# فسط (ف-س-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B3%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - س - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والطاء والفاء معهما
ف ط س، ف س ط، س ف ط، ط ف س مستعملات
فطس:
الفَطْسُ حَبُّ الآسِ، والواحدة فَطْسةٌ.
والفَطَسُ: انخِفاض قَصَبةِ الأنف، والنَّعْتُ أَفطَسُ، وفَطِسَ فَطَساً.
ويقال لِخَطْم الخِنْزير: فَطَسةٌ.
والفِطيِّسُ: المِطرَقة للحَدّادين.
والفُطُوس: مصدر الفاطس، وهو الذي يموت من غير داءٍ ظاهر، وفَطَسَ وفَقَسَ.
فسط:
الفٌسطاط والفِسْطاط: ضَرْب من الأبنية.
والفُسْطاط: مُجْتَمعُ أهل الكُورةِ حَوالَي مسجدهم، وهم الجماعة، ويقال: هؤلاء أهل الفسطاط.
والفَسيط: عِلاقة ما بينَ القِمَع والنَّواة، وهو الثُّفْروق، والواحدة فسيطة.
سفط:
جمع السَّفَطِ أسفاط.
ويقال: نفسي سَفيطةٌ أي قويّةٌ.
ويقال: انِّه لَيِّنُ سَفاطةِ النَّفس.
طفس:
الطَّفَس: قَذَر الانسان اذا لم يتعاهدْ نفسَه ولا يَتَنَظَّف، وإنَّه لَطَفِسٌ، واِنّها لَطَفِسةٌ.

##### Türkçe

باب **السين** و**الطاء** و**الفاء** معهما
**ف ط س**، **ف س ط**، **س ف ط**، **ط ف س** مستعملات

**فطس**:
**الفَطْسُ**: **الآسِ** tanesi; tekili **فَطْسةٌ**.
**الفَطَسُ**: burun kamışının alçalması; niteleme **أَفطَسُ**; ve **فَطِسَ** **فَطَساً**.
Ve domuzun burnu için denir: **فَطَسةٌ**.
**الفِطيِّسُ**: demirciler için çekiç.
**والفُطُوس**: **الفاطس**’ın mastarıdır; o, görünür bir hastalık olmaksızın ölen kimsedir; ve **فَطَسَ** ve **فَقَسَ**.

**فسط**:
**الفٌسطاط** ve **الفِسْطاط**: yapılardan bir tür.
**والفُسْطاط**: mescitlerinin çevresinde **الكُورةِ** halkının toplanma yeri; onlar cemaat(ler)dir; ve denir: bunlar **الفسطاط** ehlidir.
**والفَسيط**: **القِمَع** ile **النَّواة** arasındaki bağ; o **الثُّفْروق**’tur; tekili **فسيطة**.

**سفط**:
**السَّفَطِ**’ın çoğulu **أسفاط**.
Ve denir: nefsim **سَفيطةٌ**, yani güçlü.
Ve denir: şüphesiz o, nefsin **سَفاطةِ**’sı bakımından yumuşaktır.

**طفس**:
**الطَّفَس**: insanın pisliğidir; nefsini gözetmez ve temizlenmezse; ve şüphesiz o **لَطَفِسٌ**, ve şüphesiz o **لَطَفِسةٌ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفُسْطاطُ: بيتٌ من شَعَرٍ، وفيه ثلاث لغات: فُسْطاطٌ وفُسْتاطٌ وفُسَّاطٌ، وكسر الفاء لغةٌ فيهنّ. والفَسيطُ: ثُفْروقُ التمرةِ، وقلامةُ الظُفرِ.

##### Türkçe

**الفُسْطاطُ**: kıldan bir evdir; onda üç lugat vardır: **فُسْطاطٌ** ve **فُسْتاطٌ** ve **فُسَّاطٌ**; **الفاء**’nın kesresi de onlarda bir lugattır. Ve **الفَسيطُ**: hurmanın **ثُفْروقُ**’udur ve tırnağın yongasıdır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س ط ف
فطس ، طفس ، سفط ، فسط : ( مستعملة ) .
فطس : قال الليث : الفَطسُ : حبُّ الآس ، والواحدةُ فطسة . والفَطسُ : انخفاضُ قَصَبة الأنف . ويقال لخَطْم الخِنزير : فطسة . ورجلٌ أفطس وامرأةٌ فطسَاء ، وقد فَطس فَطساً .
أبو عُبيد عن الفرّاء : الفِطِّيس : المطرقةُ العظيمة . وأَخبرني المنذريُّ عن أحمد بن يحيى قال : هي الشَّفَة من الإنسان ، ومن الخُف المِشفَر ، ومن السباع الخَطْمُ والخرطوم ، ومن الخنزير الفِنْطيسة ، وهكذا رواه على فِنْعيلة والنون زائدة .
أبو عُبيد عن أبي زيد قال : فَطس يَفْطس فُطوساً : إذا مات .
وقال الليث : فَطسَ وفَقَس : إذا مات من غير داءٍ ظاهر .
طفس : شمر عن ابن الأعرابي : طفَس وفَطس : إذا مات ، فهو طافِس وفاطس .
وقال غيره : الطَّفَسُ : قذَر الإنسان إذا لم يعهد نفسه بالتنظيف ، يقال : فلان نجسٌ طفسٌ : قَذِرٌ .
فسط : قال الليث : الفسيط : غِلاف ما بين القَمِح والنَّواة وهو التُّفْروق ، والواحدة فسيطة .
أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الفَسيط ما يقلَّم من الظُّفُر إذا طال ، وأنشد :
كأنّ ابن مُزْنتها جانحاً
فَسيطٌ لَدَى الأُفق من خنْصرِ
أراد بابن مزنتها هِلالاً أهلّ بين السحاب في الأُفق الغربيّ .
وقال الليث : الفسطاط : ضرب من الأبنية . والفسطاط أيضاً ؛ مجتمع أهل الكورة حوالَي مسجد جماعتهم . يقال : هؤلاء أهلُ الفسطاط .
وفي الحديث : ( عليكم بالجماعة فإن يدَ الله على الفسطاط ) يريد المدينة التي فيها مجتَمع الناس ، وكل مدينة فُسطاط ، ومنه قيل لمدينة مِصْرَ التي بناها عمرو بنُ العاص : الفُسطاط .
ورُوِي عن الشعبي أنه قال في العَبْدِ الآبِق : إذا أُخِذ في الفُسْطاط ففيه عشرةُ دراهم ، وإذا أُخِذ خارجَ الفُسطاط ففيه أربعون .
قلت : وللعَرَب لغاتٌ في الفُسطاط ، يقال : فُسْطَاط وفِسْطاط ، وفُسّاط وفِسّاط ، وفُسْتَاط وفِسْتَاط ، ويجمع فَساطيط وفساتِيط .
سفط : السَّفَط : الّذي يعبَّأ فيه الطِّيب وما أشبَهه من أدوات النساء ، ويُجمع أسفاطاً .
وروي عن أبي عمرو أنه يقال : سَفَّطَ فلانٌ حوضَه تَسْفيطاً : إذا شَرّفه ولاطَه ، وأَنشَد :
حتى رأيت الحَوْضَ ذو قَدْ سُفِّطَا
قَفْراً من الماء هَواءً أَمْرَطَا
ذو بمعنى الّذي ، لغة طيء . وأراد بالهواء : الفارغَ من الماء .
ابن السكّيت عن الأصمعي : يقال : إنه لسَفِيط النّفْس ، وسخيُّ النفس ، ومَذْلُ النّفس : إذا كان هَشّاً إلى المعروف جَواداً . وأنشد :
حَزَنْبَلِ يأتيك بالْبَطِيطِ
ليس بذِي حَزْمٍ ولا سَفِيطِ
وقال الليث : السفِيط : السخيّ . وقد سَفُط سَفاطةً .
قال : والسفَط معروف .

