# فسد (ف-س-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B3%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık anlamında kullanılmaya başlanmış ve bu yılmış anlamından “ve”nin “fe”ye dönüşmesiyle bozulmuş anlamı kazanmıştır

- Harfler: ف - س - د
- Kur'an'da: 50 geçiş · 47 ayet · 24 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (24)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْمُفْسِدِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْعِلِينَ | Bozanlar | 10 | 10 | [5:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/5:64.md) |
| [مُفْسِدِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%85%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعِلِينَ | Bozanlar | 5 | 5 | [2:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:60.md) |
| [الْفَسَادَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%8E.md) | الْفَعَالَ | Bozukluk | 4 | 4 | [2:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:205.md) |
| [تُفْسِدُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تُفْعِلُوا | Bozmayın; Bozarsınız | 4 | 4 | [2:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:11.md) |
| [فَسَادًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَالًا | Bozukluk | 3 | 3 | [5:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/5:33.md) |
| [يُفْسِدُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يُفْعِلُونَ | Bozarlar | 3 | 3 | [16:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/16:88.md) |
| [بِالْمُفْسِدِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | بِالْمُفْعِلِينَ | Bozanları | 2 | 2 | [3:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/3:63.md) |
| [لَفَسَدَتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%84%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D8%AA%D9%90.md) | لَفَعَلَتِ | Öyleyse bozuldu | 2 | 2 | [2:251](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:251.md) |
| [وَيُفْسِدُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | وَيُفْعِلُونَ | Ve bozarlar | 2 | 2 | [2:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:27.md) |
| [أَفْسَدُوهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%8E%D8%AF%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | أَفْعَلُوهَا | Onu bozdular | 1 | 1 | [27:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/27:34.md) |
| [الْفَسَادُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%8F.md) | الْفَعَالُ | Bozukluk | 1 | 1 | [30:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/30:41.md) |
| [الْفَسَادِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%90.md) | الْفَعَالِ | Bozukluk | 1 | 1 | [11:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/11:116.md) |
| [الْمُفْسِدَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8E.md) | الْمُفْعِلَ | Bozan | 1 | 1 | [2:220](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:220.md) |
| [الْمُفْسِدُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْعِلُونَ | Bozanlar | 1 | 1 | [2:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:12.md) |
| [فَسَادٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%8D.md) | فَعَالٍ | Bozukluk | 1 | 1 | [5:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/5:32.md) |
| [كَالْمُفْسِدِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%83%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | كَالْمُفْعِلِينَ | Bozanlar gibi | 1 | 1 | [38:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/38:28.md) |
| [لَتُفْسِدُنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%84%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | لَتُفْعِلُنَّ | Kesinlikle bozacaksınız | 1 | 1 | [17:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/17:4.md) |
| [لَفَسَدَتَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%84%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%A7.md) | لَفَعَلَتَا | Öyleyse ikisi bozuldu | 1 | 1 | [21:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/21:22.md) |
| [لِنُفْسِدَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%84%D9%90%D9%86%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8E.md) | لِنُفْعِلَ | Bozmamız için | 1 | 1 | [12:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/12:73.md) |
| [لِيُفْسِدَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8E.md) | لِيُفْعِلَ | Bozması için | 1 | 1 | [2:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:205.md) |
| [لِيُفْسِدُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | لِيُفْعِلُوا | Bozmaları için | 1 | 1 | [7:127](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:127.md) |
| [مُفْسِدُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%85%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعِلُونَ | Bozanlar | 1 | 1 | [18:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/18:94.md) |
| [وَفَسَادٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%88%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%8C.md) | وَفَعَالٌ | Ve bozukluk | 1 | 1 | [8:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/8:73.md) |
| [يُفْسِدُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%81%D9%92%D8%B3%D9%90%D8%AF%D9%8F.md) | يُفْعِلُ | Bozar | 1 | 1 | [2:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:30.md) |

## Mücavir kökler — 84 mücavir (245 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 31 ortak ayet · G² 108 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
2. [عثو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%88.md) — 5 ortak ayet · G² 49 · Sopa, değnek demektir
3. [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — 9 ortak ayet · G² 21 · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
4. [بخس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 20 · Çalgın ekin, cılız ekin demektir
5. [قطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9.md) — 4 ortak ayet · G² 15 · Kesinlikle keseceğim
6. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 6 ortak ayet · G² 12 · Musa
7. [سعي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Sua’f el çatlamasıdır
8. [نقض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır
9. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Baid uzak demektir
10. [فرعون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B9%D9%88%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Firavun
11. [علو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
12. [مدين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Medyen
13. [وصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Birleştirirler
14. [حرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Harbe mızrak ucu demektir
15. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
16. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
17. [شعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Ağacın dalı demektir
18. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
19. [كيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%8A%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Kile ölçü birimidir
20. [دور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
21. [فجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AC%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Fecr Yarık demektir
22. [وزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Terazi demektir
23. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
24. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 6 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
25. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Half : Ense demektir
26. [عشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · “On” demektir
27. [وثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Anlaşma
28. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · Oğullar
29. [قرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir
30. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
31. [عهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%87%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Söz
32. [لعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Dışlama
33. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
34. [ملأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…
35. [صدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Alıkoyarlar
36. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Üst
37. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Kesr(sin ile) kırık demektir
38. [وذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B0%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir
39. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Uhur ense demektir
40. [سري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Akan deredir
41. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · El ve kol demektir
42. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Kadınlar
43. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Korkuluk demektir
44. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 20 ortak ayet · G² 3 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
45. [ظهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Arka demektir
46. [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Zade : Azık demektir
47. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Veli arka demektir
48. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
49. [وفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
50. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 8 ortak ayet · G² 3 · Hayvanların ön ayaklarına denir
51. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 15 ortak ayet · G² 2 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
52. [قلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Az
53. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · İnek yavrusu, dana demektir
54. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Biribirini kesen yoldur
55. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Uyanık yılan demektir
56. [سبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
57. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 6 ortak ayet · G² 2 · Şey
58. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Buğa boğa demektir
59. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
60. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 12 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B3%D8%AF/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | فسد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [عثو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%88.md), [خرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8.md), [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) |
| Zıt Kök | [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesnenin, canlının veya sistemin doğal kıvamından, tazeliğinden ve itidal dengesinden çıkarak kokuşması, çürümesi ve işe yaramaz hale gelmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Kozmik, ahlaki, iktisadi veya siyasi bir nizamın denge ve adalet (ıslah) halinden çıkarılarak tahrip edilmesi, işlevsizleştirilmesi ve fesada sürüklenmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Islahın zıddı olarak sistemik entropi; varoluşsal dengeyi bozan her türlü kurumsal, ahlaki, hukuki ve ekolojik yozlaşmanın ortak adı |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca bireysel günah veya soyut ahlaki kabahat sınırına hapsedilerek ekolojik, siyasi, iktisadi ve hukuki nizamı yıkan somut sistemik ifsat boyutunun göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| فس | Yarıp dışarı çıkma, kabuğu veya sınırı çatlatarak denge halinden ayrılma, yayılma; nitekim genişleme ve ferahlamada [فسح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AD.md), örtüyü aralayıp açıklığa kavuşturmada [فسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B1.md), koruyucu kabuğundan ve taat sınırından fırlayıp çıkmada [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) köklerinde bu çekirdek esastır | د | Çekirdeğin taşıdığı sınırdan fırlama ve ayrılma hareketine temas, dayanma ve nihai sınır etkisi katarak bu ayrılışın nesnenin veya sistemin yapısını bozacak, onu çürütüp işlevsiz kılacak bir sonuca ulaşmasını ifade eder |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Bütünlüğü bozan bir yarık, çatlak veya dışa doğru açılma hareketi |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Varlığın veya yapının iç tutarlılığını sağlayan omurganın, bağların ve dayanak noktalarının zedelenmesi |
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir durumdan diğerine geçiş, eşiğin aşılması ve hareketin nihayete ermesi |
| فسد | Ağızdan veya kenardan açılan çatlağın yapısal dayanakları zedeleyerek eşiği aşması | Bir nizamın ya da bünyenin koruyucu sınırlarının yarılarak dayanak noktalarının çökmesi ve sistemin işlevsizleştiği bir kokuşma eşiğine geçmesi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sütün kesilip ekşimesi, etin kokuşup çürümesi, yiyeceğin tazeliğini yitirerek doğal itidal kıvamından çıkması ve kullanılamaz hale gelmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lisânü'l-Arab'da kabile bağlarının çözülmesi ve toplumsal nizamın çökmesi korkusunu tasvir eden şu beyitte karşılıklı ilişkilerin bozulması anlamında geçer: يَمْدُدْنَ بالثُّدِيِّ في المَجَاسِدِ / إِلى الرجالِ، خَشْيَةَ التَّفاسُدِ |
| Erken Arapça kullanım | Lisânü'l-Arab'da zikredilen erken dönem şahidinde, boşluğun ve zenginliğin insan aklının dengesini bozması anlamında şöyle denir: إِنَّ الشبابَ والفَراغَ والجِدَهْ / مَفْسَدَةٌ للعَقْلِ، أَيُّ مَفْسَدَهْ |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Arapça فسد kökü, Sami dillerinin genelinde daha çok itidalden sapma, işlevsizleşme ve çürüme ekseninde yer alır. İbranice ve Süryanicede birebir /f-s-d/ üçlü konsonant kümesi doğrudan yaygın birincil kök olarak baskın olmamakla birlikte, kökün ilk iki konsonantı olan /p-s/ veya /p-š/ (Arapça فس) katmanı, Kuzeybatı Sami dillerinde parçalanma, yarılma, isyan etme ve düzeni bozma anlamlarıyla semantik bir akrabalık gösterir (örneğin İbranicede /p-š-ʿ/ kökünün isyan ve haddi aşma anlamı). Arapçada kök, somut planda etin ve sütün kokuşması gibi biyolojik çürüme ile başlamış, oradan insanın nefsine, aklına ve nihayet toplum ve evren düzeninin dengesini yitirmesine doğru genişleyen bir semantik zenginlik kazanmıştır. Kökün Sami dilleri içerisindeki en kapsamlı ve felsefi açılımı klasik Arapçada gerçekleşmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Organik çürümeden soyut yozlaşmaya geçiş | Süt ve etin itidalden çıkıp bozulması manasından nizam, ahlak, akıl ve toplumsal ilişkilerin bozulmasına genişlemiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Biliteral /p-s/ çekirdeği üzerinden yarılma ve haddi aşma | Çekirdeğin diğer Sami dillerindeki yarılma, düzeni çiğneme ve kokuşma türevleriyle semantik süreklilik mevcuttur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu üçlü dizilime dair güvenilir ve düzenli bir ses denkliği tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| فسد | Anlamlı | İtidalden çıkma, bozulma | Doğal, hukuki veya ahlaki dengenin yıkılarak çürümesi | Hedef köktür; Kur'an'da 50 kez geçer |
| [فدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AF%D8%B3.md) | Anlamlı | Tıkamak, ezmek, sertleşmek | Bir şeyi yerine sıkıştırmak, sert bir aletle vurmak | Kur'an'da geçmez; fiziksel baskı ve tıkama yönü öne çıkar |
| [سفد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%AF.md) | Anlamlı | Üst üste binmek, çiftleşmek | Hayvanların çiftleşmesi, et kızartılan demir şiş (suffûd) | Kur'an'da geçmez; birbirine geçme ve kenetlenme manası taşır |
| [سدف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D9%81.md) | Anlamlı | Karanlığın inmesi, örtülme | Gecenin karanlığı, aydınlık ile karanlığın birbirine karışması | Kur'an'da geçmez; ışığın çekilmesi ve perdelenme boyutu baskındır |
| [دفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D8%B3.md) | Anlamlı | Gizlemek, sokmak, sindirmek | Bir şeyi bir yere sokup örtmek, toprağa gömmek | Kur'an'da geçmez; gizleme ve örtme nüansı taşır |
| [دسف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B3%D9%81.md) | Anlamlı | Taşmak, hızla dolup boşalmak | Devenin yükünün kayması veya kabın taşması | Kur'an'da geçmez; sınırın dışına taşma hareketi ortaktır |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| فسد | Merkez | Denge ve nizamın bozulması | Doğal itidalden, meşruiyetten ve düzenden saparak kokuşma ve işlevsizleşme | Hem maddi hem manevi hem de sistemik tüm çözülmeleri kapsar |
| [عثو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%88.md) | Komşu | Yıkıcılık ve taşkınlık | İfsadın daha hızlı, şiddetli, körü körüne ve taşkın biçimde icra edilmesi | Fesadın pervasızca çevreye zarar veren aktif ve yıkıcı eylem halidir |
| [خرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8.md) | Komşu | Maddi yıkım ve harabiyet | Yapılı, mamur ve bayındır olan bir yerin fiziken yıkılıp ıssız kalması | فسد nizam ve işlevi bozar, [خرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8.md) ise doğrudan maddi yapıyı yıkar |
| [هلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) | Komşu | Yok oluş ve sönüş | Bir varlığın tamamen helak olması, canını veya varlığını yitirmesi | Fesat sürecin yozlaşma ve bozulma yönüyken helak nihai yok oluş sonucudur |
| [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) | Zıt | Denge, uygunluk ve düzgünlük | Bir şeyin olması gereken kıvama, amaca ve adalet dengesine kavuşması | Fesadın mutlak zıddıdır; nizamın korunması ve onarılmasını ifade eder |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | فسد | İtidalden çıkıp bozulmak | Doğal, ahlaki veya kurumsal dengenin yitirilmesi ve işe yaramaz hale gelmesi | Kesin |
| Latince | Corruptio, perversio | Çürüme, bozulma, yozlaşma | Corruptio bir bütünün parçalanıp kokuşmasını tam karşılar, ancak kozmik nizam boyutunu eksik bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Corruption, decay, ruin | Yozlaşma, çürüme, tahribat | Decay organik çürümeyi, corruption kurumsal ve ahlaki fesadı karşılar; bütüncül Kur'ani dengeyi tek başına veremez | Güçlü |
| Almanca | Verderben, Zerrüttung | Bozulma, tahrip olma, düzenin dağılması | Zerrüttung sistemik ve kurumsal çözülmeyi, Verderben ahlaki ve fiziksel bozulmayı anlatır | Güçlü |
| Fransızca | Corruption, dégradation | Bozulma, alçalma, yozlaşma | Kurumların ve karakterin işlevsizleşmesini iyi verir, kozmik fesadı kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lewis & Short.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فِتْنَةٌ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ / تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ | Toplumsal kargaşa, anarşi ve fitne | Müminlerin dayanışmayı terk etmesi sonucu yeryüzünde fitne ve büyük bir anarşinin doğması (Enfâl [8:73](https://lisan.digital/tr/ayet/8:73.md)) |
| لَفَسَدَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ / لَفَسَدَتَا | Kozmik nizamın ve dengenin altüst olması | Evrende birden çok ilah olsaydı nizamın çatışma ve kaosla çökeceğini anlatan kozmik bağlam (Enbiyâ [21:22](https://lisan.digital/tr/ayet/21:22.md), Mü'minûn [23:71](https://lisan.digital/tr/ayet/23:71.md)) |
| يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ / وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا | Ekolojik ve iktisadi tahribat, üretim araçlarını yok etme | Tarımı, ekosistemi ve biyolojik nesli mahveden zalimane iktidar ve talan eylemleri (Bakara [2:205](https://lisan.digital/tr/ayet/2:205.md), Mâide [5:33](https://lisan.digital/tr/ayet/5:33.md)) |
| أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ / وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ | İktisadi adaletsizlik, ölçü ve tartıda hile | Pazar dengesini, ticari dürüstlüğü ve servet dağılımını bozan sömürü düzeni (Şuarâ [26:181](https://lisan.digital/tr/ayet/26:181.md)-183, A'râf [7:85](https://lisan.digital/tr/ayet/7:85.md)) |
| إِنَّ الْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا | Askeri istila, siyasi zorbalık ve yağma | Bir beldeyi ele geçiren egemen güçlerin oradaki kurulu düzeni, onuru ve can güvenliğini yerle bir etmesi (Neml [27:34](https://lisan.digital/tr/ayet/27:34.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tevhid delili (Burhân-ı temânu') ve şer problemi | Evrende iki yaratıcı irade olsaydı nizamın fesada uğrayacağı argümanı ile şer ve ifsadın kullara nispeti meselesi | Kozmik ve ontolojik düzenin bozulması, kaos ve imkânsızlık |
| Fıkıh | Akitler nazariyesi ve tasarrufların sıhhati | Bir muamelenin rükün veya şartlarındaki eksiklik sebebiyle fâsid sayılması; özellikle Hanefîlerde fâsid ile bâtıl arasındaki mahiyet farkı | Hukuki geçerliliği zedeleyen, akdin itidal ve meşruiyet dengesini bozan sakatlık |
| Tefsir | Nifak psikolojisi ve yeryüzünün ıslahı | Münafıkların fesat çıkardıkları halde "biz ancak ıslah edicileriz" demelerinin tahlili ve yeryüzünün ıslah edildikten sonra bozulmasının nehyi | Öznel niyet ile nesnel sistemik zarar arasındaki çelişkinin açığa çıkarılması |
| Hadis | Toplumsal ahlak ve kabilecilik | İnsanlar arasındaki ilişkilerin kopması ve kardeşlik bağlarının çözülmesini anlatan "fesâdü zâti'l-beyn" uyarısı | Cemaat ve ümmet dokusunu içten çürüten ahlaki ve ictimai kokuşma |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve fıtrat dengesi | Şirk ve nifak | Varlığın yaratılış gayesinden saptırılması | Şirk evrendeki ilahi koordinasyonu inkar eder; nifak ise dinin ahlaki çekirdeğini içten çürüterek dini ifsat eder | Kesin |
| İlmi | Hakikat ölçütleri ve epistemik nizam | Tahrif ve safsata | Bilgi kaynaklarının ve zihni melekelerin kirletilmesi | Bilginin metodolojik itidalden saptırılarak ideolojik ve nefsi hevalara alet edilmesi bilimin fesadıdır | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk düzeni ve kamu otoritesi | İstibdat, anarşi ve istila | Adaletin ve can-mal emniyetinin yok edilmesi | Yöneticilerin kibri ve adaletten sapması beldeleri tarumar eder, hukukun yerini keyfilik alır | Kesin |
| İktisadi | Üretim, bölüşüm ve pazar dengesi | Haksız kazanç, tekel ve tefecilik | Ekinin ve neslin tahrip edilmesi | Ölçü ve tartıda hile, piyasayı manipüle etme ve kaynakları tekelleştirme iktisadi hayatı ifsat eder | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropi ve termodinamik bozunma | İzole bir sistemde düzensizliğin, enerjinin kullanılamaz hale gelişinin ve yapısal kaosun kendiliğinden artması, sistemin iş yapabilme kapasitesinin yok olması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal anomi ve kurumsal korozyon | Toplumda ortak norm ve değerlerin aşınması, kurumların meşruiyet ve işlevlerini yitirerek çürümesi ve sistemik güvensizliğin yayılması | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca kamu idaresindeki rüşvet (yolsuzluk) veya bireysel ahlaki çürüme ile sınırlandırılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Ekolojik dengenin bozulmasından (ekin ve neslin helaki) kozmik düzene, iktisadi adaletsizlikten tevhidi parçalayan şirke kadar varoluşun bütün katmanlarını kapsayan sistemik nizam bozgunculuğu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çevre katliamları, ekonomik sömürü, askeri istila ve siyasi zorbalık gibi devasa yapısal yıkımların Kur'an'ın "fesat" tehdidi kapsamında görülmeyip meselenin dar bir ahlakçılığa hapsedilmesi |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın temel varoluşsal hedefi yeryüzünü ıslah etmektir; fesat ise ıslahın karşıtı olan tüm sistemik çözülmelerin ana terimidir. Yaratılışın fıtri dengesini bozan her fiil bu kökle tanımlandığından, Kur'an'ın adalet, nizam ve tevhid vizyonunu kavramanın anahtarıdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların karakter analizinde (Bakara [2:11](https://lisan.digital/tr/ayet/2:11.md)-12, [2:205](https://lisan.digital/tr/ayet/2:205.md)), peygamberlerin iktisadi ve ahlaki mücadelelerinde (A'râf [7:56](https://lisan.digital/tr/ayet/7:56.md), [7:85](https://lisan.digital/tr/ayet/7:85.md); Şuarâ [26:183](https://lisan.digital/tr/ayet/26:183.md)), tevhidin kozmolojik temellendirilmesinde (Enbiyâ [21:22](https://lisan.digital/tr/ayet/21:22.md)) ve siyasi tahakkümün yerilmesinde (Neml [27:34](https://lisan.digital/tr/ayet/27:34.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Bozgunculuğun yalnızca "kötü niyetli" olduğunu iddia eden kişilerden geleceği zannını yıkar; nitekim münafıklar kendilerinin "yalnızca ıslah ediciler" olduğunu iddia ederken en büyük fesadı üretmektedirler. Fesadın öznel beyanla değil, nesnel tahribatla ölçüldüğünü gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Süt, et veya meyvenin doğal kıvamından, tazeliğinden çıkıp kokuşması, çürümesi ve işe yaramaz hale gelmesi.
- Soyut anlam: Bir nizamın, kurumun, inancın veya ahlakın itidal ve adalet dengesinden koparak sistemi çökertecek bir kargaşa ve yıkıma dönüşmesi.
- Sistematik karşılık: Islah durumundaki ($S$) bir yapının denge parametrelerinin tahrip edilerek sistemik entropi ve işlevsizlik ($F$) durumuna sürüklenmesi.
- LaTeX modeli: $$F = \lim_{\Delta t \to \infty} \left( S_0 - \int_{0}^{t} \nabla \cdot J_c \, dt \right) \quad \text{burada} \quad F \notin \Omega_{\text{itidal}}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S_0$ sistemin başlangıçtaki fıtri, adil ve dengeli (ıslah) halini temsil eder. $J_c$ terimi fıtrata, adalete ve meşru sınırlara aykırı olan bozucu eylemlerin akısını; $\nabla \cdot J_c$ bu bozucu etkilerin sistem içindeki yayılım ve tahribatını ifade eder. Zaman ilerledikçe ($t \to \infty$) bu tahribat birikerek sistemin dengesini tüketir ve nihayet sistem fıtri denge uzayının ($\Omega_{\text{itidal}}$) dışına fırlayarak fesat durumuna ($F$) ulaşır.

## Geçtiği ayetler (47 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B3%D8%AF/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:11.md) — تُفْسِدُوا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ

Meal (IK): Kendilerine: yeryüzünde bozgun çıkarmayın, denildiğinde, biz ancak ıslah edicileriz, derler.

### [Bakara 2:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:12.md) — الْمُفْسِدُونَ

أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَكِنْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Bilesin ki onlar, fesadçıların ta kendileridir de bunun farında değiller.

### [Bakara 2:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:27.md) — وَيُفْسِدُونَ

الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Allah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

### [Bakara 2:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:30.md) — يُفْسِدُ

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Hani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu.

### [Bakara 2:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:60.md) — مُفْسِدِينَ

وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Hani, bir vakit Musa, kavmi için su arayınca; asanla taşa vur, demiştik de, taştan oniki çeşme fışkırmış, her zümre su alacağı yeri öğrenmişti. Allah’ın rızkında yeyin, için, yalnız yeryüzünde bozgunculuk yaparak, karışıklık çıkarmayın.

### [Bakara 2:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:205.md) — لِيُفْسِدَ · الْفَسَادَ

وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ

Meal (IK): Ve o, yanından ayrılınca yeryüzünde fesad çıkarmaya, harsı ve nesli yok etmeye çalışır. Allah fesadı sevmez.

### [Bakara 2:220](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:220.md) — الْمُفْسِدَ

فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Dünya ve ahiret konusunda. Ve sana yetimlerden soruyorlar. De ki: Onlar için islahta bulunmak hayırlıdır. Eğer kendileriyle bir arada yaşarsanız, onlar sizin kardeşlerinizdir. Allah; bozguncularla islahçı olanları bilir. Eğer Allah dileseydi; sizi muhakkak zahmete sokardı. Şüphe yok ki Allah, Aziz’dir. Hakim’dir.

### [Bakara 2:251](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/2:251.md) — لَفَسَدَتِ

فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُدُ جَالُوتَ وَآتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهُ مِمَّا يَشَاءُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَلَكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Allah’ın izniyle onları hemen hezimete uğrattılar. Davud da Calut’u öldürdü. Allah ona mülk ve hikmet verdi. Dilemekte olduğunu da ona öğretti. Şayet Allah’ın insanları birbiriyle def’edip savması olmasaydı yeryüzü muhakkak fesada uğrardı. Ancak Allah, alemler üzerinde lutuf sahibidir.

### [Ali İmran 3:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/3:63.md) — بِالْمُفْسِدِينَ

فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Şayet yüz çevirirlerse; şüphesiz ki Allah, bozguncuları bilir.

### [Maide 5:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/5:32.md) — فَسَادٍ

مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَتَبْنَا عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ بَعْدَ ذَلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ

Meal (IK): Bundan dolayı İsrailoğullarının üzerine yazdık ki: Her kim, bir nefsi bir nefse veya yeryüzünde bozgunculuğa karşılık olmadan öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de, onu diri bırakırsa sanki bütün insanları diriltmiş gibidir. Andolsun ki; onlara, peygamberlerimiz apaçık delillerle geldiler. Bundan sonra da onlardan bir çoğu gerçekten taşkınlık edenlerdir.

### [Maide 5:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/5:33.md) — فَسَادًا

إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذَلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Allah ve Rasulü ile savaşanların ve yeryüzünde fesada koşanların cezası; ancak öldürülmek, asılmak, çaprazvari el ve ayakları kesilmek veya yerlerinden sürülmektir. Bu, onlara dünyada rüzvaylıktır. Onlara ahirette de büyük bir azab vardır.

### [Maide 5:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/5:64.md) — فَسَادًا · الْمُفْسِدِينَ

وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Yahudiler dediler ki: Allah’ın eli bağlıdır. Böyle dediklerinden ötürü kendi elleri bağlansın, la’net olsun. Hayır, O’nun iki eli de açıktır, nasıl dilerse öyle infak eder. Rabbından sana indirilen; andolsun ki, onlardan çoğunun azgınlığını ve küfürünü artıracaktır. Onların aralarına kıyamet gününe kadar sürecek kin ve nefret saldık. Savaş için ateşi ne zaman körükleseler; Allah, onu söndürür. Ve yeryüzünde fesada koşarlar. Allah, ise fesadçıları sevmez.

### [Araf 7:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:56.md) — تُفْسِدُوا

وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Islah olmuşken yeryüzünde fesad çıkarmayın ve O’na korka korka ve ümitle yalvarın. Muhakkak ki Allah’ın rahmeti; ihsan edenlere çok yakındır.

