرْهَمٌ** adam: dirhemleri çok. **أدْرَهَمَّ** ihtiyar **أدرِهْماماً**: yani yaşlandı. Dedi ki:
Vallahi bıkmam, ta ki siz bıkıncaya kadar,
Veya **أَدْرَهِمَّ** ihtiyarlıkla, yahut siz ihtiyarlayın.

**هدمل**: **الهِدْمِلُ**: eski elbise. **تأبط شرا** dedi ki:
Ona doğru, çömelmeden kalktım; sanki o,
Üzerinde **هِدْمِلٌ** bulunan, hile sahibi bir kocakarı.

**هلدم**: **الهِلْدِمُ**: kaba kalın keçe. Dedi ki:
Üzerinde, zamanın keçesinden, onun **هِلْدِمُهْ**’u vardır.
**لِبْد الزَمان**: ak saç.

**دلهث**: **الدَّلهاثُ**: önde giden hızlı.

**دلهم**: **أدلهم** karanlık: yani koyulaştı. Dedi ki:
Allah’ım, şüphesiz **الحارث بن الصمّهْ**
Issız yerlerinde, çok ıssız olarak geldi,
Karanlığı koyu bir gecede, **مُدْلَهِمَّهْ**,
Allah’ın elçisini arıyor, içinde şaşkınlıkla.

**هندب**: **الهِنْدَب** ve **الهِنْدَباء**; tekili: **هِنْدَباءة**: sebzelerin yabani olanlarından; tadı hoş.

**هدبد**: **الهدَبِدُ**: gözde olan bir hastalık. Ve **هُدَبِد** süt: yani koyu.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفَرْهُدُ بالضم: الحادِرُ الغليظُ.

##### Türkçe

**الفَرْهُدُ** (zamme ile): aşağı sarkan, kalın olan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفُرْهُدُ، بالضم: الحادرُ الغليظ من الغلمان. ابن سيده: الفُرْهُودُ الحادِرُ الغليظ وهو الناعم التارُّ؛ ويقال: غلام فُلْهُدٌ، باللام أَيضاً، أَي ممتلئ، وقيل: الفُرْهد الناعم التارُّ الرَّخْصُ، وقال: إِنما هو الفُرْهد، بالفاء وضم الهاءِ والقاف فيه تصحيف. والفُرْهُدُ والفُرْهُودُ: ولد الأَسد؛ عُمانِيَّة؛ وزعم كراع أَن جمع الفُرْهُدِ فَراهِيدُ كما جمع هُدْهُدٌ على هَداهِيدَ؛ قال ابن سيده: ولا يؤمن كراع على مثل هذا إِنما يؤمن عليه سيبويه وشبهه؛ وقيل: الفرهود ولد الوَعلِ. وفَراهِيدُ: حيّ من اليمن من الأَزد. وفُرْهُود: أَبو بطن. الصحاح: الفُرْهُود حيّ من يَحْمَد
(* قوله «يحمد» كيمنع وكيعلم مضارع أعلم أبو قبيلة، الجمع اليحامد). وهم بطن من الأَزد يقال لهم الفراهيد منهم الخليل بن أَحمد العروضي. يقال: رجل فراهيديّ وكان يونس يقول فُرْهُودي.