##### Türkçe

س ط ف
**فطس** ، **طفس** ، **سفط** ، **فسط** : (kullanılan) .

**فطس** : Leys dedi: **الفَطسُ** : mersin tanesi; tekili **فطسة**’dir. Ve **الفَطسُ** : burun kamışının (kıkırdağının) alçalmasıdır. Ve domuzun burnuna: **فطسة** denir. Ve (bir) adam **أفطس** (basık burunlu), (bir) kadın **فطسَاء** (basık burunlu); ve **فَطس** (basık burunlu oldu) **فَطساً** (basık burunlulukla).

Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: **الفِطِّيس** : büyük çekiçtir. Ve Münzirî bana Ahmed b. Yahyâ’dan haber verdi, dedi ki: O, insandan dudaktır; ve toynaktan **المِشفَر** (dudak); ve yırtıcılardan **الخَطْمُ** ve **الخرطوم** (burun/surat ve hortum); ve domuzdan **الفِنْطيسة**; ve onu **فِنْعيلة** vezni üzere rivayet etti; **النون** ziyadedir.

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den dedi ki: **فَطس يَفْطس فُطوساً** : öldüğü zaman.

Leys dedi: **فَطسَ** ve **فَقَس** : görünür bir hastalık olmaksızın öldüğü zaman.

**طفس** : Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den: **طفَس** ve **فَطس** : öldüğü zaman; o hâlde o **طافِس** ve **فاطس**’tir.

Başkası dedi: **الطَّفَسُ** : insanın, kendisini temizliğe alıştırmadığı zaman, pisliğidir; denir ki: falan kimse **نجسٌ طفسٌ** : pis.

**فسط** : Leys dedi: **الفسيط** : buğday ile çekirdek arasındaki örtüdür; o **التُّفْروق**’tur; tekili **فسيطة**’dir.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi ki: **الفَسيط** tırnak uzadığı zaman ondan kesilip atılan şeydir; ve inşâd etti:
كأنّ ابن مُزْنتها جانحاً
فَسيطٌ لَدَى الأُفق من خنْصرِ

**ابن مزنتها** ile, batı ufkunda bulutlar arasında doğan hilâli kastetti.

Leys dedi: **الفسطاط** : yapılardan bir türdür. Ve **الفسطاط** ayrıca; belde halkının, cemaat mescitlerinin çevresinde toplanma yeridir. Denir ki: bunlar **أهلُ الفسطاط**’tır.

Hadiste: ( **عليكم بالجماعة فإن يدَ الله على الفسطاط** ) : insanların toplandığı şehri kasteder; her şehir **فُسطاط**’tır; bundan dolayı, Amr b. el-Âs’ın bina ettiği Mısır şehrine: **الفُسطاط** denildi.

Şa‘bî’den, kaçak köle hakkında şöyle dediği rivayet edildi: eğer **الفُسْطاط**’ta yakalanırsa onda on dirhem vardır; ve eğer **الفُسطاط**’ın dışında yakalanırsa onda kırk vardır.

Dedim ki: Arapların **الفُسطاط** hakkında lugatları vardır; denir ki: **فُسْطَاط** ve **فِسْطاط**; ve **فُسّاط** ve **فِسّاط**; ve **فُسْتَاط** ve **فِسْتَاط**; ve çoğulu **فَساطيط** ve **فساتِيط** olarak getirilir.

**سفط** : **السَّفَط** : içine güzel koku ve onun benzeri kadın aletlerinden şeylerin doldurulduğu şeydir; **أسفاطاً** olarak çoğul yapılır.

Ebû Amr’dan rivayet edildi ki denir: falan kimse havuzunu **سَفَّطَ** **تَسْفيطاً** : onu yükselttiği ve sıvadığı zaman; ve inşâd etti:
حتى رأيت الحَوْضَ ذو قَدْ سُفِّطَا
قَفْراً من الماء هَواءً أَمْرَطَا

**ذو** “**الّذي**” mânâsınadır; Tayy lugatıdır. Ve **الهواء** ile: sudan boş olanı kastetti.

İbnü’s-Sikkît, Asma‘î’den: denir ki: şüphesiz o **سَفِيط النّفْس**’tir; ve **سخيُّ النفس**; ve **مَذْلُ النّفس** : iyiliğe karşı yumuşak, cömert olduğu zaman. Ve inşâd etti:
حَزَنْبَلِ يأتيك بالْبَطِيطِ
ليس بذِي حَزْمٍ ولا سَفِيطِ

Leys dedi: **السفِيط** : cömerttir. Ve **سَفُط** **سَفاطةً** (cömert oldu).

