# فسق — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B3%D9%82/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: فسق

فسق
فَسَقَ - يَفْسُقُ - فِسْق - فُسُوْق - فَاسِق - فَاسِقُوْن
فَسَقَ - يَفْسُقُ + كائن + عن أمر كائن: يخرج عن الخضوع وطاعة أمر سلطة آمرة، وذلك استخفافاً بها وتغليباً للمتعه والهوى
فِسق: اسم فعل " فَسَقَ - يَفْسُقُ ": وهو كذلك العمل الذي يتصف بأنه مخالف لأمر السلطة الآمرة، والسلطة الآمرة في الدين الإسلامي هي الله عز وجل
فُسُوْق: على وزن " فـُعول" اسم فعل مبالغة من " فَسَقَ - يَفْسُقُ ": جنس يشمل جميع أنواع العمل المخالف لأمر السلطة الآمرة، والسلطة الآمرة في الدين الإسلامي هي الله عز وجل
فَاسِق: اسم فاعل صفة مشبهة من " فَسَقَ - يَفْسُقُ ": وله معنى اصطلاحي في الدين الإسلامي: كل من يفسق عن أمر ربه: لا يطيع أمر ربه، وذلك بسببٍ من عدم الاهتمام والاكتراث، وتغليب المتعة والهوى
فَاسِقُوْن: جمع " فَاسِق "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الخروج عن السيطرة، ورفض قبول سيطرة وتسلط وأوامر آخر"، وهي:
عَتَا - يَعْتُوْ، مَرُدَ - يَمْرُدُ، فَجَرَ - يَفْجُرُ، عَصَى - يَعْصِي، فَسَقَ - يَفْسُقُ، جَمَحَ - يَجْمَحُ
فَسَق - يَفْسق
	﴿وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس كان من الجن ففسق عن أمر ربه أفتتخذونه وذريته أولياء من دوني وهم لكم عدو بئس للظالمين بدلا(50)﴾ الكهف ﴿وإذا أردنا أن نهلك قرية أمرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا (16)﴾ الإسراء
	﴿واسألهم عن القرية التي كانت حاضرة البحر إذ يعدون في السبت إذ تأتيهم حيتانهم يوم سبتهم شرعا ويوم لا يسبتون لا تأتيهم كذلك نبلوهم بما كانوا يفسقون(163)﴾ الأعراف
	﴿فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون(165)﴾ الأعراف ﴿والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون(49)﴾ الأنعام
	﴿إنا منزلون على أهل هذه القرية رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(34)﴾ العنكبوت ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم فأنزلنا على الذين ظلموا رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(59)﴾ البقرة
	﴿كذلك حقت كلمة ربك على الذين فسقوا أنهم لا يؤمنون(33)﴾ يونس
	﴿وأما الذين فسقوا فمأواهم النار كلما أرادوا أن يخرجوا منها أعيدوا فيها وقيل لهم ذوقوا عذاب النار الذي كنتم به تكذبون(20)﴾ السجدة ﴿ويوم يعرض الذين كفروا على النار أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا واستمتعتم بها فاليوم تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون في الأرض بغير الحق وبما كنتم تفسقون (20)﴾ الأحقاف
فِسق - الفسق
أكل المحرم عمل المحرم ( الاستقسام بالأزلام)﴿حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب وأن تستقسموا بالأزلام ذلكم فسق اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشوني اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لإثم فإن الله غفور رحيم(3)﴾ المائدة ﴿قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن ربك غفور رحيم(145)﴾ الأنعام ﴿ولا تأكلوا مما لم يذكر اسم الله عليه وإنه لفسق وإن الشياطين ليوحون إلى أوليائهم ليجادلوكم وإن أطعتموهم إنكم لمشركون(121)﴾ الأنعام
فـُسُوق- الفسوق
عدم الكتابة والشهادة المنابزة بالألقاب أعمال الحج	﴿ياءيها الذين آمنوا إذا تداينتم بدين إلى أجل مسمى فاكتبوه وليكتب بينكم كاتب بالعدل ولا يأب كاتب أن يكتب كما علمه الله فليكتب وليملل الذي عليه الحق وليتق الله ربه ولا يبخس منه شيئا فإن كان الذي عليه الحق سفيها أو ضعيفا أو لا يستطيع أن يمل هو فليملل وليه بالعدل واستشهدوا شهيدين من رجالكمفإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء أن تضل إحداهما فتذكر إحداهما الأخرى ولا يأب الشهداء إذا ما دعوا ولا تسأموا أن تكتبوه صغيرا أو كبيرا إلى أجله ذلكم أقسط عند الله وأقوم للشهادة وأدنى ألا ترتابوا إلا أن تكون تجارة حاضرة تديرونها بينكم فليس عليكم جناح ألا تكتبوها وأشهدوا إذا تبايعتم ولا يضار كاتب ولا شهيد وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ واتقوا الله ويعلمكم الله والله بكل شيء عليم(282)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا يسخر قوم من قوم عسى أن يكونوا خيرا منهم ولا نساء من نساء عسى أن يكن خيرا منهن ولا تلمزوا أنفسكم ولا تنابزوا بالألقاب بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الإِيمَانِ ومن لم يتب فأولئك هم الظالمون(11)﴾ الحجرات ﴿الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَلا فُسُوقَ وَلا جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِي يَاأُوْلِي الْأَلْبَابِ(197)﴾ البقرة
	﴿وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنْ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمْ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمْ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُوْلَئِكَ هُمْ الرَّاشِدُونَ(7)﴾ الحجرات
فاسق - فاسقون
1 - الفاسقون من المسلمين
الكفر بعد الإيمان : - الكفر الصريح = الكفر العملي ( النفاق )﴿ولقد أنزلنا إليك آيات بينات وما يكفر بها إلا الفاسقون(99)﴾ البقرة ﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم أمنا يعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور ﴿فمن تولى بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(82)﴾ آل عمران ﴿ولا تصل على أحد منهم مات أبدا ولا تقم على قبره إنهم كفروا بالله ورسوله وماتوا وهم فاسقون (84)﴾ التوبة
المنافقون ( الذين نسوا الله )	﴿ولا تكونوا كالذين نسوا الله فأنساهم أنفسهم أولئك هم الفاسقون(19)﴾ الحشر ﴿المنافقون والمنافقات بعضهم من بعض يأمرون بالمنكر وينهون عن المعروف ويقبضون أيديهم نسوا الله فنسيهم إن المنافقين هم الفاسقون(67)﴾ التوبة
المنافقون من المسلمين ( الذين يتخلفون عن الجهاد بالمال والنفس )	﴿إنما يستأذنك الذين لا يؤمنون بالله واليوم الآخر وارتابت قلوبهم فهم في ريبهم يترددون (45)﴾…﴿قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين (53)﴾ التوبة ﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين (24)﴾ التوبة ﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين(6)﴾ المنافقون
الذين يتخذون  الكفار أولياء	﴿ولو كانوا يؤمنون بالله والنبي وما أنزل إليه ما اتخذوهم أولياء ولكن كثيرا منهم فاسقون (81)﴾ المائدة ﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة
الذين يرمون المحصنات الذين لا يأتو بالشهادة على وجهها	﴿والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانين جلدة ولا تقبلوا لهم شهادة أبدا وأولئك هم الفاسقون(4)﴾ النور ﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة
2 - الفاسقون من غير المسلمين
من لم يحكم بما أنزل الله	﴿وليحكم أهل الإنجيل بما أنزل الله فيه ومن لم يحكم بما أنزل الله فأولئك هم الفاسقون (47)﴾ المائدة ﴿وأن احكم بينهم بما أنزل الله ولا تتبع أهواءهم واحذرهم أن يفتنوك عن بعض ما أنزل الله إليك فإن تولوا فاعلم أنما يريد الله أن يصيبهم ببعض ذنوبهم وإن كثيرا من الناس لفاسقون (49)﴾ المائدة
زيغ القلب عن النبي	﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف
أمثلة على الفاسقين
كثير من ذرية نوح وإبراهيم	﴿ولقد أرسلنا نوحا وإبراهيم وجعلنا في ذريتهما النبوة والكتاب فمنهم مهتد وكثير منهم فاسقون (26)﴾ الحديد ﴿وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين (46)﴾ الذاريات
قوم لوط	﴿ولوطا آتيناه حكما وعلما ونجيناه من القرية التي كانت تعمل الخبائث إنهم كانوا قوم سوء فاسقين (74)﴾ الأنبياء
قوم موسى	﴿وكتبنا له في الألواح من كل شيء موعظة وتفصيلا لكل شيء فخذها بقوة وأمر قومك يأخذوا بأحسنها سأريكم دار الفاسقين(145)﴾ الأعراف ﴿قال فإنها محرمة عليهم أربعين سنة يتيهون في الأرض فلا تأس على القوم الفاسقين (26)﴾ المائدة ﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف
أكثر الذين أوتوا الكتاب من قبل ( اليهود)	﴿كنتم خير أمة أخرجت للناس تأمرون بالمعروف وتنهون عن المنكر وتؤمنون بالله ولو آمن أهل الكتاب لكان خيرا لهم منهم المؤمنون وأكثرهم الفاسقون (110)﴾ آل عمران ﴿قل ياأهل الكتاب هل تنقمون منا إلا أن آمنا بالله وما أنزل إلينا وما أنزل من قبل وأن أكثركم فاسقون (59)﴾ المائدة
كثير من النصارى	﴿ألم يأن للذين آمنوا أن تخشع قلوبهم لذكر الله وما نزل من الحق ولا يكونوا كالذين أوتوا الكتاب من قبل فطال عليهم الأمد فقست قلوبهم وكثير منهم فاسقون (16)﴾ الحديد ﴿ثم قفينا على آثارهم برسلنا وقفينا بعيسى ابن مريم وآتيناه الإنجيل وجعلنا في قلوب الذين اتبعوه رأفة ورحمة ورهبانية ابتدعوها ما كتبناها عليهم إلا ابتغاء رضوان الله فما رعوها حق رعايتها فآتينا الذين آمنوا منهم أجرهم وكثير منهم فاسقون(27)﴾ الحديد
أكثر المشركين ( ناقضوا العهد منهم )	﴿كيف يكون للمشركين عهد عند الله وعند رسوله إلا الذين عاهدتم عند المسجد الحرام فما استقاموا لكم فاستقيموا لهم إن الله يحب المتقين(7) كيف وإن يظهروا عليكم لا يرقبوا فيكم إلا ولا ذمة يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم وأكثرهم فاسقون (8)﴾ التوبة ﴿وما وجدنا لأكثرهم من عهد وإن وجدنا أكثرهم لفاسقين (102)﴾ الأعراف
قوم فرعون	﴿وأدخل يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء في تسع آيات إلى فرعون وقومه إنهم كانوا قوما فاسقين(12)﴾ النمل ﴿اسلك يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء واضمم إليك جناحك من الرهب فذانك برهانان من ربك إلى فرعون وملئه إنهم كانوا قوما فاسقين(32)﴾ القصص
	﴿فاستخف قومه فأطاعوه إنهم كانوا قوما فاسقين(54)﴾ الزخرف ﴿قال رب إني لا أملك إلا نفسي وأخي فافرق بيننا وبين القوم الفاسقين(25)﴾ المائدة
القوم الفاسقين
 	﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغفهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف
الذين يعصون أحكام الله	﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة ﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)﴾ التوبة
المنافقون المرتدون	﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين (6)﴾ المنافقون
قوم موسى	﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف
 	﴿قال رب إني لا أملك إلا نفسي وأخي فافرق بيننا وبين القوم الفاسقين (25)﴾ المائدة ﴿قال فإنها محرمة عليهم أربعين سنة يتيهون في الأرض فلا تأس على القوم الفاسقين (26)﴾ المائدة
قوم لوط	﴿ونصرناه من القوم الذين كذبوا بآياتنا إنهم كانوا قوم سوء فأغرقناهم أجمعين(77)﴾ الأنبياء ﴿ولوطا آتيناه حكما وعلما ونجيناه من القرية التي كانت تعمل الخبائث إنهم كانوا قوم سوء فاسقين(74)﴾ الأنبياء
قوم فرعون	﴿اسلك يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء واضمم إليك جناحك من الرهب فذانك برهانان من ربك إلى فرعون وملئه إنهم كانوا قوما فاسقين(32)﴾ القصص ﴿وأدخل يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء في تسع آيات إلى فرعون وقومه إنهم كانوا قوما فاسقين(12)﴾ النمل
 	﴿فاستخف قومه فأطاعوه إنهم كانوا قوما فاسقين(54)﴾ الزخرف
قوم نوح	﴿وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين(46)﴾ الذاريات
 	﴿قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين(53)﴾ التوبة ﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة
إبليس	﴿وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس كان من الجن ففسق عن أمر ربه أفتتخذونه وذريته أولياء من دوني وهم لكم عدو بئس للظالمين بدلا(50)﴾ الكهف
	﴿ياأيها الذين آمنوا إن جاءكم فاسق بنبإ فتبينوا أن تصيبوا قوما بجهالة فتصبحوا على ما فعلتم نادمين(6)﴾ الحجرات
كل غير مؤمن	﴿أفمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا لا يستوون(18)﴾ السجدة
جزاء الفاسقين
1 - في الدنيا
البلاء﴿واسألهم عن القرية التي كانت حاضرة البحر إذ يعدون في السبت إذ تأتيهم حيتانهم يوم سبتهم شرعا ويوم لا يسبتون لا تأتيهم كذلك نبلوهم بما كانوا يفسقون(163)﴾ الأعراف
العذاب البئيس	﴿فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون(165)﴾ الأعراف ﴿والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون(49)﴾ الأنعام
رجز من السماء	﴿إنا منزلون على أهل هذه القرية رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(34)﴾ العنكبوت ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم فأنزلنا على الذين ظلموا رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(59)﴾ البقرة
الهلاك والتدمير	﴿وإذا أردنا أن نهلك قرية أمرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا (16)﴾ الإسراء ﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف
الخزي على أيدي المؤمنين	﴿ما قطعتم من لينة أو تركتموها قائمة على أصولها فبإذن الله وليخزي الفاسقين(5)﴾ الحشر
الإضلال	﴿إن الله لا يستحيي أن يضرب مثلا ما بعوضة فما فوقها فأما الذين آمنوا فيعلمون أنه الحق من ربهم وأما الذين كفروا فيقولون ماذا أراد الله بهذا مثلا يضل به كثيرا ويهدي به كثيرا وما يضل به إلا الفاسقين(26)﴾ البقرة ﴿كذلك حقت كلمة ربك على الذين فسقوا أنهم لا يؤمنون(33)﴾ يونس
عدم الهداية	﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)﴾ التوبة ﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف ﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين(6)﴾ المنافقون ﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة ﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة
2 - في الآخرة
النار﴿وأما الذين فسقوا فمأواهم النار كلما أرادوا أن يخرجوا منها أعيدوا فيها وقيل لهم ذوقوا عذاب النار الذي كنتم به تكذبون(20)﴾ السجدة ﴿ويوم يعرض الذين كفروا على النار أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا واستمتعتم بها فاليوم تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون في الأرض بغير الحق وبما كنتم تفسقون (20)﴾ الأحقاف

