# فز — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B2/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B2/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B2.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: فز

فَزَّ
1 فَزَّ ذ , (A, O, K,) aor. فَزِ٣َ , inf. n. فَزٌّ, (TA,) He (a gazelle) was, or became, frightened, or afraid. (A, O, K.) ― -b2- فَزَّ قَلْبُهُ His heart heaved by reason of fear. (O.) ― -b3- فَزَّ عَنْهُ He (a man, O) turned away from him. (A, O, K.) And He separated himself from him, and became alone. (A, O, K.) -A2- فَزَّ, aor. فَزِ٣َ , inf. n. فَزَازَةٌ and فُزُوزَةٌ, He (a man, O) became excited with ardour, or eagerness. (O, K.) -A3- فَزَّ فُلَانًا عَنْ مَوْضِعِهِ, (A, O, * K,) inf. n. فَزٌّ, (O,) He disturbed, removed, or unsettled, such a one from his place: (A, O, * K:) or he frightened, and disturbed, or removed, or unsettled, such a one from his place, and made his courage (lit. his heart) to fly away: (IDrd, TA:) and [in like manner] ↓ أَفَزَّهُ he frightened him; (K;) or, as in some copies of the K, he disturbed or disquieted him; (TA;) or he frightened him, and disturbed or disquieted or unsettled him, and made his courage (lit. his heart) to fly away. (S, O. *) [See also 10.] -A4- فَزَّ, aor. فَزِ٣َ , inf. n. فَزِيزٌ (S, O, K, TA) and فَزٌّ, (TA,) said of a wound, It became moist, and flowed, (S, O, K, TA,) discharging its contents; and so فَصَّ: and in like manner it is said of water [app. as meaning it oozed forth]: (TA:) and of sweat, meaning It exuded; and so فَصَّ. (TA in art. فص.)

فزّزهُ
2 فزّزهُ ذ He (a man) rendered him powerful, or strong, and made him to overcome. (Ibn-'Abbلd, O.)

4 أَفْزَ٣َ see 1, latter half.

افتزّ
8 افتزّ ذ He (a man, O) overcame; (K;) or was, or became, powerful, or strong, and overcame: (O:) and ابتزّ and ابتذّ signify the same: so in the Nawلdir. (O, TA.)

استفزّهُ
10 استفزّهُ ذ It (fear, S, A, O) excited him to lightness and unsteadiness; unsettled him. (S, A, O, K.) وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ, in the Kur [xvii. 66], is expl. by Fr as meaning And excite thou to lightness and unsteadiness, or unsettle thou, when thou canst, with thy voice. (O, TA.) And in like manner, وَاـِنْ كَادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الأَرْضِ, in the same [xvii. 78], is expl. by him (O, TA) as meaning, And verily they were near to unsettling thee from the land: (TA:) but some say the meaning is, they were near to frightening thee so as to excite thee to promptness of flight from the land. (O, TA.) And استفزّهُ عَنْ رَأْيِهِ He incited him, or excited him, to ignorance, foolishness, or wrong conduct, and levity, or unsteadiness, so as to make him swerve from his right sentiment, opinion, or judgment; like اِسْتَخَفَّهُ عن رأيه. (Az and TA in art. خف.) ― -b2- He incited him, or excited him, to be promptly obedient and submissive to him and to that which he desired of him; like استخفّهُ. (Ksh in xliii. 54.) ― -b3- He expelled him (Jel in xvii. 105, and K) from the land, (Jel,) or from his abode, and disturbed, or disquieted, or unsettled, him, (K,) so as to excite him to lightness and unsteadiness. (TA.) [See also 1, latter half.] ― -b4- He, or it, deceived him, or beguiled him, so as to cast him into destruction. (TA.) ― -b5- He slew him: so the verb is expl. by some in the Kur xvii. 78, quoted above. (TA.)

فَزٌّ
فَزٌّ ذ A light, or an active, man. (S, A, O, K.) ― -b2- And The offspring of the cow; (S;) [meaning,] of the wild cow: (O, K:) because of its restlessness: (TA:) pl. أَفْزَازٌ. (S, O, K.)

فَزَّةٌ
فَزَّةٌ ذ A leap with disquietude [or fright]. (TA.)

قَعَدَ مُسْتَفَزًّا
قَعَدَ مُسْتَفَزًّا ذ [so in a copy of the S, but without the vowel-signs: in two other copies of the same, مُسْتَوْفِزًا, which belongs to art. وفز:] He sat in an uneasy posture. (S.) ― -b2- فَرَسٌ مُسْتَفِزٌّ لِلْوَثْبِ وَالعَدْوِ [so in two copies of the S, in art. طمر; in the O, in that art., مُسْتَفِزُّ الوَثْبِ وَالعَدْوِ; probably a mistake for مُسْتَفَزّ; app. meaning, A horse in a state of excitement to leap and run.]