##### Türkçe

**الفُرْهُدُ**, (ضمme ile): oğlanlardan (gençlerden) aşağı sarkan, kalın olan. İbn Sîde:
**الفُرْهُودُ** aşağı sarkan, kalın olandır; ve o, yumuşak, taze olandır; ve denilir: **غلام فُلْهُدٌ**, **باللام** (lâm ile) de; yani dolgun; ve denildi: **الفُرْهد** yumuşak, taze, gevşek olandır; ve dedi:
O ancak **الفُرْهد**’dir; **بالفاء** (fâ ile) ve **ضم الهاءِ** (hâ’nın dammesi) ile; ve **القاف** onda tashîftir. Ve **الفُرْهُدُ**
ve **الفُرْهُودُ**: aslan yavrusu; Umânîcedir; ve Kurâ‘, **الفُرْهُدِ**’in cem‘inin **فَراهِيدُ** olduğunu zannetti,
tıpkı **هُدْهُدٌ**’ün **هَداهِيدَ** üzere cem‘ edilmesi gibi; İbn Sîde dedi: ve Kurâ‘ böyle bir şey üzerinde güvenilir değildir;
ancak onun üzerinde Sîbeveyh ve benzeri güvenilir; ve denildi: **الفرهود** dağ keçisi yavrusudur.
Ve **فَراهِيدُ**: Yemen’den, Ezd’den bir kabiledir. Ve **فُرْهُود**: bir batnın babasıdır. **الصحاح**: **الفُرْهُود** bir kabiledir
**من يَحْمَد**
(* “**يحمد**” sözü: “**يمنع**” ve “**يعلم**” gibi; muzârîsi “**أعلم**”; bir kabilenin babası; cem‘i
**اليحامد**). Ve onlar Ezd’den bir batndır; onlara **الفراهيد** denilir; onlardan Halîl b. Ahmed el-‘Arûdî vardır.
Denilir: **رجل فراهيديّ**; ve Yûnus **فُرْهُودي** derdi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفرهد، بالضم، وزاد ابن سيده: الفرهود أيضا: الحادر الغليظ من الغلمان. وهو الناعم التار، وقيل: القرهد: الناعم التار الرخص. وقال: إنما هو الفرهد بالفاء، وضم الهاء والقاف فيه تصحيف. والفرهد، والفرهود: ولد الأسد، عمانية. وسيأتي في كلام الخيل، حين سأله الأصمعي: وما فراهيد? قال: جرو الأسد، بلغة عمان. وفي اللسان: وزعم كراع أن جمع الفرهد: فراهيد، كما جمع هدهد على هداهيد. قال ابن سيده: ولا يؤمن كراع على مثل هذا، إنما يؤمن عليه سيبويه وشبهه. والفرهد: الغلام الممتليء الجسم، الحسن الوجه - وفي بعض النسخ: الممتلئ الحسن بالإضافة - ويفتح، وهذا عن الصاغاني، والقاف تصحيف، كما تقدم. ويقال أيضا: غلام فقلهد، باللام، وسيأتي. والفرهود: بالضم ولد الوعل. وفرهود: أبو بطن من يحمد، وهم بطن من الأزد، منهم إمام الصنعة الخليل بن أحمد العروضي، وهو فرهودي بالضم، هكذا كان يقوله يونس ، وفراهيدي، كما هو المشهور، والأكثر في الاستعمال. روي عن الأصمعي، أنه قال: سألت الخليل بن أحمد: ممن هو، فقال: من أزد عمان، من فراهيد. قلت: وما فراهيد? قال: جرو الأسد، بلغة، عمان. وقال الرشاطي: في الأزد الفراهيد بن شبابة بن مالك بن فهم بن غنم بن دوس. كذا لابن الكلبي. وقال ابن دريد: فرهود بن شبابة. وفي البغية: هو فراهيد بن مالك بن فهم بن عبد الله بن مالك بن نصر بن الأزد، قلت وبقي على المصنف من هذه القبيلة: أبو عمرو مسلم بن إبراهيم الأزدي الفراهيدي القصاب، بصري ثقة. روى عن هشام الدستوائي، وشعبة، وعنه البخاري وغيره. وذكره ابن الأثير. والفراهيد: صغار الغنم كأنه جمع فرهود، على قول كراع. وفرهاد، بالكسر، والمشهور الفتح، وهكذا هو بخط الصاغاني أيضا: اسم أعجمي لبعض الملوك، وفرهاد وشيرين، قصتهما مشهورة عندهم. قال شيخنا وصرح ابن الأثير بأن دال فرهاد معجمة، قلا يذكر هنا. وفرهاد جرد، بكسر الفاء على حسب ضبطه السابق، والصواب بفتح الفاء، وكسر الجيم، وسكون الراءين، والدالين: ة بمرو، وضبطها ابن الأثير بفتح الفاء أيضا وإعجأم الدال، منها: أبو يحيى زكريا بن دلشاد بن مسلم، عن محمد بن رافع، وعلي بن خشرم، وعنه أبو عمر الزاهد، قال الصاغاني: هو مركب، وجرد بالكسر معرب كرد، أي عمل، هكذا هو مضبوط بالكسر، والذي يعرف من قواعد اللسان أن الذي بمعنى عمل: كرد، بفتح الكاف العربية.
 ويستدرك عليه: تفرهد الغلام، إذا سمن، ولا يوصف به الرجل، وغلام مفرهد. وفرهاد جرد: قرية أخرى بنيسابور منها أبو الفضل صالح بن نوح ابن منصور النيسابوري. وفرهادان: قرية أخرى، نسب إليها عبد الله بن محمد بن سيار. ويروى إعجام الدال في الكل. وعدا حتى فرهد، أي انتفخ، وفرهدت نفسه، إذا ضاقت.