### [Araf 7:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:74.md) — مُفْسِدِينَ

وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ عَادٍ وَبَوَّأَكُمْ فِي الْأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِهَا قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ الْجِبَالَ بُيُوتًا فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Düşününüz ki; O, sizi Ad kavminden sonra halifeler yaptı, yeryüzüne sizi yerleştirdi. Ovalarından köşkler yapıyor, dağlarından evler yontuyorsunuz. Artık Allah’ın nimetlerini anın. Yeryüzünde fesadçılar olarak taşkınlık yapmayın.

### [Araf 7:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:85.md) — تُفْسِدُوا

وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı. Dedi ki: Ey kavmim; Allah’a kulluk edin. Sizin O’ndan başka hiç bir ilahınız yoktur. Rabbınızdan size apaçık bir burhan gelmiştir. O halde ölçüyü ve tartıyı doğru tutun. İnsanların eşyasını eksik vermeyin. Ve o, ıslah olduktan sonra yeryüzünde fesad çıkarmayın. Bunlar, sizin için hayırlıdır, eğer mü’minlerden iseniz.

### [Araf 7:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:86.md) — الْمُفْسِدِينَ

وَلَا تَقْعُدُوا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Ve siz, Allah’a iman edenleri tehdit ederek, Allah’ın yolundan alıkoyarak ve onun eğriliğini isteyerek, her yolun başını tutup oturmayın. Hem hatırlayın ki; siz, vaktiyle pek az idiniz de sizi O, çoğalttı. Ve bakın fesad çıkaranların sonu ne olmuştur.

### [Araf 7:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:103.md) — الْمُفْسِدِينَ

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسَى بِآيَاتِنَا إِلَى فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ فَظَلَمُوا بِهَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Sonra onların ardından Musa’yı ayetlerimizle Firavun’a ve erkanına gönderdik. Onlar buna karşı haksızlık ettiler. Bir bak ki; fesadçıların sonu nice oldu?

### [Araf 7:127](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:127.md) — لِيُفْسِدُوا

وَقَالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ أَتَذَرُ مُوسَى وَقَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَيَذَرَكَ وَآلِهَتَكَ قَالَ سَنُقَتِّلُ أَبْنَاءَهُمْ وَنَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ وَإِنَّا فَوْقَهُمْ قَاهِرُونَ

Meal (IK): Firavun’un kavminin ileri gelenleri: Musa’yı ve kavmini yeryüzünde fesadçılık etsinler, seni de, tanrılarını da terketsinler diye mi bırakıyorsun? dediler. Dedi ki: Oğullarını öldürtürüz, kadınlarını sağ bırakırız. Elbette biz, onları ezicileriz.

### [Araf 7:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/7:142.md) — الْمُفْسِدِينَ

وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَقَالَ مُوسَى لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Musa’ya otuz gece vade verdik. Sonra bunu on ile tamamladık. Böylece Rabbının ta’yin ettiği vakit, kırk gece olarak tamamlandı. Musa kardeşi Harun’a dedi ki: Kavmim içinde, benim yerime geç. Islah et ve fesadçıların yoluna uyma.

### [Enfal 8:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/8:73.md) — وَفَسَادٌ

وَالَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Küfredenler ise birbirlerinin dostudurlar. Eğer siz bunu yapmazsanız; yeryüzünde bir fitne ve büyük bir fesad olur.

### [Yunus 10:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/10:40.md) — بِالْمُفْسِدِينَ

وَمِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ لَا يُؤْمِنُ بِهِ وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): İçlerinden kimisi buna iman eder, kimisi de iman etmez. Rabbın fesad çıkaranları daha iyi bilir.

### [Yunus 10:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/10:81.md) — الْمُفْسِدِينَ

فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Onlar atacaklarını atınca; Musa dedi ki: Bu sizin yaptığınız sihirdir, Allah onu boşa çıkaracaktır. Allah, elbette fesadçıların işini düzeltmez.

### [Yunus 10:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/10:91.md) — الْمُفْسِدِينَ

آلْآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Şimdi mi inandın? Daha önce baş kaldırmış ve bozgunculardan olmuştun.

### [Hud 11:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/11:85.md) — مُفْسِدِينَ

وَيَاقَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Ey kavmim; ölçüyü ve tartıyı yerine getirin. İnsanlara eşyalarını eksik vermeyin, yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.

### [Hud 11:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/11:116.md) — الْفَسَادِ

فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُو بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الْأَرْضِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّنْ أَنْجَيْنَا مِنْهُمْ وَاتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَا أُتْرِفُوا فِيهِ وَكَانُوا مُجْرِمِينَ

Meal (IK): Sizden önceki nesillerin ileri gelenleri yeryüzünde bozgunculuğa engel olmalı değil miydiler? Onlardan kurtardıklarımız pek azdır. Zalim olanlar ise yalnız kendilerine verilen refahın ardına düştüler. Suçlu kimselerdi onlar.

### [Yusuf 12:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/12:73.md) — لِنُفْسِدَ

قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الْأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَارِقِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Allah’a yemin ederiz, siz de öğrendiniz ki biz, yeryüzünde fesad çıkarmak için gelmedik. Ve biz hırsızlar da olmadık.

### [Rad 13:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/13:25.md) — وَيُفْسِدُونَ

وَالَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ

Meal (IK): Pekiştirdikten sonra Allah’ın ahdini bozanlar, Allah’ın bitiştirilmesini emrettiğini ayıranlar ve yeryüzünde bozgunculuk yapanlar; işte la’net onlaradır. Yurtların en kötüsü de onlarındır.

### [Nahl 16:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/16:88.md) — يُفْسِدُونَ

الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْنَاهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يُفْسِدُونَ

Meal (IK): Küfredip de Allah yolundan alıkoyanlara; bozgunculuk yaptıklarından dolayı azab üstüne azabı artırdık.

### [İsra 17:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/17:4.md) — لَتُفْسِدُنَّ

وَقَضَيْنَا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيرًا

Meal (IK): İsrailoğullarına kitabda hükmettik ki: Doğrusu yeryüzünde iki defa bozgunculuk yapacak ve kibirlendikçe kibirleneceksiniz.

### [Kehf 18:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/18:94.md) — مُفْسِدُونَ

قَالُوا يَاذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلَى أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا

Meal (IK): Dediler ki: Ey Zülkarneyn; Ye’cuc ve Me’cuc bu ülkede doğrusu bozgunculuk yapıyorlar. Bizim ve onların arasına bir sed yapman için sana vergi verelim mi?

### [Enbiya 21:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/21:22.md) — لَفَسَدَتَا

لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ

Meal (IK): Eğer göklerde ve yerde Allah’tan başka tanrılar olsaydı; bunların ikisi de muhakkak bozulup gitmişti. Arş’ın Rabbı olan Allah; onların nitelendirdiklerinden münezzehtir.

### [Müminun 23:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/23:71.md) — لَفَسَدَتِ

وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْوَاءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ بَلْ أَتَيْنَاهُمْ بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَنْ ذِكْرِهِمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Şayet hak, onların heveslerine uysaydı; gökler, yer ve onlarda bulunanlar muhakkak bozulup giderdi. Hayır, Biz onlara kendi zikirlerini getirdik. Ama onlar zikirlerinden yüz çeviriyorlar.

### [Şuara 26:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/26:152.md) — يُفْسِدُونَ

الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ

Meal (IK): Onlar ki yeryüzünde bozgunculuk yaparlar da ıslah etmezler.

### [Şuara 26:183](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/26:183.md) — مُفْسِدِينَ

وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): İnsanların eşyasını azaltmayın ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.

### [Neml 27:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/27:14.md) — الْمُفْسِدِينَ

وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Gönülleri kesin olarak kabul ettiği halde, zulüm ve kibirle bunları bile bile inkar ettiler. Bozguncuların sonunun nasıl olduğuna bir bak.

### [Neml 27:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/27:34.md) — أَفْسَدُوهَا

قَالَتْ إِنَّ الْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا وَجَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِهَا أَذِلَّةً وَكَذَلِكَ يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Doğrusu hükümdarlar, bir şehre girdikleri zaman, orasını perişan ederler. Halkından şerefli olanlarını aşağılık yaparlar ve işte böyle davranırlar.

### [Neml 27:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/27:48.md) — يُفْسِدُونَ

وَكَانَ فِي الْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ

Meal (IK): Şehirde dokuz kişi vardı ki; yeryüzünde bozgunculuk yapıyor ve ıslah etmiyorlardı.

### [Kasas 28:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/28:4.md) — الْمُفْسِدِينَ

إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْأَرْضِ وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِيَعًا يَسْتَضْعِفُ طَائِفَةً مِنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْنَاءَهُمْ وَيَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ إِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Gerçekten, Firavun, yeryüzünde zorbalığa yöneldi ve halkını sınıflara ayırdı. İçlerinden bir zümreyi güçsüz bularak oğullarını boğazlıyor, kızlarını diri bırakıyordu. Çünkü o, bozgunculardandı.

### [Kasas 28:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/28:77.md) — الْفَسَادَ · الْمُفْسِدِينَ

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Allah’ın sana verdiği şeylerde ahiret yurdunu gözet. Dünyadaki nasibini de unutma. Allah’ın sana ihsan ettiği gibi sen de ihsan da bulun. Yeryüzünde bozgunculuk arama. Doğrusu Allah; bozguncuları sevmez.

### [Kasas 28:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/28:83.md) — فَسَادًا

تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): İşte ahiret yurdu. Biz; onu, yeryüzünde böbürlenmeyen ve bozgunculuğu istemeyen kimselere veririz. Akıbet muttekilerindir.

### [Ankebut 29:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/29:30.md) — الْمُفْسِدِينَ

قَالَ رَبِّ انْصُرْنِي عَلَى الْقَوْمِ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım; bozgunculara karşı bana yardım et.

### [Ankebut 29:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/29:36.md) — مُفْسِدِينَ

وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَارْجُوا الْيَوْمَ الْآخِرَ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Medyen halkına da kardeşleri Şuayb’ı: Ey kavmim; Allah’a ibadet edin, ahiret gününe ümid bağlayın ve yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayım, dedi.

### [Rum 30:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/30:41.md) — الْفَسَادُ

ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

Meal (IK): İnsanların elleriyle işlediklerinden dolayı karada ve denizde Fesad belirdi. Ki yaptıklarının bir kısmını onlara tattırsın. Belki dönerler.

### [Sad 38:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/38:28.md) — كَالْمُفْسِدِينَ

أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ

Meal (IK): Yoksa Biz; iman etmiş ve salih amel işlemiş olanları, yeryüzünde bozgunculuk edenler gibi mi kılarız? Yoksa Biz; muttakileri, facirler gibi mi tutarız?

### [Mü'min 40:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/40:26.md) — الْفَسَادَ

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسَى وَلْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسَادَ

Meal (IK): Firavun demişti ki: Bırakın beni de Musa’yı öldüreyim. O ise Rabbına yalvaradursun. Onun, sizin dininizi değiştirmesinden veya yeryüzünde fesad çıkarmasından korkuyorum.

### [Muhammed 47:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/47:22.md) — تُفْسِدُوا

فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ

Meal (IK): Demek, sizler idareyi ele alırsanız; yeryüzünde fesad çıkaracak, akrabalık bağlarını bile koparacaksınız öyle mi?

### [Fecr 89:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/ayet/89:12.md) — الْفَسَادَ

فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ

Meal (IK): Ve fesadı çoğaltmışlardı.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık anlamında kullanılmaya başlanmış ve bu yılmış anlamından “ve”nin “fe”ye dönüşmesiyle bozulmuş anlamı kazanmıştır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والدال والفاء معهما
س د ف، ف س د، د س ف، س ف د مستعملات
سدف:
السَّدَفُ: ظَلامُ اللَّيْل، أو سَوادُ شَخصٍ تراه من بعيد.
والسُّدْفةُ طائفةٌ من اللَّيل، يقال أسدَف اللّيْلُ.
والسَّديف: شَحْمُ السَّنامِ.
والسُّدْفة: البابُ، وأنشَدَ لامرأة من قيسٍ تَهْجُو زَوُجَها: لا يرتدي مَراديَ الحريرِ ولا يُرَى بسُدْفةِ الأميرِ
دسف:
الدّسفانُ: الذي يطلُبُ الشَّيءَ شِبْهُ الرسُول، وجمعُه قال أمَيَّةُ: قال أمَيَّهُ: وأرسَلُوه يسُوفَ العَيثَ دُسْفانا
فسد:
الفَساد: نَقيضُ الصَّلاح، وفَسَدَ يفسُدُ، وأفْسَدُته.
سفد:
وسَفِدَها سِفْاداً، ولغة سَفَدَها سَفداً.
والسَّفافيدُ: جمع السُّفّودِ.

##### Türkçe

باب **السين** و**الدال** و**الفاء** معهما
س د ف، ف س د، د س ف، س ف د مستعملات

سدف:
**السَّدَفُ**: gecenin karanlığı; yahut uzaktan gördüğün bir şahsın karalığı.
Ve **السُّدْفةُ** geceden bir taifedir; “**أسدَف** gece” denir.
Ve **السَّديف**: hörgücün içyağı.
Ve **السُّدْفة**: kapıdır; ve Kays’tan bir kadına, kocasını hicvederken, şu beyit okundu:
لا يرتدي مَراديَ الحريرِ ولا يُرَى بسُدْفةِ الأميرِ

دسف:
**الدّسفانُ**: elçi benzeri olarak bir şeyi isteyen kimse; ve onun çoğulu; Ümeyye dedi:
قال أمَيَّهُ: وأرسَلُوه يسُوفَ العَيثَ دُسْفانا

فسد:
**الفَساد**: **الصَّلاح**’ın zıddı; ve **فَسَدَ** **يفسُدُ**; ve “onu **أفْسَدُته**” (bozdum).

سفد:
Ve onu **سِفْاداً** olarak **سَفِدَها**; ve bir lehçe: onu **سَفْداً** olarak **سَفَدَها**.
Ve **السَّفافيدُ**: **السُّفّودِ**’un çoğuludur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

فَسَدَ الشيء يَفْسُدُ فساداً، فهو فاسدٌ، وقومٌ فَسْدى. وكذلك فَسُدَ الشيء بالضم، فهو فَسيدٌ. ولا يقال: انْفَسَدَ. وأفْسَدْتُهُ أنا. والاسْتِفْسادُ: خلاف الاستصلاح. والمَفْسَدَةُ: خلاف المصلحة.

##### Türkçe

**فَسَدَ** şey **يَفْسُدُ** **فساداً** (olarak) bozuldu; o hâlde o **فاسدٌ**dur; ve bir kavim **فَسْدى**(dır). Aynı şekilde şey, zamme ile **فَسُدَ** (diye) bozuldu; o hâlde o **فَسيدٌ**dur. Ve denilmez: **انْفَسَدَ**. Ben onu **أفْسَدْتُهُ**. **الاسْتِفْسادُ**: **الاستصلاح**ın zıddıdır. **المَفْسَدَةُ**: **المصلحة**nın zıddıdır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س د ف
سدف ، سفد ، فسد ، فدس ، دسف ، دفس : مستعمل .
سدف : أبو عُبيد عن أبي زيد : السُّدْفة في لُغة تميم : الظُّلْمة . قال : والسُّدْفة في لغة قيْس : الضَّوْء ، وكذلك قال أبو محمد اليزيديّ ، وأنشدنا للعجّاج :
وأَقطَع الليلَ إذا ما أَسْدَفَا
أي : أُظلم . قال : وبعضهم يَجعل السُّدفةَ اختلاط الضَّوء والظُّلمة معاً كوقتِ ما بين طلوع الفجر إلى أوّل الإسفار .
الحرّاني : عن ابن السكّيت قال : السَّدَفُ والسُّدفة : الظُّلْمة والضَّوء أيضاً .
ويقال : أَسدفِ السِّترَ ، أي : أرفَعه حتى يُضيءَ البيت . قال :
وقال عمارة : السدْفة ظُلمةٌ فيها ضوءٌ من أوّل الليل وآخره ، ما بين الظلمة إلى الشفق وما بين الفَجْر إلى الصلاة .
قلتُ : والصحيح ما قاله عمارة .
اللحياني : أتيتُه بسُدْفةٍ من الليل ، وشُدْفة وشَدْفة وهو السَّدَف والشَدَف .
وقال أبو عُبَيْد : أَسدَفَ الليلُ وأَشْدَفَ : إذا أَرخَى سُتورَه وأَظلَم .
قال : والإسدافُ من الأضداد .
يقال : أَسدِفْ لنا ، أي : أضِيءْ لنا .
قال : وقال أبو عَمْرو : إذا كان رجلٌ قائمٌ بالباب قلتَ له : أسدِف ، أي : تَنَحَّ عن الباب حتى يُضيءَ لنا البيتُ .
وقال الفرّاء : السَّدَف والشَّدَف : الظُّلْمة والسَّدَف أيضاً : الصُّبْح وإقبالُه ، وأنشد :
بِيضٌ جِعادٌ كأنَّ أعيُنَهُمْ
يكْحَلُها في المَلاحِمِ السَّدَفُ
يقول : سوَادُ أعينهم في الملاحم باقٍ ، لأنّهم أَنجادٌ لا تَبرقُ أعينُهم من الفَزَع فيغيب سَوادُها .
ويقال : سَدَفْتُ الحجابَ ، أي : أرخيتُه . وحجاب مَسدوف ؛ قال الأعشى :
بحِجابٍ مِن دُونِنا مَسْدُوفِ
ورواه الرُّواة : مَصْدوف بالصاد ، وفسّروه أنه المَسْتُور .
وفي حديث أمِّ سَلَمة أنها قالت لعائشة لمّا أرادت الخُروجَ إلى البَصْرة : تَرَكْت عُهَّيْدَى النبي ( صلى الله عليه وسلم ) وَوجَّهْتِ سِدَافَتَه .
أَرادت بالسِّدَافة الحِجابَ ، وتوجيهُها كشفُها .
ويقال : وجّه فلانٌ سِدافته : إذا ترَكها وخرج منها .
وقيل للسِّتْر : سِدافة ، لأنه يُسْدَف ، أي : يُرخى عليه .
وقال الليثُ : السُّدْفةُ : اللباب وأنشد لامرأةٍ من قيسٍ تهجو زَوْجَها :
لا يَرْتَدِي بِرَادِيَ الحريرِ
ولا يُرَى بسُدْفة الأميرِ
أبو عُبَيد : السَّدِيف : شَحْمُ السَّنام ، ومنه قول طَرَفة :
ويُسعى علينا بالسَّدِيفِ المُسَرْهَدِ
وقال غيره : السُّدوف والشدُوف : الشُّخوص تراها من بُعْد ، وقال الهُذَلِيّ :
مُوَكَّلٌ بشُدُوفِ الصَّوْم يَنْظُرُها
من المغارِبِ مَخْطوفُ الحشَا زَرِمُ
أبو العباس عن عمرو عن أبيه : يقال : أسْدَف الرجلُ وأَزْرَفَ وأغْدَف : إِذا نام .
وقال ابن شُميل : أَسدَف الليلُ وأَزْدَف : إذا أظلَم .
سفد : أبو عُبيد عن الأصمعي : يقال للسِّباع : كلها سَفَدَ أُنْثاه يسفِدُها سِفاداً ، والتَّيْسُ والثَّوْرُ مِثلُها .
وقال أبو زيد نحوَه .
وقال الأصمعي : إذا ضَرَب الجملُ الناقَة قيل : فَقَا وقَاعَ ، وسَفِد يَسفَد .
وأجازَ غيرُه : سَفَد يَسفِد . والسَّفُّود معروف ، وجمعُه سفافِيد .
ثعلب عن ابن الأعرابي : استسفد فلان بعيره : أتاه من خلفه فركبه .
وقال أبو زيد : أتاه فتسفَّده ، وتعرقبه مثله .
دسف : ثعلب عن ابن الأعرابي : أدْسفَ الرجل إذا صارَ مَعاشُه من الدُّسْفة ، وهي القِيادة ، وهو الدُّسْفان .
وقال الليث : والدُّسْفانُ : شِبْه الرَّسول يطلبُ الشيءَ .
وقال أميّة :
وأَرْسَلُوه يسوفُ الغَيْثَ دُسْفانَا
دفس : ثعلب عن ابن الأعرابي : أدفس الرَّجلُ : إذا اسوَدَّ وجهُه من غير عِلَّة .
قلتُ : لم أسمَع هذا الحرفَ لغيره .
فدس : قال ابن الأعرابيّ : أفْدَسَ الرجلُ : إذا صارَ في إنائه الفِدَسة ، وهي العَناكِبُ .
عمرو عن أبيه : الفُدْسُ : العنكبوت .
قلتُ : ورأيتُ بالخَلْصاء دَحْلاً يُعْرَف بالفِدَسيّ ، ولا أدري إلى أيّ شيء نُسِبَ .
فسد : قال الليث : الفَساد : نقيضُ الصَّلاح ، والفعل فَسَد يَفْسُدُ فساداً .
قلتُ : ولغة أخرى : فَسُد فُسُوداً .
وقولُ الله جلّ وعزّ : ( وَيَسْعَوْنَ فِى الاَرْضِ فَسَاداً ) ( المائدة : 33 ) ، نصب ( فساداً ) لأنه مفعول له ، كأنّه قال : يَسعَوْن في الأرض للفساد .
ويقال : أفسَدَ فلانٌ المالَ يُفسِدُه إفساداً وفساداً ) وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الْفَسَادَ ) ( البقرة : 205 ) وفَسَّد الشيءَ : إذا أَبارَه .
وقال أبو جُنْدَب :
وقلتُ لهمْ قد أدركَتْكُمْ كتِيبَةٌ
مُفَسَّدةُ الأدْبارِ ما لَمْ تُخَفّرِ
أي : إذا شَدَّتْ على قوم قَطَّعَتْ أدبارهم ما لم تُخفَّر الأدبار ، أي : ما لم تُمنَع .
واستسفد السلطان قائده : إذا ساء إليه حتى استعصى عليه .

##### Türkçe

س د ف
**سدف** ، **سفد** ، **فسد** ، **فدس** ، **دسف** ، **دفس** : kullanımdadır.

**سدف** : Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: Temîm dilinde **السُّدْفة**: karanlıktır. Dedi: Kays dilinde **السُّدْفة**: ışıktır; Ebû Muhammed el-Yezîdî de böyle söyledi. Ve bize el-Acceç’ten şu beyit okundu:
وأَقطَع الليلَ إذا ما أَسْدَفَا
yani: karardı. Dedi: Bazıları **السُّدفة**yi, fecrin doğuşu ile ilk aydınlanmanın başlangıcı arasındaki vakit gibi, ışık ile karanlığın birlikte karışması kılar.

el-Harrânî: İbnü’s-Sikkît’ten, dedi: **السَّدَفُ** ve **السُّدفة**: karanlık ve ışık da(ır).

Ve denir: **أَسدفِ السِّترَ**; yani: onu kaldır ki ev aydınlansın. Dedi:

Ve Umâre dedi: **السدْفة**: içinde ışık bulunan bir karanlıktır; gecenin başı ve sonunda, karanlık ile şafak arası ve fecr ile namaz arası.

Dedim: Doğru olan, Umâre’nin söylediğidir.

el-Lihyânî: Ona geceden bir **سُدْفة** ile geldim; ve **شُدْفة** ve **شَدْفة**; o, **السَّدَف** ve **الشَدَف**tir.

Ebû Ubeyd dedi: **أَسدَفَ** gece ve **أَشْدَفَ**: perdelerini salıverip karardığı zaman. Dedi: **الإسدافُ** zıt anlamlılardandır.

Denir: **أَسدِفْ لنا**; yani: bize ışık ver.

Dedi: Ebû Amr dedi: Kapıda duran bir adam olursa ona: **أسدِف** dersin; yani: kapıdan çekil ki ev bize aydınlansın.

el-Ferrâ dedi: **السَّدَف** ve **الشَّدَف**: karanlıktır; ve **السَّدَف** ayrıca: sabah ve onun gelişi(dir). Ve şu beyiti okudu:
بِيضٌ جِعادٌ كأنَّ أعيُنَهُمْ
يكْحَلُها في المَلاحِمِ السَّدَفُ
Der ki: savaşlarda gözlerinin siyahlığı kalıcıdır; çünkü onlar yiğitlerdir; korkudan gözleri parlamaz da siyahlığı kaybolmaz.

Ve denir: **سَدَفْتُ الحجابَ**; yani: onu salıverdim. Ve **حجاب مَسدوف**; el-A‘şâ dedi ki:
بحِجابٍ مِن دُونِنا مَسْدُوفِ
Râviler onu **مَصْدوف** (ص ile) diye rivayet ettiler ve onu, örtülü olan diye açıkladılar.

Ümmü Seleme’nin hadîsinde: Âişe’ye, Basra’ya çıkmak istediğinde, dedi ki: “Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) **عُهَّيْدَى**sını bıraktın ve onun **سِدَافَتَه**sini yönelttin.”
**السِّدَافة** ile perdeyi kastetti; onu yöneltmesi, onu açmasıdır.

Ve denir: Falan **سِدافته**sini yöneltti: onu bırakıp ondan çıktığı zaman.

Ve perdeye **سِدافة** denildi; çünkü **يُسْدَف** olur; yani: üzerine salıverilir.

el-Leys dedi: **السُّدْفة**: **اللباب**tır. Ve Kays’tan bir kadının, kocasını hicvederek söylediği şu beyiti okudu:
لا يَرْتَدِي بِرَادِيَ الحريرِ
ولا يُرَى بسُدْفة الأميرِ

Ebû Ubeyd: **السَّدِيف**: hörgücün yağıdır; ondan, Tarafe’nin sözü:
ويُسعى علينا بالسَّدِيفِ المُسَرْهَدِ

Başkası dedi: **السُّدوف** ve **الشدُوف**: uzaktan gördüğün siluetlerdir. el-Hüzelî dedi:
مُوَكَّلٌ بشُدُوفِ الصَّوْم يَنْظُرُها
من المغارِبِ مَخْطوفُ الحشَا زَرِمُ

Ebû’l-Abbâs, Amr’dan, babasından: Denir: Adam **أسْدَف** etti ve **أَزْرَفَ** etti ve **أغْدَف** etti: uyuduğu zaman.

İbn Şümeyl dedi: **أَسدَف** gece ve **أَزْدَف**: karardığı zaman.

**سفد** : Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: Yırtıcı hayvanlara denir: hepsi dişisini **سَفَدَ** eder, onu **يسفِدُها** **سِفاداً**; teke ve boğa da onun gibidir.

Ebû Zeyd de onun benzerini söyledi.

el-Asma‘î dedi: Deve, dişi deveyi vurduğu zaman **فَقَا** ve **قَاعَ** denir; ve **سَفِد** **يَسفَد**.

Başkası caiz gördü: **سَفَد** **يَسفِد**. **السَّفُّود** bilinir; çoğulu **سفافِيد**dir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Falan, devesini **استسفد** etti: ona arkasından geldi de ona bindi.

Ebû Zeyd dedi: Ona geldi de onu **تسفَّده**; ve onu **تعرقبه** de onun gibidir.