تصنيف موضوعي
فسقوا
﴿وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس كان من الجن ففسق عن أمر ربه أفتتخذونه وذريته أولياء من دوني وهم لكم عدو بئس للظالمين بدلا(50)﴾ الكهف ﴿وإذا أردنا أن نهلك قرية أمرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا (16)﴾ الإسراء
فاسق - فاسقون
القوم الفاسقين
 ﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغفهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف
الذين يعصون أحكام الله	﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة ﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)﴾ التوبة
المنافقون المرتدون	﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين (6)﴾ المنافقون
قوم موسى	﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف
 	﴿قال رب إني لا أملك إلا نفسي وأخي فافرق بيننا وبين القوم الفاسقين (25)﴾ المائدة ﴿قال فإنها محرمة عليهم أربعين سنة يتيهون في الأرض فلا تأس على القوم الفاسقين (26)﴾ المائدة
قوم لوط	﴿ونصرناه من القوم الذين كذبوا بآياتنا إنهم كانوا قوم سوء فأغرقناهم أجمعين(77)﴾ الأنبياء ﴿ولوطا آتيناه حكما وعلما ونجيناه من القرية التي كانت تعمل الخبائث إنهم كانوا قوم سوء فاسقين(74)﴾ الأنبياء
قوم فرعون	﴿اسلك يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء واضمم إليك جناحك من الرهب فذانك برهانان من ربك إلى فرعون وملئه إنهم كانوا قوما فاسقين(32)﴾ القصص ﴿وأدخل يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء في تسع آيات إلى فرعون وقومه إنهم كانوا قوما فاسقين(12)﴾ النمل
 	﴿فاستخف قومه فأطاعوه إنهم كانوا قوما فاسقين(54)﴾ الزخرف
قوم نوح	﴿وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين(46)﴾ الذاريات
 	﴿قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين(53)﴾ التوبة ﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة
الفسق : العمل الفردي المخالف لأمر الله - راتب
أكل المحرم عمل المحرم ( الاستقسام بالأزلام)﴿حرمت عليكم الميتة والدم ولحم الخنزير وما أهل لغير الله به والمنخنقة والموقوذة والمتردية والنطيحة وما أكل السبع إلا ما ذكيتم وما ذبح على النصب وأن تستقسموا بالأزلام ذلكم فسق اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشوني اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لإثم فإن الله غفور رحيم(3)﴾ المائدة ﴿قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن ربك غفور رحيم(145)﴾ الأنعام ﴿ولا تأكلوا مما لم يذكر اسم الله عليه وإنه لفسق وإن الشياطين ليوحون إلى أوليائهم ليجادلوكم وإن أطعتموهم إنكم لمشركون(121)﴾ الأنعام
الفسوق : العمل الجماعي المخالف لأمر الله
عدم الكتابة والشهادة المنابزة بالألقاب أعمال الحج	﴿ياءيها الذين آمنوا إذا تداينتم بدين إلى أجل مسمى فاكتبوه وليكتب بينكم كاتب بالعدل ولا يأب كاتب أن يكتب كما علمه الله فليكتب وليملل الذي عليه الحق وليتق الله ربه ولا يبخس منه شيئا فإن كان الذي عليه الحق سفيها أو ضعيفا أو لا يستطيع أن يمل هو فليملل وليه بالعدل واستشهدوا شهيدين من رجالكمفإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء أن تضل إحداهما فتذكر إحداهما الأخرى ولا يأب الشهداء إذا ما دعوا ولا تسأموا أن تكتبوه صغيرا أو كبيرا إلى أجله ذلكم أقسط عند الله وأقوم للشهادة وأدنى ألا ترتابوا إلا أن تكون تجارة حاضرة تديرونها بينكم فليس عليكم جناح ألا تكتبوها وأشهدوا إذا تبايعتم ولا يضار كاتب ولا شهيد وإن تفعلوا فإنه فسوق بكم واتقوا الله ويعلمكم الله والله بكل شيء عليم(282)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا يسخر قوم من قوم عسى أن يكونوا خيرا منهم ولا نساء من نساء عسى أن يكن خيرا منهن ولا تلمزوا أنفسكم ولا تنابزوا بالألقاب بئس الاسم الفسوق بعد الإيمان ومن لم يتب فأولئك هم الظالمون(11)﴾ الحجرات ﴿الحج أشهر معلومات فمن فرض فيهن الحج فلا رفث ولا فسوق ولا جدال في الحج وما تفعلوا من خير يعلمه الله وتزودوا فإن خير الزاد التقوى واتقوني ياأولي الألباب (197)﴾ البقرة
	﴿واعلموا أن فيكم رسول الله لو يطيعكم في كثير من الأمر لعنتم ولكن الله حبب إليكم الإيمان وزينه في قلوبكم وكره إليكم الكفر والفسوق والعصيان أولئك هم الراشدون(7)﴾ الحجرات
فاسق
إبليس كل غير مؤمن	﴿وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس كان من الجن ففسق عن أمر ربه أفتتخذونه وذريته أولياء من دوني وهم لكم عدو بئس للظالمين بدلا(50)﴾ الكهف ﴿أفمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا لا يستوون(18)﴾ السجدة
	﴿ياأيها الذين آمنوا إن جاءكم فاسق بنبإ فتبينوا أن تصيبوا قوما بجهالة فتصبحوا على ما فعلتم نادمين(6)﴾ الحجرات
1 - الفاسقون من المسلمين :
الكفار بعد الإيمان : - الكفر الصريح = الكفر العملي ( النفاق )	﴿ولقد أنزلنا إليك آيات بينات وما يكفر بها إلا الفاسقون(99)﴾ البقرة ﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم أمنا يعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور ﴿فمن تولى بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(82)﴾ آل عمران ﴿ولا تصل على أحد منهم مات أبدا ولا تقم على قبره إنهم كفروا بالله ورسوله وماتوا وهم فاسقون (84)﴾ التوبة
المنافقون ( الذين نسوا الله )	﴿ولا تكونوا كالذين نسوا الله فأنساهم أنفسهم أولئك هم الفاسقون(19)﴾ الحشر ﴿المنافقون والمنافقات بعضهم من بعض يأمرون بالمنكر وينهون عن المعروف ويقبضون أيديهم نسوا الله فنسيهم إن المنافقين هم الفاسقون(67)﴾ التوبة
المنافقون من المسلمين ( الذين يتخلفون عن الجهاد بالمال والنفس )	﴿إنما يستأذنك الذين لا يؤمنون بالله واليوم الآخر وارتابت قلوبهم فهم في ريبهم يترددون (45)﴾…﴿قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين (53)﴾ التوبة ﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين (24)﴾ التوبة ﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين(6)﴾ المنافقون
الذين يتخذون  الكفار أولياء	﴿ولو كانوا يؤمنون بالله والنبي وما أنزل إليه ما اتخذوهم أولياء ولكن كثيرا منهم فاسقون (81)﴾ المائدة ﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة
الذين يرمون المحصنات الذين لا يأتو بالشهادة على وجهها	﴿والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانين جلدة ولا تقبلوا لهم شهادة أبدا وأولئك هم الفاسقون(4)﴾ النور ﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة
2 - الفاسقون من غير المسلمين
من لم يحكم بما أنزل الله	﴿وليحكم أهل الإنجيل بما أنزل الله فيه ومن لم يحكم بما أنزل الله فأولئك هم الفاسقون (47)﴾ المائدة ﴿وأن احكم بينهم بما أنزل الله ولا تتبع أهواءهم واحذرهم أن يفتنوك عن بعض ما أنزل الله إليك فإن تولوا فاعلم أنما يريد الله أن يصيبهم ببعض ذنوبهم وإن كثيرا من الناس لفاسقون (49)﴾ المائدة
زيغ القلب عن النبي	﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف
أمثلة على الفاسقين
كثير من ذرية نوح وإبراهيم	﴿ولقد أرسلنا نوحا وإبراهيم وجعلنا في ذريتهما النبوة والكتاب فمنهم مهتد وكثير منهم فاسقون (26)﴾ الحديد ﴿وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين (46)﴾ الذاريات
قوم لوط	﴿ولوطا آتيناه حكما وعلما ونجيناه من القرية التي كانت تعمل الخبائث إنهم كانوا قوم سوء فاسقين (74)﴾ الأنبياء
قوم موسى	﴿وكتبنا له في الألواح من كل شيء موعظة وتفصيلا لكل شيء فخذها بقوة وأمر قومك يأخذوا بأحسنها سأريكم دار الفاسقين(145)﴾ الأعراف ﴿قال فإنها محرمة عليهم أربعين سنة يتيهون في الأرض فلا تأس على القوم الفاسقين (26)﴾ المائدة ﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف
أكثر الذين أوتوا الكتاب من قبل ( اليهود)	﴿كنتم خير أمة أخرجت للناس تأمرون بالمعروف وتنهون عن المنكر وتؤمنون بالله ولو آمن أهل الكتاب لكان خيرا لهم منهم المؤمنون وأكثرهم الفاسقون (110)﴾ آل عمران ﴿قل ياأهل الكتاب هل تنقمون منا إلا أن آمنا بالله وما أنزل إلينا وما أنزل من قبل وأن أكثركم فاسقون (59)﴾ المائدة
كثير من النصارى	﴿ألم يأن للذين آمنوا أن تخشع قلوبهم لذكر الله وما نزل من الحق ولا يكونوا كالذين أوتوا الكتاب من قبل فطال عليهم الأمد فقست قلوبهم وكثير منهم فاسقون (16)﴾ الحديد ﴿ثم قفينا على آثارهم برسلنا وقفينا بعيسى ابن مريم وآتيناه الإنجيل وجعلنا في قلوب الذين اتبعوه رأفة ورحمة ورهبانية ابتدعوها ما كتبناها عليهم إلا ابتغاء رضوان الله فما رعوها حق رعايتها فآتينا الذين آمنوا منهم أجرهم وكثير منهم فاسقون(27)﴾ الحديد
أكثر المشركين ( ناقضوا العهد منهم )	﴿كيف يكون للمشركين عهد عند الله وعند رسوله إلا الذين عاهدتم عند المسجد الحرام فما استقاموا لكم فاستقيموا لهم إن الله يحب المتقين(7) كيف وإن يظهروا عليكم لا يرقبوا فيكم إلا ولا ذمة يرضونكم بأفواههم وتأبى قلوبهم وأكثرهم فاسقون (8)﴾ التوبة ﴿وما وجدنا لأكثرهم من عهد وإن وجدنا أكثرهم لفاسقين (102)﴾ الأعراف
قوم فرعون	﴿وأدخل يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء في تسع آيات إلى فرعون وقومه إنهم كانوا قوما فاسقين(12)﴾ النمل ﴿اسلك يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء واضمم إليك جناحك من الرهب فذانك برهانان من ربك إلى فرعون وملئه إنهم كانوا قوما فاسقين(32)﴾ القصص
	﴿فاستخف قومه فأطاعوه إنهم كانوا قوما فاسقين(54)﴾ الزخرف ﴿قال رب إني لا أملك إلا نفسي وأخي فافرق بيننا وبين القوم الفاسقين(25)﴾ المائدة
جزاء الفاسقين
1 - في الدنيا
البلاء	﴿واسألهم عن القرية التي كانت حاضرة البحر إذ يعدون في السبت إذ تأتيهم حيتانهم يوم سبتهم شرعا ويوم لا يسبتون لا تأتيهم كذلك نبلوهم بما كانوا يفسقون(163)﴾ الأعراف
العذاب البئيس	﴿فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون(165)﴾ الأعراف ﴿والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون(49)﴾ الأنعام
رجز من السماء	﴿إنا منزلون على أهل هذه القرية رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(34)﴾ العنكبوت ﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم فأنزلنا على الذين ظلموا رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(59)﴾ البقرة
الهلاك والتدمير	﴿وإذا أردنا أن نهلك قرية أمرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا (16)﴾ الإسراء ﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف
الخزي على أيدي المؤمنين	﴿ما قطعتم من لينة أو تركتموها قائمة على أصولها فبإذن الله وليخزي الفاسقين(5)﴾ الحشر
الإضلال	﴿إن الله لا يستحيي أن يضرب مثلا ما بعوضة فما فوقها فأما الذين آمنوا فيعلمون أنه الحق من ربهم وأما الذين كفروا فيقولون ماذا أراد الله بهذا مثلا يضل به كثيرا ويهدي به كثيرا وما يضل به إلا الفاسقين(26)﴾ البقرة ﴿كذلك حقت كلمة ربك على الذين فسقوا أنهم لا يؤمنون(33)﴾ يونس
عدم الهداية	﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)﴾ التوبة ﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف ﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين(6)﴾ المنافقون ﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة ﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة
2 - في الآخرة
النار﴿وأما الذين فسقوا فمأواهم النار كلما أرادوا أن يخرجوا منها أعيدوا فيها وقيل لهم ذوقوا عذاب النار الذي كنتم به تكذبون(20)﴾ السجدة ﴿ويوم يعرض الذين كفروا على النار أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا واستمتعتم بها فاليوم تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون في الأرض بغير الحق وبما كنتم تفسقون (20)﴾ الأحقاف
الكوارث : نتيجة الفسق
- على الفسق	﴿فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم فأنزلنا على الذين ظلموا رجزا من السماء بما كانوا يفسقون (59)﴾ البقرة ﴿إنا منزلون على أهل هذه القرية رجزا من السماء بما كانوا يفسقون (34)﴾ العنكبوت ﴿فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون (165)﴾ الأعراف ﴿والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون (49)﴾ الأنعام ﴿وأن احكم بينهم بما أنزل الله ولا تتبع أهواءهم واحذرهم أن يفتنوك عن بعض ما أنزل الله إليك فإن تولوا فاعلم أنما يريد الله أن يصيبهم ببعض ذنوبهم وإن كثيرا من الناس لفاسقون (49)﴾ المائدة ﴿وإذا أردنا أن نهلك قرية أمرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا (16)﴾ الاسراء
القوم الفاسقين
 	﴿فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغفهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)﴾ الأحقاف
الذين يعصون أحكام الله	﴿ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)﴾ المائدة ﴿قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)﴾ التوبة
المنافقون المرتدون	﴿استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)﴾ التوبة ﴿سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين (6)﴾ المنافقون
قوم موسى	﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)﴾ الصف
 	﴿قال رب إني لا أملك إلا نفسي وأخي فافرق بيننا وبين القوم الفاسقين (25)﴾ المائدة ﴿قال فإنها محرمة عليهم أربعين سنة يتيهون في الأرض فلا تأس على القوم الفاسقين (26)﴾ المائدة