##### Türkçe

**الفرهد**; ötre ile; İbn Sîdeh artırdı: **الفرهود** da: oğlanlardan iri, kalın olan. Ve o, yumuşak, taze olandır; ve denildi: **القرهد**: yumuşak, taze, gevşek olan. Ve dedi: ancak o, **الفرهد**’dir, **الفاء** ile; ve içindeki **الهاء**’nın ve **القاف**’ın ötrelenmesi tashîftir. Ve **الفرهد** ve **الفرهود**: aslan yavrusu; Umânîdir. Ve atların sözü içinde gelecektir; **الأصمعي** ona sorduğu vakit: “**فراهيد** nedir?” dedi: “Aslan yavrusu; Umân diliyle.” **اللسان**’da: ve **كراع** iddia etti ki **الفرهد**’in çoğulu: **فراهيد**’dir; tıpkı **هدهد**’i **هداهيد** üzerine çoğul yaptığı gibi. İbn Sîdeh dedi: **كراع** bunun gibisi üzerinde emin değildir; ancak onun üzerinde **سيبويه** ve benzeri emin olunur. Ve **الفرهد**: bedeni dolgun, yüzü güzel oğlan — bazı nüshalarda: izafetle “dolgun, güzel” — ve fetha ile de gelir; bu, **الصاغاني**’dendir; ve **القاف** tashîftir, geçtiği üzere. Ve ayrıca denilir: **فقلهد** oğlan; **اللام** ile; ve gelecektir. Ve **الفرهود**: ötre ile, dağ keçisi yavrusu. Ve **فرهود**: **يحمد**’dan bir karın babasıdır; onlar **الأزد**’den bir karındır; onlardan sanatın imamı **الخليل بن أحمد العروضي**; ve o, ötre ile **فرهودي**’dir; **يونس** onu böyle söylerdi; ve **فراهيدي** (ise), meşhur olduğu üzere, ve kullanımda daha çoktur. **الأصمعي**’den rivayet olundu: dedi ki: **الخليل بن أحمد**’e sordum: “Kimdendir?” dedi: “**أزد عمان**’dandır; **فراهيد**’dandır.” Dedim: “**فراهيد** nedir?” dedi: “Aslan yavrusu; Umân diliyle.” **الرشاطي** dedi: **الأزد** içinde **الفراهيد**: **شبابة بن مالك بن فهم بن غنم بن دوس**’tur. Böylece **ابن الكلبي**’ye göredir. **ابن دريد** dedi: **فرهود بن شبابة**. **البغية**’de: o, **فراهيد بن مالك بن فهم بن عبد الله بن مالك بن نصر بن الأزد**’dir. Dedim: bu kabileden musannife kalan: **أبو عمرو مسلم بن إبراهيم الأزدي الفراهيدي القصاب**; Basralı, sika. **هشام الدستوائي** ve **شعبة**’den rivayet etti; ondan da **البخاري** ve başkaları. Ve onu **ابن الأثير** zikretti. Ve **الفراهيد**: küçük koyunlar; sanki **فرهود**’un çoğulu; **كراع**’ın sözü üzere. Ve **فرهاد**, kesre ile; ve meşhur olan fethadır; ve **الصاغاني**’nin hattıyla da böyledir: bazı krallar için Acemî bir isim; ve **فرهاد وشيرين**; ikisinin kıssası onların yanında meşhurdur. Şeyhimiz dedi ve **ابن الأثير** açıkça beyan etti ki **فرهاد**’ın **دال**’ı mu‘ceme’dir; burada zikredilmez. Ve **فرهاد جرد**, önceki ضبطına göre **الفاء**’nın kesresiyle; ve doğru olan **الفاء**’nın fethası, **الجيم**’in kesresi, iki **الراء**’ın ve iki **الدال**’ın sükûnudur: Merv’de bir köy; **ابن الأثير** onu **الفاء**’nın fethasıyla da ve **الدال**’ın i‘câmıyla ضبط etti; ondan: **أبو يحيى زكريا بن دلشاد بن مسلم**; **محمد بن رافع** ve **علي بن خشرم**’den; ondan da **أبو عمر الزاهد**. **الصاغاني** dedi: o, mürekkeptir; ve **جرد** kesre ile, **كرد**’ün mu‘arrebidir; yani “amel”; işte böyle kesre ile ضبط edilmiştir; ve lisan kaidelerinden bilinen şudur ki “amel” mânâsında olan: **كرد**’dür; Arapça **الكاف**’ın fethasıyla.
Ve ona istidrâk olunur: **تفرهد** oğlan, semirdiği vakit; ve erkek onunla vasfedilmez; ve **مفرهد** oğlan. Ve **فرهاد جرد**: Nîsâbûr’da başka bir köy; ondan **أبو الفضل صالح بن نوح ابن منصور النيسابوري**. Ve **فرهادان**: başka bir köy; ona nisbet olundu: **عبد الله بن محمد بن سيار**. Ve hepsinde **الدال**’ın i‘câmı rivayet olunur. Ve “**فرهد**’e kadar koştu”, yani şişti; ve **فرهدت** nefsi, daraldığı vakit.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَفَرْهَدَ
Q. 2 تَفَرْهَدَ ذ , said of a boy, or youth, not of a man, He became fat. (TA. [See also فُرْهُدٌ, and مُفَرْهَدٌ.])