### Türkçe

**فَزَّ**
1 **فَزَّ** **ذ** , (A, O, K,) muzâri‘ı **فَزِ٣َ** , mastar ismi **فَزٌّ**, (TA,) O (bir ceylan) ürktü, yahut ürkmüş oldu, yahut korktu. (A, O, K.) ― -b2- **فَزَّ قَلْبُهُ** Kalbi korku sebebiyle çarptı. (O.) ― -b3- **فَزَّ عَنْهُ** O (bir adam, O) ondan yüz çevirdi. (A, O, K.) Ve ondan ayrıldı, ve yalnız oldu. (A, O, K.) -A2- **فَزَّ**, muzâri‘ı **فَزِ٣َ** , mastar ismi **فَزَازَةٌ** ve **فُزُوزَةٌ**, O (bir adam, O) şevk, yahut istek ile coştu. (O, K.) -A3- **فَزَّ فُلَانًا عَنْ مَوْضِعِهِ**, (A, O, * K,) mastar ismi **فَزٌّ**, (O,) O, falancayı yerinden rahatsız etti, yerinden çıkardı, yahut yerinde duramaz hâle getirdi: (A, O, * K:) yahut o, falancayı korkuttu, ve rahatsız etti, yahut yerinden çıkardı, yahut yerinde duramaz hâle getirdi, ve onun cesaretini (lafzen: kalbini) uçurttu: (IDrd, TA:) ve [aynı şekilde] ↓ **أَفَزَّهُ** onu korkuttu; (K;) yahut K’nın bazı nüshalarında olduğu üzere, onu rahatsız etti yahut huzursuz etti; (TA;) yahut onu korkuttu, ve rahatsız etti yahut huzursuz etti yahut yerinde duramaz hâle getirdi, ve onun cesaretini (lafzen: kalbini) uçurttu. (S, O. *) [Bkz. ayrıca 10.] -A4- **فَزَّ**, muzâri‘ı **فَزِ٣َ** , mastar ismi **فَزِيزٌ** (S, O, K, TA) ve **فَزٌّ**, (TA,) bir yara hakkında söylenir: Nemlendi, ve aktı, (S, O, K, TA,) içindekini boşaltarak; ve böylesi **فَصَّ**: ve aynı şekilde su hakkında [görünüşe göre “sızıp çıktı” manasında] söylenir: (TA:) ve ter hakkında, “sızdı” manasında; ve böylesi **فَصَّ**. (TA, md. **فص**’ta.)

**فزّزهُ**
2 **فزّزهُ** **ذ** O (bir adam) onu güçlü, yahut kuvvetli kıldı, ve ona galip gelmesini sağladı. (Ibn-‘Abbād, O.)

4 **أَفْزَ٣َ** bkz. 1, son yarı.

**افتزّ**
8 **افتزّ** **ذ** O (bir adam, O) galip geldi; (K;) yahut güçlü, yahut kuvvetli oldu, ve galip geldi: (O:) ve **ابتزّ** ve **ابتذّ** aynı manaya gelir: Nevâdir’de böyledir. (O, TA.)

**استفزّهُ**
10 **استفزّهُ** **ذ** O (korku, S, A, O) onu hafifliğe ve kararsızlığa sevk etti; onu yerinden oynattı. (S, A, O, K.) **وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ**, Kur’da [xvii. 66], Fr tarafından “Ve sesinle, gücün yettiği vakit, hafifliğe ve kararsızlığa sevk et, yahut yerinden oynat” manasında açıklanır. (O, TA.) Ve aynı şekilde, **وَاـِنْ كَادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الأَرْضِ**, aynı yerde [xvii. 78], onun tarafından (O, TA) “Ve gerçekten onlar seni yerden yerinden oynatmaya yaklaştılar” manasında açıklanır: (TA:) fakat bazıları der ki mana şudur: onlar seni, seni yerden kaçışa çabukluğa sevk edecek şekilde korkutmaya yaklaştılar. (O, TA.) Ve **استفزّهُ عَنْ رَأْيِهِ** O, onu cehalete, ahmaklığa, yahut kötü davranışa, ve hafifliğe, yahut kararsızlığa sevk etti yahut tahrik etti; ta ki onu doğru kanaatinden, görüşünden, yahut hükmünden saptırsın; **اِسْتَخَفَّهُ عن رأيه** gibi. (Az ve TA, md. **خف**’ta.) ― -b2- O, onu kendisine ve ondan istediği şeye çabucak itaat ve boyun eğmeye sevk etti yahut tahrik etti; **استخفّهُ** gibi. (Kş, xliii. 54’te.) ― -b3- O, onu (Jel, xvii. 105’te, ve K) yerden çıkardı, (Jel,) yahut meskeninden, ve onu rahatsız etti, yahut huzursuz etti, yahut yerinde duramaz hâle getirdi, (K,) onu hafifliğe ve kararsızlığa sevk etmek üzere. (TA.) [Bkz. ayrıca 1, son yarı.] ― -b4- O, yahut o (şey), onu aldattı, yahut kandırdı; ta ki onu helâke atsın. (TA.) ― -b5- O, onu öldürdü: yukarıda alıntılanan Kur xvii. 78’de fiil bazılarınca böyle açıklanır. (TA.)

**فَزٌّ**
**فَزٌّ** **ذ** Hafif, yahut çevik, bir adam. (S, A, O, K.) ― -b2- Ve ineğin yavrusu; (S;) [yani,] yaban ineğinin: (O, K:) onun huzursuzluğu sebebiyle: (TA:) çoğulu **أَفْزَازٌ**. (S, O, K.)

**فَزَّةٌ**
**فَزَّةٌ** **ذ** Huzursuzluk [yahut ürküntü] ile bir sıçrayış. (TA.)

**قَعَدَ مُسْتَفَزًّا**
**قَعَدَ مُسْتَفَزًّا** **ذ** [S’nin bir nüshasında böyledir, fakat hareke işaretleri olmaksızın: aynı eserin iki başka nüshasında **مُسْتَوْفِزًا** olup **وفز** maddesine aittir:] O, huzursuz bir oturuşla oturdu. (S.) ― -b2- **فَرَسٌ مُسْتَفِزٌّ لِلْوَثْبِ وَالعَدْوِ** [S’nin iki nüshasında, **طمر** maddesinde böyledir; O’da, o maddede, **مُسْتَفِزُّ الوَثْبِ وَالعَدْوِ**; muhtemelen **مُسْتَفَزّ** için bir hatadır; görünüşe göre manası: Sıçramaya ve koşmaya coşkunluk hâlinde bir at.]