قوم لوط	﴿ونصرناه من القوم الذين كذبوا بآياتنا إنهم كانوا قوم سوء فأغرقناهم أجمعين(77)﴾ الأنبياء ﴿ولوطا آتيناه حكما وعلما ونجيناه من القرية التي كانت تعمل الخبائث إنهم كانوا قوم سوء فاسقين(74)﴾ الأنبياء
قوم فرعون	﴿اسلك يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء واضمم إليك جناحك من الرهب فذانك برهانان من ربك إلى فرعون وملئه إنهم كانوا قوما فاسقين(32)﴾ القصص ﴿وأدخل يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء في تسع آيات إلى فرعون وقومه إنهم كانوا قوما فاسقين(12)﴾ النمل
 	﴿فاستخف قومه فأطاعوه إنهم كانوا قوما فاسقين(54)﴾ الزخرف
قوم نوح	﴿وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين(46)﴾ الذاريات
 	﴿قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين(53)﴾ التوبة ﴿يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)﴾ التوبة
مختار الصحاح
● [فسق] ف س ق: فَسقَت الرطبة خرجت عن قشرها و فَسقَ عن أمر ربه أي خرج قال بن الأعرابي لم يسمع قط في كلام الجاهلية ولا في شعرهم فاسِقٌ قال وهذا عجب وهو كلام عربي و الفسّيقُ الدائم الفِسْقِ و الفُوَيْسِقةُ الفأرة
الراغب
فسق
- فسق فلان: خرج عن حجر الشرع، وذلك من قوله: فسق الرطب، إذا خرج عن قشره (وهذا قول الفراء. انظر تفسير الرازي 2/147)، وهو أعم من الكفر. والفسق يقع بالقليل من الذنوب وبالكثير، لكن تعورف فيما كان كثيرا، وأكثر ما يقال الفاسق لمن التزم حكم الشرع وأقر به، ثم أخل بجميع أحكامه أو ببعضه، وإذا قيل للكافر الأصلي: فاسق، فلأنه أخل بحكم ما ألزمه العقل واقتضته الفطرة، قال الله تعالى: }ففسق عن أمر ربه﴿[الكهف/ 50]،﴾ففسقوا فيها﴿[الإسراء/16]،﴾وأكثرهم الفاسقون﴿[آل عمران/110]،﴾وأولئك هم الفاسقون﴿[النور/4]،﴾أفمن كان مؤمنا كما كان فاسقا﴿[السجدة/ 18]،﴾ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون﴿[النور/55]، أي: من يستر نعمة الله فقد خرج عن طاعته،﴾وأما الذين فسقوا فمأواهم النار﴿[السجدة/ 20]،﴾والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون﴿[الأنعام/49]،﴾والله لا يهدي القوم الفاسقين﴿[المائدة/108]،﴾إن المنافقين هم الفاسقون﴿[التوبة/67]،﴾وكذلك حقت كلمة ربك على الذين فسقوا﴿[يونس/33]،﴾أفمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا﴿[السجدة/18]، فقابل به الإيمان. فالفاسق أعم من الكافر، والظالم أعم من الفاسق.﴾والذين يرمون المحصنات﴿إلى قوله:﴾وأولئك هم الفاسقون﴿(الآية:﴾والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانين جلدة ولا تقبلوا لهم شهادة أبدا وأولئك هم الفاسقون{ سورة النور: آية 4) وسميت الفأرة فويسقة لما اعتقد فيها من الخبث والفسق. وقيل: لخروجها من بيتها مرة بعد أخرى. وقال عليه الصلاة والسلام: (اقتلوا الفويسقة فإنها توهي السقاء وتضرم البيت على أهله) (في البخاري: عن جابر قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (خمروا الآنية، وأجيفوا الأبواب، وأطفئوا المصابيح؛ فإن الفويسقة ربما جرت الفتيلة فأحرقت أهل البيت). انظر: فتح الباري 11/85 باب: لا تترك النار عند النوم). قال ابن الأعرابي: لم يسمع الفاسق في وصف الإنسان في كلام العرب، وإنما قالوا: فسقت الرطبة عن قشرها (قال ابن الأعرابي: ولم يسمع في كلام الجاهلية في شعر ولا كلام فاسق. قال: وهذا عجب: هو كلام عربي ولم يأت في شعر جاهلي. انظر: المجمل 3/721؛ وغلطه السمين في عمدة الحفاظ: فسق، لكنه لم يذكر مثالا على استعمالهم).
ملخص اللسان:
1.     فسَق يَفْسِقُ ويَفْسُقُ فِسْقاً وفُسوقاً وفَسُقَ؛ أَي فَجَر،
2.     الفِسْق: العصيان والترك لأَمر الله عز وجل والخروج عن طريق الحق
3.     والفِسْقُ: الخروج عن الأَمر. وفَسَقَ عن أَمر ربه أَي خرج
4.     فَسَقَ فلان في الدنيا فِسْقاً إذا اتسع فيها وهَوَّنَ على نفسه واتسع بركوبه لها ولم يضيقها عليه.
5.      وفَسَقَ فلان مالهُ إذا أَهلكه وأَنفقه
لسان العرب
● - فسق: الفِسْق: العصيان والترك لأَمر الله عز وجل والخروج عن طريق الحق.    فسَق يَفْسِقُ ويَفْسُقُ فِسْقاً وفُسوقاً وفَسُقَ؛ الضم عن اللحياني،    أَي فَجَر، قال: رواه عنه الأَحمر، قال: ولم يعرف الكسائي الضم، وقيل:    الفُسوق الخروج عن الدين، وكذلك الميل إلى المعصية كما فَسَقَ إبليسُ عن أَمر    ربه. وفَسَق عن أمر ربه أَي جار ومال عن طاعته؛ قال الشاعر:    فَواسِقاً عن أَمره جَوَائِرَا    الفراء في قوله عز وجل: فَفَسَقَ عن أَمر ربه، خرج من طاعة ربه، والعرب    تقول إذا خرجت الرُّطَبةُ من قشرها: قد فَسَقَت الرُّطَبةُ من قشرها،    وكأَن الفأرة إنما سميت فُويْسِقةً لخروجها من جُحْرها على الناس.    والفِسْقُ: الخروج عن الأَمر. وفَسَقَ عن أَمر ربه أَي خرج، وهو كقولهم اتّخَمَ عن    الطعام أي عن مَأْكله. الأَزهري: عن ثعلب أنه قال: قال الأَخفش في قوله    فَفَسَق عن أمر ربه، قال: عن ردّه أَمر ربه، نحو قول العرب اتّخَمَ عن    الطعام أي عن أَكله الطعام، فلما رَدّ هذا الأَمر فَسَقَ؛ قال أَبو العباس:    ولا حاجة به إلى هذا لأن الفُسُوقَ معناه الخروج. فَسَقَ عن أَمر ربه    أَي خرج، وقال ابن الأَعرابي: لم يُسْمع قَطُّ في كلام الجاهلية ولا في    شعرهم فاسِقٌ، قال: وهذا عجب وهو كلام عربي؛ وحكى شمر عن قطرب: فَسَقَ فلان    في الدنيا فِسْقاً إذا اتسع فيها وهَوَّنَ على نفسه واتسع بركوبه لها ولم    يضيقها عليه. وفَسَقَ فلان مالهُ إذا أَهلكه وأَنفقه. ويقال: إنه    لفِسْقٌ أَي خروج عن الحق. أَبو الهيثم: والفِسْقُ في قوله: أو فِسْقاً أهِلَّ    لغير الله به، روي عن مالك أَنه الذبح. وقوله تعالى: بئس الإسم الفُسُوقُ    بعد الإيمان، أَي بئس الإسم ن تقول له يا يهودي ويا نصراني بعد أَن آمن    أَي لا تُعَيِّرهم بعد أَن آمنوا، ويحتمل أَن يكون كلَّ لَقب يكرهه    الإنسان، وإنما يجب أَن يخاطب المؤمنُ أَخاه بأَحبّ الأَسماء إليه؛ هذا قول    الزجاج. ورجل فَاسِقٌ وفِسِّيقٌ وفُسَقُ: دائم الفِسْقِ. ويقال في النداء:    يا فُسَق ويا خُبَث، وللأُنثى: يا فَسَاقِ مثل قَطامِ، يريد يا أَيها    الفَاسِقُ ويا أَيها الخبيث، وهو معرفة يدل على ذلك أَنهم يقولون يا فُسَقُ    الخبيثُ فينعتونه بالأَلف واللام. وفَسَّقَه: نسبه إلى الفِسْقِ.    والفوَاسِقُ من النساء: الفواجرُ.    والفُوَيْسِقةُ: الفأرة. وفي الحديث: أَنه سَمَّى الفأْرة فُوَيْسِقةً    تصغير فاسِقَةٍ لخروجها من جُحْرها على الناس وإِفسادها. وفي حديث عائشة:    وسئِلَتْ عن أَكل الغُراب قالت: ومن يأْكله بعد قوله فاسِق، قال الخطابي    أراد تحريم أكلها بتَفْسِيقها. وفي الحديث: خَمْس فَوَاسِق يُقْتَلْنَ في    الحِلّ والحرم، قال: أَصل الفِسْقِ الخروج عن الإستقامة والجور، وبه سمي    العاصي فاسقاً، وإنما سميت هذه الحيوانات فَوَاسِقَ على الإستعارة    لخبثهن، وقيل: لخروجهن عن الحرمة في الحل والحرم أَي لا حرمة لهن بحال.
مقاييس اللغة:
(فسق) الفاء والسين والقاف كلمة واحدة، وهي الفِسْق، وهو الخروج عن الطَّاعة. تقول العرب: فَسقَتِ الرُّطَبَةُ عن قِشْرها: إذا خرجَتْ، حكاه الفَرَّاء. ويقولون: إنَّ الفأرة فُوَيْسِقة، وجاء هذا في الحديث. قال ابنُ الأعرابيِّ: لم يُسْمع قطُّ في كلامِ الجاهليَّة في شعر* ولا كلامٍ: فاسق. قال: وهذا عجبٌ، هو كلامٌ عربيٌّ ولم يأتِ في شعرٍ جاهليٍّ(1) .‏
القاموس المحيط:
الفِسْقُ، بالكسرِ التَّرْكُ لأَمْرِ اللهِ تعالى، والعِصْيانُ، والخُروجُ عن طَرِيقِ الحَقِّ، أو الفُجور،
كالفُسوقِ. فَسَقَ، كنَصَرَ وضَرَبَ وكَرُمَ، فِسْقاً وفُسوقاً. و " إنه لَفِسْقٌ " : خُروجٌ عن الحَقِّ.
وفَسَقَ: جارَ، و عن أمرِ ربِّهِ: خَرَجَ، و الرُّطَبَةُ عن قِشْرِها: خَرَجَتْ، كانْفَسَقَتْ، قيلَ: ومنه: الفاسِقُ: لانْسلاخِهِ عن الخَيْرِ. ورجلٌ فُسَقٌ، كصُرَدٍ وسِكِّيتٍ: دائمُ الفِسْقِ. والفُوَيْسِقَةُ: الفَأْرَةُ لخُروجِهَا من جُحْرِها على الناسِ. ويا فَساقِ، كقَطامِ: يا فاسِقَةُ. ويا فُسَقُ، كزُفَرَ: يا أيُّها الفاسقُ، وليس في كلامٍ جاهِليٍّ ولا شِعْرِهِم: فاسِقٌ، على أنه عَرَبيُّ. والتَّفْسيقُ: ضِدُّ التَّعْديلِ. والفاسِقِيَّةُ: ضَرْبٌ من العِمَّةِ.
تاج العروس:
ف س ق
الفِسْق بالكَسْر : التّرْكُ لأمْر الله عزّ وجلَّ والعِصْيانُ والخُروجُ عن طَريق الحَقِّ سبحانَه قالَه اللّيث . أو هو الفُجورُ كالفُسوقِ بالضّمِّ . وقيل : هو المَيْلُ الى المَعصِية . قال الأصبهانيُّ : الفِسْق أعمُّ من الكُفْر والفِسْقُ يقعُ بالقَليلِ من الذُنُوبِ وبالكَثيرِ ولكِن تُعورِفَ فيما كانَ بكَثيره . وأكثرُ ما يُقالُ الفاسِقُ لمَنْ التَزَم حُكمَ الشّرع وأقرّ بهِ ثم أخلّ بجَميعِ أحكامِه أو ببَعْضِها . وإذا قيل للكافِر الأصل فاسِق فلأنّه أخَلّ بحُكمِ ما ألزمَه العَقل واقتَضَتْه الفِطْرَةُ . ومنه قولُه تَعالى : ( أفَمَنْ كانَ مؤمِناً كمَنْ كان فاسِقاً لا يسْتَوون ) فقابَلَ به الإيمان فالفاسِقُ أعمُّ من الكافِر والظالِمُ أعمُّ من الفاسِق . فسَق كنَصَر وضَرَب وكرُم الثانيةُ عن الأخفَشِ نقلَه الجوهريُّ والثالثةُ عن اللِّحيانيّ رَواهُ عن الأحمَر ولم يعرِف الكسائيُّ الضّمَ فِسْقاً وفُسوقاً مصْدران للبابَيْن الأوّلين أي : فجَر فُجوراً كما في الصِّحاح . وقولُه تعالى : ( وإنّه لفِسْقٌ ) أي : خُروجٌ عن الحقِّ . وقال أبو الهيْثم : وقد يكونُ الفُسوقُ شِرْكاً ويكون إثْماً . والفِسْق في قوله تعالى : ( أو فِسْقاً أُهِلّ لغيرِ اللهِ به ) رُويَ عن مالك أنّه الذّبْح . وقولُه تعالى : ( بِئْسَ الاسْمُ الفُسوقُ بعْدَ الإيمان ) أي : بِئْسَ الاسمُ أن يقول له : يا يهودِيُّ ويا نَصْرانيّ بعد أنْ آمن ويُحتَمل أن يكون كُلُّ لَقَب يكرهُه الإنسان قاله الزّجّاج . وفَسَق : جارَ ومالَ عن طاعَةِ اللهِ عزّ وجلّ ومنه فَسَقت الرّكاب عن قصد السّبيل أي جارت . وقولُه تعالى : ( فَفَسَق عنْ أمْرِ ربِّه ) أي : خرَج زادَ الفَرّاءُ عن طاعةِ ربِّه . ورَوَى ثعْلَبٌ عن الأخْفَش قال : أي عن ردِّه أمرَ ربِّه نحو قول العَرَب : اتّخَم عن الطّعام أي : عنِ أكْلِه فلمّا ردَّ هذا الأم رفسَق . قال أبو العبّاس : ولا حاجةَ به الى هذا ؛ لأنّ الفُسوقَ معناه الخُروج . فسَقَ عن أمْر ربّه أي : خرَج . وفسَقت الرُّطَبَة عن قِشْرِها أي : خرجَت كانْفَسَقَت وهذه عن ابنِ دُرَيْد . قيل : ومنه اشتِقاق الفاسِق لانْفِساقِه أي : لانسِلاخِه عن الخَيْر . ونصُّ الجَمْهَرة : من الخَيْر وقال أبو عُبَيدة : ففَسَق عن أمرِ ربّه أي : جارَ عن طاعَتِه وأنشد :
" يهْوِين في نجْد وغَوْراً غائِرا
" فَواسِقاً عن قصْدِها جَوائِرا ورجُلٌ فُسَقٌ كصُرَد وفِسّيقٌ مثل سِكِّيت : دائِمُ الفِسْق وأنشدَ اللّيثُ لسُلَيمان :
عاشوا بذلك حيناً في جِوارِهِمُ ... لا يُظْهِرُ الجَوْرَ فيهم آمِناً فُسَقُ
ومن سَجَعات الأساس : كان يَزيدُ فِسّيقاً خِمّيراً ولم يَكُنْ للمؤْمِنين أميراً . وقال اللّيْثُ : الفُوَيْسِقَةُ : الفأرة سُمّيتْ لخُروجِها من جُحْرِها على النّاس . وفي الأساس : لعَيْثِها في البُيوت : زادَ غيرُه : وإفسادِها . وهي تصْغيرُ فاسِقَة . ومنه الحديث : اقْتُلوا الفُوَيْسِقَة فإنّها توهِي السِّقاءَ وتُضْرِم البيتَ على أهْلِه . وفي حديث عائِشَةَ رضيَ الله عنها - وسُئلت عن أكْلِ الغُراب - قالت : ومَنْ يأكلُه بعْد قولِه : فاسِق ؟ . قال الخَطّابيُّ : أرادَ بتَفْسيقِها تحْريم أكلِها وفي الحديث : خمْسٌ فواسِقُ يُقْتَلْنَ في الحِلِّ والحَرَم . قال : أصْلُ الفِسْق : الخُروجُ عن الاستِقامة والجَوْرُ وبه سُمِّيَ العاصي فاسِقاً . وإنما سُمِّيت هذه الحيوانات فَواسِقَ على الاستِعارة ؛ لخُبْثِهِنّ وقيل : لخُروجِهِنّ عن الحُرْمَة في الحِلِّ والحَرَم أي : لا حُرْمَة لهنّ بحالٍ . وتقولُ للمرأة : يا فاسِقِ كقطامِ أي : يا فاسِقَة وتَقول للرّجُل : يا فُسَق كزُفَر ويا خُبَثُ كذلك أي : يا أيُّها الفاسِق ويا أيّها الخَبيث . قال الجوهريُّ : وهو معرِفة يدُلُّ على ذلك أنهم يقولون : يا فُسَقُ الخَبيثُ فيَنْعَتونَه بالألِف واللاّم . وليْسَ في كَلامٍ جاهليٍّ ولا شِعْرِهم فاسِقٌ على أنّه عرَبيٌّ . هذا كلامُ ابنِ الأعرابيّ ونصُّه على ما نقله الجوهَريُّ والصاغانيّ : لم يسمعْ قَطُّ في كلامِ الجاهليّة ولا في شِعْرِهم فاسِقٌ . قال . وهذا عجَبٌ وهو كَلام عربيٌّ لم يأْتِ في شِعْرِ جاهليٍّ ونقلَ الأصبهانيُّ عن ابنِ الأعرابيّ : لم يُسْمع الفاسِقُ في وصْفِ الإنسان في كلامِ العَرَب . وإنّما قالوا إذا خَرَجت الرُّطَبَة من قشرِها : فسَقَت الرُطَبَةُ عن قِشْرِها . ونقل شيخُنا عن بعضِ فُقَهاءِ اللُّغَة أنّ الفِسْقَ من الألْفاظِ الإسلاميّةِ لا يُعرَفُ إطلاقُها على هذا المَعْنى قبلَ الإسلامِ وإن كان أصلُ معْناها الخُروجَ فهي من الحَقائِق الشّرْعِيّة التي صارَتْ في معْناها حَقيقةً عُرْفِيّةً في الشّرْعِ وقد بسَطه الخَفاجيّ في العِناية . والتّفْسيقُ : ضدُّ التّعْديل . يُقال : فسّقَه الحاكِمُ أي : حكَمَ بفِسْقِه كما في العُباب . ويُقال : تعمّمَ فلانٌ الفاسِقيّة وهو ضرْبٌ من العِمّة نقله الزّمَخْشريُّ والصاغانيّ . ومما يُستَدرَك عليه : فسقَ في الدُنيا فِسْقاً : إذا اتّسَع فيها وهوّن على نفْسِه واتّسَع بركُوبِه لها ولم يُضيِّقْها عليه حكاه شَمِرٌ عن قُطْرب . وفَسَقَ فلانٌ مالَه : إذا أهلَكه وأنفقَه . وفسّقَه تفْسيقاً : نسَبه الى الفِسْق . والفَواسِقُ من النِّساءِ : الفواجِرُ . وقد يُجمَعُ فِسْقٌ على فُسوقٍ كجِذْعٍ وجُذوع . والفَسْقِيّةُ بالفتح : المتَوضَّأُ والجَمْعُ : الفَساقِيُّ مولدة