فَرْهَدٌ
فَرْهَدٌ ذ : see the next paragraph, in three places.

فُرْهَدٌ
فُرْهَدٌ ذ (S, M, O, L, K) and ↓ فُرْهُودٌ (M, L, K) A boy, or youth, (L,) fat, or compact in make, (حَادِرٌ,) and thick; (S, M, O, L, K;) as also ↓ فَرْهَدٌ: (O:) and soft, thin-skinned, and plump: (M, O, * K:) some assign this meaning to قُرْهَدٌ, but others say that this is a corruption, and it is correctly with ف: and one says also غُلَامٌ فُلْهُدٌ, meaning a plump boy or youth: (L:) also, (K,) or فُرْهُدٌ [only], (TA,) or ↓ فُرْهُودٌ, (IDrd, O,) a boy, or youth, (IDrd, O, K, TA) not a man, (IDrd, O,) plump (IDrd, O, K, TA) in body, (TA,) and beautiful (IDrd, O, K, TA) in face; (TA;) as also ↓ فَرْهَدٌ: (K:) and فُرْهُدٌ and ↓ فَرْهَدٌ signify a boy, or youth, that has nearly attained to puberty. (O. [See also فَلْهَدٌ and فَوْهَدٌ.]) ― -b2- Also, i. e. the first and second, (L, K,) or ↓ فُرْهُودٌ, which is of the dial. of Azd, (O,) The whelp of a lion; (O, L, K;) of the dial. of 'Omلn: the pl. [of ↓ فُرْهُودٌ, or] of فُرْهُدٌ, accord. to Kr, is فَرَاهِيدٌ; but ISd distrusts his authority on a matter of this kind. (L.)

