# فزز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B2%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B2%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فزز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B2%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فزز

فز فلان عني: عدل، نقله الصاغاني. فز عنه: انفرد. فز الظبي يفز فزا: فزع. فز الرجل يفز، بالكسر، فزازة، كسحابة، وفزوزة، بالضم: توقد. قال ابن دريد: فز فلانا عن موضعه يفزه فزا: أفزعه وأزعجه وطير فؤاده. فز الجرح يفز وكذا الماء فزا وفزيزا، كأمير: سال بما فيه وندى، وكذا فص فصيصا. استفزه الخوف: استخفه، وبه فسر قوله تعالى:  واستفزز من استطعت منهم بصوتك  ، قال الفراء: أي استخف بصوتك ودعائك، قال: وكذلك قوله عز وجل  وإن كادوا ليستفزونك من الأرض  أي يستخفونك، وقيل: يفزعونك إفزاعا يحملك على خفة الهرب. استفزه: أخرجه من داره وأزعجه إزعاجا يحمله على الاستخفاف. قال أبو عبيد: أفززته وأفزعته سواء، وفي بعض النسخ: أزعجته. قال أبو ذؤيب:
  والدهر لا يبقى على حدثانه                      شبب أفزته الكلاب مروع ولا يخفى أنه لو قال عند قوله: فزه فزا: أزعجه كأفزه، كان أحسن. والفز: الرجل الخفيف، نقله الزمخشري وابن منظور. الفز: ولد البقرة الوحشية، لما فيه من عدم السكون، والفرار. ج، أفزاز، قال زهير:
  كما استغاث بسيء فز غـيطـلة                      خاف العيون فلم ينظر به الحشك وفز، بالضم: محلة بنيسابور، نقله الصاغاني. وفزان كحسان: ولاية واسعة بين الفيوم وطرابلس الغرب، فيها عدة قبائل من العرب من بني هلال وغيرهم، قيل: سميت بفزان بن حام بن نوح، عليه السلام، هكذا قيل، وليس لحام ولد اسمه فزان، فلينظر. وتفزز الرجل عني، هكذا في النسخ بالعين المهملة، وفي بعضها: تغنى والصواب كما في التكملة: غنى بالغين المعجمة. افتز افتزازا: غلب، كابتز وابتذ، كذا في النوادر. عن ابن الأعرابي: فزفز، إذا طرد إنسانا أو غيره، ومقلوبه زفزف، إذا مشى مشية حسنة. يقال: تفاززنا، أي تبارزنا، هكذا بالراء قبل الزاي، في كثير من النسخ، والصواب بزاءين، وهو في النوادر. واستفزه: ختله حتى ألقاه في مهلكة. واستفزه: قتله، هكذا نقله بعض المفسرين في تفسير قوله تعالى:  ليستفزونك  . والفزة، بالفتح،: الوثبة بالانزعاج. والفزفز، كهدبد: الثدي، عن كراع.

### Türkçe

**فز** falan benden: saptı; bunu الصاغاني nakletti. **فز** ondan: ayrıldı/tek başına kaldı. **فز** ceylan **يفز** **فزا**: ürktü. **فز** adam **يفز**، kesre ile, **فزازة**، **كسحابة** vezninde, ve **فزوزة**، zamme ile: tutuştu/alevlendi. İbn Düreyd dedi: **فز** falanı yerinden **يفزه** **فزا**: onu korkuttu, onu rahatsız edip yerinden oynattı ve onun yüreğini uçurdu. **فز** yara **يفز** ve yine su **فزا** ve **فزيزا**، **كأمير** vezninde: içindekini akıttı ve ıslandı/nemlendi; yine **فص** **فصيصا** (da böyledir). **استفزه** korku: onu hafife aldı; bununla Yüce Allah’ın sözü tefsir edildi: **واستفزز من استطعت منهم بصوتك**; el-Ferrâ dedi: yani sesin ve çağrın ile hafife al; dedi: yine Aziz ve Celil’in sözü de böyledir: **وإن كادوا ليستفزونك من الأرض** yani seni hafife alıyorlar; ve denildi ki: seni bir ürkütme ile ürkütüyorlar; seni kaçış hafifliğine sevk edecek (bir şekilde). **استفزه**: onu evinden çıkardı ve onu, hafife almaya sevk eden bir rahatsız etme ile rahatsız etti. Ebû Ubeyd dedi: **أفززته** ve **أفزعته** birdir; bazı nüshalarda: **أزعجته**. Ebû Züeyb dedi:
  Ve zaman, olaylarının üzerine kalıcı olmaz;
  köpeklerin ürkütüp korkuttuğu bir genç (vardır) ve o ürkütülmüştür.

Ve gizli değildir ki, “**فزه فزا**: onu rahatsız etti, **كأفزه** gibi” dediği yerde söyleseydi, daha iyi olurdu. Ve **الفز**: hafif (çevik) adam; bunu الزمخشري ve İbn Manzûr nakletti. **الفز**: yaban ineğinin yavrusu; onda sükûnun bulunmaması ve kaçış sebebiyle. Çoğulu: **أفزاز**. Züheyr dedi:
  Kötü bir (şey) ile imdat ister gibi; bir **فز** (vardır), **غـيطـلة** (içinde),
  gözlerden korktu da onunla **الحشك**’a bakmadı.

Ve **فز**، zamme ile: Nîsâbûr’da bir mahalle; bunu الصاغاني nakletti. Ve **وفزان** **كحسان**: el-Feyyûm ile Trablusgarp arasında geniş bir vilâyet; onda Benî Hilâl’den ve başkalarından Araplardan birkaç kabile vardır; denildi ki: Nûh’un oğlu Hâm’ın oğlu **فزان** ile isimlendirildi—aleyhisselâm—böyle denildi; fakat Hâm’ın adı **فزان** olan bir çocuğu yoktur; öyleyse bakılsın. Ve adam benden **تفزز** etti; nüshalarda böyle, noktasız **العين** ile; bazısında: **تغنى**; doğru olan, **التكملة**’de olduğu gibi: noktalı **الغين** ile **غنى**’dır. **افتز** **افتزازا**: galip geldi; **كابتز** ve **ابتذ** gibi; **النوادر**’de böyledir. İbnü’l-A‘râbî’den: **فزفز**; bir insanı veya başkasını kovduğunda; bunun ters çevrilmişi **زفزف**’tir; güzel bir yürüyüşle yürüdüğünde. Denilir: **تفاززنا**; yani karşı karşıya çıktık/mübareze ettik; birçok nüshada böyle, **الراء** **الزاي**’dan önce; doğru olan iki **زاي** iledir; ve bu **النوادر**’dedir. Ve **استفزه**: onu aldattı; nihayet onu bir helâke attı. Ve **استفزه**: onu öldürdü; bazı müfessirler bunu, Yüce Allah’ın sözü **ليستفزونك**’un tefsirinde böyle nakletti. Ve **الفزة**، fetih ile: rahatsızlıkla bir sıçrayış. Ve **الفزفز**، **كهدبد**: meme; Kırâ‘dan.