### Türkçe

فسk
**فَسَقَ** - **يَفْسُقُ** - **فِسْق** - **فُسُوْق** - **فَاسِق** - **فَاسِقُوْن**
**فَسَقَ - يَفْسُقُ** + bir varlık + bir varlığın emrinden: emreden bir otoritenin emrine boyun eğme ve itaatten çıkar; bu da onu hafife alma ve haz ile hevâyı üstün tutma sebebiyledir.
**فِسق**: “**فَسَقَ - يَفْسُقُ**” fiilinin isim-fiilidir: o da emreden otoritenin emrine aykırı olmakla nitelenen ameldir; İslâm dininde emreden otorite Allah عز وجل’dir.
**فُسُوْق**: “**فـُعول**” vezni üzere, “**فَسَقَ - يَفْسُقُ**”tan mübalağa isim-fiilidir: emreden otoritenin emrine aykırı olan amelin bütün türlerini kapsayan bir cinstir; İslâm dininde emreden otorite Allah عز وجل’dir.
**فَاسِق**: “**فَسَقَ - يَفْسُقُ**”tan, sıfat-ı müşebbehe olan ism-i fâildir: İslâm dininde ıstılahî bir mânası vardır: Rabb’inin emrinden fısk eden herkes; Rabb’inin emrine itaat etmez; bu da ilgisizlik ve aldırış etmeyişten bir sebep ile, ve haz ile hevâyı üstün tutma sebebiyledir.
**فَاسِقُوْن**: **فَاسِق**’in çoğuludur.
Ve lafız, “kontrolden çıkma, başkasının kontrolünü ve tahakkümünü ve emirlerini kabul etmeyi reddetme” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**عَتَا - يَعْتُوْ**، **مَرُدَ - يَمْرُدُ**، **فَجَرَ - يَفْجُرُ**، **عَصَى - يَعْصِي**، **فَسَقَ - يَفْسُقُ**، **جَمَحَ - يَجْمَحُ**

**فَسَق - يَفْسق**
	﴿“Ve hani meleklere: Âdem’e secde edin, demiştik; İblîs hariç secde ettiler; cinlerdendi; böylece Rabb’inin emrinden fısk etti. Şimdi siz onu ve zürriyetini, benim dışımda velîler mi ediniyorsunuz? Hâlbuki onlar size düşmandır. Zâlimler için ne kötü bir bedeldir (50)”﴾ **الكهف** ﴿“Ve bir beldeyi helâk etmeyi istediğimizde, onun mütreflerine emrederiz; orada fısk ederler; böylece söz onun üzerine hak olur; sonra onu darmadağın ederiz, darmadağın edişle (16)”﴾ **الإسراء**
	﴿“Ve onlara, deniz kıyısında bulunan beldeyi sor: Cumartesi hakkında haddi aşıyorlardı; Cumartesileri balıkları onlara açıkça gelir; Cumartesi yapmadıkları gün gelmez; işte onları, fısk ediyor oldukları şey sebebiyle böyle imtihan ederiz (163)”﴾ **الأعراف**
	﴿“Kendilerine hatırlatılan şeyi unutunca, kötülükten men edenleri kurtardık; zulmedenleri ise, fısk ediyor oldukları şey sebebiyle, çetin bir azapla yakaladık (165)”﴾ **الأعراف** ﴿“Âyetlerimizi yalanlayanlara, fısk ediyor oldukları şey sebebiyle azap dokunur (49)”﴾ **الأنعام**
	﴿“Şüphesiz biz, bu beldenin halkı üzerine, fısk ediyor oldukları şey sebebiyle, gökten bir rics indireceğiz (34)”﴾ **العنكبوت** ﴿“Böylece zulmedenler, kendilerine söylenen sözü başka bir sözle değiştirdiler; biz de zulmedenlerin üzerine, fısk ediyor oldukları şey sebebiyle, gökten bir rics indirdik (59)”﴾ **البقرة**
	﴿“İşte böyle, Rabb’inin kelimesi, fısk edenler üzerine hak oldu: şüphesiz onlar iman etmezler (33)”﴾ **يونس**
	﴿“Ama fısk edenler: onların barınağı ateştir; her ne zaman ondan çıkmak isteseler, içine geri çevrilirler; ve onlara: yalanlıyor olduğunuz ateş azabını tadın, denilir (20)”﴾ **السجدة** ﴿“Ve o gün, kâfir olanlar ateşe arz olunur: Dünya hayatınızda tayyibâtınızı giderdiniz ve onlarla zevklendiniz; bugün ise, yeryüzünde haksız yere büyüklük taslıyor olduğunuz ve fısk ediyor olduğunuz şey sebebiyle, horluk azabıyla cezalandırılırsınız (20)”﴾ **الأحقاف**

**فِسق - الفسق**
Haramı yemek; haram işi yapmak ( **الاستقسام بالأزلام** ) ﴿“Size ölü, kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına kesilen, boğulmuş, vurulmuş, düşmüş, boynuzlanmış ve yırtıcı hayvanın yediği—ancak kesip yetiştirdikleriniz hariç—, dikili taşlar üzerine kesilen ve fal oklarıyla kısmet aramanız haram kılındı; işte bu fısktır. Bugün kâfir olanlar dininizden ümit kesmiştir; onlardan korkmayın, benden korkun. Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve size din olarak İslâm’ı razı oldum. Kim açlık sıkıntısında, günaha meyletmeksizin, zaruret içinde kalırsa, şüphesiz Allah bağışlayıcıdır, merhametlidir (3)”﴾ **المائدة** ﴿“De ki: Bana vahyedilende, yiyen bir kimseye yiyeceği şey üzerinde haram kılınmış bir şey bulmuyorum; ancak ölü, akıtılmış kan veya domuz eti—çünkü o rics’tir— yahut Allah’tan başkası adına adanmış bir fısk olması müstesna. Kim, taşkınlık etmeyen ve haddi aşmayan olarak zarurete düşerse, şüphesiz Rabb’in bağışlayıcıdır, merhametlidir (145)”﴾ **الأنعام** ﴿“Üzerine Allah’ın adı anılmayan şeyden yemeyin; şüphesiz o, fısktır. Ve şüphesiz şeytanlar, sizinle mücadele etsinler diye, velîlerine vahyederler; eğer onlara itaat ederseniz, şüphesiz siz müşriklersiniz (121)”﴾ **الأنعام**

**فـُسُوق- الفسوق**
Yazmamak ve şahitlik (etmemek); lakaplarla birbirini çağırmak; hac amelleri ﴿“Ey iman edenler! Belirli bir vadeye kadar bir borçla borçlandığınızda onu yazın; aranızda bir kâtip adaletle yazsın; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan hiçbir kâtip kaçınmasın; yazsın; üzerinde hak olan kimse imlâ ettirsin; Rabb’i olan Allah’tan sakınsın ve ondan hiçbir şeyi eksiltmesin. Eğer üzerinde hak olan kimse sefih veya zayıf ise yahut imlâ ettirmeye güç yetiremiyorsa, velîsi adaletle imlâ ettirsin. Erkeklerinizden iki şahit isteyin; eğer iki erkek olmazsa, şahitlerden razı olduğunuz kimselerden bir erkek ve iki kadın; biri şaşırırsa diğeri ona hatırlatsın diye. Şahitler çağrıldıklarında kaçınmasınlar. Küçük olsun büyük olsun, vadesine kadar onu yazmaktan usanmayın. Bu, Allah katında daha adildir, şahitlik için daha sağlamdır ve şüphe etmemenize daha yakındır; ancak aranızda peşin bir ticaret olup da onu aranızda döndürüyorsanız, onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alışveriş yaptığınızda şahit tutun. Ne kâtip ne şahit zarar görsün. Ve eğer yaparsanız, şüphesiz o, sizin için füsûktur. Allah’tan sakının; Allah size öğretir; Allah her şeyi bilendir (282)”﴾ **البقرة** ﴿“Ey iman edenler! Bir topluluk bir toplulukla alay etmesin; belki onlar kendilerinden daha hayırlıdır. Kadınlar da kadınlarla (alay etmesin); belki onlar kendilerinden daha hayırlıdır. Kendi kendinizi ayıplamayın ve lakaplarla birbirinizi çağırmayın. İmandan sonra füsûk ismi ne kötüdür. Kim tevbe etmezse, işte onlar zâlimlerin ta kendileridir (11)”﴾ **الحجرات** ﴿“Hac, bilinen aylardır; kim o aylarda haccı farz kılarsa, artık hacda ne rafes, ne füsûk, ne de cedel vardır. Hayırdan ne yaparsanız Allah onu bilir. Azık edinin; çünkü azığın hayırlısı takvâdır. Ey akıl sahipleri! Benden sakının (197)”﴾ **البقرة**
	﴿“Ve bilin ki içinizde Allah’ın Resûlü vardır; işin çoğunda size itaat etseydi elbette sıkıntıya düşerdiniz; fakat Allah size imanı sevdirdi ve onu kalplerinizde süsledi; küfrü, füsûku ve isyanı size çirkin gösterdi. İşte onlar, doğru yolda olanların ta kendileridir (7)”﴾ **الحجرات**