**دسف** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **أدْسفَ** etti: geçimi **الدُّسْفة**den olduğu zaman; o da pezevenkliktir; o, **الدُّسْفان**dır.

el-Leys dedi: **الدُّسْفانُ**: bir şeyi isteyen, elçi benzeri(dir).

Ümeyye dedi:
وأَرْسَلُوه يسوفُ الغَيْثَ دُسْفانَا

**دفس** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **أدفس** etti: yüzü, bir hastalık olmaksızın karardığı zaman.

Dedim: Bu harfi ondan başkası için işitmedim.

**فدس** : İbnü’l-A‘râbî dedi: Adam **أفْدَسَ** etti: kabında **الفِدَسة** olduğu zaman; o da örümceklerdir.

Amr, babasından: **الفُدْسُ**: örümcektir.

Dedim: el-Halsâ’da **الفِدَسيّ** diye bilinen bir oyuk gördüm; neye nisbet edildiğini bilmiyorum.

**فسد** : el-Leys dedi: **الفَساد**: **الصَّلاح**ın zıddıdır; fiil **فَسَد** **يَفْسُدُ** **فساداً**dır.

Dedim: Başka bir dil de: **فَسُد** **فُسُوداً**.

Yüce ve aziz Allah’ın sözü: ( وَيَسْعَوْنَ فِى الاَرْضِ فَسَاداً ) ( المائدة : 33 ); ( **فساداً** )ı nasbetti; çünkü o, onun için mef‘ûldür; sanki şöyle dedi: yeryüzünde fesat için koşarlar.

Ve denir: Falan malı **أفسَدَ** eder, onu **يُفسِدُه** **إفساداً** ve **فساداً** ( وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الْفَسَادَ ) ( البقرة : 205 ); ve şeyi **فَسَّد** etti: onu bozduğu zaman.

Ebû Cündeb dedi:
وقلتُ لهمْ قد أدركَتْكُمْ كتِيبَةٌ
مُفَسَّدةُ الأدْبارِ ما لَمْ تُخَفّرِ
yani: bir kavme yüklendiği zaman, artlar engellenmedikçe onların artlarını parçalardı; yani: engellenmedikçe.

Ve sultan, kumandanını **استسفد** etti: ona kötü davrandığı zaman, ta ki ona karşı başkaldırıp boyun eğmez oldu.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والسين وما يثلثهما)
(فسط) الفاء والسين والطاء كلمتانِ متباينتان. فالفَسِيط: ثُفْرُوق التَّمرة، ويقال قُلامة الظُّفر. والفُسطاط: الجماعة. وفي الحديث: "إنَّ يدَ الله تعالى عَلَى الفُسطاط"، وبذلك سمِّي الفُسطاط فُسطاطاً.‏
(فسق) الفاء والسين والقاف كلمة واحدة، وهي الفِسْق، وهو الخروج عن الطَّاعة. تقول العرب: فَسقَتِ الرُّطَبَةُ عن قِشْرها: إذا خرجَتْ، حكاه الفَرَّاء. ويقولون: إنَّ الفأرة فُوَيْسِقة، وجاء هذا في الحديث. قال ابنُ الأعرابيِّ: لم يُسْمع قطُّ في كلامِ الجاهليَّة في شعر* ولا كلامٍ: فاسق. قال: وهذا عجبٌ، هو كلامٌ عربيٌّ ولم يأتِ في شعرٍ جاهليٍّ(1) .‏
(فسل) الفاء والسين واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على ضَعف وقِلَّة. من ذلك: الرّجُل الفَسْل، وهو الرديُّ من الرِّجال. ومنه الفَسِيل: صَغار النَّخْل. وفَسَالة الحديد: سُحَالته.‏
(فسأ) الفاء والسين والهمزة. يقال فيه: تفسَّأ الثَّوبُ، إذا بَلِيَ. وفَسَأْته أنا: مدَدْتُه حتى تفزَّر. ويقولون: فَسَأه بالعصا: ضربه. ويقولون في غير المهموز: تفاسَى الرَّجُل تفاسِياً، إذا أخْرَجَ عَجِيزتَه.‏
(فسج) الفاء والسين والجيم، كلمة واحدة. يقولون: قَلوصٌ فاسجة(2) ، إذا أعجَلَها الفحلُ فضَرَبها قَبْلَ وقتِ المضْرِب. ويقال بل هي الحائل السَّمينة.‏
(فسح) الفاء والسين والحاء كلمةٌ واحدة تدلُّ على سَعَةٍ واتِّساع. من ذلك الفَسيح: الواسع. وتَفَسَّحت في المجلِس، وفَسَّحت المجلس.‏
(فسخ) الفاء والسين والخاء كلمةٌ تدلُّ على نَقْضِ شيء. يقال: تَفَسَّخَ الشَّيءُ: انتقَضَ. ويقولون: أَفْسَخْتُ الشيء : نَسِيتُه. ويقولون: الفَسِيخ: الرجلُ لا يَظفَر بحاجته.‏
(فسد) الفاء والسين والدال كلمةٌ واحدة، فَسَدَ الشَّيءُ يَفْسُد فساداً وفُسوداً، وهو فاسِدٌ وفَسِيد.‏
(فسر) الفاء والسين والراء كلمة واحدة تدلُّ على بيانِ شيءٍ وإيضاحِه. من ذلك الفَسْرُ، يقال: فَسَرْتُ الشَّيءَ وفسَّرتُه. والفَسْر والتَّفسِرَة: نظَر الطَّبيب إلى الماء وحُكمهُ فيه. والله أعلم بالصَّواب.‏
--------------ـــ
(1) انظر اللسان (فسق) والحيوان (1: 33/ 5: 280).‏
(2) في المجمل: "فاسج"، وكلاهما يقال.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الفاء** و**السين** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**فسط**) **الفاء** ve**السين** ve**الطاء** iki kelimedir, birbirinden ayrı. Şu hâlde **الفَسِيط**: hurmanın **ثُفْرُوق**’udur; ve denilir: tırnağın **قُلامة**’si. Ve **الفُسطاط**: cemaat. Ve hadiste: “Şüphesiz Allah Teâlâ’nın eli **الفُسطاط** üzerindedir”; ve bununla **الفُسطاط**a **فُسطاط** adı verildi.

(**فسق**) **الفاء** ve**السين** ve**القاف** tek bir kelimedir; o da **الفِسْق**tır; ve o, itaattan çıkıştır. Araplar der: **فَسقَتِ الرُّطَبَةُ عن قِشْرها**: çıktığı zaman; bunu **الفَرَّاء** nakletti. Ve derler: Şüphesiz fare **فُوَيْسِقة**dir; ve bu hadiste gelmiştir. **ابنُ الأعرابيِّ** dedi: Câhiliye sözünde, ne şiirde ne de sözde, asla işitilmedi: **فاسق**. Dedi: Bu şaşırtıcıdır; o Arapça bir sözdür, fakat câhiliye şiirinde gelmemiştir(1).

(**فسل**) **الفاء** ve**السين** ve**اللام** sahih bir asıldır; zayıflık ve azlığa delâlet eder. Bundan: **الرّجُل الفَسْل**; o, erkeklerin kötüsüdür. Ve ondan **الفَسِيل**: hurma ağaçlarının küçükleri. Ve **فَسَالة الحديد**: onun törpü talaşıdır.

(**فسأ**) **الفاء** ve**السين** ve**الهمزة**. Onun hakkında denilir: **تفسَّأ الثَّوبُ**; eskidiği zaman. Ve ben onu **فَسَأْته**: onu, yarılıncaya dek uzattım. Ve derler: **فَسَأه بالعصا**: onu sopayla vurdu. Ve hemzesiz olanda derler: **تفاسَى الرَّجُل تفاسِياً**; kıçını çıkardığı zaman.

(**فسج**) **الفاء** ve**السين** ve**الجيم**; tek bir kelime. Derler: **قَلوصٌ فاسجة**(2); erkek deve onu acele ettirip, **المضْرِب** vaktinden önce onu vurduğu zaman. Ve denilir: bilakis o, semiz, gebe olmayan (dişi)dir.

(**فسح**) **الفاء** ve**السين** ve**الحاء**; genişlik ve yayılmaya delâlet eden tek bir kelime. Bundan **الفَسيح**: geniş olan. Ve mecliste **تَفَسَّحت**; ve meclisi **فَسَّحت**.

(**فسخ**) **الفاء** ve**السين** ve**الخاء**; bir şeyin bozulmasına delâlet eden bir kelime. Denilir: **تَفَسَّخَ الشَّيءُ**: bozuldu. Ve derler: **أَفْسَخْتُ الشيء**: onu unuttum. Ve derler: **الفَسِيخ**: ihtiyacına nail olamayan adam.

(**فسد**) **الفاء** ve**السين** ve**الدال** tek bir kelimedir: **فَسَدَ الشَّيءُ يَفْسُد فساداً وفُسوداً**; ve o **فاسِدٌ** ve **فَسِيد**dir.

(**فسر**) **الفاء** ve**السين** ve**الراء**; bir şeyi beyan etmeye ve onu açıklamaya delâlet eden tek bir kelime. Bundan **الفَسْرُ**; denilir: **فَسَرْتُ الشَّيءَ** ve **فسَّرتُه**. Ve **الفَسْر** ve**التَّفسِرَة**: tabibin suya bakması ve onda hüküm vermesidir. Ve Allah doğruya daha iyi bilendir.

--------------ـــ
(1) **اللسان** (**فسق**) ve **الحيوان** (1: 33/ 5: 280)’e bak.
(2) **المجمل**’de: “**فاسج**”; ve ikisi de söylenir.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الفساد: خروج الشيء عن الاعتدال، قليلا كان الخروج عنه أو كثيرا، ويضاده الصلاح، ويستعمل ذلك في النفس، والبدن، والأشياء الخارجة عن الاستقامة، يقال: فسد فسادا وفسودا (انظر: الأفعال 4/18)، وأفسده غيره. قال تعالى: ﴿لفسدت السموات والأرض﴾ [المؤمنون/71]، ﴿لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا﴾ [الأنبياء/22]، ﴿ظهر الفساد في البر والبحر﴾ [الروم/41]، ﴿والله لا يحب الفساد﴾ [البقرة/205]، ﴿وإذا قيل لهم لا تفسدوا في الأرض﴾ [البقرة/11]، ﴿ألا إنهم هم المفسدون﴾ [البقرة/12]، ﴿ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل﴾ [البقرة/205]، ﴿إن الملوك إذا دخلوا قرية أفسدوها﴾ [النمل/ 34]، ﴿إن الله لا يصلح عمل المفسدين﴾ [يونس/81]، ﴿والله يعلم المفسد من المصلح﴾ [البقرة/220].

##### Türkçe

- **الفساد**: şeyin itidalden çıkmasıdır; ondan çıkış az da olsa çok da olsa; ve onun zıddı **الصلاح**tır. Bu, nefiste, bedende ve istikametten çıkan şeylerde kullanılır. Denilir ki: **فسد** **فسادا** ve **فسودا** (bak: el-Ef‘âl 4/18); ve onu başkası **أفسده**. Yüce Allah dedi ki: ﴿Gökler ve yer elbette bozulurdu﴾ [el-Mü’minûn/71], ﴿Eğer ikisinde Allah’tan başka ilahlar olsaydı ikisi de bozulurdu﴾ [el-Enbiyâ/22], ﴿Karada ve denizde **الفساد** ortaya çıktı﴾ [er-Rûm/41], ﴿Allah **الفساد**ı sevmez﴾ [el-Bakara/205], ﴿Onlara: Yeryüzünde bozgunculuk yapmayın denildiğinde﴾ [el-Bakara/11], ﴿Dikkat edin, şüphesiz onlar, onlar **المفسدون**dur﴾ [el-Bakara/12], ﴿Orada bozgunculuk yapsın ve ekini ve nesli helak etsin diye﴾ [el-Bakara/205], ﴿Şüphesiz krallar bir köye girdiklerinde onu **أفسدوها**﴾ [en-Neml/34], ﴿Şüphesiz Allah **المفسدين**in amelini ıslah etmez﴾ [Yûnus/81], ﴿Allah **المفسد**i **المصلح**tan bilir﴾ [el-Bakara/220].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف س د
يقال‏:‏ ما دأبه غير الفساد في دينه‏.‏
وهذا الأمر مفسدة له أي فيه فساده‏.‏
وهم من المفاسد دون الصالح‏.‏
وتقول‏:‏ من كثرت مسافده ظهرت مفاسده‏.‏
والأمير يستفسد رعيته‏.‏
وقد تمادى في استفسادهم وفلان يفاسد رهطه وقد تفاسدوا‏.‏

##### Türkçe

ف س د
Denilir: Onun âdeti, dininde bozulmadan başkası değildir.
Ve bu iş onun için bir bozgunculuktur; yani onda onun bozulması vardır.
Ve onlar, **المفاسد**’dendir; **الصالح**’ın aşağısındadır.
Ve dersin: Kimin **مسافده**’si çoğalırsa **مفاسده**’si ortaya çıkar.
Ve emir, raiyyetini **يستفسد** eder.
Ve onların **استفسادهم**’unda ileri gitti; ve falan, topluluğunu **يفاسد** eder; ve onlar **تفاسدوا**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفسادُ: نقيض الصلاح، فَسَدَ يَفْسُدُ ويَفْسِدُ وفَسُدَ فَساداً وفُسُوداً، فهو فاسدٌ وفَسِيدٌ فيهما، ولا يقال انْفَسَد وأَفْسَدْتُه أَنا. وقوله تعالى: ويَسْعَوْنَ في الأَرض فساداً؛ نصب فساداً لأَنه مفعول له أَراد يَسْعَوْن في الأَرض للفساد.
وقوم فَسْدَى كما قالوا ساقِطٌ وسَقْطَى، قال سيبويه: جمعوه جمع هَلْكى لتقاربهما في المعنى. وأَفَسَدَه هو واسْتَفْسَد فلان إِلى فلان. وتَفَاسَدَ القومُ: تدابَرُوا وقطعوا الأَرحام؛ قال:
يَمْدُدْنَ بالثُّدِيِّ في المَجَاسِدِ
إِلى الرجالِ، خَشْيَةَ التَّفاسُدِ
يقول؛ يُخْرِجن ثُدِيَّهُنَّ يقلن: نَنشدكم الله أَلا حميتمونا، يحرضن بذلك الرجال.
واستفسد السلطانُ قائدَه إِذا أَساء إِليه حتى استعصى عليه. والمَفْسَدَةُ: خلاف المصْلَحة. والاستفسادُ: خلاف الاستصلاح. وقالوا: هذا الأَمر مَفْسَدَةٌ لكذا أَي فيه فساد؛ قال الشاعر:
إِنَّ الشبابَ والفَراغَ والجِدَهْ
مَفْسَدَةٌ للعَقْلِ، أَيُّ مَفْسَدَهْ
وفي الخبر: أَن عبد الملك بن مروان أَشرف على أَصحابه وهم يذكرون سيرة عمر فغاظه ذلك، فقال: إِيهاً عن ذكر عمر فإِنه إِزْراءٌ على الوُلاةِ مَفْسَدَةٌ للرعية. وعدَّى إِيهاً بعن لأَن فيه معنى انْتَهُوا. وقوله عز وجل: ظهر الفسادُ في البرّ والبحر؛ الفساد هنا: الجَدْب في البرّ والقحط في البحر أَي في المُدُن التي على الأَنهار؛ هذا قول الزجاجِيِّ. ويقال: أَفْسَدَ فلان المالَ يُفَسِدُه إِفْساداً وفَساداً، والله لا يحب الفساد. وفَسَّدَ الشيءَ إِذا أَبَارَه؛ وقال ابن جندب:
وقلتُ لهم: قد أَدْرَكَتْكُمْ كَتِيبَةٌ
مُفَسِّدَةُ الأَدْبارِ، ما لم تُخَفَّرِ
أَي إِذا شَدَّت على قَوْمٍ قَطَعَتْ أَدبارَهم ما لم تُخَفَّرِ الأَدبارُ أَي لم تمنع. وفي الحديث: كره عشر خِلال منها إِفسادُ الصَّبِيِّ غيرٍ مُحَرِّمِهِ؛ هو أَن يَطأَ المرأَة المرضع فإِذا حملت فسد لبنها وكان من ذلك فساد الصبي وتسمى الغِيلَة؛ وقوله غير محرّمه أَي أَنه كرهه ولم يبلغ به حد التحريم.

##### Türkçe

**الفسادُ**: **الصلاح**ın zıddı; **فَسَدَ** **يَفْسُدُ** ve **يَفْسِدُ** ve **فَسُدَ** **فَساداً**
ve **فُسُوداً**; o hâlde o **فاسدٌ** ve **فَسِيدٌ**dür, ikisinde de; ve **انْفَسَد** denilmez ve “ben onu **أَفْسَدْتُه**”
(bozdum) denilmez. Ve Yüce Allah’ın sözü: **ويَسْعَوْنَ في الأَرض فساداً**; **فساداً**’ı nasbetti, çünkü o onun için mef‘ûldür;
“yeryüzünde fesat için koşuştururlar”ı murad etti.

Ve bir kavim **فَسْدَى**; “**ساقِطٌ** ve **سَقْطَى** dedikleri gibi”; Sîbeveyh dedi: “Onu, mânada birbirlerine yakınlıklarından dolayı, **هَلْكى** cem‘i gibi cem‘ ettiler.” Ve “onu **أَفَسَدَه**” (o bozdu) ve “falan, falana doğru **اسْتَفْسَد** etti.”
Ve **تَفَاسَدَ القومُ**: birbirlerine sırt çevirdiler ve akrabalık bağlarını kestiler; dedi ki:
يَمْدُدْنَ بالثُّدِيِّ في المَجَاسِدِ
إِلى الرجالِ، خَشْيَةَ التَّفاسُدِ
Der ki: göğüslerini çıkarırlar; “Allah adına sizden isteriz, bizi korumadınız mı?” derler; bununla erkekleri kışkırtırlar.

Ve sultan, kumandanına kötü davrandığı, nihayet o kendisine karşı başkaldırıp zaptedilemez oluncaya kadar, kumandanını **استفسد** eder.
Ve **المَفْسَدَةُ**: **المصْلَحة**nın hilâfı. Ve **الاستفسادُ**: **الاستصلاح**ın hilâfı. Ve dediler: “Bu iş, şuna karşı **مَفْسَدَةٌ**dir” yani onda fesat vardır; şair dedi ki:
إِنَّ الشبابَ والفَراغَ والجِدَهْ
مَفْسَدَةٌ للعَقْلِ، أَيُّ مَفْسَدَهْ
Ve haberde: Abdülmelik b. Mervân, ashabının üzerine çıktı; onlar Ömer’in sîretini anıyorlardı da bu onu öfkelendirdi; dedi ki: “**إِيهاً** Ömer’i anmaktan; çünkü o, vâliler üzerine bir ayıplamadır, raiyye için bir **مَفْسَدَةٌ**dir.” Ve **إِيهاً**’yı **عن** ile geçişli kıldı; çünkü onda “vazgeçin” mânası vardır. Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: **ظهر الفسادُ في البرّ والبحر**; buradaki **الفساد**: karada kuraklık ve denizde kıtlıktır; yani nehirler üzerindeki şehirlerde; bu, Zecâcî’nin sözüdür. Ve denilir: “Falan, malı **أَفْسَدَ** eder, onu **يُفَسِدُه** **إِفْساداً** ve **فَساداً** (ile bozar)”; ve Allah fesadı sevmez.
Ve “şeyi **فَسَّدَ**” eder, onu helâk ettiği zaman; İbn Cündeb dedi ki:
وقلتُ لهم: قد أَدْرَكَتْكُمْ كَتِيبَةٌ
مُفَسِّدَةُ الأَدْبارِ، ما لم تُخَفَّرِ
Yani bir kavme yüklendiği zaman, **الأَدْبارِ**’larını keser; **ما لم تُخَفَّرِ**
**الأَدْبارُ** yani engellenmedikçe. Ve hadiste: on hasleti kerih gördü; onlardan biri, **إِفسادُ الصَّبِيِّ** “**غيرٍ مُحَرِّمِهِ**”dir; o, emziren kadına yaklaşmaktır; hamile kalınca sütü bozulur ve bundan çocuğun bozulması olur; ve buna **الغِيلَة** denir; ve “**غير محرّمه**” sözü, yani onu kerih gördü ve onunla tahrim haddine varmadı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف س د * * فَسَدَ * الشيء يفسد بالضم * فسَادا * فهو * فاسِدٌ * و * فَسُدض * بالضم أيضا * فَساداً * فهو * فَسِيدٌ * و * أفْسَدَهُ ففضسَد * ولا تقل انفسد و * المَفْسَدَةُ * ضد المصلحة

##### Türkçe

* ف س د * **فَسَدَ** şey **يَفْسُدُ** (zamme ile) **فَسَادًا**; o hâlde o **فَاسِدٌ**dur. Ve **فَسُدَ** (zamme ile) dahi **فَسَادًا**; o hâlde o **فَسِيدٌ**dür. Ve **أَفْسَدَهُ**; böylece **فَفَسَدَ**. Ve “**اِنْفَسَدَ**” deme. Ve **المَفْسَدَةُ**, **المَصْلَحَةُ**’nın zıddıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

فسد، يفسد ويفسد. وفسد كنصر، وعقد، وكرم الأولى هي المشهورة المعروفة، وعليها اقتصر جماعة، كصاحب المصباح، وابن القوطية، ونقل المصنف في البصائر. عن ابن دريد: فسد يفسد، مثل عقد يعقد، لغة ضعيفة، قال شيخنا: وأغرب من وزن الثانية بعقد، فإنه ليس من أوزانه المشهورة، ولو وزنه بضرب كان أقرب فسادا، مصدر الباب الثالث وفسودا بالضم، مصدر الباب الأول: ضد صلح، قال شيخنا: وقد اختلفت عباراتهم في معناه، فقيل: فسد الشيء: بطل واضمحل، ويكون بمعنى تغير، ومن الأول عند الأكثر  لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا  . فهو فاسد وفسيد فيهمامن قوم فسدى، كسكرى، كما قالوا: ساقط وسقطى، قال سيبويه: جمعوه جمع هلكى، لتقاربهمأ في المعنى، ولم يسمع عنهم انفسد في مطاوع فسد، وإلا فالقياس لا يأباه. والفساد: أخذ المال ظلما بغير حق، هكذا فسر مسلم البطين قوله تعالى:  للذين لا يردون علوا في الأرض ولا فسادا  . ويقال: أفسد المال يفسده إفسادا وفسادا.  والله لا يحب الفساد  . وقوله عز وجل:  ظهر الفساد في البر والبحر  الفساد هنا: الجدب في البر، والقحط في البحر، أي في المدن التي على الأنهار، وهذا قول الزجاج. والمفسدة ضد المصلحة، وقالوا: هذا الأمر مفسدة لكذا، أي فيه فساد، قال الشاعر:
  إن الشباب والفراغ والجده
  مفسدة للعقل أي مفسده وفي الخبر أن عبد الملك بن مروان أشرف على أصحابه، وهم يذكرون سيرة عمر، فغاظه ذلك، فقال: إيها عن ذكر عمر، فإنه إزراء على الولاة، مفسدة للرعية. وعدى إيها بعن لأن فيه معنى: انتهوا. وفسده تفسيدا أفسده وأباره، قال أبو جندب الهذلي:
  وقلت لهم قد أدركتكم كتيبة                      مفسدة الأدبار ما لم تخفر أي اشدت على قوم قطعت أدبارهم، ما لم تخفر الأدبار، أي ما لم تمنع. وتفاسدوا: قطعوا الأرحام وتدابروا، قال:
  يمددن بالثدي في المجاسد
  الى الرجال خشية التفاسد يقول: يخرجن ثديهن، يقلن: ننشدكم الله إلا حميتمونا، يحرضن بذلك الرجال. واستفسد فلان إلى فلان: ضد استصلح، واستفسد السلطان قائده، إذا أساء إليه، حتى استعصى عليه. وفي الحديث: كره عشر خلال، منها إفساد الصبي، غير محرمه هو أن يطأ المرأة المرضع فإذا حملت فسد لبنها، وكان في ذلك فساد الصبي، وتسمى الغيلة وقوله: غير محرمه، أي أنه كرهه، ولم يبلغ به حد التحريم. وبقي من الأمور المشهورة: حرب الفساد، وهي حرب كانت بين بني شك وغوث من طيئ، سميت بذلك لأن هؤلاء خصفوا نعألهم بآذان هؤلاء، وهؤلاء شربوا الشراب بأقحاف هؤلاء. ومن سجعات الأساس: من كثرت مفاسده، ظهرت مسافده. وفلان يفاسد رهطه.

##### Türkçe

**فسد**: **يفسد** ve **يفسد**. Ve **فسد** **نصر** gibi, ve **عقد** gibi, ve **كرم** gibi; birincisi meşhur bilinen olandır; ve onunla bir cemaat iktifa etti; **المصباح** sahibı gibi, ve **ابن القوطية**; ve musannif **البصائر**’de **ابن دريد**’den nakletti: **فسد يفسد**; **عقد يعقد** gibi; zayıf bir lugattır. Şeyhimiz dedi: İkincinin veznini **عقد** ile tartmaktan daha garibi (şudur); zira o, onun meşhur vezinlerinden değildir; ve eğer onu **ضرب** ile tartsa idi daha yakın olurdu. **فسادا**: üçüncü babın masdarıdır; ve **فسودا** (damme ile): birinci babın masdarıdır. **ضد صلح**. Şeyhimiz dedi: Onların ibareleri onun manasında ihtilaf etti; denildi ki: **فسد الشيء**: bâtıl oldu ve sönüp gitti; ve “değişti” manasında olur. Ve birincidendir, ekserin yanında: **لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا**. O halde o, **فاسد** ve **فسيد**’dir; ve onlarda: **من قوم فسدى**; **سكرى** gibi; nitekim dediler: **ساقط** ve **سقطى**. **سيبويه** dedi: Onu **هلكى** cem‘i gibi cem‘ ettiler; manada birbirlerine yakınlıklarından dolayı. Ve onlardan, **فسد**’in mutâvi‘inde **انفسد** işitilmedi; yoksa kıyas onu reddetmez.

Ve **الفساد**: malı zulmen, hak olmaksızın almaktır; **مسلم البطين** Allah Teâlâ’nın şu kavlini böyle tefsir etti: **للذين لا يردون علوا في الأرض ولا فسادا**. Ve denilir: **أفسد المال يفسده إفسادا وفسادا**. **والله لا يحب الفساد**. Ve O’nun عز وجل kavli: **ظهر الفساد في البر والبحر**; buradaki **الفساد**: karada kuraklıktır, denizde kıtlıktır; yani ırmaklar üzerindeki şehirlerde; bu, **الزجاج**’ın sözüdür.

Ve **المفسدة** **ضد المصلحة**’dır. Ve dediler: Bu iş, şuna karşı **مفسدة**’dir; yani onda fesat vardır. Şair dedi:

  إن الشباب والفراغ والجده
  مفسدة للعقل أي مفسده

Ve haberde (şöyledir): **عبد الملك بن مروان** ashabının üzerine çıktı; onlar **عمر**’in sîretini anıyorlardı; bu ona ağır geldi; dedi ki: **إيها** **عن** **ذكر عمر**; zira o, vâlilere karşı bir küçültmedir; raiyyeye karşı bir **مفسدة**’dir. Ve **إيها**’yı **عن** ile geçişli kıldı; çünkü onda “vazgeçin” manası vardır.