Dedi ki: ve **السفَط** bilinen (şey)dir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والسين وما يثلثهما)
(فسط) الفاء والسين والطاء كلمتانِ متباينتان. فالفَسِيط: ثُفْرُوق التَّمرة، ويقال قُلامة الظُّفر. والفُسطاط: الجماعة. وفي الحديث: "إنَّ يدَ الله تعالى عَلَى الفُسطاط"، وبذلك سمِّي الفُسطاط فُسطاطاً.‏
(فسق) الفاء والسين والقاف كلمة واحدة، وهي الفِسْق، وهو الخروج عن الطَّاعة. تقول العرب: فَسقَتِ الرُّطَبَةُ عن قِشْرها: إذا خرجَتْ، حكاه الفَرَّاء. ويقولون: إنَّ الفأرة فُوَيْسِقة، وجاء هذا في الحديث. قال ابنُ الأعرابيِّ: لم يُسْمع قطُّ في كلامِ الجاهليَّة في شعر* ولا كلامٍ: فاسق. قال: وهذا عجبٌ، هو كلامٌ عربيٌّ ولم يأتِ في شعرٍ جاهليٍّ(1) .‏
(فسل) الفاء والسين واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على ضَعف وقِلَّة. من ذلك: الرّجُل الفَسْل، وهو الرديُّ من الرِّجال. ومنه الفَسِيل: صَغار النَّخْل. وفَسَالة الحديد: سُحَالته.‏
(فسأ) الفاء والسين والهمزة. يقال فيه: تفسَّأ الثَّوبُ، إذا بَلِيَ. وفَسَأْته أنا: مدَدْتُه حتى تفزَّر. ويقولون: فَسَأه بالعصا: ضربه. ويقولون في غير المهموز: تفاسَى الرَّجُل تفاسِياً، إذا أخْرَجَ عَجِيزتَه.‏
(فسج) الفاء والسين والجيم، كلمة واحدة. يقولون: قَلوصٌ فاسجة(2) ، إذا أعجَلَها الفحلُ فضَرَبها قَبْلَ وقتِ المضْرِب. ويقال بل هي الحائل السَّمينة.‏
(فسح) الفاء والسين والحاء كلمةٌ واحدة تدلُّ على سَعَةٍ واتِّساع. من ذلك الفَسيح: الواسع. وتَفَسَّحت في المجلِس، وفَسَّحت المجلس.‏
(فسخ) الفاء والسين والخاء كلمةٌ تدلُّ على نَقْضِ شيء. يقال: تَفَسَّخَ الشَّيءُ: انتقَضَ. ويقولون: أَفْسَخْتُ الشيء : نَسِيتُه. ويقولون: الفَسِيخ: الرجلُ لا يَظفَر بحاجته.‏
(فسد) الفاء والسين والدال كلمةٌ واحدة، فَسَدَ الشَّيءُ يَفْسُد فساداً وفُسوداً، وهو فاسِدٌ وفَسِيد.‏
(فسر) الفاء والسين والراء كلمة واحدة تدلُّ على بيانِ شيءٍ وإيضاحِه. من ذلك الفَسْرُ، يقال: فَسَرْتُ الشَّيءَ وفسَّرتُه. والفَسْر والتَّفسِرَة: نظَر الطَّبيب إلى الماء وحُكمهُ فيه. والله أعلم بالصَّواب.‏
--------------ـــ
(1) انظر اللسان (فسق) والحيوان (1: 33/ 5: 280).‏
(2) في المجمل: "فاسج"، وكلاهما يقال.‏

ـ

##### Türkçe

(فâ ve **السين** ve onların üçüncülendiği şeyler bâbı)
(**فسط**) **الفاء** ve **السين** ve **الطاء** iki kelimedir, birbirinden ayrı. **الفَسِيط**: hurmanın **ثُفْرُوق**’udur; ve **قُلامة الظُّفر** denir. Ve **الفُسطاط**: cemaat. Ve hadiste: “Şüphesiz Allah Teâlâ’nın eli **الفُسطاط** üzerindedir”; ve bununla **الفُسطاط**a **فُسطاط** adı verildi.‏
(**فسق**) **الفاء** ve **السين** ve **القاف** tek bir kelimedir; o da **الفِسْق**tır; ve o, itaattan çıkıştır. Araplar der ki: **فَسقَتِ الرُّطَبَةُ عن قِشْرها**: çıktığı zaman; bunu **الفَرَّاء** nakletti. Ve derler: Şüphesiz fare **فُوَيْسِقة**dir; ve bu hadiste gelmiştir. **ابنُ الأعرابيِّ** dedi: Câhiliye كلامında, ne şiirde ne de sözde, asla işitilmedi: **فاسق**. Dedi: Ve bu şaşırtıcıdır; o Arapça bir sözdür ve câhiliye şiirinde gelmemiştir(1).‏
(**فسل**) **الفاء** ve **السين** ve **اللام** sahih bir asıldır; zayıflık ve azlığa delâlet eder. Bundan: **الرّجُل الفَسْل**; o, erkeklerin kötüsüdür. Ve ondan **الفَسِيل**: hurma ağaçlarının küçükleri. Ve **فَسَالة الحديد**: onun törpü talaşıdır.‏
(**فسأ**) **الفاء** ve **السين** ve **الهمزة**. Onun hakkında denir: **تفسَّأ الثَّوبُ**; eskidiği zaman. Ve ben onu **فَسَأْته**: onu, yarılıncaya kadar uzattım. Ve derler: **فَسَأه بالعصا**: ona değnekle vurdu. Ve hemzesiz olanda derler: **تفاسَى الرَّجُل تفاسِياً**; kalçasını çıkardığı zaman.‏
(**فسج**) **الفاء** ve **السين** ve **الجيم**; tek bir kelime. Derler: **قَلوصٌ فاسجة**(2); erkek deve onu acele ettirip, çiftleşme vaktinden önce ona vurduğu zaman. Ve denir: bilakis o, semiz kısırdır.‏
(**فسح**) **الفاء** ve **السين** ve **الحاء**; genişlik ve yayılmaya delâlet eden tek bir kelime. Bundan **الفَسيح**: geniş olan. Ve mecliste **تَفَسَّحت**; ve meclisi **فَسَّحت**.‏
(**فسخ**) **الفاء** ve **السين** ve **الخاء**; bir şeyin bozulmasına delâlet eden bir kelime. Denir: **تَفَسَّخَ الشَّيءُ**: bozuldu. Ve derler: **أَفْسَخْتُ الشيء**: onu unuttum. Ve derler: **الفَسِيخ**: ihtiyacına nail olamayan adamdır.‏
(**فسد**) **الفاء** ve **السين** ve **الدال** tek bir kelime; **فَسَدَ الشَّيءُ يَفْسُد فساداً وفُسوداً**; ve o **فاسِد** ve **فَسِيد**dir.‏
(**فسر**) **الفاء** ve **السين** ve **الراء**; bir şeyin beyanına ve açıklanmasına delâlet eden tek bir kelime. Bundan **الفَسْر**; denir: **فَسَرْتُ الشَّيءَ** ve **فسَّرتُه**. Ve **الفَسْر** ve **التَّفسِرَة**: tabibin suya bakması ve onda hüküm vermesidir. Ve Allah doğruya daha iyi bilendir.‏
--------------ـــ
(1) **اللسان** (**فسق**) ve **الحيوان** (1: 33/ 5: 280)’a bak.‏
(2) **المجمل**’de: “**فاسج**”; ve ikisi de söylenir.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف س ط
ما لفلان مقدار فسيط وهو القلامة‏.‏
وأنشد يعقوب‏:‏ كأن ابن مزنتها جانحاً فسيط لدى الأفق من خنصر وتقول‏:‏ ما أرى لفلان باعاً بسيطاً وما أراه يعطى أحداً فسيطاً‏.‏
وأمر الأمير بفساطيطه فضربت‏.‏
ويد الله على الفسطاط وهو الجماعة‏.‏