**فاسق - فاسقون**
1 - Müslümanlardan fâsıklar
İmandan sonra küfür: - açık küfür = amelî küfür ( **النفاق** ) ﴿“Andolsun sana apaçık âyetler indirdik; onlara ancak fâsıklar küfreder (99)”﴾ **البقرة** ﴿“Allah, sizden iman edenlere ve sâlih ameller işleyenlere vaad etti: kendilerinden öncekileri halife kıldığı gibi onları da yeryüzünde mutlaka halife kılacak; kendileri için razı olduğu dinlerini onlar için mutlaka yerleştirecek; korkularından sonra onları mutlaka güvene çevirecek: bana ibadet ederler, bana hiçbir şeyi ortak koşmazlar. Bundan sonra kim küfrederse, işte onlar fâsıkların ta kendileridir (55)”﴾ **النور** ﴿“Kim bundan sonra yüz çevirirse, işte onlar fâsıkların ta kendileridir (82)”﴾ **آل عمران** ﴿“Onlardan ölen hiçbirinin üzerine asla namaz kılma ve kabrinin başında durma; şüphesiz onlar Allah’a ve Resûlü’ne küfrettiler ve onlar fâsıklar olarak öldüler (84)”﴾ **التوبة**
Münafıklar (Allah’ı unutanlar) ﴿“Allah’ı unutanlar gibi olmayın; böylece (Allah) onlara kendilerini unutturdu. İşte onlar fâsıkların ta kendileridir (19)”﴾ **الحشر** ﴿“Münafık erkekler ve münafık kadınlar birbirlerindendir; münkeri emrederler ve ma‘rûftan nehyederler ve ellerini sıkarlar; Allah’ı unuttular, böylece (Allah) onları unuttu. Şüphesiz münafıklar, fâsıkların ta kendileridir (67)”﴾ **التوبة**

Müslümanlardan münafıklar (malla ve canla cihaddan geri kalanlar)	{ “Senden izin isteyenler ancak Allah’a ve âhiret gününe iman etmeyenlerdir; kalpleri şüpheye düşmüştür de şüphelerinde bocalayıp dururlar (45)” … ﴿“De ki: İsteyerek yahut istemeyerek infak edin; sizden asla kabul olunmayacaktır; şüphesiz siz **قوما فاسقين** idiniz (53)”﴾ **التوبة** ﴿“De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz ticaret ve razı olduğunuz meskenler size Allah’tan, Resulünden ve O’nun yolunda cihaddan daha sevgili ise, Allah emrini getirinceye kadar bekleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (24)”﴾ **التوبة** ﴿“Onlar için istiğfar et yahut onlar için istiğfar etme; onlar için yetmiş kere istiğfar etsen de Allah onları asla bağışlamayacaktır; bu, onların Allah’ı ve Resulünü inkâr etmeleri sebebiyledir; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (80)”﴾ **التوبة** ﴿“Onlar için istiğfar etmen de etmemendir de onlar için birdir; Allah onları asla bağışlamayacaktır; şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (6)”﴾ **المنافقون**
Kâfirleri dost edinenler	﴿“Eğer Allah’a, peygambere ve ona indirilene iman ediyor olsalardı, onları dost edinmezlerdi; fakat onların çoğu **فاسقون**’dur (81)”﴾ **المائدة** ﴿“Sizden razı olasınız diye size yemin ederler; siz onlardan razı olsanız da, şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’den razı olmaz (96)”﴾ **التوبة**
İffetli kadınlara iftira atanlar; şahitliği vechi üzere getirmeyenler	﴿“İffetli kadınlara iftira atanlar, sonra dört şahit getirmeyenler: onları seksen değnekle dövün; onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin; işte onlar **الفاسقون**’dur (4)”﴾ **النور** ﴿“Bu, şahitliği vechi üzere getirmelerine daha yakındır; yahut yeminlerden sonra yeminlerin geri çevrilmesinden korkarlar; Allah’tan sakının ve dinleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (108)”﴾ **المائدة**
2 - Müslüman olmayanlardan **الفاسقون**
Allah’ın indirdiğiyle hükmetmeyen	﴿“İncil ehli, Allah’ın onda indirdiğiyle hükmetsin; kim Allah’ın indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar **الفاسقون**’dur (47)”﴾ **المائدة** ﴿“Aralarında Allah’ın indirdiğiyle hükmet; onların hevalarına uyma; Allah’ın sana indirdiğinin bir kısmından seni fitneye düşürmelerinden sakın; eğer yüz çevirirlerse bil ki Allah ancak onları günahlarının bir kısmıyla musibete uğratmak ister; şüphesiz insanların çoğu **لفاسقون**’dur (49)”﴾ **المائدة**
Kalbin peygamberden sapması	﴿“Musa kavmine demişti ki: ‘Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz? Oysa benim size Allah’ın elçisi olduğumu biliyorsunuz.’ Ne zaman ki saptılar, Allah da kalplerini saptırdı; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (5)”﴾ **الصف**
**الفاسقين**’e örnekler
Nuh ve İbrahim zürriyetinden çoğu	﴿“Andolsun Nuh’u ve İbrahim’i gönderdik; ikisinin zürriyetinde peygamberliği ve kitabı kıldık; onlardan kimi hidayete ermiştir, onların çoğu ise **فاسقون**’dur (26)”﴾ **الحديد** ﴿“Nuh kavmi de daha önce; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (46)”﴾ **الذاريات**
Lut kavmi	﴿“Lut’a hüküm ve ilim verdik; onu, çirkinlikleri işleyen şehirden kurtardık; şüphesiz onlar kötü bir kavimdi, **فاسقين** (74)”﴾ **الأنبياء**
Musa kavmi	﴿“Ona levhalarda her şeyden bir öğüt ve her şeyin tafsilini yazdık: ‘Onu kuvvetle al; kavmine de onun en güzeline sarılmalarını emret; size **دار الفاسقين**’i göstereceğim’ (145)”﴾ **الأعراف** ﴿“Dedi ki: ‘Şüphesiz o, onlara kırk yıl haram kılınmıştır; yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşacaklar; artık **القوم الفاسقين** için üzülme’ (26)”﴾ **المائدة** ﴿“Musa kavmine demişti ki: ‘Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz? Oysa benim size Allah’ın elçisi olduğumu biliyorsunuz.’ Ne zaman ki saptılar, Allah da kalplerini saptırdı; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (5)”﴾ **الصف**
Daha önce kendilerine kitap verilenlerin çoğu (Yahudiler)	﴿“Siz, insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz; marufu emreder, münkerden nehyeder ve Allah’a iman edersiniz. Kitap ehli iman etseydi, elbette onlar için hayırlı olurdu; onlardan müminler vardır, onların çoğu ise **الفاسقون**’dur (110)”﴾ **آل عمران** ﴿“De ki: ‘Ey kitap ehli! Bizden, Allah’a, bize indirilene ve daha önce indirilene iman etmemizden başka neyi yadırgıyorsunuz? Ve şüphesiz çoğunuz **فاسقون**’dur’ (59)”﴾ **المائدة**
Hristiyanlardan çoğu	﴿“İman edenler için, Allah’ın zikrine ve haktan inene kalplerinin huşû duymasının vakti gelmedi mi? Daha önce kendilerine kitap verilenler gibi olmasınlar; üzerlerinden zaman uzadı da kalpleri katılaştı; onların çoğu **فاسقون**’dur (16)”﴾ **الحديد** ﴿“Sonra onların izleri üzerine resullerimizle peş peşe gönderdik; Meryem oğlu İsa’yı da peş peşe gönderdik ve ona İncil’i verdik; ona uyanların kalplerine şefkat ve rahmet koyduk. Uydurdukları ruhbanlığı ise, onu onlara yazmadık; ancak Allah’ın rızasını aramak için (yaptılar); fakat ona gereği gibi riayet etmediler. Onlardan iman edenlere ecirlerini verdik; onların çoğu **فاسقون**’dur (27)”﴾ **الحديد**
Müşriklerin çoğu (onlardan ahdi bozanlar)	﴿“Müşriklerin Allah katında ve Resulü katında nasıl bir ahdi olabilir? Ancak Mescid-i Haram yanında kendileriyle ahitleştiğiniz kimseler müstesna; size karşı dosdoğru durdukları müddetçe siz de onlara karşı dosdoğru durun; şüphesiz Allah muttakileri sever (7). Nasıl (olabilir)! Eğer size üstün gelseler, sizin hakkınızda ne bir yakınlık ne de bir zimmet gözetirler; ağızlarıyla sizi razı ederler, kalpleri ise karşı çıkar; onların çoğu **فاسقون**’dur (8)”﴾ **التوبة** ﴿“Onların çoğunda bir ahid bulmadık; ve onların çoğunu elbette **لفاسقين** bulduk (102)”﴾ **الأعراف**
Firavun kavmi	﴿“Elini koynuna sok; dokuz ayet içinde Firavun’a ve kavmine, bir kötülük olmaksızın bembeyaz çıkacaktır; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (12)”﴾ **النمل** ﴿“Elini koynuna sok; bir kötülük olmaksızın bembeyaz çıkacaktır; korkudan (dolayı) kanadını kendine çek; işte bunlar, Rabbinden Firavun’a ve onun ileri gelenlerine iki burhandır; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (32)”﴾ **القصص**
	﴿“Kavmini hafife aldı da ona itaat ettiler; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (54)”﴾ **الزخرف** ﴿“Dedi ki: ‘Rabbim! Ben ancak kendime ve kardeşime malikim; artık bizimle **القوم الفاسقين**’in arasını ayır’ (25)”﴾ **المائدة**
**القوم الفاسقين**
 	﴿“Öyleyse, azim sahipleri olan resullerin sabrettiği gibi sabret; onlar için acele etme. Kendilerine vaad olunanı gördükleri gün, sanki gündüzden bir saatten başka kalmamış gibi olurlar. Bir tebliğdir; artık **القوم الفاسقون**’dan başkası helak edilir mi? (35)”﴾ **الأحقاف**
Allah’ın hükümlerine isyan edenler	﴿“Bu, şahitliği vechi üzere getirmelerine daha yakındır; yahut yeminlerden sonra yeminlerin geri çevrilmesinden korkarlar; Allah’tan sakının ve dinleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (108)”﴾ **المائدة** ﴿“De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz ticaret ve razı olduğunuz meskenler size Allah’tan, Resulünden ve O’nun yolunda cihaddan daha sevgili ise, Allah emrini getirinceye kadar bekleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (24)”﴾ **التوبة**
Dinden dönen münafıklar	﴿“Onlar için istiğfar et yahut onlar için istiğfar etme; onlar için yetmiş kere istiğfar etsen de Allah onları asla bağışlamayacaktır; bu, onların Allah’ı ve Resulünü inkâr etmeleri sebebiyledir; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (80)”﴾ **التوبة** ﴿“Onlar için istiğfar etmen de etmemendir de onlar için birdir; Allah onları asla bağışlamayacaktır; şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (6)”﴾ **المنافقون**
Musa kavmi	﴿“Musa kavmine demişti ki: ‘Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz? Oysa benim size Allah’ın elçisi olduğumu biliyorsunuz.’ Ne zaman ki saptılar, Allah da kalplerini saptırdı; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (5)”﴾ **الصف**
 	﴿“Dedi ki: ‘Rabbim! Ben ancak kendime ve kardeşime malikim; artık bizimle **القوم الفاسقين**’in arasını ayır’ (25)”﴾ **المائدة** ﴿“Dedi ki: ‘Şüphesiz o, onlara kırk yıl haram kılınmıştır; yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşacaklar; artık **القوم الفاسقين** için üzülme’ (26)”﴾ **المائدة**
Lut kavmi	﴿“Onu, ayetlerimizi yalanlayan kavimden kurtardık; şüphesiz onlar kötü bir kavimdi; onları topluca boğduk (77)”﴾ **الأنبياء** ﴿“Lut’a hüküm ve ilim verdik; onu, çirkinlikleri işleyen şehirden kurtardık; şüphesiz onlar kötü bir kavimdi, **فاسقين** (74)”﴾ **الأنبياء**
Firavun kavmi	﴿“Elini koynuna sok; bir kötülük olmaksızın bembeyaz çıkacaktır; korkudan (dolayı) kanadını kendine çek; işte bunlar, Rabbinden Firavun’a ve onun ileri gelenlerine iki burhandır; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (32)”﴾ **القصص** ﴿“Elini koynuna sok; dokuz ayet içinde Firavun’a ve kavmine, bir kötülük olmaksızın bembeyaz çıkacaktır; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (12)”﴾ **النمل**

﴿**فاستخف قومه فأطاعوه إنهم كانوا قوما فاسقين(54)**﴾ الزخرف
Kavmini hafife aldı da ona itaat ettiler; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.

قوم نوح	﴿**وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين(46)**﴾ الذاريات
Nûh kavmi; daha önce: şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.

 	﴿**قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين(53)**﴾ التوبة ﴿**يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)**﴾ التوبة
De ki: İsteyerek yahut istemeyerek infak edin; sizden asla kabul edilmeyecektir; şüphesiz siz **قوما فاسقين** idiniz. / Sizi razı etmek için size yemin ederler; eğer siz onlardan razı olsanız da, şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’den razı olmaz.

إبليس	﴿**وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس كان من الجن ففسق عن أمر ربه أفتتخذونه وذريته أولياء من دوني وهم لكم عدو بئس للظالمين بدلا(50)**﴾ الكهف
İblîs: Hani meleklere: Âdem’e secde edin, demiştik; secde ettiler, İblîs hariç; cinlerdendi; böylece Rabbinin emrinden **ففسق** etti. Onu ve zürriyetini, Benim dışımda veliler mi ediniyorsunuz? Hâlbuki onlar size düşmandır. Zâlimler için ne kötü bir bedeldir.

	﴿**ياأيها الذين آمنوا إن جاءكم فاسق بنبإ فتبينوا أن تصيبوا قوما بجهالة فتصبحوا على ما فعلتم نادمين(6)**﴾ الحجرات
Ey iman edenler! Eğer size bir **فاسق** bir haber getirirse, açıklığa kavuşturun; yoksa bir kavme cehaletle isabet edersiniz de yaptığınıza pişman olarak sabahlarsınız.

كل غير مؤمن	﴿**أفمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا لا يستوون(18)**﴾ السجدة
Her mümin olmayan: Öyleyse mümin olan, **فاسقا** olan gibi midir? Eşit olmazlar.

جزاء الفاسقين
**فاسقين**’in cezası

1 - في الدنيا
1 - dünyada

البلاء﴿**واسألهم عن القرية التي كانت حاضرة البحر إذ يعدون في السبت إذ تأتيهم حيتانهم يوم سبتهم شرعا ويوم لا يسبتون لا تأتيهم كذلك نبلوهم بما كانوا يفسقون(163)**﴾ الأعراف
Belâ: Onlara, deniz kıyısında bulunan kasabayı sor; hani cumartesi hakkında haddi aşıyorlardı; hani cumartesi günlerinde balıkları onlara açıkça geliyordu; cumartesi yapmadıkları gün ise gelmiyordu; işte böyle, **بما كانوا يفسقون** sebebiyle onları imtihan ediyorduk.

العذاب البئيس	﴿**فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون(165)**﴾ الأعراف ﴿**والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون(49)**﴾ الأنعام
Kötü azap: Kendilerine hatırlatılanı unutunca, kötülükten men edenleri kurtardık; zulmedenleri ise, **بما كانوا يفسقون** sebebiyle kötü bir azapla yakaladık. / Âyetlerimizi yalanlayanlara, **بما كانوا يفسقون** sebebiyle azap dokunacaktır.

