# فسر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B3%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فسر

الفسر: الإبانة وكشف المغطى كما قاله ابن الأعرابي، أو كشف المعنى المعقول، كما في البصائر، كالتفسير. والفعل كضرب ونصر يقال: فسر الشيء يفسره ويفسره وفسره: أبانه. قال ابن القطاع والتشديد أعم. والفسر، أيضا: نظر الطبيب إلى الماء، كالتفسرة، كتذكرة، أو هي، أي التفسرة: البول الذي يستدل به على المرض وينظر فيه الأطباء يستدلون بلونه على علة العليل، وهو اسم كالتهنئة، أو هي، أي التفسرة، مولدة، قاله الجوهري. وقال ثعلب، وهو أحمد بن يحيى، وكذلك ابن الأعرابي: التفسير والتأويل والمعنى واحد، وقوله عز وجل: وأحسن تفسيرا. الفسر: كشف المغطى، أو هو، أي التفسير كشف المراد عن اللفظ المشكل. والتأويل: رد أحد المحتملين إلى ما يطابق الظاهر. كذا في اللسان. وقيل: التفسير: شرح ما جاء مجملا من القصص في الكتاب الكريم، وتعريف ما تدل عليه ألفاظه الغريبة، وتبيين الأمور التي أنزلت بسببها الآي؛ والتأويل: هو تبيين معنى المتشابه. والمتشابه: هو ما لم يقطع بفحواه من غير تردد فيه، وهو النص. وفساران، بالضم: ة بأصبهان، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: التفسر: الاستفسار. واستفسرته كذا: سألته أن يفسره لي. وكل شيء يعرف به تفسير الشيء ومعناه فهو تفسرته. وفي البصائر: كل ما ترجم عن حال شيء فهو تفسرته. وأبو أحمد عبد الله بن محمد بن ناصح بن شجاع بن المفسر المصري، ولد سنة 273، وتوفي سنة 365؛ ذكره ابن عساكر في التاريخ. ووقع لنا حديثه عاليا في معجم شيوخ الدمياطي.

### Türkçe

**الفسر**: İbnü’l-A‘râbî’nin söylediği üzere açıklama ve örtülmüş olanı açığa çıkarma; yahut **البصائر**’de olduğu gibi, **التفسير** gibi, akledilir mânâyı açığa çıkarma. Fiil, **ضرب** ve **نصر** gibi; denilir ki: **فسر** şeyi **يفسره** ve **يفسره** ve **فسره**: onu açıkladı. İbnü’l-Kattâ‘ dedi ki: şeddeli olan daha geneldir.

Ve **الفسر**, ayrıca: hekimin suya bakmasıdır; **التفسرة** gibi, **تذكرة** gibi; yahut o, yani **التفسرة**: hastalığa delil getirilen ve hekimlerin içine baktıkları, rengine bakarak hastanın illetine delil getirdikleri idrardır; **التهنئة** gibi bir isimdir; yahut o, yani **التفسرة**, müvelleddir; Cevherî söyledi.

Sa‘leb dedi ki—o Ahmed b. Yahyâ’dır—ve yine İbnü’l-A‘râbî: **التفسير** ve **التأويل** ve mânâ birdir; ve O’nun (azze ve celle) sözü: “Ve daha güzel **تفسيرا**.”

**الفسر**: örtülmüş olanı açığa çıkarmadır; yahut o, yani **التفسير**: müşkil lafızdan muradı açığa çıkarmadır. Ve **التأويل**: iki muhtemelden birini zâhire mutabık olana döndürmektir. **اللسان**’da böyledir.

Ve denildi ki: **التفسير**: Kerîm kitapta kıssalardan mücmel gelenin şerhidir; ve onun garip lafızlarının delâlet ettiği şeyi tanıtmaktır; ve âyetlerin sebebiyle indirildiği işleri beyan etmektir; ve **التأويل**: müteşâbihin mânâsını beyan etmektir. Ve **المتشابه**: fuhvâsı hakkında onda tereddüt olmaksızın kesin hükme varılmayan şeydir; ve o, **النص**’tur.

Ve **فساران**—zamm ile—: İsfahân’da bir köydür; Sâgânî nakletti.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **التفسر**: **الاستفسار**. Ve **استفسرته** şöyle şöyle: onu bana açıklamasını istedim diye ona sordum. Ve her şey ki onunla bir şeyin tefsiri ve mânâsı bilinir, o onun **تفسرته**’sidir. Ve **البصائر**’de: her ne bir şeyin hâlinden tercüme ederse o onun **تفسرته**’sidir.

Ve Ebû Ahmed Abdullah b. Muhammed b. Nâsih b. Şücâ‘ b. el-**المفسر** el-Mısrî; 273 yılında doğdu ve 365 yılında vefat etti; İbn Asâkir onu **التاريخ**’te zikretti. Ve bize onun hadisi, Dım yâtî’nin **معجم شيوخ**’unda âlî olarak vâki oldu.