##### Türkçe

ف س ط
Falancanın **فسيط** miktarı yoktur; o, tırnak kırpıntısıdır.
Yakub inşad etti:
Sanki onun yağmur bulutunun oğlu, ufuk yanında, serçe parmağından bir **فسيط** (kadar) yan yatmış (gibi). Ve dersin ki: Falancanın **بسيط** bir kulaçı olduğunu görmüyorum; onu, birine **فسيط** (bir şey) verir görmüyorum.
Emîr, **فساطيط**’lerini (kurmayı) emretti de kuruldu.
Allah’ın eli **الفسطاط** üzerindedir; o, topluluktur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَسِيط: قُلامة الظُّفُر، وفي التهذيب: ما يُقلم من الظُّفُر إِذا طال، واحدته فَسيطة، وقيل: الفسيط واحد؛ عن ابن الأَعرابي؛ قال عمرو بن قَمِيئة يصف الهلال:
كأَنَّ ابنَ مُزْنَتِها جانِحاً
فَسِيطٌ، لَدَى الأُفْقِ، من خِنْصِرِ
يعني هلالاً شبَّهه بقُلامة الظُّفُر وفسره في التهذيب فقال: أَراد بابن مُزْنَتها هلالاً أَهلَّ بين السحاب في الأُفُق الغربيّ؛ ويروى: كأَنَّ ابن ليلتها، يصِف هلالاً طلَع في سنة جدْب والسماء مغبَرَّة فكأَنه من وراء الغُبار قُلامة ظفر، ويروى: قَصيص موضع فَسيط، وهو ما قُصَّ من الظفُر. ويقال لقُلامة الظُّفر أَيضاً: الزِّنْقير والحَذْرَفوت. والفَسيطُ عِلاقُ ما بين القِمَع والنواة، وهو ثُفْرُوق التمرة. قال أَبو حنيفة: الواحدة فَسِيطة، قال: وهذا يدل على أَن الفسيط جمع. ورجل فَسِيط النفْس بيِّن الفَساطة: طيِّبها كسفيطها.
والفُسطاط: بيت من شعَر، وفيه لغات: فُسْطاط وفُسْتاط وفُسّاط، وكسر التاء لغة فيهنَّ. وفُسطاط: مدينة مِصر، حماها اللّه تعالى. والفُسّاط والفِسّاط والفُسْطاط والفِسْطاط: ضرْب من الأَبنية. والفُسْتاط والفِسْتاط: لغة فيه التاء بدل من الطاء لقولهم في الجمع فَساطيط، ولم يقولوا في الجمع فَساتيط، فالطاء إِذاً أَعمّ تصرُّفاً، وهذا يؤيد أَن التاء في فُسْتاط إِنما هي بدل من طاء فُسْطاط أَو من سين فُسّاط، هذا قول ابن سيده، قال: فإِن قلت فهلاَّ اعْتَزَمْت أَن تكون التاء في فُسْتاط بدلاً من طاء فُسْطاط لأَن التاء أَشْبه بالطاء منها بالسين؟ قيل: بإِزاء ذلك أَيضاً أَنك إِذا حكمت بأَنها بدل من سين فُسّاط ففيه شيئان جيّدان: أَحدهما تغيير الثاني من المثلين وهو أَقيس من تغيير الأَول من المثلين لأَن الاستكراه في الثاني يكون لا في الأَول، والآخر أَن السينين في فُسّاط ملتقيان والطاءان في فُسْطاط مُفْترقتان منفصلتان بالأَلف بينهما، واستثقال المثلين ملتقيين أَحْرَى من استثقالهما منفصلين، وفُسْطاط المِصر: مجتَمَع أَهله حوْل جامِعه. التهذيب: والفُسْطاط مجتَمع أَهل الكُورة حَوالَيْ مسجد جماعتهم. يقال: هؤلاء أَهل الفُسْطاط. وفي الحديث: عليكم بالجماعة فإِنّ يَدَ اللّه على الفُسْطاطِ، هو بالضم والكسر، يريد المدينة التي فيها مجتمَع الناس، وكلُّ مدينة فُسْطاط؛ ومنه قيل لمدينة مِصر التي بناها عمرو بن العاص: الفُسْطاط. وقال الشعبي في العبد الآبق: إِذا أُخِذ في الفُسْطاط ففيه عشرة دراهِم، وإِذا أُخذ خارج الفُسْطاط ففيه أَربعون. قال الزمخشري: الفُسْطاط ضرْب من الأَبنية في السفَر دون السُّرادق وبه سُميت المدينة. ويقال لمِصر والبصرة: الفُسْطاط. ومعنى قوله، صلّى اللّه عليه وسلّم: فإِنَّ يَدَ اللّه على الفُسْطاط، أَن جماعة الإِسلام في كَنَف اللّه ووِقايته فأَقيموا بينهم ولا تفارقوهم. قال: وفي الحديث أَنه أَتى على رجل قُطعت يده في سرِقة وهو في فُسْطاطٍ، فقال: مَنْ آوى هذا المُصاب؟ فقالوا: خُزَيْمُ بن فاتِك، فقال: اللهم بارك على آل فاتِك كما آوى هذا المُصاب.