رجز من السماء	﴿**إنا منزلون على أهل هذه القرية رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(34)**﴾ العنكبوت ﴿**فبدل الذين ظلموا قولا غير الذي قيل لهم فأنزلنا على الذين ظلموا رجزا من السماء بما كانوا يفسقون(59)**﴾ البقرة
Gökten rics: Şüphesiz biz, bu kasabanın halkı üzerine, **بما كانوا يفسقون** sebebiyle gökten bir rics indireceğiz. / Zulmedenler, kendilerine söylenen sözden başka bir sözü değiştirdiler; böylece zulmedenlerin üzerine, **بما كانوا يفسقون** sebebiyle gökten bir rics indirdik.

الهلاك والتدمير	﴿**وإذا أردنا أن نهلك قرية أمرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا (16)**﴾ الإسراء ﴿**فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)**﴾ الأحقاف
Helâk ve tahrip: Bir kasabayı helâk etmek istediğimizde, onun mütreflerine emrederiz; onlar da orada **ففسقوا** ederler; böylece söz onun üzerine hak olur; onu tahrip ederek tahrip ederiz. / Öyleyse, azim sahipleri olan resuller sabrettiği gibi sabret; onlar için acele etme; sanki kendilerine vaad olunanı gördükleri gün, gündüzden bir saatten başka kalmamışlardır; bir tebliğdir; öyleyse **القوم الفاسقون**’dan başkası helâk edilir mi?

الخزي على أيدي المؤمنين	﴿**ما قطعتم من لينة أو تركتموها قائمة على أصولها فبإذن الله وليخزي الفاسقين(5)**﴾ الحشر
Müminlerin elleriyle rezillik: Hurma ağaçlarından neyi kestiyseniz yahut onu kökleri üzerinde ayakta bıraktıysanız, Allah’ın izniyledir; ve **الفاسقين**’i rezil etmesi içindir.

الإضلال	﴿**إن الله لا يستحيي أن يضرب مثلا ما بعوضة فما فوقها فأما الذين آمنوا فيعلمون أنه الحق من ربهم وأما الذين كفروا فيقولون ماذا أراد الله بهذا مثلا يضل به كثيرا ويهدي به كثيرا وما يضل به إلا الفاسقين(26)**﴾ البقرة ﴿**كذلك حقت كلمة ربك على الذين فسقوا أنهم لا يؤمنون(33)**﴾ يونس
Saptırma: Şüphesiz Allah, bir misal vurmayı—bir sivrisinek olsun, onun üstü olsun—çekinmez; iman edenler, onun Rablerinden bir hak olduğunu bilirler; inkâr edenler ise: Allah bu misalle neyi murad etti? derler; onunla birçoklarını saptırır, onunla birçoklarını hidayete erdirir; onunla ancak **الفاسقين**’i saptırır. / İşte böyle, Rabbinin kelimesi, **الذين فسقوا** üzerine hak olmuştur: şüphesiz onlar iman etmezler.

عدم الهداية	﴿**قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)**﴾ التوبة ﴿**وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)**﴾ الصف ﴿**استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)**﴾ التوبة ﴿**سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين(6)**﴾ المنافقون ﴿**ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)**﴾ المائدة ﴿**يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)**﴾ التوبة
Hidayet olmaması: De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesadından korktuğunuz ticaret ve razı olduğunuz meskenler, size Allah’tan, Resulünden ve O’nun yolunda cihaddan daha sevgili ise, Allah emrini getirinceye kadar bekleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez. / Hani Mûsâ kavmine demişti: Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz? Oysa benim size Allah’ın elçisi olduğumu biliyorsunuz; onlar sapınca Allah da kalplerini saptırdı; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez. / Onlar için istiğfar et yahut etme; onlar için yetmiş kere istiğfar etsen de Allah onları asla bağışlamayacaktır; bu, onların Allah’ı ve Resulünü inkâr etmeleri sebebiyledir; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez. / Onlar için istiğfar etsen de etmesen de onlar için birdir; Allah onları asla bağışlamayacaktır; şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez. / Bu, şahitliği yüzü üzere getirmelerine daha yakındır; yahut yeminlerden sonra yeminlerin geri çevrilmesinden korkarlar; Allah’tan sakının ve dinleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez. / Sizi razı etmek için size yemin ederler; eğer siz onlardan razı olsanız da, şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’den razı olmaz.

2 - في الآخرة
2 - âhirette

النار﴿**وأما الذين فسقوا فمأواهم النار كلما أرادوا أن يخرجوا منها أعيدوا فيها وقيل لهم ذوقوا عذاب النار الذي كنتم به تكذبون(20)**﴾ السجدة ﴿**ويوم يعرض الذين كفروا على النار أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا واستمتعتم بها فاليوم تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون في الأرض بغير الحق وبما كنتم تفسقون (20)**﴾ الأحقاف
Ateş: **وأما الذين فسقوا**; onların barınağı ateştir; ondan çıkmak istedikleri her seferinde, içine geri çevrilirler; ve onlara: Yalanlamakta olduğunuz ateş azabını tadın, denilir. / İnkâr edenlerin ateşe arz olundukları gün: Dünya hayatınızda hoş şeylerinizi giderdiniz ve onlarla faydalandınız; bugün ise, yeryüzünde haksız yere büyüklük taslamanız ve **بما كنتم تفسقون** sebebiyle alçaltıcı azapla cezalandırılırsınız.

تصنيف موضوعي
Konuya göre tasnif

فسقوا
**فسقوا**
﴿**وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس كان من الجن ففسق عن أمر ربه أفتتخذونه وذريته أولياء من دوني وهم لكم عدو بئس للظالمين بدلا(50)**﴾ الكهف ﴿**وإذا أردنا أن نهلك قرية أمرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا (16)**﴾ الإسراء
Hani meleklere: Âdem’e secde edin, demiştik; secde ettiler, İblîs hariç; cinlerdendi; böylece Rabbinin emrinden **ففسق** etti... / Bir kasabayı helâk etmek istediğimizde, onun mütreflerine emrederiz; onlar da orada **ففسقوا** ederler...

فاسق - فاسقون
**فاسق** - **فاسقون**

القوم الفاسقين
**القوم الفاسقين**
 ﴿**فاصبر كما صبر أولوا العزم من الرسل ولا تستعجل لهم كأنهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغفهل يهلك إلا القوم الفاسقون(35)**﴾ الأحقاف
Öyleyse, azim sahipleri olan resuller sabrettiği gibi sabret... öyleyse **القوم الفاسقون**’dan başkası helâk edilir mi?

الذين يعصون أحكام الله	﴿**ذلك أدنى أن يأتوا بالشهادة على وجهها أو يخافوا أن ترد أيمان بعد أيمانهم واتقوا الله واسمعوا والله لا يهدي القوم الفاسقين(108)**﴾ المائدة ﴿**قل إن كان آباؤكم وأبناؤكم وإخوانكم وأزواجكم وعشيرتكم وأموال اقترفتموها وتجارة تخشون كسادها ومساكن ترضونها أحب إليكم من الله ورسوله وجهاد في سبيله فتربصوا حتى يأتي الله بأمره والله لا يهدي القوم الفاسقين(24)**﴾ التوبة
Allah’ın hükümlerine isyan edenler: Bu, şahitliği yüzü üzere getirmelerine daha yakındır... Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez. / De ki: Eğer babalarınız... Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.

المنافقون المرتدون	﴿**استغفر لهم أو لا تستغفر لهم إن تستغفر لهم سبعين مرة فلن يغفر الله لهم ذلك بأنهم كفروا بالله ورسوله والله لا يهدي القوم الفاسقين(80)**﴾ التوبة ﴿**سواء عليهم أاستغفرت لهم أم لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم إن الله لا يهدي القوم الفاسقين (6)**﴾ المنافقون
Mürted münafıklar: Onlar için istiğfar et yahut etme... Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez. / Onlar için istiğfar etsen de etmesen de... şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.

قوم موسى	﴿**وإذ قال موسى لقومه ياقوم لم تؤذونني وقد تعلمون أني رسول الله إليكم فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم والله لا يهدي القوم الفاسقين(5)**﴾ الصف
Mûsâ kavmi: Hani Mûsâ kavmine demişti... Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.

 	﴿**قال رب إني لا أملك إلا نفسي وأخي فافرق بيننا وبين القوم الفاسقين (25)**﴾ المائدة ﴿**قال فإنها محرمة عليهم أربعين سنة يتيهون في الأرض فلا تأس على القوم الفاسقين (26)**﴾ المائدة
Dedi: Rabbim! Ben, kendimden ve kardeşimden başkasına malik değilim; öyleyse bizimle **القوم الفاسقين**’in arasını ayır. / Dedi: Şüphesiz o, onlara kırk yıl haram kılınmıştır; yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşırlar; öyleyse **القوم الفاسقين** üzerine üzülme.

قوم لوط	﴿**ونصرناه من القوم الذين كذبوا بآياتنا إنهم كانوا قوم سوء فأغرقناهم أجمعين(77)**﴾ الأنبياء ﴿**ولوطا آتيناه حكما وعلما ونجيناه من القرية التي كانت تعمل الخبائث إنهم كانوا قوم سوء فاسقين(74)**﴾ الأنبياء
Lût kavmi: Onu, âyetlerimizi yalanlayan kavimden kurtardık; şüphesiz onlar kötü bir kavimdi; böylece onların hepsini boğduk. / Lût’a hüküm ve ilim verdik; onu, çirkinlikleri işleyen kasabadan kurtardık; şüphesiz onlar kötü bir kavimdi, **فاسقين**.

قوم فرعون	﴿**اسلك يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء واضمم إليك جناحك من الرهب فذانك برهانان من ربك إلى فرعون وملئه إنهم كانوا قوما فاسقين(32)**﴾ القصص ﴿**وأدخل يدك في جيبك تخرج بيضاء من غير سوء في تسع آيات إلى فرعون وقومه إنهم كانوا قوما فاسقين(12)**﴾ النمل
Firavun kavmi: Elini koynuna sok; kusursuz, beyaz olarak çıkar; korkudan kanadını kendine çek; işte bunlar, Rabbin tarafından Firavun’a ve onun ileri gelenlerine iki delildir; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler. / Elini koynuna sok; kusursuz, beyaz olarak çıkar; dokuz âyet içinde Firavun’a ve kavmine; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.

 	﴿**فاستخف قومه فأطاعوه إنهم كانوا قوما فاسقين(54)**﴾ الزخرف
Kavmini hafife aldı da ona itaat ettiler; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.

قوم نوح	﴿**وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين(46)**﴾ الذاريات
Nûh kavmi; daha önce: şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.

 	﴿**قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين(53)**﴾ التوبة ﴿**يحلفون لكم لترضوا عنهم فإن ترضوا عنهم فإن الله لا يرضى عن القوم الفاسقين (96)**﴾ التوبة
De ki: İsteyerek yahut istemeyerek infak edin; sizden asla kabul edilmeyecektir; şüphesiz siz **قوما فاسقين** idiniz. / Sizi razı etmek için size yemin ederler; eğer siz onlardan razı olsanız da, şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’den razı olmaz.

الفسق : العمل الفردي المخالف لأمر الله - راتب
**الفسق**: Allah’ın emrine aykırı olan ferdî amel — **راتب**.

**أكل المحرم**: haram olanı yemek; **عمل المحرم**: haram olanı yapmak; (**الاستقسام بالأزلام**): fal oklarıyla paylaştırma/kur’a çekme. ﴿“Size ölü (hayvan), kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına kesilen, boğulmuş, vurulmuş, yuvarlanıp düşmüş, boynuzlanmış ve yırtıcı hayvanın yediği (hayvan) —ancak sizin boğazladığınız müstesna—, dikili taşlar üzerine kesilen ve **بالأزلام** ile paylaştırma/kur’a çekmeniz haram kılındı; işte bu sizin için **فسق**tur. Bugün kâfir olanlar dininizden ümit kesmişlerdir; onlardan korkmayın, benden korkun. Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’ı razı oldum. Kim açlık sıkıntısında, günaha meyletmeksizin, zaruret içinde kalırsa, şüphesiz Allah bağışlayıcıdır, merhametlidir.”(3)﴾ **المائدة** ﴿“De ki: Bana vahyedilende, yiyen bir kimsenin yiyeceği üzerine haram kılınmış bir şey bulmuyorum; ancak ölü (hayvan) yahut akıtılmış kan yahut domuz eti —çünkü o pistir— yahut Allah’tan başkası adına ayrılmış bir **فسق** olmak üzere (kesilmiş) olan müstesna. Kim zarurette kalırsa, saldırgan olmaksızın ve haddi aşmaksızın, şüphesiz Rabbin bağışlayıcıdır, merhametlidir.”(145)﴾ **الأنعام** ﴿“Üzerine Allah’ın adı anılmayan şeylerden yemeyin; şüphesiz o, elbette **لفسق**tur. Şeytanlar, sizinle mücadele etsinler diye, dostlarına vahyederler; eğer onlara itaat ederseniz, şüphesiz siz elbette müşriklersiniz.”(121)﴾ **الأنعام**

**الفسوق**: Allah’ın emrine aykırı olan toplu/umumî amel.

Yazmamak ve şahitlik (getirmemek), lakaplarla birbirini çağırmak: hac amelleri. ﴿“Ey iman edenler! Belirli bir vadeye kadar bir borçla borçlandığınız zaman onu yazın; aranızda bir kâtip adaletle yazsın; hiçbir kâtip Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan kaçınmasın; yazsın. Üzerinde hak olan kimse imlâ ettirsin; Rabbi olan Allah’tan sakınsın ve ondan hiçbir şeyi eksiltmesin. Eğer üzerinde hak olan kimse sefih yahut zayıf yahut kendisi imlâ ettiremiyorsa, velisi adaletle imlâ ettirsin. Erkeklerinizden iki şahit getirin; eğer iki erkek olmazsa, razı olduğunuz şahitlerden bir erkek ve iki kadın (olsun); biri şaşırırsa öteki ona hatırlatsın diye. Şahitler çağrıldıkları zaman kaçınmasınlar. Onu, küçük olsun büyük olsun, vadesine kadar yazmaktan usanmayın. Bu, Allah katında daha adildir, şahitlik için daha sağlamdır ve şüphe etmemenize daha yakındır; ancak aranızda devrettiğiniz peşin bir ticaret olursa, onu yazmamanızda üzerinize bir günah yoktur. Alışveriş yaptığınızda şahit tutun. Ne kâtip ne şahit zarara uğratılsın; eğer yaparsanız, şüphesiz o, sizin için **فسوق**tur. Allah’tan sakının; Allah size öğretir; Allah her şeyi bilendir.”(282)﴾ **البقرة** ﴿“Ey iman edenler! Bir topluluk bir toplulukla alay etmesin; olur ki onlar kendilerinden daha hayırlıdır. Kadınlar da kadınlarla (alay etmesin); olur ki onlar kendilerinden daha hayırlıdır. Kendi kendinizi ayıplamayın ve lakaplarla birbirinizi çağırmayın. İmandan sonra **الفسوق** ismi ne kötüdür! Kim tevbe etmezse, işte onlar zalimlerin ta kendileridir.”(11)﴾ **الحجرات** ﴿“Hac, bilinen aylardır; kim onlarda haccı üzerine farz kılarsa, hacda ne cinsel yaklaşma, ne **فسوق**, ne de cedel vardır. Hayırdan ne yaparsanız Allah onu bilir. Azık edinin; çünkü azığın hayırlısı takvadır. Ey akıl sahipleri! benden sakının.”(197)﴾ **البقرة**
	﴿“Bilin ki içinizde Allah’ın Resûlü vardır; işin çoğunda size itaat etseydı elbette sıkıntıya düşerdiniz. Fakat Allah size imanı sevdirdi ve onu kalplerinizde süsledi; size küfrü, **الفسوق**u ve isyanı çirkin gösterdi. İşte onlar, doğru yolda olanların ta kendileridir.”(7)﴾ **الحجرات**