Ve **فسده تفسيدا**: onu **أفسده** ve **أباره**. **أبو جندب الهذلي** dedi:

  وقلت لهم قد أدركتكم كتيبة                      مفسدة الأدبار ما لم تخفر

Yani: bir kavme şiddetle yüklendi; onların arkalarını kesti; **ما لم تخفر الأدبار**: yani engellenmedikçe.

Ve **تفاسدوا**: rahimleri kestiler ve birbirlerine sırt çevirdiler. Dedi:

  يمددن بالثدي في المجاسد
  الى الرجال خشية التفاسد

Der ki: göğüslerini çıkarırlar; derler ki: Allah için sizden isteriz; ancak bizi koruyun; bununla erkekleri kışkırtırlar.

Ve **استفسد** falan, falana karşı: **ضد استصلح**. Ve **استفسد السلطان قائده**: ona kötü davrandığı zaman; ta ki ona karşı başkaldırıp itaatsiz oldu.

Ve hadiste: on hasleti kerih gördü; onlardan: **إفساد الصبي**. **غير محرمه**: o, emziren kadına yaklaşmasıdır; kadın hamile kalınca sütü bozulur; ve bunda çocuğun fesadı olur; ve ona **الغيلة** denir. Ve kavli: **غير محرمه**; yani onu kerih gördü, fakat onunla tahrim haddine varmadı.

Ve meşhur işlerden geriye kaldı: **حرب الفساد**; o, **طيئ**’den **بني شك** ile **غوث** arasında olan bir harpti; buna böyle ad verildi; çünkü bunlar, onların ayakkabılarını bunların kulaklarıyla yamadılar; ve onlar, bunların kafataslarıyla içki içtiler.

Ve **الأساس**’ın secilerinden: “Kimin **مفاسده** çoğalırsa, onun **مسافده**’si ortaya çıkar.” Ve falan, kabilesiyle **يفاسد**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَسَدَ
1 فَسَدَ ذ , aor. فَسُدَ , (S, M, A, O, L, Msb, K, &c.,) which is the aor. commonly known, (TA,) and فَسِدَ , (IDrd, M, O, L, K,) which is of weak authority; (IDrd, O, TA;) and فَسُدَ, aor. فَسُدَ ; (S, M, O, L, K;) inf. n. فَسَادٌ (S. M, A, O, L, K) and فُسُودٌ, (M, O, L, K,) the former being inf. n. of فَسَدَ, aor. فَسُدَ , (S, A, O,) and so the latter, and the former being also inf. n. of فَسُدَ, (O,) or the former is of فَسُدَ and the latter is of فَسَدَ, (TA,) or the former is a simple subst., and the latter is the inf. n.; (Msb;) It (a thing, S, A, O) [and he (a man)] was, or became, bad, evil, corrupt, unsound, wrong, wrongful, improper, unrighteous, wicked, vitious, depraved, or dishonest; devoid of virtue, or efficacy; in a corrupted, vitiated, perverted, marred, spoiled, injured, impaired, deteriorated, tainted, or infected, state; in a state of disorder or disturbance, destruction, annihilation, consumption, waste, or ruin; (MA, KL, PS, &c.;) and so ↓ استفسد: (KL:) contr. of صَلَحَ: (M, * L, K:) it became altered in its state [for the worse]: and it became null, void, of no force, or of no account; or it came to nought, or perished; accord. to the explanation by most of the expositors of the ex. in the Kur xxi. 22. (MF.)

2 فَسَّدَ see 4, first sentence.

فاسدهُ
3 فاسدهُ ذ He became at variance with him; he cut, severed, or broke, the tie of friendship [or kindred] with him. (L in art. كشح.) And فُلَانٌ يُفَاسِدُ رَهْطَهُ [Such a one cuts the ties of friendship, or kindred, with his people, tribe, or near kinsfolk]. (A.)

افسد
4 افسد ذ , (S, M, O, L, Msb, K, &c.,) inf. n. اـفْسَادٌ and [quasi-inf.n.] فَسَادٌ; (L;) and ↓ فسّد, (O, L, Msb, K,) inf. n. تَفْسِيدٌ; (O, K;) He, or it, made, or rendered, bad, evil, corrupt, unsound, wrong, wrongful, improper, unrighteous, wicked, vitious, depraved, or dishonest; deprived of virtue, or efficacy; corrupted, vitiated, perverted, marred, spoiled, injured, impaired, deteriorated, tainted, or infected; [constituted, disposed, arranged, or qualified, ill, wrongly, or improperly;] disordered, or disturbed, [disorganized,] destroyed, annihilated, consumed, wasted, or ruined; (MA, KL, &c.;) contr. of أصْلَحَ. (M, L, K.) One says, افسد المَالَ [He rendered the property in a bad state; marred, impaired, consumed, or wasted, it]. (L.) [And افسد عَلَيْهِمْ He corrupted, perverted, or marred, their state, case, affair, scheme, plot, or the like; أَمْرَهُمْ, or the like, being understood. And افسدهُ عَلَىَّ He corrupted him and rendered him disaffected towards me.] اـِفْسَادُ صَبِىٍّ, occurring in a trad., means The injuring a child by rendering its mother pregnant while she is suckling it and so vitiating her milk: which act is also termed الغِيلَهُ. (L.) [And افسد as contr. of أَصْلَحَ signifies also He acted in a bad, an evil, or a corrupt, manner; acted ill, corruptly, wrongly, wrongfully, improperly, unrighteously, wickedly, vitiously, or dishonestly; or did evil, or mischief; اـِلَيْهِ to him: and he created, or excited, disorder, disturbance, disagreement, discord, dissension, strife, or quarrel-ling; or made, or did, mischief; بَيْنَ القَوْمِ between, or among, the people, or party. (See also 10.)]

تفاسدوا
6 تفاسدوا ذ They became at variance, one with another; (M, L;) they cut, severed, or broke, the tie of kindred, (M, L, K,) and of friendship, (L,) one with another. (M, L, K.)

انفسد
7 انفسد ذ [as quasi-pass. of أَفْسَدَهُ] is not allowable, (S, L,) or has not been heard. (K.)

استفسد
10 استفسد ذ contr. of اِسْتَصْلَحَ. (S, O, L, K.) [Hence, He regarded, or esteemed, a thing, or man, as bad, evil, corrupt, unsound, wrong, wrongful, improper, unrighteous, wicked, vitious, depraved, or dishonest; &c.: see 1. ― -b2- And] He wished, or desired, [a thing, or man,] to be bad, evil, corrupt, &c. (KL.) ― -b3- [And He sought to render bad, evil, corrupt, &c. ― -b4- And hence, He treated in such a manner as to render disaffected, or rebellious.] One says, الأَمِيرُ يَسْتَفْسِدُ رَعِيَّتَهُ [The prince, or governor, treats his subjects in such a manner as to render them disaffected, or rebel-lious]. (A.) And استفسدالسُّلْطَانُ قَائِدَهُ The Sultلn provoked the leader of his forces to rebel-lion by his evil conduct to him. (L.) ― -b5- [And He sought to act in a bad, an evil, or a corrupt, manner; to act ill, corruptly, wrongly, wrongfully, improperly, unrighteously, or dishonestly.] One says, استفسد فُلَانٌ اـِلَى فُلَانٍ [Such a one sought to act in a bad, an evil, or a corrupt, manner, or to act ill, &c., to such a one]. (M.) ― -b6- [And He sought discord, or dissension. ― -b7- And It (an event) happened in a bad, or an evil, manner.] ― -b8- See also 1.

فَسَادٌ
فَسَادٌ ذ an inf. n. of 1: (S, M, A, &c.:) or a simple subst.: (Msb:) [as a subst. signifying] Badness, evilness, corruptness, unsoundness, wrongness, wrongfulness, impropriety, unrighteousness, wickedness, vitiousness, depravity, or dishonesty; the state of being devoid of virtue or efficacy; a corrupted, vitiated, perverted, marred, spoiled, deteriorated, or tainted, state; a state of disorder or disturbance, or of destruction, annihilation, consumption, waste, or ruin: (MA, KL, PS, &c.:) contr. of صَلَاحٌ. (Lth, M, Msb.) And it is also [frequently used as a quasi-inf. n.] syn. with اـِفْسَادٌ [signifying The making, or rendering, bad, evil, corrupt, &c.: (see 4:) and, oftener, the acting ill, corruptly, wrong, wrongfully, improperly, unrighteously, wickedly, vitiously, or dishonestly; doing evil, or mischief; and creating, or exciting, disorder, disturbance, disagreement, discord, dissension, strife, or quarrelling]: (L:) and [particularly] the taking property wrongfully. (O, K.) [Hence,] حَرْبُ الفَسَادِ [The war of evildoing]: thus was termed a war that happened between [the two sub-tribes] بَنُوشك [in which the latter word is app. a mistranscription for شِبْكٍ] and غَوْث, of the tribe of طَىِّء: it was so termed because one party patched their sandals with the cars of the other, and one party drank wine out of the skulls of the other. (MF.) ― -b2- Also Drought, barrenness, dearth, or scarcity of good: (M, L, K:) so in the Kur [xxx. 40], ظَهَرَ الْفَسَادُ فِى البَرِّ وَ الْبَحْرِ i. e. Drought, &c., hath appeared in the land, and in the cities that are upon the rivers; (M, L, TA;) accord. to Zj; (M;) or accord. to Ez-Zejjلjee. (L, TA.)

فَسِيدٌ
فَسِيدٌ ذ : see the next paragraph.

فَاسِدٌ
فَاسِدٌ ذ , (S, M, A, O, L, Msb, K, &c.,) part. n. of فَسَدَ; (S, M, A, &c.;) and ↓ فَسِيدٌ, (S, M, O, L, K,) part. n. of فَسُدَ; (S, O;) Bad, evil, corrupt, unsound, wrong, wrongful, improper, unrighteous, wicked, vitious, depraved, or dishonest; devoid of virtue, or efficacy; in a corrupted, vitiated, perverted, marred, spoiled, injured, impaired, deteriorated, tainted, or infected, state; in a state of disorder or disturbance, destruction, annihilation, consumption, waste, or ruin: (MA, KL, PS, &c.: [contr. of صَالِحٌ and صَلِيحٌ, as is indicated in the S and M &c.:]) pl. (of the former, S, O, Msb, [dev. from general analogy, and of the latter agreeably therewith,]) فَسْدَى, (S, M, O, Msb, K,) applied to a people, (S, M, O,) like as they said سَاقِطٌ and سَقْطَى; (S, O;) the pl. being made of the same form as هَلْكَى because these two words are nearly the same in meaning. (Sb, M.)

أَفْسَدُ
أَفْسَدُ ذ is [a noun denoting the comparative and superlative degrees] from الفَسَادُ; as in the prov., أَفْسَدُ مِنْ بَيْضَةِ البَلَدِ i. e. [More corrupt, or unsound, &c.,] than the egg that the ostrich leaves in the desert, not returning to it, in consequence of which it becomes corrupt, or unsound, &c.: and, anomalously, from الاـِفْسَادُ; as in the prov., أَفْسَدَ مِنَ الجَرَادِ [i. e. More corrupting, or marring, &c., than the locust], because it strips the trees and the herbage; and as in other provs. (Meyd.)

مَفْسَدَةٌ
مَفْسَدَةٌ ذ A cause, or means, or an occasion, of فَسَاد [i. e. badness, evilness, corruptness, unsoundness, &c.; or making, or rendering, bad, evil, corrupt, &c.]; (M, A;) contr. of مَصْلَحَةٌ: (S, O, Msb, K:) pl. مَفَاسِدُ. (A, Msb.) One says, هٰذَا الأَمْرِ مَفْسَدَةٌ لِكَذَا [This affair, or event, is cause of evil, &c., to such a thing]. (M.) And هُمْ مِنْ أَهْلِ المَفَاسِدِ لَا المَصَالِحِ [They are of the people who do actions that are causes of evil, not actions that are causes of good]. (A.)

##### Türkçe

**فَسَدَ**
1 **فَسَدَ** ذ, muzârîsi **فَسُدَ**, (S, M, A, O, L, Msb, K, &c.,) ki bu, yaygın olarak bilinen muzârîdir, (TA,) ve **فَسِدَ**, (IDrd, M, O, L, K,) ki zayıf bir otoriteye sahiptir; (IDrd, O, TA;) ve **فَسُدَ**, muzârîsi **فَسُدَ**; (S, M, O, L, K;) mastarı **فَسَادٌ** (S. M, A, O, L, K) ve **فُسُودٌ**, (M, O, L, K,) birincisi **فَسَدَ**, muzârîsi **فَسُدَ**’ın mastarı olmak üzere, (S, A, O,) ve ikincisi de böyledir; ve birincisi ayrıca **فَسُدَ**’ın mastarıdır, (O,) yahut birincisi **فَسُدَ**’ındır ve ikincisi **فَسَدَ**’ındır, (TA,) yahut birincisi basit bir isimdir ve ikincisi mastardır; (Msb;) O (bir şey, S, A, O) [ve o (bir adam)] kötü, fena, bozuk, sağlam olmayan, yanlış, haksız, uygunsuz, gayrimeşru, zalim, fâsık, ahlâksız, düşük, yahut dürüst olmayan idi, yahut oldu; faziletten yahut etkinlikten yoksun; bozulmuş, fesada uğramış, saptırılmış, zedelenmiş, berbat olmuş, zarar görmüş, zayıflamış, kötüleşmiş, lekelenmiş, yahut bulaşmış bir hâlde; düzensizlik yahut karışıklık hâlinde, yıkım, yok oluş, tükeniş, israf, yahut harap oluş hâlinde; (MA, KL, PS, &c.;) ve bunun gibi ↓ **استفسد**: (KL:) **صَلَحَ**’ın zıddı: (M, * L, K:) hâlinde [daha kötüye doğru] değişmiş oldu: ve bâtıl, hükümsüz, kuvvetsiz, yahut itibarsız oldu; yahut hiçliğe vardı, yahut helâk oldu; Kur’ân xxi. 22’deki örneğin, müfessirlerin çoğunun açıklamasına göre. (MF.)

2 **فَسَّدَ** 4’e bak, birinci cümle.

**فاسدهُ**
3 **فاسدهُ** ذ Onunla ihtilâfa düştü; onunla dostluk [yahut akrabalık] bağını kesti, kopardı, yahut bozdu. (L, **كشح** maddesinde.) Ve **فُلَانٌ يُفَاسِدُ رَهْطَهُ** [Falanca, kavmiyle, kabilesiyle, yahut yakın akrabasıyla dostluk yahut akrabalık bağlarını keser]. (A.)

**افسد**
4 **افسد** ذ, (S, M, O, L, Msb, K, &c.,) mastarı **اـفْسَادٌ** ve [yarı-mastar] **فَسَادٌ**; (L;) ve ↓ **فسّد**, (O, L, Msb, K,) mastarı **تَفْسِيدٌ**; (O, K;) O, yahut o şey, kötü, fena, bozuk, sağlam olmayan, yanlış, haksız, uygunsuz, gayrimeşru, zalim, fâsık, ahlâksız, düşük, yahut dürüst olmayan kıldı; faziletten yahut etkinlikten mahrum etti; bozdu, fesada uğrattı, saptırdı, zedeledi, berbat etti, zarar verdi, zayıflattı, kötüleştirdi, lekeledi, yahut bulaştırdı; [kötü, yanlış, yahut uygunsuz olarak teşkil etti, düzenledi, tertip etti, yahut niteledi;] düzensizleştirdi, yahut karıştırdı, [organizasyonunu bozdu,] yok etti, ortadan kaldırdı, tüketti, israf etti, yahut harap etti; (MA, KL, &c.;) **أصْلَحَ**’ın zıddı. (M, L, K.) Denir ki, **افسد المَالَ** [Malı kötü bir hâle soktu; onu zedeledi, zayıflattı, tüketti, yahut israf etti]. (L.) [Ve **افسد عَلَيْهِمْ** Onların hâlini, durumunu, işini, düzenini, tertibini, planını, yahut benzerini bozdu, saptırdı, yahut berbat etti; **أَمْرَهُمْ**, yahut benzeri, takdir edilerek. Ve **افسدهُ عَلَىَّ** Onu bozdu ve onu bana karşı hoşnutsuz kıldı.] Bir hadiste geçen **اـِفْسَادُ صَبِىٍّ**, emziren bir kadını hamile bırakarak çocuğa zarar vermek ve böylece sütünü bozmak demektir: bu fiil ayrıca **الغِيلَهُ** diye de adlandırılır. (L.) [Ve **افسد**’in **أَصْلَحَ**’ın zıddı olarak anlamı ayrıca şudur: kötü, fena, yahut bozuk bir tarzda davrandı; kötü davrandı, bozukça, yanlış, haksız, uygunsuz, gayrimeşru, zalimce, fâsıkça, yahut dürüst olmayan biçimde davrandı; yahut kötülük, yahut fesat yaptı; **اـِلَيْهِ** ona: ve düzensizlik, karışıklık, anlaşmazlık, ihtilâf, ayrılık, çekişme, yahut kavga çıkardı; yahut fesat yaptı; **بَيْنَ القَوْمِ** kavmin arasında, yahut içinde. (10’a da bak.)]

**تفاسدوا**
6 **تفاسدوا** ذ Birbirleriyle ihtilâfa düştüler; (M, L;) birbirleriyle akrabalık bağını, (M, L, K,) ve dostluk bağını, (L,) kestiler, kopardılar, yahut bozdular. (M, L, K.)

**انفسد**
7 **انفسد** ذ [**أَفْسَدَهُ**’nun yarı-meçhûlü olarak] câiz değildir, (S, L,) yahut işitilmemiştir. (K.)

**استفسد**
10 **استفسد** ذ **اِسْتَصْلَحَ**’ın zıddı. (S, O, L, K.) [Bundan dolayı, bir şeyi yahut adamı kötü, fena, bozuk, sağlam olmayan, yanlış, haksız, uygunsuz, gayrimeşru, zalim, fâsık, ahlâksız, düşük, yahut dürüst olmayan; &c. olarak gördü, yahut öyle saydı: 1’e bak. ― -b2- Ve] kötü, fena, bozuk, &c. olmasını istedi, yahut arzuladı. (KL.) ― -b3- [Ve kötü, fena, bozuk, &c. kılmayı aradı. ― -b4- Ve bundan dolayı, hoşnutsuz yahut isyankâr kılacak bir tarzda muamele etti.] Denir ki, **الأَمِيرُ يَسْتَفْسِدُ رَعِيَّتَهُ** [Emîr yahut vali, tebaasına onları hoşnutsuz yahut isyankâr kılacak bir tarzda muamele eder]. (A.) Ve **استفسدالسُّلْطَانُ قَائِدَهُ** Sultan, ona karşı kötü davranışıyla ordusunun kumandanını isyana kışkırttı. (L.) ― -b5- [Ve kötü, fena, yahut bozuk bir tarzda davranmayı aradı; kötü davranmayı, &c., aradı.] Denir ki, **استفسد فُلَانٌ اـِلَى فُلَانٍ** [Falanca, falancaya karşı kötü, fena, yahut bozuk bir tarzda davranmayı, yahut kötü davranmayı, &c., aradı]. (M.) ― -b6- [Ve ihtilâfı, yahut ayrılığı aradı. ― -b7- Ve o (bir olay) kötü, yahut fena bir tarzda vuku buldu.] ― -b8- 1’e de bak.

**فَسَادٌ**
**فَسَادٌ** ذ 1’in mastarıdır: (S, M, A, &c.:) yahut basit bir isimdir: (Msb:) [isim olarak şu mânâda:] Kötülük, fenalık, bozukluk, sağlam olmama, yanlışlık, haksızlık, uygunsuzluk, gayrimeşruluk, zulüm, fısk, ahlâksızlık, düşüklük, yahut dürüst olmama; faziletten yahut etkinlikten yoksun olma hâli; bozulmuş, fesada uğramış, saptırılmış, zedelenmiş, berbat olmuş, kötüleşmiş, yahut lekelenmiş bir hâl; düzensizlik yahut karışıklık hâli, yahut yıkım, yok oluş, tükeniş, israf, yahut harap oluş hâli: (MA, KL, PS, &c.:) **صَلَاحٌ**’ın zıddı. (Lth, M, Msb.) Ve ayrıca [çoğu kez yarı-mastar olarak] **اـِفْسَادٌ** ile eşanlamlıdır [kötü, fena, bozuk, &c. kılma mânâsında: (4’e bak:) ve daha çok, kötü davranma, bozukça davranma, yanlış, haksız, uygunsuz, gayrimeşru, zalimce, fâsıkça, yahut dürüst olmayan biçimde davranma; kötülük yahut fesat yapma; ve düzensizlik, karışıklık, anlaşmazlık, ihtilâf, ayrılık, çekişme, yahut kavga çıkarmak]: (L:) ve [özellikle] malı haksız yere almak. (O, K.) [Bundan dolayı,] **حَرْبُ الفَسَادِ** [fesat savaşı]: طَىِّء kabilesinden **بَنُوشك** [ki bu son kelime görünüşe göre **شِبْكٍ** yerine yanlış yazımdır] ile **غَوْث** [arasındaki] bir savaş böyle adlandırılmıştır: böyle adlandırılmıştır; çünkü bir taraf, diğer tarafın kulaklarıyla sandallarını yamamış, ve bir taraf, diğer tarafın kafataslarından şarap içmiştir. (MF.) ― -b2- Ayrıca kuraklık, kısırlık, kıtlık, yahut hayrın azlığı: (M, L, K:) Kur’ân’da [xxx. 40], **ظَهَرَ الْفَسَادُ فِى البَرِّ وَ الْبَحْرِ** yani Kuraklık, &c., karada ve nehirler üzerindeki şehirlerde ortaya çıktı; (M, L, TA;) Zj’ye göre; (M;) yahut Ez-Zejjâcî’ye göre. (L, TA.)

**فَسِيدٌ**
**فَسِيدٌ** ذ: bir sonraki paragrafa bak.

**فَاسِدٌ**
**فَاسِدٌ** ذ, (S, M, A, O, L, Msb, K, &c.,) **فَسَدَ**’ın ism-i fâilidir; (S, M, A, &c.;) ve ↓ **فَسِيدٌ**, (S, M, O, L, K,) **فَسُدَ**’ın ism-i fâilidir; (S, O;) Kötü, fena, bozuk, sağlam olmayan, yanlış, haksız, uygunsuz, gayrimeşru, zalim, fâsık, ahlâksız, düşük, yahut dürüst olmayan; faziletten yahut etkinlikten yoksun; bozulmuş, fesada uğramış, saptırılmış, zedelenmiş, berbat olmuş, zarar görmüş, zayıflamış, kötüleşmiş, lekelenmiş, yahut bulaşmış bir hâlde; düzensizlik yahut karışıklık hâlinde, yıkım, yok oluş, tükeniş, israf, yahut harap oluş hâlinde: (MA, KL, PS, &c.: [S ve M &c.’de işaret edildiği üzere **صَالِحٌ** ve **صَلِيحٌ**’in zıddı:]) çoğulu (birincinin, S, O, Msb, [genel kıyastan saparak; ve ikincinin de buna uygun olarak,]) **فَسْدَى**, (S, M, O, Msb, K,) bir kavme uygulanır, (S, M, O,) tıpkı **سَاقِطٌ** ve **سَقْطَى** dedikleri gibi; (S, O;) çoğul, **هَلْكَى** ile aynı vezinde yapılmıştır; çünkü bu iki kelime mânâca birbirine yakındır. (Sb, M.)

**أَفْسَدُ**
**أَفْسَدُ** ذ **الفَسَادُ**’dan [ism-i tafdîl olan bir isim]dir; şu darb-ı meselde olduğu gibi, **أَفْسَدُ مِنْ بَيْضَةِ البَلَدِ** yani [daha bozuk, yahut sağlam olmayan, &c.,] devekuşunun çölde bırakıp geri dönmediği yumurtadan daha bozuk; bunun sonucunda o bozulur, yahut sağlam olmaz, &c.: ve kıyas dışı olarak, **الاـِفْسَادُ**’dan; şu darb-ı meselde olduğu gibi, **أَفْسَدَ مِنَ الجَرَادِ** [yani çekirgelerden daha çok bozan, yahut berbat eden, &c.], çünkü o ağaçları ve otları soyar; ve diğer darb-ı mesellerde olduğu gibi. (Meyd.)

**مَفْسَدَةٌ**
**مَفْسَدَةٌ** ذ **فَسَاد**’ın [yani kötülüğün, fenalığın, bozukluğun, sağlam olmamanın, &c.; yahut kötü, fena, bozuk, &c. kılmanın] sebebi, vasıtası, yahut vesilesi; (M, A;) **مَصْلَحَةٌ**’nin zıddı: (S, O, Msb, K:) çoğulu **مَفَاسِدُ**. (A, Msb.) Denir ki, **هٰذَا الأَمْرِ مَفْسَدَةٌ لِكَذَا** [Bu iş yahut olay, şu şeye kötülüğün, &c., sebebidir]. (M.) Ve **هُمْ مِنْ أَهْلِ المَفَاسِدِ لَا المَصَالِحِ** [Onlar, hayra sebep olan işleri değil, şerre sebep olan işleri yapan kimselerdendir]. (A.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَسَُدَ
فَسَُدَ I ,  U ( n. ac. فَسَاْد 22 ,  فُسُوْد 27 ),
a.  Was spoilt, bad; was injured, damaged, impaired; was evil, corrupt; was wrong, improper; was disorganized, disordered; was destroyed; was annulled, became void.

فَسَّدَ
فَسَّدَ II ,
a.  see IV (a) .

فَاْسَدَ
فَاْسَدَ III ,
a.  Became at variance with, cast off.

أَفْسَدَ
أَفْسَدَ IV ,
a.  Spoilt, injured, damaged, impaired; corrupted, depraved, demoralize; disordered; destroyed, ruined; annulled, nullified.

b.  [ Bain or Fī ], Made mischief, stirred up stife, discord amongst.

c.  [ acc. &  'Ala ], Raised, made to revolt against, rendered disaffected to.

d.  [ 'Ala ], Plotted, intrigued, caballed against; defamed, maligned.

تَفَاْسَدَ
تَفَاْسَدَ VI ,
a.  Were at variance, on bad terms; fell out, became estranged.

اِنْفَسَدَ
اِنْفَسَدَ VII
a.  [ coll. ],  see I .

اِسْتَفْسَدَ
اِسْتَفْسَدَ X ,
a.  see I .

b.  [ Fī ],  see IV (b) .

c.  Disliked, disapproved of; regarded as bad, vicious &c.

d.  Rendered disaffected, provoked to rebellion.

فَسَد
فَسَد 4
a.  [ coll. ], Mischief; mischiefmaking.

فَسَدِيّ
فَسَدِيّ 4yi
a.  [ coll. ], Spy, informer; eaves-dropper.