##### Türkçe

**الفَسِيط**: tırnağın kırpıntısı; ve Tehzîb’de: tırnaktan, uzadığı zaman kırpılan şey. Bunun birili **فَسيطة**’dır. Ve denildi: **الفسيط** bir (tekil)dir; İbnü’l-A‘râbî’den; dedi: Amr b. Qamîe hilâli vasfederek:

Sanki onun **مُزْنَت**’inin oğlu yana yatmış gibi,
**فَسِيط** (gibi), ufuk yanında, serçe parmaktan.

Yani bir hilâl; onu tırnak kırpıntısına benzetti. Tehzîb’de onu açıkladı da dedi: **مُزْنَت**’inin oğlu ile, batı ufkunda bulutlar arasında beliren bir hilâli kastetti. Ve şöyle rivayet olunur: Sanki onun gecesinin oğlu; bir kıtlık yılında doğmuş, gök tozlu iken, bir hilâli vasfeder; sanki tozun arkasından bir tırnak kırpıntısıdır. Ve şöyle rivayet olunur: **قَصيص**; yeri **فَسيط**; o da tırnaktan kesilmiş olandır. Ve tırnak kırpıntısına ayrıca şöyle denir: **الزِّنْقير** ve **الحَذْرَفوت**. Ve **الفَسيطُ**: **القِمَع** ile çekirdek arasındaki şeyin bağıdır; o, hurmanın **ثُفْرُوق**’udur. Ebû Hanîfe dedi: birili **فَسِيطة**’dır. Dedi: Bu, **الفسيط**’in cem‘ (çoğul) olduğuna delâlet eder. Ve **فَسِيط النفْس** adam: **الفَساطة**sı açık (belli) olan; onun (nefsinin) iyisi, onun **سفيط**’i gibi.

Ve **الفُسطاط**: kıldan bir evdir; onda lugatlar vardır: **فُسْطاط** ve **فُسْتاط** ve **فُسّاط**; ve **التاء**’nın kesresi (esreli oluşu) bunların içinde bir lugattır. Ve **فُسطاط**: Mısır şehri, Allah Teâlâ onu korusun. Ve **الفُسّاط** ve **الفِسّاط** ve **الفُسْطاط** ve **الفِسْطاط**: binalardan bir türdür. Ve **الفُسْتاط** ve **الفِسْتاط**: onda bir lugattır; **التاء** **الطاء**’dan bedeldir; onların cem‘de **فَساطيط** demeleri sebebiyle; cem‘de **فَساتيط** demediler; öyleyse **الطاء** tasarrufça daha geneldir. Bu, **فُسْتاط**’taki **التاء**’nın ancak **فُسْطاط**’ın **طاء**’ından yahut **فُسّاط**’ın **سين**’inden bedel olduğuna delâlet eder. Bu, İbn Sîdeh’in sözüdür. Dedi: Eğer dedin ki: Öyleyse niçin azmetmedin de **فُسْتاط**’taki **التاء**’nın **فُسْطاط**’ın **طاء**’ından bedel olmasını (kabul etmedin); çünkü **التاء** **الطاء**’a, **سين**’den daha çok benzer? Denildi: Buna karşılık olarak yine şudur: Eğer onun **فُسّاط**’ın **سين**’inden bedel olduğuna hükmettinse, onda iki iyi şey vardır: birincisi, iki benzerden ikincisini değiştirmektir; bu, iki benzerden birincisini değiştirmekten daha kıyasîdir; çünkü tiksinme ikincide olur, birincide olmaz. Diğeri: **فُسّاط**’taki iki **سين** bitişiktir; **فُسْطاط**’taki iki **طاء** ise ayrılmıştır; aralarında **الألف** ile ayrılmış, kopuktur. İki benzerin bitişik olmasını ağır bulmak, onların ayrı olmasını ağır bulmaktan daha evlâdır. Ve **فُسْطاط المِصر**: halkının, câmi‘i etrafında toplanmasıdır. Tehzîb: ve **الفُسْطاط**; onların cemaat mescidi çevresinde, **الكُورة** ehlinin toplanmasıdır. Denir: bunlar **أَهل الفُسْطاط**’tır. Ve hadiste: “Size cemaat gerekir; çünkü Allah’ın eli **الفُسْطاط** üzerindedir.” O, zamme ile ve kesre iledir; insanların toplandığı şehri kasteder; her şehir **فُسْطاط**’tır. Ondan dolayı, Amr b. el-Âs’ın bina ettiği Mısır şehrine **الفُسْطاط** denildi. Ve Şa‘bî, kaçak köle hakkında dedi: Eğer **الفُسْطاط**’ta yakalanırsa onda on dirhem vardır; eğer **الفُسْطاط** dışarısında yakalanırsa onda kırk vardır. Zemahşerî dedi: **الفُسْطاط**; seferde, **السُّرادق**’tan aşağı bir tür binalardır; şehir onunla adlandırıldı. Ve Mısır’a ve Basra’ya **الفُسْطاط** denir. Onun, sallallahu aleyhi ve sellem, sözünün mânası: “Şüphesiz Allah’ın eli **الفُسْطاط** üzerindedir”; İslâm cemaatinin Allah’ın himayesi ve koruması içinde olmasıdır; öyleyse onların arasında ikamet edin ve onlardan ayrılmayın. Dedi: Ve hadiste, onun, eli hırsızlıkta kesilmiş bir adamın yanına uğradığı; o, bir **فُسْطاط** içinde iken; sonra dedi: “Bu yaralıyı kim barındırdı?” Dediler: **خُزَيْمُ بن فاتِك**. Dedi: “Allah’ım, bu yaralıyı barındırdığı gibi, **آل فاتِك** üzerine bereket ver.”