**فاسق**:
İblîs; her mü’min olmayan. ﴿“Hani meleklere: Âdem’e secde edin, demiştik; İblîs hariç secde ettiler. O cinlerdendi; böylece Rabbinin emrinden **ففسق** etti. Şimdi onu ve zürriyetini, benim dışımda veliler mi ediniyorsunuz? Oysa onlar size düşmandır. Zalimler için ne kötü bir bedeldir!”(50)﴾ **الكهف** ﴿“Öyleyse mü’min olan, **فاسق** olan gibi midir? Eşit olmazlar.”(18)﴾ **السجدة**
	﴿“Ey iman edenler! Size bir **فاسق** bir haber getirirse, araştırın/teyit edin; yoksa bir topluluğa cehaletle isabet eder de yaptığınıza pişman olursunuz.”(6)﴾ **الحجرات**

1 - Müslümanlardan **الفاسقون**:
İmandan sonra kâfir olanlar: - açık küfür = amelî küfür (**النفاق**). ﴿“Andolsun sana apaçık âyetler indirdik; onlara ancak **الفاسقون** küfreder.”(99)﴾ **البقرة** ﴿“Allah, sizden iman edenlere ve salih ameller işleyenlere vaad etti: Kendilerinden öncekileri halife kıldığı gibi onları da yeryüzünde mutlaka halife kılacak; onlar için razı olduğu dinlerini mutlaka yerleştirecek; korkularından sonra onları mutlaka güvene çevirecek: Bana ibadet ederler, bana hiçbir şeyi ortak koşmazlar. Bundan sonra kim küfrederse, işte onlar **الفاسقون**dur.”(55)﴾ **النور** ﴿“Kim bundan sonra yüz çevirirse, işte onlar **الفاسقون**dur.”(82)﴾ **آل عمران** ﴿“Onlardan ölen hiçbir kimse üzerine asla namaz kılma ve kabri başında durma; çünkü onlar Allah’a ve Resûlüne küfrettiler ve **وهم فاسقون** olarak öldüler.”(84)﴾ **التوبة**

Münafıklar (Allah’ı unutanlar). ﴿“Allah’ı unutanlar gibi olmayın; böylece (Allah) onlara kendilerini unutturdu. İşte onlar **الفاسقون**dur.”(19)﴾ **الحشر** ﴿“Münafık erkekler ve münafık kadınlar birbirlerindendir; münkeri emrederler, ma’rûftan men ederler ve ellerini sıkarlar. Allah’ı unuttular; O da onları unuttu. Şüphesiz münafıklar, **هم الفاسقون**dur.”(67)﴾ **التوبة**

Müslümanlardan münafıklar (malla ve canla cihaddan geri kalanlar). ﴿“Senden ancak Allah’a ve âhiret gününe iman etmeyenler izin ister; kalpleri şüpheye düşmüştür; onlar şüphelerinde bocalayıp dururlar.”(45)﴾…﴿“De ki: İster gönüllü ister gönülsüz infak edin; sizden asla kabul edilmeyecektir; şüphesiz siz **قوما فاسقين** idiniz.”(53)﴾ **التوبة** ﴿“De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz ticaret ve razı olduğunuz meskenler size Allah’tan, Resûlünden ve O’nun yolunda cihaddan daha sevgili ise, Allah emrini getirinceye kadar bekleyin. Allah **القوم الفاسقين**i hidayete erdirmez.”(24)﴾ **التوبة** ﴿“Onlar için istiğfar etsen de etmesen de; onlar için yetmiş kere istiğfar etsen de Allah onları asla bağışlamayacaktır. Bu, onların Allah’a ve Resûlüne küfretmeleri sebebiyledir. Allah **القوم الفاسقين**i hidayete erdirmez.”(80)﴾ **التوبة** ﴿“Onlar için istiğfar etsen de etmesen de onlar için asla bağışlanma yoktur. Şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**i hidayete erdirmez.”(6)﴾ **المنافقون**

Kâfirleri veli edinenler. ﴿“Eğer Allah’a, peygambere ve ona indirilene iman ediyor olsalardı, onları veli edinmezlerdi; fakat onların çoğu **فاسقون**dur.”(81)﴾ **المائدة** ﴿“Size yemin ederler ki kendilerinden razı olasınız; siz onlardan razı olsanız da, şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**den razı olmaz.”(96)﴾ **التوبة**

Muhsan kadınlara iftira atanlar; şahitliği gerektiği vechiyle getirmeyenler. ﴿“Muhsan kadınlara iftira atanlar, sonra dört şahit getirmeyenler: onları seksen değnekle dövün ve onların şahitliğini ebediyen kabul etmeyin; işte onlar **الفاسقون**dur.”(4)﴾ **النور** ﴿“Bu, şahitliği gerektiği vechiyle getirmelerine yahut yeminlerden sonra yeminlerin geri çevrilmesinden korkmalarına daha yakındır. Allah’tan sakının ve dinleyin. Allah **القوم الفاسقين**i hidayete erdirmez.”(108)﴾ **المائدة**

2 - Müslüman olmayanlardan **الفاسقون**
Allah’ın indirdiğiyle hükmetmeyen. ﴿“İncil ehli, Allah’ın onda indirdiğiyle hükmetsin. Kim Allah’ın indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar **الفاسقون**dur.”(47)﴾ **المائدة** ﴿“Aralarında Allah’ın indirdiğiyle hükmet; hevalarına uyma; sana indirdiğinin bir kısmından seni fitneye düşürmelerinden sakın. Eğer yüz çevirirlerse bil ki Allah ancak onları bazı günahları sebebiyle musibete uğratmak istiyor. Şüphesiz insanların çoğu elbette **لفاسقون**dur.”(49)﴾ **المائدة**

Kalbin peygamberden sapması. ﴿“Hani Mûsâ kavmine demişti: Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz; oysa benim size Allah’ın resûlü olduğumu biliyorsunuz. Ne zaman ki saptılar, Allah da kalplerini saptırdı. Allah **القوم الفاسقين**i hidayete erdirmez.”(5)﴾ **الصف**

**الفاسقين**e örnekler:
Nûh ve İbrâhîm zürriyetinin çoğu. ﴿“Andolsun Nûh’u ve İbrâhîm’i gönderdik; ikisinin zürriyetinde peygamberliği ve kitabı kıldık. Onlardan kimi hidayete ermiştir; onların çoğu **فاسقون**dur.”(26)﴾ **الحديد** ﴿“Nûh kavmi de daha önce; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.”(46)﴾ **الذاريات**

Lût kavmi. ﴿“Lût’a hüküm ve ilim verdik; onu, çirkinlikleri işleyen şehirden kurtardık. Şüphesiz onlar, kötü bir kavimdi; **فاسقين** idiler.”(74)﴾ **الأنبياء**

قوم موسى	﴿“Ve ona levhalarda her şeyden bir öğüt ve her şey için bir tafsil yazdık; öyleyse onu kuvvetle al ve kavmine onun en güzeliyle almalarını emret; size **دار الفاسقين**’i göstereceğim.” (145)﴾ A‘râf ﴿“Dedi ki: ‘Şüphesiz o, onlara kırk yıl haram kılınmıştır; yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşırlar; artık **القوم الفاسقين** üzerine tasalanma.’” (26)﴾ Mâide ﴿“Hani Mûsâ kavmine demişti: ‘Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz; hâlbuki benim size Allah’ın elçisi olduğumu bilmişsiniz.’ Derken eğrilince Allah onların kalplerini eğriltti; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (5)﴾ Saff

أكثر الذين أوتوا الكتاب من قبل ( اليهود)	﴿“Siz insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz; ma‘rûfu emreder, münkerden nehyeder ve Allah’a iman edersiniz. Kitap ehli iman etseydi elbette onlar için daha hayırlı olurdu; içlerinden müminler vardır; onların çoğu **الفاسقون**’dur.” (110)﴾ Âl-i İmrân ﴿“De ki: ‘Ey kitap ehli! Bizden, Allah’a iman etmiş olmamızdan, bize indirilene ve daha önce indirilene indirilene iman etmiş olmamızdan başka neyi yadırgıyorsunuz? Ve şüphesiz sizin çoğunuz **فاسقون**’sunuz.’” (59)﴾ Mâide

كثير من النصارى	﴿“İman edenler için, Allah’ın zikrine ve haktan inene karşı kalplerinin huşû duymasının vakti gelmedi mi? Ve daha önce kendilerine kitap verilenler gibi olmasınlar; üzerlerinden süre uzadı da kalpleri katılaştı; onların çoğu **فاسقون**’dur.” (16)﴾ Hadîd ﴿“Sonra onların izleri üzerine elçilerimizle peş peşe gönderdik; Meryem oğlu Îsâ’yı da peş peşe gönderdik ve ona İncil’i verdik; ona uyanların kalplerine bir şefkat ve bir rahmet koyduk. Ve bir ruhbâniyyet ki onu uydurdular; biz onu onlara yazmadık; ancak Allah’ın rızasını aramak için (yaptılar); fakat ona hakkıyla riayet etmediler. Biz de içlerinden iman edenlere ecirlerini verdik; onların çoğu **فاسقون**’dur.” (27)﴾ Hadîd

أكثر المشركين ( ناقضوا العهد منهم )	﴿“Müşrikler için Allah katında ve Resûlü katında nasıl bir ahid olur? Ancak Mescid-i Harâm yanında ahidleştikleriniz müstesna; size karşı dosdoğru durdukları müddetçe siz de onlara karşı dosdoğru durun; şüphesiz Allah muttakîleri sever.” (7) “Nasıl (olsun)! Eğer size üstün gelseler, sizin hakkınızda ne bir yakınlık ne de bir zimmet gözetirler; ağızlarıyla sizi razı ederler, kalpleri ise kaçınır; onların çoğu **فاسقون**’dur.” (8)﴾ Tevbe ﴿“Onların çoğunda bir ahid bulmadık; ve onların çoğunu elbette **لفاسقين** bulduk.” (102)﴾ A‘râf

قوم فرعون	﴿“Elini koynuna sok; dokuz âyet içinde Firavun’a ve kavmine (gönderilmek üzere) kusursuz bembeyaz çıkacaktır; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.” (12)﴾ Neml ﴿“Elini koynuna sok; kusursuz bembeyaz çıkacaktır; ve korkudan (dolayı) kanadını kendine çek; işte bunlar, Rabbinden Firavun’a ve onun ileri gelenlerine iki burhandır; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.” (32)﴾ Kasas

	﴿“Derken kavmini hafife aldı da ona itaat ettiler; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler.” (54)﴾ Zuhruf ﴿“Dedi ki: ‘Rabbim! Ben ancak kendime ve kardeşime malikim; artık bizimle **القوم الفاسقين**’in arasını ayır.’” (25)﴾ Mâide

جزاء الفاسقين
1 - في الدنيا
البلاء	﴿“Onlara, deniz kıyısında bulunan kasabayı sor: Cumartesi hakkında haddi aşıyorlardı; cumartesileri balıkları onlara su yüzüne çıkarak gelir, cumartesi yapmadıkları gün gelmezdi; işte **بما كانوا يفسقون** sebebiyle onları böyle imtihan ediyorduk.” (163)﴾ A‘râf

العذاب البئيس	﴿“Kendisiyle öğüt verildiklerini unutunca, kötülükten nehyedenleri kurtardık; zulmedenleri ise **بعذاب بئيس** ile yakaladık; **بما كانوا يفسقون** sebebiyle.” (165)﴾ A‘râf ﴿“Âyetlerimizi yalanlayanlara, **بما كانوا يفسقون** sebebiyle azap dokunacaktır.” (49)﴾ En‘âm

رجز من السماء	﴿“Şüphesiz biz bu kasabanın halkı üzerine gökten bir **رجز** indireceğiz; **بما كانوا يفسقون** sebebiyle.” (34)﴾ Ankebût ﴿“Derken zulmedenler, kendilerine söylenenden başka bir sözü değiştirdiler; biz de zulmedenlerin üzerine gökten bir **رجز** indirdik; **بما كانوا يفسقون** sebebiyle.” (59)﴾ Bakara

الهلاك والتدمير	﴿“Bir kasabayı helâk etmek istediğimizde, onun refah içinde olanlarına emrederiz; derken orada **ففسقوا** ederler; böylece söz onun üzerine hak olur; biz de onu bir tahriple tahrip ederiz.” (16)﴾ İsrâ ﴿“Öyleyse, azim sahipleri olan resûllerin sabrettiği gibi sabret ve onlar için acele etme; kendilerine vaad olunanı gördükleri gün, sanki gündüzden bir saatten başka kalmamış gibi olurlar; bir tebliğdir; artık **القوم الفاسقون**’dan başkası helâk edilir mi?” (35)﴾ Ahkâf

الخزي على أيدي المؤمنين	﴿“Hurma ağaçlarından her neyi kestiniz veya onu kökleri üzerinde dikili bıraktınızsa, Allah’ın izniyledir; ve **الفاسقين**’i rezil etmesi içindir.” (5)﴾ Haşr

الإضلال	﴿“Şüphesiz Allah, bir sivrisineği ve onun üstündekini misal getirmekten haya etmez. İman edenler, onun Rablerinden bir hak olduğunu bilirler; inkâr edenler ise ‘Allah bu misalle neyi murad etti?’ derler. Onunla birçoğunu saptırır ve onunla birçoğunu hidayete erdirir; onunla ancak **الفاسقين**’i saptırır.” (26)﴾ Bakara ﴿“İşte böyle, Rabbinin kelimesi **الذين فسقوا** üzerine hak oldu: şüphesiz onlar iman etmezler.” (33)﴾ Yûnus