مَفْسَدَة
مَفْسَدَة 17t , ( pl. مَفَاْسِدُ 44 ),
a.  Cause of evil, of injury &c.

فَاْسِد
فَاْسِد 21 , ( pl. فَسْدَى 1ya ),
a.  Bad; damaged, impaired; corrupt, depraved, vicious; wrong, unjust, unrighteous; dishonest.

b.  Demoralized, disorganized.

c.  Invalid, null; worthless.

فَسَاْد
فَسَاْد 22 ,
a.  Badness, corruptness, corruption; depravity, viciousness.

b.  Wrong, injustice, oppression.

c.  Injury, damage, hurt; spoliation; waste; depredation. ravages.

d.  Discord, dissension, disagreement, disturbance, variance, strife; mischief.

e.  Drought; dearth, scarcity.

فَسِيْد
فَسِيْد 25 ,
a.  see 21 .

أَفْسَدَ
N. Ag. أَفْسَدَ IV ,
a.  Spoiling, corrupting.

b.  see 4yi .

أَفْسَدَ
N. Ac. أَفْسَدَ IV ,
a.  Sedition; mischief.

##### Türkçe

**فَسَُدَ**
**فَسَُدَ** I , U ( n. ac. **فَسَاْد** 22 , **فُسُوْد** 27 ),
a. Bozulmuştu, kötüydü; yaralanmıştı, zarar görmüştü, hasar görmüştü, zedelenmişti; kötüydü, bozuktu; yanlış idi, uygun değildi; düzensizleşmişti, intizamsızlaşmıştı; yok edilmişti; iptal edilmişti, bâtıl oldu.

**فَسَّدَ**
**فَسَّدَ** II ,
a. IV (a)’ya bak.

**فَاْسَدَ**
**فَاْسَدَ** III ,
a. İle ihtilafa düştü, terk etti.

**أَفْسَدَ**
**أَفْسَدَ** IV ,
a. Bozdu, yaraladı, zarar verdi, hasar verdi, zedeledi; bozdu, ifsat etti, ahlâkını bozdu; düzensizleştirdi; yok etti, harap etti; iptal etti, hükümsüz kıldı.

b. [ Bain or Fī ], fesat çıkardı, çekişme, anlaşmazlık aralarına soktu.

c. [ acc. & 'Ala ], (birini) aleyhine ayaklandırdı, aleyhine isyana sevk etti, ona karşı hoşnutsuz kıldı.

d. [ 'Ala ], aleyhine tuzak kurdu, entrika çevirdi, hizipleşti; karaladı, kötüledi.

**تَفَاْسَدَ**
**تَفَاْسَدَ** VI ,
a. İhtilaf ettiler, kötü ilişkide oldular; bozuştular, yabancılaştılar.

**اِنْفَسَدَ**
**اِنْفَسَدَ** VII
a. [ coll. ], I’e bak.

**اِسْتَفْسَدَ**
**اِسْتَفْسَدَ** X ,
a. I’e bak.

b. [ Fī ], IV (b)’ye bak.

c. Hoşlanmadı, uygun görmedi; kötü, fena vb. saydı.

d. Hoşnutsuz kıldı, isyana kışkırttı.

**فَسَد**
**فَسَد** 4
a. [ coll. ], fesat; fesatçılık.

**فَسَدِيّ**
**فَسَدِيّ** 4yi
a. [ coll. ], casus, muhbir; kulak misafiri olan.

**مَفْسَدَة**
**مَفْسَدَة** 17t , ( pl. **مَفَاْسِدُ** 44 ),
a. Kötülüğün, zararın vb. sebebi.

**فَاْسِد**
**فَاْسِد** 21 , ( pl. **فَسْدَى** 1ya ),
a. Kötü; zarar görmüş, zedelenmiş; bozuk, ahlâksız, kötü huylu; yanlış, haksız, doğru olmayan; dürüst olmayan.

b. Ahlâkı bozulmuş, düzensizleşmiş.

c. Geçersiz, bâtıl; değersiz.

**فَسَاْد**
**فَسَاْد** 22 ,
a. Kötülük, bozukluk, bozulma; ahlâksızlık, kötü huyluluk.

b. Yanlış, haksızlık, zulüm.

c. Zarar, hasar, incinme; yağma; israf; talan; tahribat.

d. Anlaşmazlık, ayrılık, uyuşmazlık, karışıklık, ihtilaf, çekişme; fesat.

e. Kuraklık; kıtlık, azlık.

**فَسِيْد**
**فَسِيْد** 25 ,
a. 21’e bak.

**أَفْسَدَ**
N. Ag. **أَفْسَدَ** IV ,
a. Bozma, ifsat etme.

b. 4yi’ye bak.

**أَفْسَدَ**
N. Ac. **أَفْسَدَ** IV ,
a. Fitne; fesat.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

فسد
فَسَدَ - يَفْسُدُ - فَسَاد - أفْسَدَ - يُفْسِدُ - مُفْسِد
فَسَدَ - يَفْسُدُ + الكائن أو الشيء: ضد " صَلَح - يَصْلحُ ": يتغير في خلقه (البناء) أو أمره (العمل والوظيفة) نحو الأسوأ: يخرج عن الأمر الذي رُسِم له مسبقاً، والذي هو الأفضل لبقائه واستمرار مكوناته وعمله: يكون عمله لا يوافق ولا ينسجم مع خلقه وبنائه وتكوينه الذي رُسِم له، أو يكون بناؤه وتركيبه وخلقه لا يتناسب ولا يوافق العمل الذي بُني وخُلِق من أجله
فَسَاد: على وزن " فـَعال" اسم فعل مبالغة  من " فَسَدَ - يَفْسُد ": وهو كذلك ما يكون بوقوع فعل الفساد من أذى وضر وتغير
أَفْسَدَ - يُفْسِدُ: على وزن " أفعل " من " فَسَدَ - يَفْسُد ": جعله " يَفْسُد ": جعل الآخر أو الأشياء الأخرى " تَفْسُدُ ": أي تخرج عن الخلق أو الأمر الذي رُسِم لها مسبقاً، والذي هو الأفضل لبقائها واستمرار مكوناتها وعملها
مُفْسِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " أَفْسَدَ -  يُفْسِدُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " المرض الجسمي أو النفسي وتغير بنية ووظيفة الشيء أو الكائن نحو الضعف والسوء"، وهي:
سَنِهَ - يَسْنَهُ، أَسِنَ - يَأْسِنُ (أَسَنَ - يَأْسُنُ)، سَقِمَ - يَسْقَمُ (سَقُمَ - يَسْقُمُ) (سَقِمَ - يَسْقُمُ)، مَرِضَ - يَمْرَضُ، فَسَدَ - يَفْسُدُ، قَرِحَ - يَقْرَحُ (قَرَحَ - يَقْرَحُ)

فَسَدَ - يَفْسُد - فَساد
فساد السماوات والأرض لو اتبع الحق الهوى وليس أحكام الله من ذكرهم	﴿لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا فسبحان الله رب العرش عما يصفون(22)﴾ الأتبياء ﴿ولو اتبع الحق أهواءهم لفسدت السماوات والأرض ومن فيهن بل أتيناهم بذكرهم فهم عن ذكرهم معرضون(71)﴾ المؤمنون ﴿فهزموهم بإذن الله وقتل داوود جالوت وآتاه الله الملك والحكمة وعلمه مما يشاء ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لفسدت الأرض ولكن الله ذو فضل على العالمين(251)﴾ البقرة
الفساد
ويسعون في الأرض فسادا    ﴿إنما جزاء الذين يحاربون الله ورسوله ويسعون في الأرض فسادا أن يقتلوا أو يصلبوا أو تقطع أيديهم وأرجلهم من خلاف أو ينفوا من الأرض ذلك لهم خزي في الدنيا ولهم في الآخرة عذاب عظيم(33)﴾ المائدة ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين (64)﴾ المائدة
الفساد في الأرض	﴿فلولا كان من القرون من قبلكم أولوا بقية ينهون عن الفساد في الأرض إلا قليلا ممن أنجينا منهم واتبع الذين ظلموا ما أترفوا فيه وكانوا مجرمين(116)﴾ هود ﴿من أجل ذلك كتبنا على بني إسرائيل أنه من قتل نفسا بغير نفس أو فساد في الأرض فكأنما قتل الناس جميعا ومن أحياها فكأنما أحيا الناس جميعا ولقد جاءتهم رسلنا بالبينات ثم إن كثيرا منهم بعد ذلك في الأرض لمسرفون(32)﴾ المائدة
 	﴿وفرعون ذي الأوتاد(10)الذين طغوا في البلاد(11) فأكثروا فيها الفساد(12)﴾ الفجر ﴿وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)﴾ غافر
 	﴿والذين كفروا بعضهم أولياء بعض إلا تفعلوه تكن فتنة في الأرض وفساد كبير (73)﴾ الأنفال ﴿تلك الدار الآخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الأرض ولا فساداوالعاقبة للمتقين (83)﴾ القصص
أفسد -  يُفْسِد - مُفْسِد :
باقي الآيات : جاءت تحت هذا الجذر اللغوي
- الصور
قانون الحساب
الفساد
الخليفة يفسد ويسفك الدماء والله يعلم ذلك   - الله يعلم المفسد من المصلح - الله يعلم المفسدين      	﴿وإذ قال ربك للملائكة إني جاعل في الأرض خليفة قالوا أتجعل فيها من يفسد فيها ويسفك الدماء ونحن نسبح بحمدك ونقدس لك قال إني أعلم ما لا تعلمون(30)﴾ البقرة ﴿في الدنيا والآخرة ويسألونك عن اليتامى قل إصلاح لهم خير وإن تخالطوهم فإخوانكم والله يعلم المفسد من المصلح ولو شاء الله لأعنتكم إن الله عزيز حكيم(220)﴾ البقرة ﴿فإن تولوا فإن الله عليم بالمفسدين(63)﴾ آل عمران ﴿ومنهم من يؤمن به ومنهم من لا يؤمن به وربك أعلم بالمفسدين(40)﴾ يوسن ﴿فهزموهم بإذن الله وقتل داوود جالوت وآتاه الله الملك والحكمة وعلمه مما يشاء ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لفسدت الأرض ولكن الله ذو فضل على العالمين(251)﴾ البقرة
الله لا يحب المفسدين	﴿وإذا تولى سعى في الأرض ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل والله لا يحب الفساد (205)﴾ البقرة ﴿وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخرة ولا تنس نصيبك من الدنيا وأحسن كما أحسن الله إليك ولا تبغ الفساد في الأرض إن الله لا يحب المفسدين(77)﴾ القصص ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)﴾ المائدة
أشكال الفساد في الأرض
ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه يقطعون ما أمر الله به أن يوصل     يوقدون نار الحروب   الفساد بالعلو في الأرض :     - العلو على سكان البلد المحكوم   - الفساد بالقتل وسفك الدماء وإهلاك الحرث والنسل     - العلو على الجوار   - العلو على القرى البعيدة الفساد بقطع الرحم الفساد بالظلم بعدم الاتعاظ بآيات الله         الفساد بعدم عبادة الله ورحاء اليوم الآخر     والفساد بالكيل والميزان وبخس الناس أشياءهم       الفساد بالسرقة الفساد بالترف غير المبرر بالبناء والسرف     الفساد بالصد عن سبيل الله     الفساد بالفاحشة واللواط والجهر بها     الفساد بعدم قبول القسمة من الرزق الفساد بعدم ابتغاء الدار الآخرة  بالرزق الفساد بالقتل والمحاربة         الفساد يتولي المؤمنين للكافرين فساد الآرض بعد إصلاحها   فساد البيئة     فساد السماوات والأرض لو اتبع الحق الهوى الفساد بسوء الرأي بدون انتباه والظن أنهم مصلحون - المنافقين - الطغاة	﴿والذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل ويفسدون في الأرض أولئك لهم اللعنة ولهم سوء الدار(25)﴾ الرعد ﴿الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل ويفسدون في الأرض أولئك هم الخاسرون(27)﴾ البقرة ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)﴾ المائدة ﴿تلك الدار الآخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الأرض ولا فساداوالعاقبة للمتقين (83)﴾ القصص ﴿وقضينا إلى بني إسرائيل في الكتاب لتفسدن في الأرض مرتين ولتعلن علوا كبيرا (4)﴾ الإسراء ﴿إن فرعون علا في الأرض وجعل أهلها شيعا يستضعف طائفة منهم يذبح أبناءهم ويستحي نساءهم إنه كان من المفسدين(4)﴾ القصص ﴿وفرعون ذي الأوتاد(10)الذين طغوا في البلاد(11) فأكثروا فيها الفساد(12)﴾ الفجر ﴿وإذ قال ربك للملائكة إني جاعل في الأرض خليفة قالوا أتجعل فيها من يفسد فيها ويسفك الدماء ونحن نسبح بحمدك ونقدس لك قال إني أعلم ما لا تعلمون(30)﴾ البقرة { في الدنيا والآخرة ويسألونك عن اليتامى قل إصلاح لهم خير وإن تخالطوهم فإخوانكم ﴿وإذا تولى سعى في الأرض ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل والله لا يحب الفساد (205)﴾ البقرة ﴿قالوا ياذا القرنين إن يأجوج ومأجوج مفسدون في الأرض فهل نجعل لك خرجا على أن تجعل بيننا وبينهم سدا (94)﴾ الكهف ﴿قالت إن الملوك إذا دخلوا قرية أفسدوها وجعلوا أعزة أهلها أذلة وكذلك يفعلون(34)﴾ النمل ﴿فهل عسيتم إن توليتم أن تفسدوا في الأرض وتقطعوا أرحامكم(22)﴾ محمد ﴿ثم بعثنا من بعدهم موسى بآياتنا إلى فرعون وملئه فظلموا بها فانظر كيف كان عاقبة المفسدين(103)﴾ الأعراف ﴿فلما ألقوا قال موسى ما جئتم به السحر إن الله سيبطله إن الله لا يصلح عمل المفسدين (81)﴾ يونس ﴿وجحدوا بها واستيقنتها أنفسهم ظلما وعلوا فانظر كيف كان عاقبة المفسدين(14)﴾ النمل ﴿ومنهم من يؤمن به ومنهم من لا يؤمن به وربك أعلم بالمفسدين(40)﴾ يوسن ﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا فقال ياقوم اعبدوا الله وارجوا اليوم الآخر ولا تعثوا في الأرض مفسدين(36)﴾ العمكبوت ﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم فأوفوا الكيل والميزان ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها ذلكم خير لكم إن كنتم مؤمنين(85)﴾ الأعراف ﴿وياقوم أوفوا المكيال والميزان بالقسط ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تعثوا في الأرض مفسدين (85)﴾ هود ﴿ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تعثوا في الأرض مفسدين(183)﴾ الشعراء ﴿قالوا تالله لقد علمتم ما جئنا لنفسد في الأرض وما كنا سارقين(73)﴾ يوسف ﴿واذكروا إذ جعلكم خلفاء من بعد عاد وبوأكم في الأرض تتخذون من سهولها قصورا وتنحتون الجبال بيوتا فاذكروا آلاء الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(74)﴾ الأعراف ﴿وتنحتون من الجبال بيوتا فارهين(149)فاتقوا الله وأطيعوني(150)ولا تطيعوا أمر المسرفين(151) الذين يفسدون في الأرض ولا يصلحون(152)﴾ الشعراء ﴿ولا تقعدوا بكل صراط توعدون وتصدون عن سبيل الله من آمن به وتبغونها عوجا واذكروا إذ كنتم قليلا فكثركم وانظروا كيف كان عاقبة المفسدين(86)﴾ الأعراف ﴿الذين كفروا وصدوا عن سبيل الله زدناهم عذابا فوق العذاب بما كانوا يفسدون(88)﴾ النحل ﴿أئنكم لتأتون الرجال وتقطعون السبيل وتأتون في ناديكم المنكر فما كان جواب قومه إلا أن قالوا ائتنا بعذاب الله إن كنت من الصادقين(29) قال رب انصرني على القوم المفسدين (30)﴾ العنكبوت ﴿وإذ استسقى موسى لقومه فقلنا اضرب بعصاك الحجر فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم كلوا واشربوا من رزق الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(60)﴾ البقرة ﴿وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخرة ولا تنس نصيبك من الدنيا وأحسن كما أحسن الله إليك ولا تبغ الفساد في الأرض إن الله لا يحب المفسدين(77)﴾ القصص ﴿من أجل ذلك كتبنا على بني إسرائيل أنه من قتل نفسا بغير نفس أو فساد في الأرض فكأنما قتل الناس جميعا ومن أحياها فكأنما أحيا الناس جميعا ولقد جاءتهم رسلنا بالبينات ثم إن كثيرا منهم بعد ذلك في الأرض لمسرفون(32)﴾ المائدة ﴿إنما جزاء الذين يحاربون الله ورسوله ويسعون في الأرض فسادا أن يقتلوا أو يصلبوا أو تقطع أيديهم وأرجلهم من خلاف أو ينفوا من الأرضذلك لهم خزي في الدنيا ولهم في الآخرة عذاب عظيم(33)﴾ المائدة ﴿والذين كفروا بعضهم أولياء بعض إلا تفعلوه تكن فتنة في الأرض وفساد كبير(73)﴾ الأنفال ﴿ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها وادعوه خوفا وطمعا إن رحمة الله قريب من المحسنين(56)﴾ الأعراف ﴿وكان في المدينة تسعة رهط يفسدون في الأرض ولا يصلحون(48)﴾ النمل ﴿ظهر الفساد في البر والبحر بما كسبت أيدي الناس ليذيقهم بعض الذي عملوا لعلهم يرجعون (41)﴾ الروم ﴿لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا فسبحان الله رب العرش عما يصفون(22)﴾ الأتبياء ﴿ولو اتبع الحق أهواءهم لفسدت السماوات والأرض ومن فيهن بل أتيناهم بذكرهم فهم عن ذكرهم معرضون(71)﴾ المؤمنون ﴿وإذا قيل لهم لا تفسدوا في الأرض قالوا إنما نحن مصلحون(11)﴾ البفرة ﴿ألا إنهم هم المفسدون ولكن لا يشعرون (12)﴾  البقرة ﴿وقال الملأ من قوم فرعون أتذر موسى وقومه ليفسدوا في الأرض ويذرك وآلهتك قال سنقتل أبناءهم ونستحي نساءهم وإنا فوقهم قاهرون(127)﴾ الأعراف ﴿وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)﴾ غافر
الأمر بالنهي عن الفساد واتباع سبيل المفسدين	﴿وواعدنا موسى ثلاثين ليلة وأتممناها بعشر فتم ميقات ربه أربعين ليلة وقال موسى لأخيه هارون اخلفني في قومي وأصلح ولا تتبع سبيل المفسدين(142)﴾ الأغراف ﴿فلولا كان من القرون من قبلكم أولوا بقية ينهون عن الفساد في الأرض إلا قليلا ممن أنجينا منهم واتبع الذين ظلموا ما أترفوا فيه وكانوا مجرمين(116)﴾ هود
عقوبة المفسدين	﴿أم نجعل الذين آمنوا وعملوا الصالحات كالمفسدين في الأرض أم نجعل المتقين كالفجار (28)﴾ ص ﴿الذين كفروا وصدوا عن سبيل الله زدناهم عذابا فوق العذاب بما كانوا يفسدون(88)﴾ النحل ﴿تلك الدار الآخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الأرض ولا فساداوالعاقبة للمتقين (83)﴾ القصص ﴿أالآن وقد عصيت قبل وكنت من المفسدين(91)﴾ يونس