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف س ط * * الفُسطَاطُ * بيت من شعر وفيه لغات * فَسْطضاطٌ * و * فُسْتاطٌ * و * فُسَّاطٌ * بتشديد السين وكسر الفاء لغة فيهن فصارت ست لغات و * فُسْطَاطٌ * مدينة مصر

##### Türkçe

* ف س ط * * **الفُسطَاطُ** * bir şiir beyti; ve onda lugatlar vardır: * **فَسْطضاطٌ** * ve * **فُسْتاطٌ** * ve * **فُسَّاطٌ** *; **السين**’in şeddelenmesi ve **الفاء**’ın kesrelenmesiyle, onlarda bir lugattır; böylece altı lugat oldu. Ve * **فُسْطَاطٌ** * Mısır şehridir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفسيط، كأمير: علاقة ما بين القمع إلى النواة، وهو الثفروق، قاله الليث. الواحدة فسيطة، نقله أبو حنيفة. وهذا يدل على أن الفسيط جمع، ونقله الجوهري والصاغاني هكذا. والفسيط: قلامة الظفر، كما في العين، ونقله الجوهري. وفي التهذيب: ما يقلم من الظفر إذا طال، واحدته فسيطة. وقيل: الفسيط واحد، عن ابن الأعرابي. وأنشد الجوهري للشاعر يصف الهلال:
  كأن ابن مزنتها جـانـحـا                      فسيط لدى الأفق من خنصر وروى ابن دريد: كأن ابن ليلتها. وقال: يعني بذلك هلالا بدا في الجدب، والسماء مغبرة، فكأنه من وراء الغبار قلامة ظفر خنصر. وفسره في التهذيب، فقال: أراد بابن مزنتها هلالا أهل بين السحاب في الأفق الغربي. قلت: ويروى قصيص بدل فسيط، وهو ما قص من الظفر وهو في اللسان لعمرو بن قميئة. وفي العباب: لخير بن رباط الأسدي. قلت: وهكذا أورده ابن المفجع في كتاب الترجمان عن أبي العباس، لخير بن رباط المذكور. وأنشد الصاغاني لأبي حزام العكلي:
  ووذح ضئن من رطئت شغارا                      وما شكدت عليه من فسـيط وقال ابن دريد: والفسط: فعل ممات، ومنه اشتقاق الفسيط. والفسطاط بالضم: مجتمع أهل الكورة، نقله الليث، زاد الأزهري حوالي مسجد جماعتهم، يقال: هؤلاء أهل الفسطاط. وفي الحديث:  عليكم بالجماعة فإن يد الله على الفسطاط  يريد المدينة التي فيها مجتمع الناس. وكل مدينة فسطاط، وقال رؤبة:
  لو أحلبت حلائب الفسطاط
  عليه ألقاهن بـالـبـلاط أي حلائب المصر. قال الصاغاني: والمعنى أن الجماعة من أهل الإسلام في كنف الله، وواقيته فوقهم، فأقيموا بين ظهرانيهم ولا تفارقوهم. وهذا كحديثه الآخر:  إن الله لم يرض بالوحدانية، وما كان ليجمع أمتي على ضلالة، بل يد الله عليهم، فمن تخلف عن صلاتنا، وطعن على أئمتنا فقد خلع ربقة الإسلام من عنقه، شرار أمتي الوحداني المعجب بدينه، المرائي بعمله، المخاصم بحجته  . والفسطاط: علم مدينة مصر العتيقة التي بناها سيدنا عمرو بن العاص، رضي الله عنه حين افتتحها، وكان نائب المقوقس إذ ذاك متحصنا في الموضع المعروف الآن بقصر الشمع. وتفصليه في كتاب الخطط للمقريزي. والفسطاط: السرادق من الأبنية. وفي الصحاح: بيت من شعر. وقال العجاج يصف ثورا:
  حتى جلا أعجاز ليل غاط
  عنه لياح اللون كالفسطاط
  من البياض مد بالمقـاط

  وقال الزمخشري: الفسطاط: ضرب من الأبنية في السفر دون السرادق، وبه سميت المدينة، كالفستاط، التاء بدل من الطاء، لقولهم في الجمع فساطيط، يقال: أمر الأمير بفساطيطه فضربت ولم يقولوا: فساتيط، فالطاء إذن أعم تصرفا، وهذا يؤيد أن التاء في فستاط إنما هي بدل من طاء فسطاط، أو من سين الفساط كرمان، هذا قول ابن سيده، وكذلك الفستات، بالتاءين، ويكسرن، فهي إذن لغات ثمانية ذكرهن الجوهري ما عدا الفستات. قال شيخنا: وأورد الشهاب القسطلاني فيه، في إرشاد الساري، اثنتي عشرة لغة، وبه تعلم ما في كلام المصنف من القصور البالغ. انتهى. وفي المحكم: فإن قلت: فهلا اعتزمت أن يكون التاء في فستاط بدلا من طاء فسطاط؛ لأن التاء أشبه بالطاء منها بالسين، قيل: بإزاء ذلك إنك إذا حكمت بأنها بدل من سين فساط، ففيه شيئان جيدان: أحدهما تغيير الثاني من المثلين، وهو أقيس من تغيير الأول من المثلين، لأن الاستكراه في الثاني يكون لا في الأول؛ والآخر أن السينين في فساط ملتقيتان، والطاءان في فسطاط مفترقتان منفصلتان بالألف بينهما، واستثقال المثلين ملتقيين أحرى من استثقالهما منفصلين. ومما يستدرك عليه: الفسطاط: البصرة، ونقل الصاغاني عن بعض بني تميم قال: قرأت في كتاب رجل من قريش: هذا ما اشترى فلان بن فلان من عجلان مولى زياد، اشترى منه خمسمائة جريب حيال الفسطاط، يريد البصرة. ورجل فسيط النفس، بين الفساطة: طيبها، كسفيطها، كما في اللسان. وفي الأساس: ما أرى له باعا فسيطا. وفسطت الشيء: إذا ألقيته وألغيته، كما في الترجمان لابن المفجع.

الفصيط، كأمير أهمله الجوهري والصاغاني وصاحب اللسان، وهو لغة في الفسيط بالسين.

##### Türkçe

**الفسيط**، (vezin olarak) “أمير” gibi: huni ile çekirdek arasındaki ilişki; o, **الثفروق**’tur; bunu Leys söyledi. Tekili **فسيطة**’dır; bunu Ebû Hanîfe nakletti. Bu, **الفسيط**’in bir cem‘ (çoğul) olduğuna delâlet eder; Cevherî ve Sâğânî bunu böyle nakletti. Ve **الفسيط**: tırnak kırpıntısıdır; **العين**’de olduğu gibi; Cevherî onu nakletti. Ve **التهذيب**’de: tırnak uzadığında ondan kırpılan şey; tekili **فسيطة**’dır. Ve denildi ki: **الفسيط** bir tekildir; İbnü’l-A‘râbî’den. Cevherî şairin hilâli vasfettiği şu beyti okudu:

  Sanki onun bulutunun oğlu, kanat eğmiş olarak
  ufuk yanında, serçe parmağından bir **فسيط**.