فُرْهُودٌ
فُرْهُودٌ ذ : see the next preceding paragraph, in four places. ― -b2- Also A young mountain-kid. (L, K.) ― -b3- And [the pl.] فَرَاهِيدُ signifies Young lambs or kids. (O, K.)

مُفَرْهَدٌ
مُفَرْهَدٌ ذ A fat boy or youth. (TA.)

##### Türkçe

تَفَرْهَدَ
Q. 2 **تَفَرْهَدَ** ذ, bir oğlan çocuğu yahut delikanlı hakkında söylenir, bir adam hakkında değil: Şişmanladı. (TA. [Ayrıca **فُرْهُدٌ** ve **مُفَرْهَدٌ**’e de bak.])

فَرْهَدٌ
**فَرْهَدٌ** ذ: sonraki paragrafa bak, üç yerde.

فُرْهَدٌ
**فُرْهَدٌ** ذ (S, M, O, L, K) ve ↓ **فُرْهُودٌ** (M, L, K): Şişman, yahut yapılı (حَادِرٌ) ve kalın bir oğlan çocuğu yahut delikanlı; (S, M, O, L, K;) bunun gibi ↓ **فَرْهَدٌ**: (O:) ve yumuşak, ince derili ve dolgun: (M, O, * K:) bazıları bu manayı **قُرْهَدٌ**’e verir; fakat başkaları bunun bir bozulma olduğunu, doğrusunun **ف** ile olduğunu söyler: ve ayrıca **غُلَامٌ فُلْهُدٌ** da denir; manası: dolgun bir oğlan çocuğu yahut delikanlı: (L:) ayrıca, (K,) yahut yalnız **فُرْهُدٌ**, (TA,) yahut ↓ **فُرْهُودٌ**, (IDrd, O,) bir oğlan çocuğu yahut delikanlı, (IDrd, O, K, TA) bir adam değil, (IDrd, O,) bedence dolgun, (IDrd, O, K, TA) ve yüzde güzel; (TA;) bunun gibi ↓ **فَرْهَدٌ**: (K:) ve **فُرْهُدٌ** ile ↓ **فَرْهَدٌ**, bulûğa neredeyse erişmiş bir oğlan çocuğu yahut delikanlıyı ifade eder. (O. [Ayrıca **فَلْهَدٌ** ve **فَوْهَدٌ**’e de bak.]) ― -b2- Ayrıca, yani birinci ve ikinci (L, K,) yahut ↓ **فُرْهُودٌ**—ki bu Ezd lehçesindendir— (O,) Aslan yavrusu; (O, L, K;) ‘Umân lehçesindendir: Kr’ye göre [↓ **فُرْهُودٌ**’un çoğulu yahut] **فُرْهُدٌ**’ün çoğulu **فَرَاهِيدٌ**’dir; fakat ISd bu tür bir meselede onun otoritesine güvenmez. (L.)

فُرْهُودٌ
**فُرْهُودٌ** ذ: bir önceki paragrafa bak, dört yerde. ― -b2- Ayrıca genç bir dağ keçisi yavrusu. (L, K.) ― -b3- Ve [çoğulu] **فَرَاهِيدُ**, genç kuzular yahut oğlaklar manasına gelir. (O, K.)

مُفَرْهَدٌ
**مُفَرْهَدٌ** ذ: şişman bir oğlan çocuğu yahut delikanlı. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَرْهَدَ
فَرْهَدَ
a.  Grew fat, plump.

فَرْهَد
فَرْهَد 51 ,
a.  see 54 .

فُرْهُد
فُرْهُد 54 ,
a.  Plump, wellmade; sturdy.

فَرَاْهِيْدُ
فَرَاْهِيْدُ 67 ,
a.  Lambs; kids.

##### Türkçe

فَرْهَدَ
**فَرْهَدَ**
a. Şişmanladı, tombullaştı.

فَرْهَد
**فَرْهَد** 51 ,
a. 54’e bak.

فُرْهُد
**فُرْهُد** 54 ,
a. Tombul, iyi yapılı; sağlam.

فَرَاْهِيْدُ
**فَرَاْهِيْدُ** 67 ,
a. Kuzular; oğlaklar.