دراسة موضوعية
الفساد في الأرض : هو العمل بعكس الشريعة ، فالشريعة هي الأمر الذي رسم للناس ليسيروا وفقه وهو الأفضل لاستمرار حياتهم وعملهم وبقائهم
فكل من يعمل على منع قيام حكم الشريعة فهو ساع إلى الفساد ومفسد ، وكل من يخالف أوامر الشريعة فهو مفسد
ولذلك يقسم بحث الفساد إلى قسمين
الأول الإفساد بمنع قيام حكم الشريعة والثاني الإفساد بمخالفة أوامر الشريعة
أولاً - الإفساد بمنع قيام حكم الشريعة
1 - مقدمة بحث الشريعة : إقامة حكم الشريعة
(1) مفهوم الشريعة : هي حكم الله ورسوله
على شريعة من الأمر - بينات من الأمر - شرع لكم من الدين ( الشرع والدين واحد لكل الأنبياء) - دين الإسلام هو دين كل الأنبياء - الشريعة هي الوصايا العشر ( هنا تنقل كشاهد الشريعة من التوراة والإنجيل )
(2) الأمر بوجوب تحكيم الشريعة وقيام حكم الشريعة
فساد السماوات والأرض لو اتبع الحق الهوى وليس أحكام الله من ذكرهم	﴿لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا فسبحان الله رب العرش عما يصفون(22)﴾ الأتبياء ﴿ولو اتبع الحق أهواءهم لفسدت السماوات والأرض ومن فيهن بل أتيناهم بذكرهم فهم عن ذكرهم معرضون(71)﴾ المؤمنون
(3) مصادر أحكام الشريعة :
الحكم بكتاب الله - اتبع ما يوحى إليك من ربك - طاعة الله والرسول - اتباع الرسول - إذا قضى الله ورسوله أمراً  أن يكون لهم الخيرة - طاعة أولي الأمر الذين يحكمون بالشريعة
(4) منع قيام حكم الشريعة
هو ما سماه القرآن : محاربة الله ورسوله والسعي في الأرض فساداً
محاربة الله ورسوله أي محاربة من يقوم على تحكيم أوامرهما وأحكامهما
يحاربون الله ورسوله ويسعون في الأرض فسادا   كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا﴿إنما جزاء الذين يحاربون الله ورسوله ويسعون في الأرض فسادا أن يقتلوا أو يصلبوا أو تقطع أيديهم وأرجلهم من خلاف أو ينفوا من الأرض ذلك لهم خزي في الدنيا ولهم في الآخرة عذاب عظيم(33)﴾ المائدة ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين (64)﴾ المائدة
الفساد بالصد عن سبيل الله أي بالصد عن اتباع أحكام الله
الفساد بالصد عن سبيل الله  ﴿ولا تقعدوا بكل صراط توعدون وتصدون عن سبيل الله من آمن به وتبغونها عوجا واذكروا إذ كنتم قليلا فكثركموانظروا كيف كان عاقبة المفسدين(86)﴾ الأعراف ﴿الذين كفروا وصدوا عن سبيل الله زدناهم عذابا فوق العذاب بما كانوا يفسدون (88)﴾ النحل
(5) الطريق لتحكيم الشريعة وقيام حكم الشريعة :
1 - الدعوة إلى الله :
 ﴿فلولا كان من القرون من قبلكم أولوا بقية ينهون عن الفساد في الأرض إلا قليلا ممن أنجينا منهم واتبع الذين ظلموا ما أترفوا فيه وكانوا مجرمين(116)﴾ هود
2 - تحديد أنصار الشريعة من أعداء الشريعة :
أعداء الشريعة : الذين يريدون العلو في الأرض من الكافرين - المشركين -  أهل الكتاب من اليهود والنصارى - المنافقين - المرتدين - الخونة
شعوب تعتقد بنفسها الفوقية كبني إسرائيل ويأجوج ومأجوج﴿وقضينا إلى بني إسرائيل في الكتاب لتفسدن في الأرض مرتين ولتعلن علوا كبيرا (4)﴾ الإسراء ﴿قالوا ياذا القرنين إن يأجوج ومأجوج مفسدون في الأرض فهل نجعل لك خرجا على أن تجعل بيننا وبينهم سدا (94)﴾ الكهف
الملوك الطغاة  	﴿قالت إن الملوك إذا دخلوا قرية أفسدوها وجعلوا أعزة أهلها أذلة وكذلك يفعلون (34)﴾ النمل
كمثل فرعون من الطغاة	﴿إن فرعون علا في الأرض وجعل أهلها شيعا يستضعف طائفة منهم يذبح أبناءهم ويستحي نساءهم إنه كان من المفسدين(4)﴾ القصص ﴿وجاوزنا ببني إسرائيل البحر فأتبعهم فرعون وجنوده بغيا وعدوا حتى إذا أدركه الغرق قال آمنت أنه لا إله إلا الذي آمنت به بنو إسرائيل وأنا من المسلمين(90) أالآن وقد عصيت قبل وكنت من المفسدين (91)﴾ يونس ﴿وفرعون ذي الأوتاد(10)الذين طغوا في البلاد(11) فأكثروا فيها الفساد(12)﴾ الفجر
الطغاة الدجالون والكذابون الفساد بسوء الرأي والظن أنهم مصلحون : المنافقين	﴿وقال الملأ من قوم فرعون أتذر موسى وقومه ليفسدوا في الأرض ويذرك وآلهتك قال سنقتل أبناءهم ونستحي نساءهم وإنا فوقهم قاهرون(127)﴾ الأعراف ﴿وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)﴾ غافر
المفسدون الدجالون والكذابون والمنافقون الفساد بسوء الرأي والظن أنهم مصلحون : المنافقين	﴿وإذا قيل لهم لا تفسدوا في الأرض قالوا إنما نحن مصلحون(11)﴾ البفرة ﴿ألا إنهم هم المفسدون ولكن لا يشعرون (12)﴾  البقرة
أنصار الشريعة : أنصار الله ( الحواريون)
للذين لا يريدون علوا في الأرض ولا فسادا﴿تلك الدار الآخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الأرض ولا فسادا والعاقبة للمتقين (83)﴾ القصص
3 - عدم تولي أعداء الشريعة : البراءة - عدم تولي اليهود والنصارى - موالاتهم نفاق - موالاتهم خيانة - موالاة بطانة منهم خيانة - عدم موالاة أعداء الله - العداوة والبغضاء لأعداء الله - كشف الخونة - لا تطع الكافرين والمنافقين ودع أذاهم - تحديد المنافقين - جاهد الكفار والمنافقين - لا تطع المكذبين - لا تطع منهم آثماً أو كفوراً - فتنوا المؤمنين والمؤمنات - فاسق بنبأ فتبينوا - لا أعبد ما تعبدون -
الفساد بتولي المؤمنين للكافرين﴿والذين كفروا بعضهم أولياء بعض إلا تفعلوه تكن فتنة في الأرض وفساد كبير (73)﴾ الأنفال
4 - الهجرة في سبيل الله : امتحان المهاجرات
5 - الملك والحكم والطاعة : البيعة -  السمع والطاعة لله والرسول
 ﴿وواعدنا موسى ثلاثين ليلة وأتممناها بعشر فتم ميقات ربه أربعين ليلة وقال موسى لأخيه هارون اخلفني في قومي وأصلح ولا تتبع سبيل المفسدين (142)﴾ الأعراف
6 - أعدوا لهم ما استطعتم من قوة : التعاون على البر والتقوى لا الإثم والعدوان -الاعتصام بحبل الله - طائفتان من المؤمنين اقتتلوا فأصلحوا - تقطعوا أمرهم زبراً كل حزب بما لديهم فرحون - الإنفاق والتبرع للقتال في سبيل الله -
7 - القتال في سبيل الله : ( في سبيل قيام حكم الله ) :
القتال ضرورة لمنع سيطرة الفساد﴿فهزموهم بإذن الله وقتل داوود جالوت وآتاه الله الملك والحكمة وعلمه مما يشاء ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لفسدت الأرض ولكن الله ذو فضل على العالمين(251)﴾ البقرة
8 - نظام الحكم بعد استتباب الأمر للشريعة
أمة يدعون إلى الخير - يأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر
 ﴿فلولا كان من القرون من قبلكم أولوا بقية ينهون عن الفساد في الأرض إلا قليلا ممن أنجينا منهم واتبع الذين ظلموا ما أترفوا فيه وكانوا مجرمين(116)﴾ هود
2 - تفاصيل الشريعة وهي  الوصايا العشر
أولاً - اعبدوا الله لا تشركوا به شيئاً
ثانياً - بالوالدين إحسانا : العائلة والأسرة
ثالثاً - وأت ذا القربى حقه : التكافل الاجتماعي - الضمان الاجتماعي - الاشتراكية
رابعاً - ولا تجعل يدك مغلولة - حفظ الثروات ، ومنع تجميع الأموال في فئة
خامساً - ولا تقتلوا أولادكم من إملاق : حماية الطفولة والأمومة ومكافحة الفقر .
سادساً - ولا تقربوا الزنى : الأمن الجنسي
سابعاً - ولا تقتلوا النفس التي حرم الله إلا بالحق : الأمن الجسدي
ثامناً -  ولا تأكلوا مال اليتيم - وأوفوا الكيل والميزان : نظام الحقوق المالية والأعمال
تاسعاً - وبعهد الله أوفوا : الشهادات والعقود والمواثيق والاتفاقيات
عاشراً - ولا تقف ما ليس لك به علم ولا تمش في الأرض مرحاً (التربية والأخلاق)
أشكال الفساد في الأرض
أولاً - اعبدوا الله لا تشركوا به شيئاً
عدم الإيمان بالله والكتاب﴿فمن حاجك فيه من بعد ما جاءك من العلم فقل تعالوا ندع أبناءنا وأبناءكم ونساءنا ونساءكم وأنفسنا وأنفسكم ثم نبتهل فنجعل لعنة الله على الكاذبين(61)إن هذا لهو القصص الحق وما من إله إلا الله وإن الله لهو العزيز الحكيم(62) فإن تولوا فإن الله عليم بالمفسدين(63)﴾ آل عمران ﴿ومنهم من يؤمن به ومنهم من لا يؤمن به وربك أعلم بالمفسدين (40)﴾ يونس
عدم الإيمان بآيات الرسل	﴿فلما جاءتهم آياتنا مبصرة قالوا هذا سحر مبين(13) وجحدوا بها واستيقنتها أنفسهم ظلما وعلوا فانظر كيف كان عاقبة المفسدين (14)﴾ النمل
عدم الإيمان والعمل الصالح والتقوى	﴿أم نجعل الذين آمنوا وعملوا الصالحات كالمفسدين في الأرض أم نجعل المتقين كالفجار (28)﴾ ص
الفساد بالظلم بعدم الاتعاظ بآيات الله  	﴿ثم بعثنا من بعدهم موسى بآياتنا إلى فرعون وملئه فظلموا بها فانظر كيف كان عاقبة المفسدين(103)﴾ الأعراف ﴿وجحدوا بها واستيقنتها أنفسهم ظلما وعلوا فانظر كيف كان عاقبة المفسدين (14)﴾ النمل
الفساد بعدم عبادة الله ورجاء اليوم الآخر  	﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا فقال ياقوم اعبدوا الله وارجوا اليوم الآخر ولا تعثوا في الأرض مفسدين(36)﴾ العمكبوت ﴿وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخرة ولا تنس نصيبك من الدنيا وأحسن كما أحسن الله إليك ولا تبغ الفساد في الأرض إن الله لا يحب المفسدين (77)﴾ القصص
الفساد بعدم قبول القسمة من الرزق الفساد بعدم ابتغاء الدار الآخرة  بالرزق  	﴿وإذ استسقى موسى لقومه فقلنا اضرب بعصاك الحجر فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهمكلوا واشربوا من رزق الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(60)﴾ البقرة ﴿وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخرة ولا تنس نصيبك من الدنيا وأحسن كما أحسن الله إليك ولا تبغ الفساد في الأرض إن الله لا يحب المفسدين(77)﴾ القصص
ثانياً - بالوالدين إحسانا : العائلة والأسرة
 ﴿فهل عسيتم إن توليتم أن تفسدوا في الأرض وتقطعوا أرحامكم(22)﴾ محمد
ثالثاً - وأت ذا القربى حقه : التكافل الاجتماعي - الضمان الاجتماعي - الاشتراكية
يقطعون ما أمر الله به أن يوصل  ﴿والذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل ويفسدون في الأرض أولئك لهم اللعنة ولهم سوء الدار(25)﴾ الرعد ﴿الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل ويفسدون في الأرض أولئك هم الخاسرون(27)﴾ البقرة
الفساد بقطع الرحم	﴿فهل عسيتم إن توليتم أن تفسدوا في الأرض وتقطعوا أرحامكم(22)﴾ محمد
رابعاً - ولا تجعل يدك مغلولة - حفظ الثروات ، ومنع تجميع الأموال في فئة
الفساد بالترف غير المبرر بالبناء والسرف  ﴿واذكروا إذ جعلكم خلفاء من بعد عاد وبوأكم في الأرض تتخذون من سهولها قصورا وتنحتون الجبال بيوتافاذكروا آلاء الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(74)﴾ الأعراف ﴿وتنحتون من الجبال بيوتا فارهين(149)فاتقوا الله وأطيعوني(150)ولا تطيعوا أمر المسرفين(151) الذين يفسدون في الأرض ولا يصلحون(152)﴾ الشعراء
خامساً - ولا تقتلوا أولادكم من إملاق : حماية الطفولة والأمومة ومكافحة الفقر .
ويهلك الحرث والنسل﴿وإذا تولى سعى في الأرض ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل والله لا يحب الفساد (205)﴾ البقرة
سادساً - ولا تقربوا الزنى : الأمن الجنسي
الفساد بالفاحشة واللواط والجهر بها  ﴿أئنكم لتأتون الرجال وتقطعون السبيل وتأتون في ناديكم المنكر فما كان جواب قومه إلا أن قالوا ائتنا بعذاب الله إن كنت من الصادقين(29) قال رب انصرني على القوم المفسدين (30)﴾ العنكبوت
سابعاً - ولا تقتلوا النفس التي حرم الله إلا بالحق : الأمن الجسدي
يوقدون نار الحروب  ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)﴾ المائدة ﴿وإذا تولى سعى في الأرض ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل والله لا يحب الفساد (205)﴾ البقرة
- الفساد بالقتل وسفك الدماء وإهلاك الحرث والنسل   الفساد بالقتل والمحاربة	وإذ قال ربك للملائكة إني جاعل في الأرض خليفة قالوا أتجعل فيها من يفسد فيها ويسفك الدماء ونحن نسبح بحمدك ونقدس لك قال إني أعلم ما لا تعلمون(30) } البقرة ﴿من أجل ذلك كتبنا على بني إسرائيل أنه من قتل نفسا بغير نفس أو فساد في الأرض فكأنما قتل الناس جميعا ومن أحياها فكأنما أحيا الناس جميعا ولقد جاءتهم رسلنا بالبينات ثم إن كثيرا منهم بعد ذلك في الأرض لمسرفون(32)﴾ المائدة
ثامناً -  ولا تأكلوا مال اليتيم - وأوفوا الكيل والميزان : نظام الحقوق المالية والأعمال
أكل مال اليتيم﴿في الدنيا والآخرة ويسألونك عن اليتامى قل إصلاح لهم خير وإن تخالطوهم فإخوانكم والله يعلم المفسد من المصلح ولو شاء الله لأعنتكم إن الله عزيز حكيم (220)﴾ البقرة
الفساد بالكيل والميزان وبخس الناس أشياءهم  	﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم فأوفوا الكيل والميزان ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها ذلكم خير لكم إن كنتم مؤمنين(85)﴾ الأعراف ﴿وياقوم أوفوا المكيال والميزان بالقسط ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تعثوا في الأرض مفسدين (85)﴾ هود ﴿ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تعثوا في الأرض مفسدين(183)﴾ الشعراء
الفساد بالسرقة	﴿قالوا تالله لقد علمتم ما جئنا لنفسد في الأرض وما كنا سارقين(73)﴾ يوسف
تاسعاً - وبعهد الله أوفوا : الشهادات والعقود والمواثيق والاتفاقيات
ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه  ﴿والذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصل ويفسدون في الأرض أولئك لهم اللعنة ولهم سوء الدار(25)﴾ الرعد ﴿الذين ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه ويقطعون ما أمر الله به أن يوصلويفسدون في الأرض أولئك هم الخاسرون(27)﴾ البقرة
عاشراً - ولا تقف ما ليس لك به علم ولا تمش في الأرض مرحاً (التربية والأخلاق)
الفساد بعدم قبول القسمة من الرزق الفساد بعدم ابتغاء الدار الآخرة  بالرزق  ﴿وإذ استسقى موسى لقومه فقلنا اضرب بعصاك الحجر فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهمكلوا واشربوا من رزق الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(60)﴾ البقرة ﴿وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخرة ولا تنس نصيبك من الدنيا وأحسن كما أحسن الله إليك ولا تبغ الفساد في الأرض إن الله لا يحب المفسدين(77)﴾ القصص
فساد البيئة فساد الأرض بعد إصلاحها  	﴿ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها وادعوه خوفا وطمعا إن رحمة الله قريب من المحسنين(56)﴾ الأعراف ﴿وكان في المدينة تسعة رهط يفسدون في الأرض ولا يصلحون(48)﴾ النمل ﴿ظهر الفساد في البر والبحر بما كسبت أيدي الناس ليذيقهم بعض الذي عملوا لعلهم يرجعون (41)﴾ الروم
السحر	﴿فلما ألقوا قال موسى ما جئتم به السحر إن الله سيبطله إن الله لا يصلح عمل المفسدين (81)﴾ يونس
مختار الصحاح
● [فسد] ف س د: فَسَدَ الشيء يفسد بالضم فسَادا فهو فاسِدٌ و فَسُدض بالضم أيضا فَساداً فهو فَسِيدٌ و أفْسَدَهُ ففضسَد ولا تقل انفسد و المَفْسَدَةُ ضد المصلحة
الراغب
فسد
- الفساد: خروج الشيء عن الاعتدال، قليلا كان الخروج عنه أو كثيرا، ويضاده الصلاح، ويستعمل ذلك في النفس، والبدن، والأشياء الخارجة عن الاستقامة، يقال: فسد فسادا وفسودا (انظر: الأفعال 4/18)، وأفسده غيره. قال تعالى: }لفسدت السموات والأرض﴿[المؤمنون/71]،﴾لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا﴿[الأنبياء/22]،﴾ظهر الفساد في البر والبحر﴿[الروم/41]،﴾والله لا يحب الفساد﴿[البقرة/205]،﴾وإذا قيل لهم لا تفسدوا في الأرض﴿[البقرة/11]،﴾ألا إنهم هم المفسدون﴿[البقرة/12]،﴾ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل﴿[البقرة/205]،﴾إن الملوك إذا دخلوا قرية أفسدوها﴿[النمل/ 34]،﴾إن الله لا يصلح عمل المفسدين﴿[يونس/81]،﴾والله يعلم المفسد من المصلح{ [البقرة/220].
ملخص اللسان:
1.    فَسَدَ يَفْسُدُ ويَفْسِدُ وفَسُدَ: الفسادُ: نقيض الصلاح،
2.     وتَفَاسَدَ القومُ: تدابَرُوا وقطعوا الأَرحام؛
3.    واستفسد السلطانُ قائدَه إِذا أَساء إِليه حتى استعصى عليه.
4.     والمَفْسَدَةُ: خلاف المصْلَحة.
5.    ظهر الفسادُ في البرّ والبحر؛ الفساد هنا: الجَدْب في البرّ والقحط في  البحر أَي في المُدُن التي على الأَنهار؛
لسان العرب
● - فسد: الفسادُ: نقيض الصلاح، فَسَدَ يَفْسُدُ ويَفْسِدُ وفَسُدَ فَساداً  وفُسُوداً، فهو فاسدٌ وفَسِيدٌ فيهما، ولا يقال انْفَسَد وأَفْسَدْتُه  أَنا. وقوله تعالى: ويَسْعَوْنَ في الأَرض فساداً؛ نصب فساداً لأَنه مفعول  له أَراد يَسْعَوْن في الأَرض للفساد.  وقوم فَسْدَى كما قالوا ساقِطٌ وسَقْطَى، قال سيبويه: جمعوه جمع هَلْكى  لتقاربهما في المعنى. وأَفَسَدَه هو واسْتَفْسَد فلان إِلى فلان.  وتَفَاسَدَ القومُ: تدابَرُوا وقطعوا الأَرحام؛ قال:  يَمْدُدْنَ بالثُّدِيِّ في المَجَاسِدِ  إِلى الرجالِ، خَشْيَةَ التَّفاسُدِ  يقول؛ يُخْرِجن ثُدِيَّهُنَّ يقلن: نَنشدكم الله أَلا حميتمونا، يحرضن  بذلك الرجال.  واستفسد السلطانُ قائدَه إِذا أَساء إِليه حتى استعصى عليه.  والمَفْسَدَةُ: خلاف المصْلَحة. والاستفسادُ: خلاف الاستصلاح. وقالوا:  هذا الأَمر مَفْسَدَةٌ لكذا أَي فيه فساد؛ قال الشاعر:  إِنَّ الشبابَ والفَراغَ والجِدَهْ  مَفْسَدَةٌ للعَقْلِ، أَيُّ مَفْسَدَهْ  وفي الخبر: أَن عبد الملك بن مروان أَشرف على أَصحابه وهم يذكرون سيرة  عمر فغاظه ذلك، فقال: إِيهاً عن ذكر عمر فإِنه إِزْراءٌ على الوُلاةِ  مَفْسَدَةٌ للرعية. وعدَّى إِيهاً بعن لأَن فيه معنى انْتَهُوا. وقوله عز  وجل: ظهر الفسادُ في البرّ والبحر؛ الفساد هنا: الجَدْب في البرّ والقحط في  البحر أَي في المُدُن التي على الأَنهار؛ هذا قول الزجاجِيِّ. ويقال:  أَفْسَدَ فلان المالَ يُفَسِدُه إِفْساداً وفَساداً، والله لا يحب الفساد.  وفَسَّدَ الشيءَ إِذا أَبَارَه؛ وقال ابن جندب:  وقلتُ لهم: قد أَدْرَكَتْكُمْ كَتِيبَةٌ  مُفَسِّدَةُ الأَدْبارِ، ما لم تُخَفَّرِ  أَي إِذا شَدَّت على قَوْمٍ قَطَعَتْ أَدبارَهم ما لم تُخَفَّرِ  الأَدبارُ أَي لم تمنع. وفي الحديث: كره عشر خِلال منها إِفسادُ الصَّبِيِّ غيرٍ  مُحَرِّمِهِ؛ هو أَن يَطأَ المرأَة المرضع فإِذا حملت فسد لبنها وكان من  ذلك فساد الصبي وتسمى الغِيلَة؛ وقوله غير محرّمه أَي أَنه كرهه ولم  يبلغ به حد التحريم.
مقاييس اللغة:
(فسد) الفاء والسين والدال كلمةٌ واحدة، فَسَدَ الشَّيءُ يَفْسُد فساداً وفُسوداً، وهو فاسِدٌ وفَسِيد.‏
القاموس المحيط:
فَسَدَ، كنَصَرَ وعَضدَ وكَرُمَ، فَساداً وفُسوداً ضِدُّ صَلُحَ، فهو فاسِدٌ وفَسيدٌ من فَسْدَى، ولم يُسْمَعْ انْفَسَدَ. والفَسادُ أخْذُ المالِ ظُلْماً، والجَدْبُ. والمَفْسَدَةُ ضِدُّ المَصْلَحَةِ. وفَسَّدَه تَفْسيداً أفْسَدَه. وتَفاسَدوا قَطَعوا الْأَرْحامَ. واسْتَفْسَدَ ضِدُّ اسْتَصْلَحَ.
تاج العروس:
ف - س - د
فَسَدَ يَفْسُد وَيفسِدُ . وفَسُدَ كنَصَر وعَقَدَ وكَرُمَ الأُولَى هي المشهورةُ المعروفةُ وعليها اقتَصَرَ جماعةٌ كصاحِب المِصْباح وابنِ القُوطِيَّة ونقَل المصنِّف في البصائر . عن ابن دُرَيد : فسَدَ يَفْسِد مثل عَقَدَ يَعْقِد لغة ضعيفة قال شيخُنا : وأَغرَبَ من وَزْن الثانيةِ بعَقَد فإنه ليس من أَوزانه المشهورة ولو وَزَنَه بِضَرب كان أَقربَ فَساداً مصدر البابِ الثالثِ وفُسُوداً بالضم مصدر الباب الأَول : ضِدُّ صَلَحَ قال شيخُنا : وقد اخْتَلَفت عباراتُهم في معناه فقيل : فَسَد الشيءُ : بَطَلَ واضْمَحَلّ ويكون بمعنَى تَغَيَّرَ ومن الأَول عند الأَكثَر " لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللهُ لَفَسَدَتا " . فهو فاسِدٌ وفَسِيدٌ فيهمامِن قَوْمٍ فَسْدَى كسَكْرَى كما قالوا : ساقِطٌ وسَقْطَى قال سيبويه : جَمَعُوه جمْعَ هَلْكَى لتقارُبِهمَأ في المَعنَى ولم يُسْمَع عنهم انْفَسَدَ في مُطاوِع فَسَدَ وإلا فالقِيَاسُ لا يأْباه . والفَسَادُ : أَخْذُ المالِ ظُلْماً بغير حَقٍّ هكذا فَسَّر مُسْلِمٌ البطينُ قوله تعالى : " للَّذِينَ لا يُرِدُونَ عُلُوّاً في الأَرضِ ولا فَساداً " . ويقال : أَفْسَدَ المالَ يُفْسِدُه إِفْسَاداً وفَسَاداً . " واللهُ لا يُحِبُّ الفَسادَ " . وقوله عز وجل : " ظَهَرَ الفَسَادُ في البَرِّ والبَحْرِ " الفسادُ هنا : الجَدْبُ في البرِّ والقَحْطُ في البَحْرِ أَي في المُدُنِ التي على الأَنَهارِ وهذا قولُ الزَّجّاج . والمَفْسَدةُ ضِدُّ المَصْلَحَةِ وقالوا : هذا الأَمْرُ مَفْسَدةٌ لِكَذا أَي فيه فَسادٌ قال الشاعر :
" إِنَّ الشَّبَابَ والفَرَاغَ والجِدَهْ
" مَفْسَدةٌ للعَقْلِ أَيُّ مَفْسَدهْ وفي الخبر أن عبد الملك بن مروان أَشْرَف على أَصحابه وهم يَذكُرون سِيرَةَ عُمرَ فغاظَهُ ذلك فقال : إيهاً عن ذِكْرِ عُمَرَ فإنه إِزراءٌ على الوُلاةِ مَفْسَدةٌ للرَّعِيَّة . وعدَّى إِيهاً بِعَنْ لأَنْ فيه معنى : انتهوا . وفَسَّدَه تَفْسِيداً أَفْسَدَهُ وأَبارَهُ قال أبو جُنْدَبٍ الهُذَليُّ :
وقلتُ لَهُمْ قدْ أَدْرَكَتْكُمْ كَتِيبَةٌ ... مُفْسِّدَةُ الأَدبارِ ما لمْ تُخْفَّرِ أَي اشَدَّت على قَومٍ قَطَعَتْ أَدْبَارَهم ما لم تُخَفَّرِ الأَدْبَارُ أَي ما لم تُمْنَع . وتفاسَدُوا : قَطَعُوا الأَرْحَامَ وتَدَابَرُوا قال :
" يَمْدُدْنَ بالثُّدِيِّ في المَجَاسِدِ
" الى الرِّجَالِ خَشْيَةَ التَّفَاسُدِ يقول : يُخْرِجْنَ ثُدِيَّهُنَّ يَقُلْن : نَنْشُدُكُم الله إِلاَّ حَمَيْتُمُونَا يُحَرِّضْنَ بذلك الرِّجالَ . واسْتفْسَدَ فلانٌ إلى فلانٍ : ضِدُّ استصْلَحَ واستَفْسَدَ السُّلطَانُ قائِدَه إذا أَساءَ إليه حَتَّى استَعْصى عليه . وفي الحديث : كَرِه عَشْرَ خِلالٍ منها إِفسادُ الصَّبِيِّ غَيْرَ مُحَرِّمِهِ هو أن يَطأَ المَرْأَةَ المُرْضِعَ فإذا حَمَلَتْ فَسَد لَبَنُهَا وكان في ذلك فَسادُ الصَّبِيِّ وتسمى الغِيلَة وقوله : غير مُحَرِّمِهِ أَي أنه كَرِهَهُ ولم يَبْلُغْ به حَدَّ التَّحْرِيم . وبَقِيَ من الأُمورِ المشهورةِ : حَرْبُ الفَسَادِ وهي حَرْبٌ كانت بين بني شك وغَوْث من طيئٍ سُمِّيَت بذلك لأَن هؤلاءِ خَصَفُوا نِعَألَهُم بآذان هؤلاءِ وهؤلاءِ شَرِبُوا الشَّرَابَ بأَقْحافِ هؤلاءِ . ومن سَجَعَات الأَساس : من كَثُرتْ مَفَاسِدُه ظَهَرَتْ مَسَافِدُه . وفلانٌ يُفَاسِدُ رَهْطَهُ

##### Türkçe

**فسد**
**فَسَدَ - يَفْسُدُ - فَسَاد - أفْسَدَ - يُفْسِدُ - مُفْسِد**

**فَسَدَ - يَفْسُدُ** + varlık veya şey: “**صَلَح - يَصْلحُ**”ın zıddı: yaratılışında (yapısında) veya işinde (amel ve işlevde) daha kötüye doğru değişir: önceden kendisi için çizilmiş olan, ve onun kalması ve bileşenlerinin ve işinin devamı için en iyi olan düzenden çıkar: işi, kendisi için çizilmiş olan yaratılışı, yapısı ve teşekkülü ile uyuşmaz ve ahenkli olmaz; yahut yapısı, terkibi ve yaratılışı, kendisi için bina edilip yaratıldığı işe uygun düşmez ve onu karşılamaz.

**فَسَاد**: “**فـَعال**” vezni üzere, **فَسَدَ - يَفْسُدُ**’dan mübalağa (pekiştirme) için fiil ismi; ve o da, fesad fiilinin vuku bulmasıyla olan eziyet, zarar ve değişimdir.

**أَفْسَدَ - يُفْسِدُ**: “**أفعل**” vezni üzere, **فَسَدَ - يَفْسُدُ**’dan: onu “**يَفْسُد**” kıldı: başkasını veya diğer şeyleri “**تَفْسُدُ**” kıldı: yani, önceden kendileri için çizilmiş olan, ve onların kalması ve bileşenlerinin ve işlerinin devamı için en iyi olan yaratılıştan veya düzenden çıkar.

**مُفْسِد**: **أَفْسَدَ -  يُفْسِدُ**’dan, sıfat-ı müşebbehe olarak ism-i fâil.

Ve lafız, “bedenî veya nefsî hastalık ve şeyin veya varlığın yapısının ve işlevinin zayıflığa ve kötülüğe doğru değişmesi” lafızları grubuna mensuptur; ve onlar şunlardır:
**سَنِهَ - يَسْنَهُ**، **أَسِنَ - يَأْسِنُ** (**أَسَنَ - يَأْسُنُ**)، **سَقِمَ - يَسْقَمُ** (**سَقُمَ - يَسْقُمُ**) (**سَقِمَ - يَسْقُمُ**)، **مَرِضَ - يَمْرَضُ**، **فَسَدَ - يَفْسُدُ**، **قَرِحَ - يَقْرَحُ** (**قَرَحَ - يَقْرَحُ**)

**فَسَدَ - يَفْسُد - فَساد**

Göklerin ve yerin fesadı; eğer hak, hevâya tâbi olsa ve onların zikrinden Allah’ın hükümleri olmasa:
﴿**لو كان فيهما آلهة إلا الله لفسدتا فسبحان الله رب العرش عما يصفون(22)**﴾ Enbiyâ
﴿**ولو اتبع الحق أهواءهم لفسدت السماوات والأرض ومن فيهن بل أتيناهم بذكرهم فهم عن ذكرهم معرضون(71)**﴾ Mü’minûn
﴿**فهزموهم بإذن الله وقتل داوود جالوت وآتاه الله الملك والحكمة وعلمه مما يشاء ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لفسدت الأرض ولكن الله ذو فضل على العالمين(251)**﴾ Bakara

**الفساد**
Ve yeryüzünde fesad olarak koşarlar:
﴿**إنما جزاء الذين يحاربون الله ورسوله ويسعون في الأرض فسادا أن يقتلوا أو يصلبوا أو تقطع أيديهم وأرجلهم من خلاف أو ينفوا من الأرض ذلك لهم خزي في الدنيا ولهم في الآخرة عذاب عظيم(33)**﴾ Mâide
﴿**وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين (64)**﴾ Mâide

Yeryüzünde fesad:
﴿**فلولا كان من القرون من قبلكم أولوا بقية ينهون عن الفساد في الأرض إلا قليلا ممن أنجينا منهم واتبع الذين ظلموا ما أترفوا فيه وكانوا مجرمين(116)**﴾ Hûd
﴿**من أجل ذلك كتبنا على بني إسرائيل أنه من قتل نفسا بغير نفس أو فساد في الأرض فكأنما قتل الناس جميعا ومن أحياها فكأنما أحيا الناس جميعا ولقد جاءتهم رسلنا بالبينات ثم إن كثيرا منهم بعد ذلك في الأرض لمسرفون(32)**﴾ Mâide

﴿**وفرعون ذي الأوتاد(10)الذين طغوا في البلاد(11) فأكثروا فيها الفساد(12)**﴾ Fecr
﴿**وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)**﴾ Gâfir

﴿**والذين كفروا بعضهم أولياء بعض إلا تفعلوه تكن فتنة في الأرض وفساد كبير (73)**﴾ Enfâl
﴿**تلك الدار الآخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الأرض ولا فساداوالعاقبة للمتقين (83)**﴾ Kasas

**أفسد -  يُفْسِد - مُفْسِد** :
Geri kalan âyetler: bu lugavî kök altında gelmiştir.
- resimler
hesap kanunu
**الفساد**
Halife fesad çıkarır ve kan döker; ve Allah bunu bilir - Allah, fesad çıkaranı ıslah edenden bilir - Allah, fesad çıkaranları bilir:
﴿**وإذ قال ربك للملائكة إني جاعل في الأرض خليفة قالوا أتجعل فيها من يفسد فيها ويسفك الدماء ونحن نسبح بحمدك ونقدس لك قال إني أعلم ما لا تعلمون(30)**﴾ Bakara
﴿**في الدنيا والآخرة ويسألونك عن اليتامى قل إصلاح لهم خير وإن تخالطوهم فإخوانكم والله يعلم المفسد من المصلح ولو شاء الله لأعنتكم إن الله عزيز حكيم(220)**﴾ Bakara
﴿**فإن تولوا فإن الله عليم بالمفسدين(63)**﴾ Âl-i İmrân
﴿**ومنهم من يؤمن به ومنهم من لا يؤمن به وربك أعلم بالمفسدين(40)**﴾ Yûnus
﴿**فهزموهم بإذن الله وقتل داوود جالوت وآتاه الله الملك والحكمة وعلمه مما يشاء ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لفسدت الأرض ولكن الله ذو فضل على العالمين(251)**﴾ Bakara

Allah fesad çıkaranları sevmez:
﴿**وإذا تولى سعى في الأرض ليفسد فيها ويهلك الحرث والنسل والله لا يحب الفساد (205)**﴾ Bakara
﴿**وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخرة ولا تنس نصيبك من الدنيا وأحسن كما أحسن الله إليك ولا تبغ الفساد في الأرض إن الله لا يحب المفسدين(77)**﴾ Kasas
﴿**وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)**﴾ Mâide

Yeryüzünde fesadın şekilleri

**ينقضون عهد الله من بعد ميثاقه**: Allah’ın ahdini, onun sağlamlaştırılmasından sonra bozarlar; **يقطعون ما أمر الله به أن يوصل**: Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi keserler; **يوقدون نار الحروب**: savaşların ateşini tutuştururlar.