İbn Düreyd rivayet etti: “Sanki onun gecesinin oğlu.” Ve dedi: bununla, kıtlıkta beliren bir hilâli kasteder; gök tozludur; sanki tozun arkasından serçe parmağı tırnağının kırpıntısıdır. Onu **التهذيب**’de tefsir etti, şöyle dedi: “onun bulutunun oğlu” ile, batı ufkunda bulutlar arasında beliren bir hilâli murad etti. Dedim: **فسيط** yerine **قصيص** rivayet olunur; o, tırnaktan kesilen şeydir; ve o, Amr b. Kumey’e’nin **اللسان**’ındadır. Ve **العباب**’da: Hayr b. Ribât el-Esedî’nindir. Dedim: İbnü’l-Müfce‘ onu **كتاب الترجمان**’ında Ebû’l-Abbâs’tan, zikredilen Hayr b. Ribât’a ait olarak böylece getirdi. Sâğânî Ebû Hizâm el-‘Aklî için şu beyti okudu:

  Ve (bir) koyun sürüsü (vardı), Şegâr’a (bir) rıṭ’e (ile) bağlandı,
  ve onun üzerine **فسـيط**’ten ne (kadar) bağladıysam (da) sıkılaştırmadı.

İbn Düreyd dedi: **الفسط**: “mümât” fiilidir; ve ondan **الفسيط**’in اشتقاق’ı (türeyişi)dir. Ve **الفسطاط** (ötre ile): kûre halkının topluluğu; Leys onu nakletti; Ezherî “cemaat mescitlerinin çevresi”ni ziyade etti; “bunlar **أهل الفسطاط**’tır” denir. Ve hadiste: “**عليكم بالجماعة فإن يد الله على الفسطاط**”; insanların topluluğunun bulunduğu şehri, yani Medine’yi murad eder. Ve her şehir **فسطاط**’tır. Rü’be dedi:

  Eğer **الفسطاط**’ın sağmal develeri sağdırılsaydı,
  onları onun üzerine **بالـبـلاط**’ta atardım;

yani mısrın (şehir merkezinin) sağmal develeri. Sâğânî dedi: mânâ, İslâm ehlinden cemaatin Allah’ın himayesinde olmasıdır; O’nun koruması onların üstündedir; öyleyse onların arasında ikamet edin ve onlardan ayrılmayın. Bu, onun diğer hadisi gibidir: “Allah tek başınalığa razı olmadı; ümmetimi bir dalâlet üzere toplayacak değildi; bilakis Allah’ın eli onların üzerindedir. Kim namazımızdan geri kalır ve imamlarımıza dil uzatırsa, İslâm bağını boynundan çıkarmış olur. Ümmetimin şerlileri: dinine hayran tek başına olan, ameliyle riyâ yapan, hüccetiyle çekişendir.” Ve **الفسطاط**: Mısır’ın eski şehrinin adıdır; onu, fethettiği vakit, efendimiz Amr b. el-Âs, Allah ondan razı olsun, bina etti; o sırada Mukavkıs’ın nâibi, şimdi “Kasru’ş-Şem‘” diye bilinen yerde tahassun etmişti. Onun tafsili Makrîzî’nin **كتاب الخطط**’ındadır. Ve **الفسطاط**: binalardan (yapılardan) bir serâdıktır. Ve **الصحاح**’ta: kıldan (dokunmuş) bir ev. ‘Accâc bir boğayı vasfederek dedi:

  Ta ki, karanlık bir gecenin art taraflarını açığa çıkardı,
  ondan, rengi parlayan, **كالفسطاط** gibi,
  beyazlıktan, **بالمقـاط** ile uzatılmış.

Zemahşerî dedi: **الفسطاط**: seferde serâdıktan aşağı (daha küçük) bir çeşit yapılardır; şehir onunla adlandırıldı; **الفستاط** gibi; **التاء** **الطاء**’ın bedelidir; çünkü cem‘de **فساطيط** derler; “emîr **بفساطيطه** emretti de kuruldu” denir; “**فساتيط**” demediler; öyleyse **الطاء** tasarrufça daha umumîdir; bu, **فستاط**’taki **التاء**’nın ancak **فسطاط**’ın **طاء**’ından, yahut **الفساط**’ın **سين**’inden (Kirmân gibi) bedel olduğunu teyit eder; bu, İbn Sîde’nin sözüdür. Ve كذلك **الفستات** (iki **التاء** ile); ve kesrelenirler; öyleyse bunlar sekiz lugattır; Cevherî onları, **الفستات** hariç, zikretti. Şeyhimiz dedi: Şihâb el-Kastallânî onda, **إرشاد الساري**’de, on iki lugat zikretti; bununla, musannifin sözündeki aşırı kusur bilinir. Bitti. Ve **المحكم**’de: “Eğer dedin ki: niçin **فستاط**’taki **التاء**’nın **فسطاط**’ın **طاء**’ından bedel olmasını kesinleştirmedin; çünkü **التاء** **الطاء**’a **السين**’den daha çok benzer?” denilirse: buna mukabil, eğer onun **فساط**’ın **سين**’inden bedel olduğuna hükmedersen, onda iki güzel şey vardır: birincisi, iki mislin ikincisini değiştirmektir; bu, iki mislin birincisini değiştirmekten daha القياسîdir; çünkü hoşnutsuzluk ikincide olur, birincide olmaz; ikincisi, **فساط**’taki iki **السين** bitişiktir; **فسطاط**’taki iki **الطاء** ise ayrıdır, aralarında elif ile ayrılmıştır; bitişik iki misli ağır saymak, ayrı iki misli ağır saymaktan daha evlâdır. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الفسطاط**: Basra’dır; Sâğânî, Benî Temîm’den bazılarından nakletti, dedi: Kureyş’ten bir adamın kitabında okudum: “Bu, falan oğlu falanın, Ziyâd’ın mevlâsı ‘Aclân’dan satın aldığı şeydir; ondan **حيال الفسطاط** beş yüz cerîb satın aldı”; Basra’yı murad eder. Ve “**رجل فسيط النفس**”, **الفساطة**’sı (açıklığı/hoşluğu) belli: onun iyiliği; **كسفيطها** gibi; **اللسان**’da olduğu üzere. Ve **الأساس**’ta: “Onun için **باعا فسيطا** görmüyorum.” Ve “**فسطت الشيء**”: onu attığın ve iptal ettiğin zaman; İbnü’l-Müfce‘in **الترجمان**’ında olduğu gibi.