Yeryüzünde yükselmekle **الفساد**:
- hükmedilen beldenin sakinleri üzerine yükselmek
- öldürmek, kan dökmek ve ekini ve nesli helâk etmekle **الفساد**
- komşular üzerine yükselmek
- uzak köyler üzerine yükselmek

Akrabalık bağını kesmekle **الفساد**.

Allah’ın âyetlerinden ibret almamakla zulümle **الفساد**.

Allah’a ibadet etmemek ve âhiret gününü (umup) beklememekle **الفساد**.

Ölçü ve tartıda **الفساد** ve insanların eşyalarını eksiltmek.

Hırsızlıkla **الفساد**.

Bina ile gerekçesiz refah ve israfla **الفساد**.

Allah’ın yolundan alıkoymakla **الفساد**.

Fuhuş, livâta ve onu açıktan yapmakla **الفساد**.

Rızıktan paylaştırmayı kabul etmemekle **الفساد**.

Rızıkla âhiret yurdunu aramamakla **الفساد**.

Öldürmek ve savaşmakla **الفساد**.

Müminleri kâfirlere dost edinmekle **الفساد**.

Yeryüzünün, ıslahından sonra **فساد**ı.

Çevrenin **فساد**ı.

Hak hevâya uyarsa göklerin ve yerin **فساد**ı.

Dikkat olmaksızın kötü görüşle **الفساد** ve kendilerinin ıslah ediciler olduklarını sanmaları:
- münafıklar
- azgınlar

﴿Allah’ın ahdini, onun sağlamlaştırılmasından sonra bozanlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi kesenler ve yeryüzünde bozgunculuk yapanlar; işte lânet onlaradır ve yurdun kötüsü onlaradır (25)﴾ **الرعد**

﴿Allah’ın ahdini, onun sağlamlaştırılmasından sonra bozanlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi kesenler ve yeryüzünde bozgunculuk yapanlar; işte onlar ziyana uğrayanların ta kendileridir (27)﴾ **البقرة**

﴿Yahudiler: “Allah’ın eli bağlıdır” dediler; elleri bağlandı ve söyledikleri sebebiyle lânetlendiler. Bilakis O’nun iki eli açıktır; dilediği gibi infak eder. Rabbinden sana indirilen, onların çoğunun azgınlığını ve küfrünü mutlaka artıracaktır. Kıyamet gününe kadar aralarına düşmanlık ve kin bıraktık. Ne zaman savaş için bir ateş tutuştursalar Allah onu söndürdü. Yeryüzünde bozgunculuk için koşarlar; Allah bozguncuları sevmez (64)﴾ **المائدة**

﴿O âhiret yurdu: onu yeryüzünde ne bir yükselme ne de bozgunculuk istemeyenler için kılarız; âkıbet takvâ sahiplerinindir (83)﴾ **القصص**

﴿Kitapta İsrailoğullarına hükmettik: “Yeryüzünde iki defa mutlaka bozgunculuk yapacaksınız ve mutlaka büyük bir yükselişle yükseleceksiniz” (4)﴾ **الإسراء**

﴿Şüphesiz Firavun yeryüzünde yükseldi ve halkını fırkalara ayırdı; onlardan bir taifeyi zayıf düşürüyordu; oğullarını boğazlıyor, kadınlarını sağ bırakıyordu. Şüphesiz o bozgunculardandı (4)﴾ **القصص**

﴿Ve kazıklar sahibi Firavun (10); beldelerde azanlar (11); orada bozgunculuğu çoğaltanlar (12)﴾ **الفجر**

﴿Rabbin meleklere: “Şüphesiz ben yeryüzünde bir halife kılacağım” dedi. Dediler ki: “Orada bozgunculuk yapacak ve kan dökecek kimseyi mi kılacaksın? Oysa biz seni hamdinle tesbih ediyor ve seni takdis ediyoruz.” Dedi ki: “Şüphesiz ben sizin bilmediklerinizi bilirim” (30)﴾ **البقرة**

{ Dünyada ve âhirette… Sana yetimler hakkında sorarlar; de ki: “Onlar için ıslah daha hayırlıdır; eğer onlarla karışırsanız, artık onlar sizin kardeşlerinizdir.” ﴿Ve yüz çevirdiği zaman, yeryüzünde orada bozgunculuk yapmak ve ekini ve nesli helâk etmek için koşar; Allah bozgunculuğu sevmez (205)﴾ } **البقرة**

﴿Dediler ki: “Ey Zülkarneyn! Şüphesiz Ye’cûc ve Me’cûc yeryüzünde bozgunculardır; bizimle onların arasına bir set yapman karşılığında sana bir harç verelim mi?” (94)﴾ **الكهف**

﴿Dedi ki: “Şüphesiz krallar bir köye girdikleri zaman onu bozarlar ve halkının izzet sahiplerini zelil kılarlar; işte böyle yaparlar” (34)﴾ **النمل**

﴿Artık, eğer yüz çevirirseniz, yeryüzünde bozgunculuk yapmanız ve rahimlerinizi kesmeniz umulur mu? (22)﴾ **محمد**

﴿Sonra onların ardından Musa’yı âyetlerimizle Firavun’a ve ileri gelenlerine gönderdik; onunla zulmettiler. Bak, bozguncuların âkıbeti nasıl oldu (103)﴾ **الأعراف**

﴿Atınca, Musa dedi ki: “Getirdiğiniz şey sihirdir; şüphesiz Allah onu iptal edecektir. Şüphesiz Allah bozguncuların işini ıslah etmez” (81)﴾ **يونس**

﴿Onu inkâr ettiler; nefisleri onu yakinen bildiği hâlde zulüm ve yükselme ile. Bak, bozguncuların âkıbeti nasıl oldu (14)﴾ **النمل**

﴿Onlardan ona iman eden vardır ve onlardan ona iman etmeyen vardır; Rabbin bozguncuları daha iyi bilendir (40)﴾ **يوسن**

﴿Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı (gönderdik). Dedi ki: “Ey kavmim! Allah’a ibadet edin ve âhiret gününü umun; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin” (36)﴾ **العمكبوت**

﴿Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı (gönderdik). Dedi ki: “Ey kavmim! Allah’a ibadet edin; sizin için O’ndan başka ilâh yoktur. Rabbinizden size bir delil geldi. Ölçüyü ve tartıyı tam yapın; insanların eşyalarını eksiltmeyin; yeryüzünde, onun ıslahından sonra bozgunculuk yapmayın. Eğer mümin iseniz bu sizin için daha hayırlıdır” (85)﴾ **الأعراف**

﴿Ey kavmim! Ölçeği ve tartıyı adaletle tam yapın; insanların eşyalarını eksiltmeyin; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin (85)﴾ **هود**

﴿İnsanların eşyalarını eksiltmeyin; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin (183)﴾ **الشعراء**

﴿Dediler ki: “Allah’a yemin olsun, siz bildiniz ki biz yeryüzünde bozgunculuk yapmak için gelmedik ve biz hırsızlar da olmadık” (73)﴾ **يوسف**

﴿Hatırlayın: Âd’dan sonra sizi halifeler kıldı ve sizi yeryüzünde yerleştirdi; onun düzlüklerinden köşkler ediniyor ve dağları evler olarak oyuyorsunuz. Allah’ın nimetlerini hatırlayın; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin (74)﴾ **الأعراف**

﴿Dağlardan evler oyuyorsunuz, şımarıkça (149). Allah’tan sakının ve bana itaat edin (150). İsraf edenlerin emrine itaat etmeyin (151); onlar yeryüzünde bozgunculuk yaparlar ve ıslah etmezler (152)﴾ **الشعراء**

﴿Her yol başında oturmayın; tehdit ediyorsunuz ve ona iman edeni Allah’ın yolundan alıkoyuyorsunuz ve onu eğri yapmak istiyorsunuz. Hatırlayın: siz az idiniz de sizi çoğalttı. Bakın, bozguncuların âkıbeti nasıl oldu (86)﴾ **الأعراف**

﴿Küfredenler ve Allah’ın yolundan alıkoyanlar: bozgunculuk yapıyor oldukları sebebiyle onlara azap üstüne azap artırdık (88)﴾ **النحل**

﴿Siz gerçekten erkeklere mi geliyorsunuz, yolu kesiyorsunuz ve meclisinizde münkeri yapıyorsunuz? Kavminin cevabı ancak şunu demeleri oldu: “Eğer doğru söyleyenlerden isen bize Allah’ın azabını getir” (29). Dedi ki: “Rabbim! Bozguncu kavme karşı bana yardım et” (30)﴾ **العنكبوت**

﴿Musa kavmi için su istediğinde: “Asânla taşa vur” dedik; ondan on iki pınar fışkırdı. Her insan topluluğu içeceğini bildi. Allah’ın rızkından yiyin ve için; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin (60)﴾ **البقرة**

﴿Allah’ın sana verdiği şeyde âhiret yurdunu ara; dünyadan nasibini unutma. Allah sana ihsan ettiği gibi sen de ihsan et. Yeryüzünde bozgunculuk isteme; şüphesiz Allah bozguncuları sevmez (77)﴾ **القصص**

﴿Bundan dolayı İsrailoğullarına yazdık: Kim bir canı, bir can karşılığı olmaksızın veya yeryüzünde bozgunculuk olmaksızın öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir; kim onu diriltirse, sanki bütün insanları diriltmiş gibidir. Andolsun, elçilerimiz onlara apaçık delillerle geldi; sonra şüphesiz onların çoğu bunun ardından yeryüzünde elbette müsriflerdir (32)﴾ **المائدة**

﴿Allah’a ve Resulüne karşı savaşanların ve yeryüzünde bozgunculuk için koşanların cezası ancak şudur: öldürülmeleri veya asılmaları veya ellerinin ve ayaklarının çaprazlama kesilmesi yahut yerden sürülmeleri. Bu, dünyada onlar için bir rezilliktir; âhirette de onlar için büyük bir azap vardır (33)﴾ **المائدة**

﴿Küfredenler: bazısı bazısının dostlarıdır; eğer bunu yapmazsanız yeryüzünde bir fitne ve büyük bir bozgunculuk olur (73)﴾ **الأنفال**

﴿Yeryüzünde, onun ıslahından sonra bozgunculuk yapmayın; O’na korkarak ve umarak dua edin. Şüphesiz Allah’ın rahmeti muhsinlere yakındır (56)﴾ **الأعراف**

﴿Şehirde dokuz kişilik bir grup vardı; yeryüzünde bozgunculuk yapıyorlar ve ıslah etmiyorlardı (48)﴾ **النمل**

﴿İnsanların ellerinin kazandığı sebebiyle karada ve denizde bozgunculuk ortaya çıktı; yaptıklarının bir kısmını onlara tattırsın diye; umulur ki dönerler (41)﴾ **الروم**

﴿İkisinde Allah’tan başka ilâhlar olsaydı, ikisi de bozulurdu; arşın Rabbi Allah, onların nitelediklerinden münezzehtir (22)﴾ **الأتبياء**

﴿Eğer hak onların hevâlarına uysaydı, gökler ve yer ve içindekiler bozulurdu. Bilakis onlara zikirlerini getirdik; onlar ise zikirlerinden yüz çeviricilerdir (71)﴾ **المؤمنون**

﴿Onlara: “Yeryüzünde bozgunculuk yapmayın” denildiğinde, “Biz ancak ıslah edicileriz” derler (11)﴾ **البفرة**

﴿Dikkat edin: Şüphesiz onlar bozguncuların ta kendileridir; fakat farkına varmazlar (12)﴾ **البقرة**

﴿Firavun kavminden ileri gelenler dedi ki: “Musa’yı ve kavmini yeryüzünde bozgunculuk yapsınlar ve seni ve ilâhlarını terk etsinler diye mi bırakacaksın?” Dedi ki: “Oğullarını öldüreceğiz ve kadınlarını sağ bırakacağız; şüphesiz biz onların üstünde kahredicileriz” (127)﴾ **الأعراف**

﴿Firavun dedi ki: “Bırakın beni, Musa’yı öldüreyim; Rabbine dua etsin. Şüphesiz ben korkuyorum: dininizi değiştirmesinden veya yeryüzünde bozgunculuğu ortaya çıkarmasından” (26)﴾ **غافر**

**الأمر بالنهي عن الفساد واتباع سبيل المفسدين**	﴿“Ve Mûsâ’ya otuz gece için sözleştik ve onu on (gece) ile tamamladık; böylece Rabbinin mîkâtı kırk gece tamam oldu. Ve Mûsâ, kardeşi Hârûn’a dedi ki: Kavmim içinde benim yerime geç; ıslah et ve **سبيل المفسدين**’in yoluna uyma.”(142)﴾ **الأغراف** ﴿“Sizden önceki nesillerden, yeryüzünde **الفساد**’dan nehyeden bir kalıntı sahipleri olsaydı ya! Ancak onlardan kurtardığımız kimselerden az bir kısmı (müstesna). Zulmedenler ise içinde şımartıldıkları şeye uydular ve suçlular idiler.”(116)﴾ **هود**
**عقوبة المفسدين**	﴿“Yoksa iman edenleri ve sâlih ameller işleyenleri, yeryüzünde **كالمفسدين** gibi mi yapacağız? Yoksa muttakîleri, fâcirler gibi mi yapacağız?” (28)﴾ **ص** ﴿“Küfreden ve Allah’ın yolundan alıkoyanlar: **بما كانوا يفسدون** sebebiyle onlara azabın üstünde azap artırdık.”(88)﴾ **النحل** ﴿“İşte o âhiret yurdu: onu, yeryüzünde bir yücelik istemeyenlere ve **فسادا** (istemeyenlere) kılarız; âkıbet muttakîlerindir.” (83)﴾ **القصص** ﴿“Şimdi mi? Oysa daha önce isyan etmiş ve **من المفسدين**’den olmuştun.”(91)﴾ **يونس**
**دراسة موضوعية**
**الفساد في الأرض** : Şeriatın tersine amel etmektir; zira şeriat, insanların ona göre yürümeleri için çizilmiş emirdir; ve o, hayatlarının, işlerinin ve kalmalarının devamı için en hayırlı olandır.
Öyleyse şeriat hükmünün ikamesini engellemeye çalışan herkes, **الفساد**’a koşandır ve **مفسد**’dir; şeriatın emirlerine muhalefet eden herkes de **مفسد**’dir.
Bundan dolayı **الفساد** bahsi iki kısma ayrılır:
Birincisi: şeriat hükmünün ikamesini engellemekle **الإفساد**; ikincisi: şeriatın emirlerine muhalefetle **الإفساد**.

**أولاً - الإفساد بمنع قيام حكم الشريعة**
1 - Şeriat bahsinin mukaddimesi: şeriat hükmünün ikamesi.
(1) Şeriatın mefhumu: Allah’ın ve Resûlünün hükmüdür.
**على شريعة من الأمر** - **بينات من الأمر** - **شرع لكم من الدين** (şer‘ ve din, bütün peygamberler için birdir) - İslâm dini, bütün peygamberlerin dinidir - şeriat, on emir (burada Tevrat ve İncil’den şeriata şahit olarak nakledilir).
(2) Şeriatı tahkîm etmenin vücûbuna ve şeriat hükmünün ikamesine emir.
Onların hevasına değil hakka uyulsaydı; göklerin ve yerin fesadı; Allah’ın hükümleri değil, onların zikri:	﴿“İkisinde (göklerde ve yerde) Allah’tan başka ilâhlar olsaydı, ikisi de bozulurdu; arşın Rabbi Allah, onların vasfettiklerinden münezzehtir.”(22)﴾ **الأتبياء** ﴿“Eğer hak onların hevalarına uysaydı, gökler ve yer ve içindekiler bozulurdu; bilakis onlara kendi zikirlerini getirdik; fakat onlar kendi zikirlerinden yüz çeviricidirler.”(71)﴾ **المؤمنون**
(3) Şeriat hükümlerinin kaynakları:
Allah’ın kitabıyla hükmetmek - Rabbinden sana vahyedilene uymak - Allah’a ve Resûle itaat - Resûle ittiba - Allah ve Resûlü bir işe hükmettiği zaman, onlar için seçme hakkının olması - şeriatla hükmeden **أولي الأمر**’e itaat.
(4) Şeriat hükmünün ikamesini engellemek:
Kur’ân’ın adlandırdığı şeydir: Allah ve Resûlüyle savaşmak ve yeryüzünde **فساداً** koşmak.
Allah ve Resûlüyle savaşmak: yani onların emirlerini ve hükümlerini tahkîm etmeye kaim olana karşı savaşmaktır.
**يحاربون الله ورسوله ويسعون في الأرض فسادا**   Her ne zaman savaşa bir ateş tutuştursalar Allah onu söndürür; ve yeryüzünde **فسادا** koşarlar: ﴿“Allah’a ve Resûlüne savaş açanların ve yeryüzünde **فسادا** koşanların cezası ancak şudur: öldürülmeleri yahut asılmaları yahut ellerinin ve ayaklarının çaprazlama kesilmesi yahut yerden sürülmeleridir. Bu, onlar için dünyada bir rezilliktir; âhirette de onlar için büyük bir azap vardır.”(33)﴾ **المائدة** ﴿“Yahudiler dedi ki: Allah’ın eli bağlıdır. Ellerine bağ vuruldu ve söyledikleri sebebiyle lânetlendiler. Bilakis O’nun iki eli açıktır; dilediği gibi infak eder. Rabbinden sana indirilen, onların çoğunda azgınlık ve küfrü mutlaka artıracaktır. Kıyamet gününe kadar aralarına düşmanlık ve kin bıraktık. Her ne zaman savaşa bir ateş tutuştursalar Allah onu söndürür; ve yeryüzünde **فسادا** koşarlar. Allah **المفسدين**’i sevmez.” (64)﴾ **المائدة**
Allah’ın yolundan alıkoymakla **الفساد**: yani Allah’ın hükümlerine uymaktan alıkoymakla.
Allah’ın yolundan alıkoymakla **الفساد**  ﴿“Her yolun başına oturmayın: tehdit ediyorsunuz ve ona iman edeni Allah’ın yolundan alıkoyuyorsunuz ve onu eğri yapmak istiyorsunuz. Hani siz az idiniz de O sizi çoğalttı; **عاقبة المفسدين** nasıl oldu, bakın.”(86)﴾ **الأعراف** ﴿“Küfreden ve Allah’ın yolundan alıkoyanlar: **بما كانوا يفسدون** sebebiyle onlara azabın üstünde azap artırdık.” (88)﴾ **النحل**
(5) Şeriatı tahkîm ve şeriat hükmünün ikamesi için yol:
1 - Allah’a davet:
 ﴿“Sizden önceki nesillerden, yeryüzünde **الفساد**’dan nehyeden bir kalıntı sahipleri olsaydı ya! Ancak onlardan kurtardığımız kimselerden az bir kısmı (müstesna). Zulmedenler ise içinde şımartıldıkları şeye uydular ve suçlular idiler.”(116)﴾ **هود**
2 - Şeriatın yardımcılarını, şeriatın düşmanlarından belirlemek:
Şeriatın düşmanları: yeryüzünde yücelik isteyen kâfirlerden - müşriklerden - Yahudi ve Hristiyanlardan olan ehl-i kitaptan - münafıklardan - mürtedlerden - hainlerden.
Kendilerinde üstünlük inancı taşıyan kavimler; Benî İsrâîl gibi ve Ye’cûc ve Me’cûc: ﴿“Kitapta Benî İsrâîl’e hükmettik: yeryüzünde iki defa mutlaka fesat çıkaracaksınız ve mutlaka büyük bir yücelikle yükseleceksiniz.” (4)﴾ **الإسراء** ﴿“Dediler ki: Ey Zülkarneyn! Şüphesiz Ye’cûc ve Me’cûc yeryüzünde **مفسدون**’dur; öyleyse bizimle onların arasına bir set yapman için sana bir harç verelim mi?” (94)﴾ **الكهف**
Azgın krallar:  	﴿“Dedi ki: Şüphesiz krallar bir köye girdikleri zaman onu ifsat ederler ve halkının izzet sahiplerini zelil kılarlar; işte böyle yaparlar.” (34)﴾ **النمل**
Azgınlardan Firavun misali:	﴿“Şüphesiz Firavun yeryüzünde yükseldi ve halkını fırkalara ayırdı; onlardan bir taifeyi zayıf düşürüyordu; oğullarını boğazlıyor ve kadınlarını sağ bırakıyordu. Şüphesiz o, **من المفسدين**’dendi.”(4)﴾ **القصص** ﴿“Benî İsrâîl’i denizden geçirdik; Firavun ve askerleri zulüm ve düşmanlıkla onların peşine düştü; nihayet onu boğulma yakalayınca dedi ki: Benî İsrâîl’in iman ettiğinden başka ilâh olmadığına iman ettim ve ben Müslümanlardanım.”(90) “Şimdi mi? Oysa daha önce isyan etmiş ve **من المفسدين**’den olmuştun.” (91)﴾ **يونس** ﴿“Ve kazıklar sahibi Firavun(10), ülkelerde azgınlık edenler(11), orada **الفساد**’ı çoğaltanlar(12).”﴾ **الفجر**
Deccal azgınlar ve yalancılar; kötü görüş ve zan ile **الفساد**: kendilerinin ıslah ediciler oldukları (zannı): münafıklar:	﴿“Firavun kavminden ileri gelenler dedi ki: Mûsâ’yı ve kavmini yeryüzünde **ليفسدوا** diye mi bırakacaksın; seni ve ilâhlarını terk etsinler diye mi? Dedi ki: Oğullarını öldüreceğiz ve kadınlarını sağ bırakacağız; şüphesiz biz onların üstünde kahredicileriz.”(127)﴾ **الأعراف** ﴿“Firavun dedi ki: Bırakın beni, Mûsâ’yı öldüreyim; Rabbine dua etsin. Şüphesiz ben korkuyorum: dininizi değiştirmesinden yahut yeryüzünde **الفساد**’ı ortaya çıkarmasından.”(26)﴾ **غافر**
Deccal **المفسدون** ve yalancılar ve münafıklar; kötü görüş ve zan ile **الفساد**: kendilerinin ıslah ediciler oldukları (zannı): münafıklar:	﴿“Onlara: Yeryüzünde **لا تفسدوا** denildiği zaman, dediler ki: Biz ancak ıslah edicileriz.”(11)﴾ **البفرة** ﴿“Dikkat edin: Şüphesiz onlar, evet onlar **المفسدون**’dur; fakat farkına varmazlar.” (12)﴾  **البقرة**
Şeriatın yardımcıları: Allah’ın yardımcıları (havariler).
Yeryüzünde yücelik istemeyenlere ve **فسادا** (istemeyenlere): ﴿“İşte o âhiret yurdu: onu, yeryüzünde yücelik istemeyenlere ve **فسادا** (istemeyenlere) kılarız; âkıbet muttakîlerindir.” (83)﴾ **القصص**
3 - Şeriat düşmanlarını veli edinmemek: beri olmak - Yahudi ve Hristiyanları veli edinmemek - onları veli edinmek nifaktır - onları veli edinmek ihanettir - onlardan bir iç çevreyi veli edinmek ihanettir - Allah’ın düşmanlarını veli edinmemek - Allah’ın düşmanlarına düşmanlık ve kin - hainleri açığa çıkarmak - kâfirlere ve münafıklara itaat etme ve eziyetlerini bırak - münafıkları belirlemek - kâfirlerle ve münafıklarla cihad et - yalancılara itaat etme - onlardan günahkâra yahut nanköre itaat etme - mümin erkekleri ve mümin kadınları fitneye düşürdüler - bir fâsık haber getirirse araştırın - ben sizin taptığınıza tapmam -
Müminlerin kâfirleri veli edinmesiyle **الفساد**: ﴿“Küfredenler birbirlerinin velileridir; siz onu yapmazsanız, yeryüzünde bir fitne ve büyük bir **فساد** olur.” (73)﴾ **الأنفال**
4 - Allah yolunda hicret: muhacir kadınların imtihanı.
5 - Mülk ve hüküm ve itaat: biat - Allah’a ve Resûle işitme ve itaat.

﴿Ve Mûsâ ile otuz gece için vaadleştik ve onu on ile tamamladık; böylece Rabbinin mîkâtı kırk gece tamam oldu. Ve Mûsâ, kardeşi Hârûn’a dedi: Kavmim içinde benim yerime geç; ıslah et ve **المفسدين** yoluna tâbi olma (142)﴾ el-A‘râf

6 - Onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet hazırlayın: iyilik ve takvâ üzerinde yardımlaşma, günah ve düşmanlık üzerinde değil - Allah’ın ipine sarılma - müminlerden iki tâife birbirleriyle savaştı; öyleyse ıslah edin - işlerini parça parça zübür yaptılar; her hizip, yanlarındakine sevinçlidir - Allah yolunda savaş için infak ve bağışta bulunma -

7 - Allah yolunda savaş: (Allah’ın hükmünün ayakta durması yolunda):
Savaş, fesadın hâkimiyetini engellemek için bir zarurettir ﴿Böylece onları Allah’ın izniyle bozguna uğrattılar; Dâvûd Câlût’u öldürdü; Allah ona mülkü ve hikmeti verdi ve ona dilediğinden öğretti; eğer Allah’ın insanları birbirleriyle defetmesi olmasaydı, yer mutlaka fesada uğrardı; fakat Allah âlemlere karşı fazl sahibidir (251)﴾ el-Bakara

8 - Şeriat için işin yerleşmesinden sonra hüküm nizamı
Bir ümmet: hayra çağırırlar - ma‘rûfu emrederler ve münkerden nehyederler
﴿Sizden önceki nesillerden, yeryüzünde fesadı nehyeden bir kalıntı sahipleri olsaydı ya; ancak kendilerinden kurtardığımız az bir kimse müstesna. Zulmedenler, içinde şımartıldıkları şeye uydular ve mücrimler oldular (116)﴾ Hûd

2 - Şeriatın tafsilatı; o da on vasiyettir
Birincisi - Allah’a ibadet edin; O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın
İkincisi - anne-babaya ihsan: aile ve hâne
Üçüncüsü - yakın akrabaya hakkını ver: toplumsal dayanışma - sosyal güvence - sosyalizm
Dördüncüsü - elini boynuna bağlı kılma - servetleri koruma ve paraların bir sınıfta toplanmasını engelleme
Beşincisi - fakirlikten çocuklarınızı öldürmeyin: çocukluğu ve anneliği koruma ve fakirlikle mücadele.
Altıncısı - zinaya yaklaşmayın: cinsel güvenlik
Yedincisi - Allah’ın haram kıldığı canı, hak ile olmadıkça öldürmeyin: bedensel güvenlik
Sekizincisi - yetimin malını yemeyin - ölçeği ve tartıyı tam yapın: mali haklar ve işler nizamı
Dokuzuncusu - Allah’ın ahdini yerine getirin: şahitlikler, akitler, misaklar ve anlaşmalar
Onuncusu - hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme (terbiye ve ahlâk)

Yeryüzünde fesadın şekilleri
Birincisi - Allah’a ibadet edin; O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın
Allah’a ve kitaba iman etmeme ﴿Artık sana, kendisine dair ilim geldikten sonra kim münakaşa ederse de ki: gelin, oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, nefislerimizi ve nefislerinizi çağıralım; sonra mübâhele edelim de Allah’ın lânetini yalancılar üzerine kılalım (61) Şüphesiz bu, elbette hak kıssadır; Allah’tan başka ilâh yoktur; ve şüphesiz Allah elbette azîzdir, hakîmdir (62) Eğer yüz çevirirlerse, şüphesiz Allah **بالمفسدين**’i bilendir (63)﴾ Âl-i İmrân ﴿Onlardan ona iman eden de vardır, iman etmeyen de vardır; Rabbin **بالمفسدين**’i daha iyi bilendir (40)﴾ Yûnus

Resullerin âyetlerine iman etmeme ﴿Âyetlerimiz onlara apaçık olarak gelince dediler: Bu apaçık bir sihirdir (13) Onu inkâr ettiler; nefisleri ise ona yakîn getirmişti; zulüm ve ululukla. Bak, **المفسدين**’in âkıbeti nasıl oldu (14)﴾ en-Neml

İman ve salih amel ve takvâ olmaksızın fesad ﴿İman edenleri ve salih ameller işleyenleri, yeryüzünde **كالمفسدين** gibi mi kılarız; yoksa muttakîleri fâcirler gibi mi kılarız (28)﴾ Sâd

Allah’ın âyetlerinden ibret almamakla zulüm yoluyla fesad ﴿Sonra onların ardından Mûsâ’yı âyetlerimizle Firavun’a ve ileri gelenlerine gönderdik; onunla zulmettiler. Bak, **المفسدين**’in âkıbeti nasıl oldu (103)﴾ el-A‘râf ﴿Onu inkâr ettiler; nefisleri ise ona yakîn getirmişti; zulüm ve ululukla. Bak, **المفسدين**’in âkıbeti nasıl oldu (14)﴾ en-Neml

Allah’a ibadet etmemek ve âhiret gününü ummamakla fesad ﴿Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı (gönderdik); dedi ki: ey kavmim, Allah’a ibadet edin ve âhiret gününü umun; yeryüzünde **مفسدين** olarak azgınlık etmeyin (36)﴾ el-‘Ankebût ﴿Allah’ın sana verdiği şeyde âhiret yurdunu iste; dünyadan nasibini unutma; Allah sana ihsan ettiği gibi sen de ihsan et; yeryüzünde fesadı isteme; şüphesiz Allah **المفسدين**’i sevmez (77)﴾ el-Kasas

Rızıktan taksimi kabul etmemekle fesad; rızıkla âhiret yurdunu istememekle fesad ﴿Mûsâ kavmi için su istediğinde dedik ki: asân ile taşa vur; ondan on iki pınar fışkırdı; her insan topluluğu içeceğini bildi. Allah’ın rızkından yiyin ve için; yeryüzünde **مفسدين** olarak azgınlık etmeyin (60)﴾ el-Bakara ﴿Allah’ın sana verdiği şeyde âhiret yurdunu iste; dünyadan nasibini unutma; Allah sana ihsan ettiği gibi sen de ihsan et; yeryüzünde fesadı isteme; şüphesiz Allah **المفسدين**’i sevmez (77)﴾ el-Kasas

İkincisi - anne-babaya ihsan: aile ve hâne
﴿Artık yüz çevirirseniz, yeryüzünde fesad çıkarıp rahimlerinizi koparmanız mı umulur (22)﴾ Muhammed

Üçüncüsü - yakın akrabaya hakkını ver: toplumsal dayanışma - sosyal güvence - sosyalizm
Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi koparırlar ﴿Allah’ın ahdini, misakından sonra bozanlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar ve yeryüzünde fesad çıkaranlar; işte onlara lânet vardır ve onlara yurdun kötüsü vardır (25)﴾ er-Ra‘d ﴿Allah’ın ahdini, misakından sonra bozanlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar ve yeryüzünde fesad çıkaranlar; işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir (27)﴾ el-Bakara

Rahmi kesmekle fesad ﴿Artık yüz çevirirseniz, yeryüzünde fesad çıkarıp rahimlerinizi koparmanız mı umulur (22)﴾ Muhammed

Dördüncüsü - elini boynuna bağlı kılma - servetleri koruma ve paraların bir sınıfta toplanmasını engelleme
Bina ve israf ile gerekçesiz refah düşkünlüğüyle fesad ﴿Hatırlayın: Âd’dan sonra sizi halifeler kıldı ve sizi yeryüzünde yerleştirdi; onun düzlüklerinden köşkler ediniyor ve dağları evler olarak yontuyorsunuz. Öyleyse Allah’ın nimetlerini anın ve yeryüzünde **مفسدين** olarak azgınlık etmeyin (74)﴾ el-A‘râf ﴿Dağlardan evler yontuyorsunuz; şımarıklar olarak (149) Allah’tan sakının ve bana itaat edin (150) ve müsriflerin emrine itaat etmeyin (151); onlar yeryüzünde fesad çıkarırlar ve ıslah etmezler (152)﴾ eş-Şu‘arâ

Beşincisi - fakirlikten çocuklarınızı öldürmeyin: çocukluğu ve anneliği koruma ve fakirlikle mücadele.
Ekin ve nesli helâk eder ﴿Yüz çevirince yeryüzünde koşuşturur; onda fesad çıkarmak ve ekini ve nesli helâk etmek için. Allah fesadı sevmez (205)﴾ el-Bakara

Altıncısı - zinaya yaklaşmayın: cinsel güvenlik
Fuhuş, livâta ve onu açıktan yapmakla fesad ﴿Siz gerçekten erkeklere mi geliyorsunuz; yolu kesiyorsunuz ve meclisinizde münkeri yapıyorsunuz? Kavminin cevabı ancak şunu söylemeleri oldu: eğer doğru söyleyenlerden isen bize Allah’ın azabını getir (29) Dedi ki: Rabbim, beni **المفسدين** kavmine karşı yardım et (30)﴾ el-‘Ankebût

Yedincisi - Allah’ın haram kıldığı canı, hak ile olmadıkça öldürmeyin: bedensel güvenlik
Savaşların ateşini yakarlar ﴿Yahudiler dedi ki: Allah’ın eli bağlıdır. Elleri bağlandı ve söyledikleri sebebiyle lânetlendiler. Bilakis O’nun iki eli açıktır; dilediği gibi infak eder. Rabbinden sana indirilen, onların çoğuna mutlaka azgınlık ve küfür olarak artış verecektir. Kıyamet gününe kadar aralarına düşmanlık ve kin bıraktık. Her ne zaman savaş için bir ateş yaksalar Allah onu söndürür; yeryüzünde fesad için koşarlar. Allah **المفسدين**’i sevmez (64)﴾ el-Mâide ﴿Yüz çevirince yeryüzünde koşuşturur; onda fesad çıkarmak ve ekini ve nesli helâk etmek için. Allah fesadı sevmez (205)﴾ el-Bakara

- Öldürmek, kan dökmek ve ekini ve nesli helâk etmekle fesad; öldürmek ve savaşmakla fesad
﴿Rabbin meleklere demişti ki: Şüphesiz ben yeryüzünde bir halife kılacağım. Dediler ki: Orada fesad çıkaracak ve kan dökecek kimseyi mi kılacaksın; hâlbuki biz seni hamdinle tesbih ediyor ve seni takdis ediyoruz. Dedi ki: Şüphesiz ben sizin bilmediğinizi bilirim (30)﴾ el-Bakara ﴿Bundan dolayı Benî İsrâîl üzerine yazdık ki: kim bir canı, bir can karşılığı olmaksızın yahut yeryüzünde fesad olmaksızın öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir; kim de onu diriltirse, sanki bütün insanları diriltmiş gibidir. Andolsun resullerimiz onlara apaçık delillerle geldi; sonra şüphesiz onların çoğu, bunun ardından yeryüzünde elbette müsriflerdir (32)﴾ el-Mâide

Sekizincisi - **ولا تأكلوا مال اليتيم** - ve **وأوفوا الكيل والميزان**: malî haklar ve işler nizamı

**أكل مال اليتيم** ﴿dünyada ve âhirette; ve sana yetimler hakkında sorarlar; de ki: “Onlar için ıslah daha hayırlıdır; eğer onlarla karışırsanız, artık onlar sizin kardeşlerinizdir; Allah, bozguncuyu ıslah edenden bilir; eğer Allah dileseydi sizi zora sokardı; şüphesiz Allah azîzdir, hakîmdir (220)”﴾ **البقرة**

Ölçü ve tartı ile bozgunculuk ve insanların eşyalarını eksiltmek ﴿ve Medyen’e kardeşleri Şuayb’ı (gönderdik); dedi ki: “Ey kavmim! Allah’a kulluk edin; sizin için O’ndan başka ilâh yoktur; Rabbinizden size apaçık delil gelmiştir; artık ölçüyü ve tartıyı tam yapın; insanların eşyalarını eksiltmeyin; onun ıslahından sonra yeryüzünde bozgunculuk yapmayın; bu, eğer mümin iseniz, sizin için daha hayırlıdır (85)”﴾ **الأعراف** ﴿“Ey kavmim! Ölçeği ve tartıyı adaletle tam yapın; insanların eşyalarını eksiltmeyin; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin (85)”﴾ **هود** ﴿“İnsanların eşyalarını eksiltmeyin; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin (183)”﴾ **الشعراء**

Hırsızlık ile bozgunculuk ﴿dediler ki: “Allah’a yemin olsun, siz de bildiniz ki biz yeryüzünde bozgunculuk yapmak için gelmedik; biz hırsızlar da değildik (73)”﴾ **يوسف**

Dokuzuncusu - **وبعهد الله أوفوا**: şahitlikler, akitler, misaklar ve anlaşmalar

Misakından sonra Allah’ın ahdini bozarlar ﴿ve Allah’ın ahdini misakından sonra bozanlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi kesenler ve yeryüzünde bozgunculuk yapanlar; işte onlar için lânet vardır ve onlar için yurdun kötüsü vardır (25)﴾ **الرعد** ﴿Allah’ın ahdini misakından sonra bozanlar ve Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi kesenler ve yeryüzünde bozgunculuk yapanlar; işte onlar, ziyana uğrayanların ta kendileridir (27)﴾ **البقرة**

Onuncusu - **ولا تقف ما ليس لك به علم ولا تمش في الأرض مرحاً** (terbiye ve ahlâk)

Rızıktan paylaştırmayı kabul etmemekle bozgunculuk; rızık ile âhiret yurdunu aramamakla bozgunculuk ﴿ve Musa kavmi için su istediğinde, “asanla taşa vur” dedik; ondan on iki pınar fışkırdı; her bir insan topluluğu içeceğini bildi; “Allah’ın rızkından yiyin ve için; yeryüzünde bozguncular olarak azgınlık etmeyin (60)”﴾ **البقرة** ﴿ve Allah’ın sana verdiği şeyde âhiret yurdunu ara; dünyadan nasibini unutma; Allah sana ihsan ettiği gibi sen de ihsan et; yeryüzünde bozgunculuk isteme; şüphesiz Allah bozguncuları sevmez (77)﴾ **القصص**

Çevrenin bozulması; yeryüzünün ıslahından sonra bozulması ﴿yeryüzünde onun ıslahından sonra bozgunculuk yapmayın; O’na korku ve ümit ile dua edin; şüphesiz Allah’ın rahmeti muhsinlere yakındır (56)﴾ **الأعراف** ﴿şehirde dokuz çete vardı; yeryüzünde bozgunculuk yapıyorlar ve ıslah etmiyorlardı (48)﴾ **النمل** ﴿insanların ellerinin kazandığı sebebiyle karada ve denizde bozgunculuk ortaya çıktı; onlara yaptıklarının bir kısmını tattırsın diye; umulur ki dönerler (41)﴾ **الروم**

Sihir ﴿attıklarında Musa dedi ki: “Sizin getirdiğiniz şey sihirdir; şüphesiz Allah onu iptal edecektir; şüphesiz Allah bozguncuların işini ıslah etmez (81)”﴾ **يونس**

**مختار الصحاح**
● [**فسد**] **ف س د**: **فَسَدَ** şey **يفسد** (ötre ile) **فسَادا**; artık o **فاسِدٌ**’dir. Ve **فَسُدض** (ötre ile) dahi **فَساداً**; artık o **فَسِيدٌ**’dir. Ve **أفْسَدَهُ**; artık o **ففضسَد**; ve “**انفسد**” deme. Ve **المَفْسَدَةُ** maslahatin zıddıdır.

**الراغب**
**فسد**
- **الفساد**: şeyin itidalden çıkmasıdır; çıkış az da olsa çok da olsa; ve onun zıddı **الصلاح**’tır. Bu, nefiste, bedende ve istikametten çıkan şeylerde kullanılır. Denir ki: **فسد** **فسادا** ve **فسودا** (bak: **الأفعال** 4/18); ve başkası onu **أفسده**. Yüce Allah dedi ki: ﴿“Elbette gökler ve yer bozulurdu”﴾ [**المؤمنون**/71], ﴿“İkisinde Allah’tan başka ilâhlar olsaydı, ikisi de bozulurdu”﴾ [**الأنبياء**/22], ﴿“Karada ve denizde bozgunculuk ortaya çıktı”﴾ [**الروم**/41], ﴿“Allah bozgunculuğu sevmez”﴾ [**البقرة**/205], ﴿“Onlara: Yeryüzünde bozgunculuk yapmayın, denildiğinde”﴾ [**البقرة**/11], ﴿“Dikkat edin, onlar bozguncuların ta kendileridir”﴾ [**البقرة**/12], ﴿“Orada bozgunculuk yapsın ve ekini ve nesli helâk etsin diye”﴾ [**البقرة**/205], ﴿“Şüphesiz krallar bir köye girdiklerinde onu bozarlar”﴾ [**النمل**/34], ﴿“Şüphesiz Allah bozguncuların işini ıslah etmez”﴾ [**يونس**/81], ﴿“Allah bozguncuyu ıslah edenden bilir”﴾ [**البقرة**/220].

**ملخص اللسان:**
1. **فَسَدَ** **يَفْسُدُ** ve **يَفْسِدُ** ve **فَسُدَ**: **الفسادُ**: **الصلاح**’ın nakîzidir,
2. ve **تَفَاسَدَ القومُ**: birbirlerine sırt çevirdiler ve rahimleri kestiler;
3. ve **استفسد السلطانُ قائدَه**: ona kötü davrandığında, ta ki ona karşı başkaldırıncaya kadar.
4. ve **المَفْسَدَةُ**: **المصْلَحة**’nın hilâfıdır.
5. **ظهر الفسادُ في البرّ والبحر**; buradaki **الفساد**: karada kıtlık ve denizde kuraklıktır; yani nehirler üzerindeki şehirlerde;

**لسان العرب**
● - **فسد**: **الفسادُ**: **الصلاح**’ın nakîzidir; **فَسَدَ** **يَفْسُدُ** ve **يَفْسِدُ** ve **فَسُدَ**; **فَساداً** ve **فُسُوداً**; artık o **فاسدٌ** ve **فَسِيدٌ**’dir; ikisinde de. Ve **انْفَسَد** denilmez; ve “ben onu bozdum” diye **أَفْسَدْتُه** denir. Yüce Allah’ın sözü: **ويَسْعَوْنَ في الأَرض فساداً**; **فساداً**’ı mansup kıldı; çünkü o, mef‘ûl leh’tir; “yeryüzünde bozgunculuk için koşarlar”ı murad etti. Ve **قوم فَسْدَى**; tıpkı **ساقِطٌ** ve **سَقْطَى** dedikleri gibi. Sîbeveyh dedi ki: onu **هَلْكى** cem‘i gibi cem‘ ettiler; manada yakınlıkları sebebiyle. Ve onu **أَفَسَدَه**; ve falan, falana doğru **اسْتَفْسَد**. Ve **تَفَاسَدَ القومُ**: birbirlerine sırt çevirdiler ve rahimleri kestiler; dedi ki:

  “Göğüsleriyle meclislerde uzatırlar
  erkeklere; **التَّفاسُد** korkusuyla”

  Der ki: göğüslerini çıkarırlar; “Allah için, bizi korumadınız mı?” derler; bununla erkekleri kışkırtırlar. Ve **استفسد السلطانُ قائدَه**: ona kötü davrandığında, ta ki ona karşı başkaldırıncaya kadar. Ve **المَفْسَدَةُ**: **المصْلَحة**’nın hilâfıdır. Ve **الاستفسادُ**: **الاستصلاح**’ın hilâfıdır. Ve dediler ki: “bu iş, şuna **مَفْسَدَةٌ**’dir”; yani onda bozulma vardır; şair dedi ki:

  “Şüphesiz gençlik, boş vakit ve zenginlik
  akıl için bir **مَفْسَدَةٌ**’dir; ne **مَفْسَدَهْ**!”

  Ve haberde: Abdülmelik b. Mervân, ashabının üzerine çıktı; onlar Ömer’in sîretini anıyorlardı; bu onu öfkelendirdi; dedi ki: “**إِيهاً** Ömer’i anmaktan; çünkü o, valiler üzerine bir ayıptır; raiyye için bir **مَفْسَدَةٌ**’dir.” Ve **إِيهاً**’ı **عن** ile ta‘diyeli kıldı; çünkü onda “vazgeçin” manası vardır. Ve aziz ve celil olanın sözü: **ظهر الفسادُ في البرّ والبحر**; buradaki **الفساد**: karada kıtlık ve denizde kuraklıktır; yani nehirler üzerindeki şehirlerde; bu, Zecâcî’nin sözüdür. Ve denir ki: falan, malı **أَفْسَدَ**; onu **يُفَسِدُه**; **إِفْساداً** ve **فَساداً**. Ve Allah bozgunculuğu sevmez. Ve **فَسَّدَ** şeyi: onu helâk ettiğinde. İbn Cündeb dedi ki:

  “Ve onlara dedim: size bir birlik yetişti;
  arkaları bozan; siz korumadıkça”

  Yani bir kavme saldırdığında, arkalarını keser; **الأَدبارُ** korunmadıkça; yani engellenmedikçe. Ve hadiste: on hasleti kerih gördü; onlardan biri: **إِفسادُ الصَّبِيِّ**’dir; **غيرٍ مُحَرِّمِهِ**; o, emziren kadına yaklaşmaktır; hamile kalırsa sütü bozulur; bundan da çocuğun bozulması olur; ve **الغِيلَة** diye adlandırılır. Ve “**غير محرّمه**” sözü: yani onu kerih gördü; onu haram kılma haddine ulaştırmadı.

**مقاييس اللغة:**
(**فسد**) **الفاء** ve **السين** ve **الدال** bir tek kelimedir: **فَسَدَ** şey **يَفْسُد** **فساداً** ve **فُسوداً**; ve o **فاسِدٌ** ve **فَسِيدٌ**’dir.

**القاموس المحيط:**
**فَسَدَ**; **كنَصَرَ** ve **عَضدَ** ve **كَرُمَ**; **فَساداً** ve **فُسوداً**: **صَلُحَ**’un zıddıdır; artık o **فاسِدٌ** ve **فَسيدٌ**’dir; **فَسْدَى**’dan. Ve **انْفَسَدَ** işitilmemiştir. Ve **الفَسادُ**: malı zulümle almaktır; ve kıtlıktır. Ve **المَفْسَدَةُ**: **المَصْلَحَةِ**’nin zıddıdır. Ve onu **فَسَّدَه** **تَفْسيداً**: onu **أفْسَدَه**. Ve **تَفاسَدوا**: rahimleri kestiler. Ve **اسْتَفْسَدَ**: **اسْتَصْلَحَ**’ın zıddıdır.

**تاج العروس:**
**ف - س - د**
**فَسَدَ** **يَفْسُد** ve **ويفسِدُ**. Ve **فَسُدَ**; **كنَصَر** ve **عَقَدَ** ve **كَرُمَ**; birincisi meşhur, bilinen olandır; ve onunla bir topluluk iktifa etti; **المِصْباح** sahibi ve İbnü’l-Kûtıyye gibi; ve musannif **البصائر**’de İbn Düreyd’den nakletti: **فسَدَ يَفْسِد**; **عَقَدَ يَعْقِد** gibi; zayıf bir lugattır. Şeyhimiz dedi ki: ikincinin veznini **عَقَد** ile tartmaktan daha garibi vardır; çünkü o, meşhur vezinlerinden değildir; eğer onu **ضَرب** ile tartsa daha yakın olurdu. **فَساداً**: üçüncü babın masdarıdır; ve **فُسُوداً** (ötre ile): birinci babın masdarıdır; **صَلَحَ**’ın zıddıdır. Şeyhimiz dedi ki: manasında ibareleri ihtilaf etti; denildi ki: **فَسَد الشيءُ**: bâtıl oldu ve yok oldu; ve “değişti” manasına da gelir. Birinciden, ekserin yanında: “**لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلاَّ اللهُ لَفَسَدَتا**”. Artık o **فاسِدٌ** ve **فَسِيدٌ**’dir; ikisinde de. **قَوْمٍ فَسْدَى**’dan; **سَكْرَى** gibi; tıpkı **ساقِطٌ** ve **سَقْطَى** dedikleri gibi. Sîbeveyh dedi ki: onu **هَلْكَى** cem‘i gibi cem‘ ettiler; manada yakınlıkları sebebiyle. Ve onlardan, **فَسَدَ**’ın mutâvi‘i olarak **انْفَسَدَ** işitilmemiştir; yoksa kıyas onu reddetmez. Ve **الفَسَادُ**: malı zulümle, hak olmaksızın almaktır; Müslim el-Batîn, Yüce Allah’ın sözü **" للَّذِينَ لا يُرِدُونَ عُلُوّاً في الأَرضِ ولا فَساداً "**’ı böyle tefsir etti. Ve denir ki: malı **أَفْسَدَ**; onu **يُفْسِدُه**; **إِفْسَاداً** ve **فَسَاداً**. **" واللهُ لا يُحِبُّ الفَسادَ "**. Ve Yüce Allah’ın sözü: **" ظَهَرَ الفَسَادُ في البَرِّ والبَحْرِ "**; buradaki **الفسادُ**: karada kıtlık ve denizde kuraklıktır; yani nehirler üzerindeki şehirlerde; bu, Zecâc’ın sözüdür. Ve **المَفْسَدةُ**: **المَصْلَحَةِ**’nin zıddıdır. Ve dediler ki: “bu iş, şuna **مَفْسَدةٌ**’dir”; yani onda **فَسادٌ** vardır. Şair dedi ki:
" **إِنَّ الشَّبَابَ والفَرَاغَ والجِدَهْ**"

**مَفْسَدةٌ** akıl için; yani herhangi bir **مَفْسَدهْ**. Ve haberde: Abdülmelik b. Mervân, ashabının üzerine çıktı; onlar **سِيرَةَ عُمرَ**’i anıyorlardı; bu onu öfkelendirdi; dedi ki: “**إيهاً** **عن** **ذِكْرِ عُمَرَ**; çünkü o, valiler üzerine bir küçültmedir; raiyye için bir **مَفْسَدةٌ**.” Ve **إِيهاً**’yı **بِعَنْ** ile geçişli kıldı; çünkü onda şu anlam vardır: “Durun/son verin.”

Ve onu **فَسَّدَه** **تَفْسِيداً**: onu **أَفْسَدَهُ** ve onu **أَبارَهُ**. Ebû Cündeb el-Hüzelî dedi ki:
وقلتُ لَهُمْ قدْ أَدْرَكَتْكُمْ كَتِيبَةٌ ... مُفْسِّدَةُ الأَدبارِ ما لمْ تُخْفَّرِ
Yani: bir kavme şiddetle saldırdı; **أَدْبَارَهم**’lerini kesti; **ما لم تُخَفَّرِ الأَدْبَارُ** yani: engellenmedikçe.

Ve **تفاسَدُوا**: akrabalık bağlarını kestiler ve birbirlerine sırt çevirdiler. Dedi ki:
" يَمْدُدْنَ بالثُّدِيِّ في المَجَاسِدِ
" الى الرِّجَالِ خَشْيَةَ التَّفَاسُدِ
Der ki: göğüslerini çıkarırlar; derler ki: “Sizi Allah adına yalvartırız; ancak bizi koruyun”; bununla erkekleri kışkırtırlar.

Ve **اسْتفْسَدَ** falan, falana: **استصْلَحَ**’ın zıddı. Ve sultan, komutanını **استَفْسَدَ** eder; ona kötü davrandığında; ta ki ona karşı başkaldırıp boyun eğmez oluncaya kadar.

Ve hadiste: on hasleti kerih gördü; onlardan biri: **إِفسادُ الصَّبِيِّ غَيْرَ مُحَرِّمِهِ**; o, emziren kadına yaklaşmasıdır; sonra hamile kalınca sütü bozulur; bunda **فَسادُ الصَّبِيِّ** olur; ve buna **الغِيلَة** denir. Ve onun sözü: **غير مُحَرِّمِهِ**; yani onu kerih gördü, fakat onunla tahrim sınırına varmadı.

Ve meşhur işlerden kaldı: **حَرْبُ الفَسَادِ**; o, Tayy’dan Benî Şekk ile Ğavs arasında olan bir savaştır; buna bu ad verildi; çünkü bunlar, bunların kulaklarıyla ayakkabılarını yamadılar; ve bunlar, bunların kafataslarıyla içki içtiler.

Ve **الأَساس**’ın secilerinden: “Kimin **مَفَاسِدُه** çoğalırsa, **مَسَافِدُه** ortaya çıkar.”

Ve falan, kavmini **يُفَاسِدُ** eder.