**الفصيط**، (vezin olarak) “أمير” gibi: Cevherî, Sâğânî ve **صاحب اللسان** onu ihmal etti; o, **الفسيط**’teki **السين** ile olanın bir lugatıdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فُسْطَاطٌ
فُسْطَاطٌ ذ and فِسْطَاطٌ (S, M, Msb, K) and فُسَّاطٌ and فِسَّاطٌ and فُسْتَاطٌ and فِسْتَاطٌ, (S, M, K,) the ت in the last two, as it is not found in the pl., being a substitute for the [former] ط in فسطاط, or rather for the [latter] س in فسّاط, because it is more regular to change the latter of two identical letters than to change the former, and because the two identical letters in فسّاط are together, whereas the two identical letters in فسطاط are separated, (M,) and فُسْتَاتٌ and فِسْتَاتٌ, (K,) altogether eight different forms, but MF observes that Esh-Shihلb El-Kastalلnee gives twelve, [which, however, he does not transcribe, the remaining four being probably with fet-h to the ف,] (TA,) A tent of hair [-cloth]: (S, Msb:) or a great tent: (Mgh:) or a kind of structure (M, Z) used in travelling, less than the سُرَادِق: (Z:) or the kind of structure called سُرَادِق: (K:) pl. فَسَاطِيطُ; (M, Msb, TA;) for which they did not say فَسَاتِيطُ. (M, TA:) ― -b2- Hence فُسْطَاطٌ is applied to A city: (Z, TA:) any city: and particularly a city in which is the general place of assemblage of people: (TA:) a populous, or comprehensive, city; accord. to some: (Msb:) the place of assemblage of the people of a كُورَة [which means a city, and a district, or region], (Lth, Az, K,) around their general mosque: (Az, TA:) or you say, فُسْطَاطُ المِصْرِ, meaning the place of assemblage of the people of the مصر [or city], around their congregational mosque. (M.) فُسْطَاطُ [so in two copies of the S] is [a name of] The city of مِصْر [the metropolis of Egypt]: (S:) or الفُسْطَاطُ is also the proper name of مِصْرُالعَتِيقَةُ, (K, TA,) the city so called, (TA,) which was built by 'Amr Ibn-El- 'ءs; (K, TA;) the city of مصر in old times; as also الفِسْطَاطُ: (Msb:) and البَصْرَةُ. (TA.)

##### Türkçe

فُسْطَاطٌ
**فُسْطَاطٌ** ذ ve **فِسْطَاطٌ** (S, M, Msb, K) ve **فُسَّاطٌ** ve **فِسَّاطٌ** ve **فُسْتَاطٌ** ve **فِسْتَاطٌ**, (S, M, K,) son iki [şekildeki] **ت**, çoğulda bulunmadığı için, **فسطاط**’taki [önceki] **ط**’ın yerine geçen bir bedeldir; yahut daha doğrusu **فسّاط**’taki [sonraki] **س**’in yerine [geçendir]; çünkü iki aynı harften ikincisini değiştirmek, birincisini değiştirmekten daha düzgündür; ve çünkü **فسّاط**’taki iki aynı harf bitişiktir, hâlbuki **فسطاط**’taki iki aynı harf ayrıdır, (M,) ve **فُسْتَاتٌ** ve **فِسْتَاتٌ**, (K,) toplam sekiz farklı şekil; fakat MF gözlemler ki Esh-Shihلb El-Kastalلnee on iki verir; [ancak o bunları yazıya geçirmez; kalan dört muhtemelen **ف**’e fet-h ile olanlardır], (TA,) kıldan [-kumaştan] bir çadır: (S, Msb:) yahut büyük bir çadır: (Mgh:) yahut yolculukta kullanılan bir çeşit yapı (M, Z), **سُرَادِق**’ten daha küçük: (Z:) yahut **سُرَادِق** denilen yapı türü: (K:) çoğulu **فَسَاطِيطُ**; (M, Msb, TA;) bunun için **فَسَاتِيطُ** demediler. (M, TA:) ― -b2- Bundan dolayı **فُسْطَاطٌ**, bir şehre uygulanır: (Z, TA:) herhangi bir şehir: ve özellikle içinde insanların genel toplanma yeri bulunan bir şehir: (TA:) kalabalık, yahut kapsamlı, bir şehir; bazılarına göre: (Msb:) bir **كُورَة**’nin halkının toplanma yeri—[ki bu, bir şehir ve bir nahiye yahut bölge demektir]—, (Lth, Az, K,) onların genel mescidi etrafında: (Az, TA:) yahut sen **فُسْطَاطُ المِصْرِ** dersin; bununla, **مصر**’ın [yahut şehrin] halkının, onların cuma mescidi etrafındaki toplanma yerini kastedersin. (M.) **فُسْطَاطُ** [S’nin iki nüshasında böyle] **مِصْر** şehrinin [bir adı]dır [Mısır’ın metropolü]: (S:) yahut **الفُسْطَاطُ**, **مِصْرُالعَتِيقَةُ**’nin özel adıdır da, (K, TA,) böyle adlandırılan şehir, (TA,) ki onu 'Amr Ibn-El- 'ءs inşa etmiştir; (K, TA;) eski zamanlarda **مصر** şehri; bunun gibi **الفِسْطَاطُ** da: (Msb:) ve **البَصْرَةُ**. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَسَطَ
فَسَطَ فُسَّاْط 29 , ( pl. فَسَاْسِيْطُ 70 ),
a.  Cloth-tent.

فُسْطَاْن
فُسْطَاْن 35 , ( pl. فَسَاطِيْن ),  P. ,
a.  Petticoat; gown.

فِسْطَاْ٤
فِسْطَاْ٤ 49 ,  فُسْطَاْ٤ 50 ,
a.  see 29 .

##### Türkçe

فَسَطَ
**فَسَطَ** **فُسَّاْط** 29, (çoğ. **فَسَاْسِيْطُ** 70),
a. Bez çadır.

فُسْطَاْن
**فُسْطَاْن** 35, (çoğ. **فَسَاطِيْن**), P.,
a. Etek; entari.

فِسْطَاْ٤
**فِسْطَاْ٤** 49, **فُسْطَاْ٤** 50,
a. 29’a bak.