عدم الهداية	﴿“De ki: ‘Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz bir ticaret ve razı olduğunuz meskenler size Allah’tan, Resûlünden ve O’nun yolunda cihaddan daha sevgili ise, Allah emrini getirinceye kadar bekleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (24)﴾ Tevbe ﴿“Hani Mûsâ kavmine demişti: ‘Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz; hâlbuki benim size Allah’ın elçisi olduğumu bilmişsiniz.’ Derken eğrilince Allah onların kalplerini eğriltti; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (5)﴾ Saff ﴿“Onlar için istiğfar et veya onlar için istiğfar etme; onlar için yetmiş kere istiğfar etsen de Allah onları asla bağışlamayacaktır. Bu, onların Allah’ı ve Resûlünü inkâr etmeleri sebebiyledir; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (80)﴾ Tevbe ﴿“Onlar için, ister istiğfar ettin ister istiğfar etmedin, birdir; Allah onları asla bağışlamayacaktır; şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (6)﴾ Münâfikûn ﴿“Bu, şahitliği yüzü üzere getirmelerine daha yakındır; yahut yeminlerden sonra yeminlerin geri çevrilmesinden korkarlar. Allah’tan sakının ve dinleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (108)﴾ Mâide ﴿“Size yemin ederler ki kendilerinden razı olasınız; siz onlardan razı olsanız da, şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’den razı olmaz.” (96)﴾ Tevbe

2 - في الآخرة
النار﴿“Ama **الذين فسقوا** var ya, onların barınağı ateştir; oradan çıkmak istedikleri her seferinde içine geri çevrilirler ve onlara: ‘Yalanlamakta olduğunuz ateş azabını tadın!’ denir.” (20)﴾ Secde ﴿“Ve inkâr edenlerin ateşe arz olunacağı gün: ‘Dünya hayatınızda temiz şeylerinizi giderdiniz ve onlarla faydalandınız; bugün ise, yeryüzünde haksız yere büyüklük taslamanız ve **بما كنتم تفسقون** sebebiyle alçaltıcı azapla cezalandırılacaksınız.’” (20)﴾ Ahkâf

الكوارث : نتيجة الفسق
- على الفسق	﴿“Derken zulmedenler, kendilerine söylenenden başka bir sözü değiştirdiler; biz de zulmedenlerin üzerine gökten bir **رجز** indirdik; **بما كانوا يفسقون** sebebiyle.” (59)﴾ Bakara ﴿“Şüphesiz biz bu kasabanın halkı üzerine gökten bir **رجز** indireceğiz; **بما كانوا يفسقون** sebebiyle.” (34)﴾ Ankebût ﴿“Kendisiyle öğüt verildiklerini unutunca, kötülükten nehyedenleri kurtardık; zulmedenleri ise **بعذاب بئيس** ile yakaladık; **بما كانوا يفسقون** sebebiyle.” (165)﴾ A‘râf ﴿“Âyetlerimizi yalanlayanlara, **بما كانوا يفسقون** sebebiyle azap dokunacaktır.” (49)﴾ En‘âm ﴿“Aralarında Allah’ın indirdiğiyle hükmet; onların hevalarına uyma; Allah’ın sana indirdiğinin bir kısmından seni fitneye düşürmelerinden sakın. Eğer yüz çevirirlerse bil ki Allah ancak onları günahlarının bir kısmıyla musibete uğratmak istiyor; ve şüphesiz insanların birçoğu elbette **لفاسقون**’dur.” (49)﴾ Mâide ﴿“Bir kasabayı helâk etmek istediğimizde, onun refah içinde olanlarına emrederiz; derken orada **ففسقوا** ederler; böylece söz onun üzerine hak olur; biz de onu bir tahriple tahrip ederiz.” (16)﴾ İsrâ

القوم الفاسقين
 	﴿“Öyleyse, azim sahipleri olan resûllerin sabrettiği gibi sabret ve onlar için acele etme; kendilerine vaad olunanı gördükleri gün, sanki gündüzden bir saatten başka kalmamış gibi olurlar; bir tebliğdir; artık **القوم الفاسقون**’dan başkası helâk edilir mi?” (35)﴾ Ahkâf

الذين يعصون أحكام الله	﴿“Bu, şahitliği yüzü üzere getirmelerine daha yakındır; yahut yeminlerden sonra yeminlerin geri çevrilmesinden korkarlar. Allah’tan sakının ve dinleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (108)﴾ Mâide ﴿“De ki: ‘Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz bir ticaret ve razı olduğunuz meskenler size Allah’tan, Resûlünden ve O’nun yolunda cihaddan daha sevgili ise, Allah emrini getirinceye kadar bekleyin; Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez.” (24)﴾ Tevbe

**المنافقون المرتدون**	﴿Onlar için ister bağışlanma dile ister bağışlanma dileme; onlar için yetmiş kere bağışlanma dilesen de Allah onları asla bağışlamayacaktır; bu, onların Allah’a ve Resulüne küfretmiş olmaları sebebiyledir. Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (80)﴾ **التوبة** ﴿Onlar için birdir: onlar için bağışlanma dilesen de dilemesen de; Allah onları asla bağışlamayacaktır. Şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (6)﴾ **المنافقون**
**قوم موسى**	﴿Hani Musa kavmine demişti: Ey kavmim! Bana niçin eziyet ediyorsunuz? Oysa ben size Allah’ın elçisi olduğumu bilmişsinizdir. Ne zaman ki saptılar, Allah da kalplerini saptırdı. Allah **القوم الفاسقين**’i hidayete erdirmez (5)﴾ **الصف**
 	﴿Dedi: Rabbim! Ben ancak kendime ve kardeşime malikim; artık bizimle **القوم الفاسقين** arasını ayır (25)﴾ **المائدة** ﴿Dedi: Öyleyse o, onlara kırk yıl haram kılınmıştır; yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşacaklar; artık **القوم الفاسقين** üzerine tasalanma (26)﴾ **المائدة**
**قوم لوط**	﴿Ve onu, ayetlerimizi yalanlayan kavimden kurtardık; şüphesiz onlar kötü bir kavimdi; böylece onların hepsini boğduk (77)﴾ **الأنبياء** ﴿Ve Lut’a hüküm ve ilim verdik; onu, çirkinlikleri işleyen şehirden kurtardık; şüphesiz onlar kötü, **فاسقين** bir kavimdi (74)﴾ **الأنبياء**
**قوم فرعون**	﴿Elini koynuna sok; bir kötülük olmaksızın bembeyaz çıkar; korkudan (dolayı) kanadını kendine çek; işte bunlar, Rabbinden Firavun’a ve onun ileri gelenlerine iki delildir; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (32)﴾ **القصص** ﴿Elini koynuna sok; bir kötülük olmaksızın bembeyaz çıkar; Firavun’a ve kavmine dokuz ayet içinde; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (12)﴾ **النمل**
 	﴿Böylece kavmini hafife aldı da ona itaat ettiler; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (54)﴾ **الزخرف**
**قوم نوح**	﴿Ve daha önce Nuh kavmi; şüphesiz onlar **قوما فاسقين** idiler (46)﴾ **الذاريات**
 	﴿De ki: İster gönüllü ister istemeyerek infak edin; sizden asla kabul edilmeyecektir; şüphesiz siz **قوما فاسقين** idiniz (53)﴾ **التوبة** ﴿Size yemin ederler ki kendilerinden razı olasınız; siz onlardan razı olsanız da şüphesiz Allah **القوم الفاسقين**’den razı olmaz (96)﴾ **التوبة**

**مختار الصحاح**
● [**فسق**] ف س ق: **فَسقَت الرطبة**: kabuğundan çıktı; ve **فَسقَ عن أمر ربه**: yani çıktı. İbnü’l-A‘râbî dedi: Câhiliye sözünde ve onların şiirinde **فاسِقٌ** asla işitilmemiştir. Dedi: Bu acayiptir; o Arapça bir sözdür. Ve **الفسّيقُ**: **الفِسْقِ**’te daim olan. Ve **الفُوَيْسِقةُ**: fare.

**الراغب**
**فسق**
- **فسق فلان**: şeriatın engelinden çıktı; bu da şu sözden (gelir): **فسق الرطب**; kabuğundan çıktığı zaman (bu, Ferrâ’nın sözüdür. Bkz. Râzî tefsiri 2/147); ve bu, küfürden daha geneldir. Ve **الفسق** az günahla da olur, çokla da; fakat çok olan hakkında örfleşmiştir. Ve en çok **الفاسق** denir: şeriat hükmünü üstlenip onu ikrar eden, sonra onun bütün hükümlerini yahut bir kısmını bozan kimseye. Ve asıl kâfire **فاسق** denirse, bunun sebebi: aklın kendisine yüklediği ve fıtratın gerektirdiği bir hükmü bozmuş olmasıdır. Allah Teâlâ dedi: }**ففسق عن أمر ربه**﴿[الكهف/ 50]،﴾**ففسقوا فيها**﴿[الإسراء/16]،﴾**وأكثرهم الفاسقون**﴿[آل عمران/110]،﴾**وأولئك هم الفاسقون**﴿[النور/4]،﴾**أفمن كان مؤمنا كما كان فاسقا**﴿[السجدة/ 18]،﴾**ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون**﴿[النور/55]، yani: Allah’ın nimetini örten kimse, onun itaatinden çıkmıştır.﴾**وأما الذين فسقوا فمأواهم النار**﴿[السجدة/ 20]،﴾**والذين كذبوا بآياتنا يمسهم العذاب بما كانوا يفسقون**﴿[الأنعام/49]،﴾**والله لا يهدي القوم الفاسقين**﴿[المائدة/108]،﴾**إن المنافقين هم الفاسقون**﴿[التوبة/67]،﴾**وكذلك حقت كلمة ربك على الذين فسقوا**﴿[يونس/33]،﴾**أفمن كان مؤمنا كمن كان فاسقا**﴿[السجدة/18]، böylece onunla imanı karşı karşıya getirdi. Öyleyse **الفاسق** kâfirden daha geneldir; **الظالم** da **الفاسق**’tan daha geneldir.﴾**والذين يرمون المحصنات**﴿… şu söze kadar:﴾**وأولئك هم الفاسقون**﴿(ayet:﴾**والذين يرمون المحصنات ثم لم يأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانين جلدة ولا تقبلوا لهم شهادة أبدا وأولئك هم الفاسقون**{ Sûre **النور**: 4. ayet). Ve fareye, onda kabul edilen pislik ve **الفسق** sebebiyle **فويسقة** adı verildi. Ve denildi ki: evinden bir defadan sonra bir defa daha çıkması sebebiyle. Ve (aleyhi’s-salât ve’s-selâm) dedi: (**اقتلوا الفويسقة فإنها توهي السقاء وتضرم البيت على أهله**) (Buhârî’de: Câbir’den; dedi: Resûlullah صلى الله عليه وسلم dedi: (**خمروا الآنية، وأجيفوا الأبواب، وأطفئوا المصابيح؛ فإن الفويسقة ربما جرت الفتيلة فأحرقت أهل البيت**). Bkz.: Fethu’l-Bârî 11/85, باب: لا تترك النار عند النوم). İbnü’l-A‘râbî dedi: Arapların sözünde insanın vasfında **الفاسق** işitilmemiştir; ancak şöyle demişlerdir: **فسقت الرطبة عن قشرها**. (İbnü’l-A‘râbî dedi: Câhiliye sözünde, ne şiirde ne sözde **فاسق** işitilmemiştir. Dedi: Bu acayiptir: o Arapça bir sözdür ve Câhiliye şiirinde gelmemiştir. Bkz.: el-Mücmel 3/721; Semîn onu Umdetü’l-Huffâz’da: **فسق** maddesinde hatalı saydı; fakat onların kullanışına bir örnek zikretmedi).

**ملخص اللسان:**
1.     **فسَق يَفْسِقُ ويَفْسُقُ فِسْقاً وفُسوقاً وفَسُقَ**; yani: fucûr etti,
2.     **الفِسْق**: Allah عز وجل’in emrine isyan ve onu terk etmek ve hak yolundan çıkmak,
3.     ve **الفِسْقُ**: emirden çıkmaktır. Ve **فَسَقَ عن أَمر ربه**: yani çıktı,
4.     **فَسَقَ فلان في الدنيا فِسْقاً**: dünyada genişlediği, kendine hafif gördüğü, ona binmekle genişlediği ve onu kendine daraltmadığı zaman,
5.      ve **وفَسَقَ فلان مالهُ**: onu helâk ettiği ve harcadığı zaman.

**لسان العرب**
● - **فسق**: **الفِسْق**: Allah عز وجل’in emrine isyan ve onu terk etmek ve hak yolundan çıkmaktır. **فسَق يَفْسِقُ ويَفْسُقُ فِسْقاً وفُسوقاً وفَسُقَ**; (sonuncudaki) damme Lihyânî’ye göredir; yani: fucûr etti. Dedi: onu ondan Ahmer rivayet etti. Dedi: Kesâî dammeyi tanımadı. Ve denildi ki: **الفُسوق** dinden çıkmaktır; aynı şekilde masiyete meyletmektir; tıpkı İblîs’in Rabbisinin emrinden **فَسَقَ** etmesi gibi. Ve **فَسَق عن أمر ربه**: yani saptı ve onun itaatinden meyletti; şair dedi:
    **فَواسِقاً عن أَمره جَوَائِرَا**
Ferrâ, Allah عز وجل’in sözü hakkında: **فَفَسَقَ عن أَمر ربه**: Rabbisinin itaatinden çıktı. Ve Araplar der ki: **الرُّطَبةُ** kabuğundan çıktığı zaman: **قد فَسَقَت الرُّطَبةُ من قشرها**. Sanki fareye ancak **فُويْسِقةً** adı, insanların üzerine deliğinden çıkması sebebiyle verilmiştir. Ve **الفِسْقُ**: emirden çıkmaktır. Ve **فَسَقَ عن أَمر ربه**: yani çıktı; bu, onların “**اتّخَمَ عن الطعام**” (yemekten) sözü gibidir; yani yemeğinden. Ezherî: Sa‘leb’den, onun şöyle dediğini (nakletti): Ahfeş, **فَفَسَق عن أمر ربه** sözü hakkında dedi: Rabbisinin emrini reddetmesinden dolayı; Arapların “**اتّخَمَ عن الطعام**” sözü gibi; yani yemeği yemekten. Bu emri reddedince **فَسَقَ** etti. Ebü’l-Abbâs dedi: Buna ihtiyaç yoktur; çünkü **الفُسُوقَ**’un manası çıkmaktır. **فَسَقَ عن أَمر ربه**: yani çıktı. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: Câhiliye sözünde ve onların şiirinde **فاسِقٌ** asla işitilmemiştir. Dedi: Bu acayiptir; o Arapça bir sözdür. Ve Şemr, Kutrub’dan nakletti: **فَسَقَ فلان في الدنيا فِسْقاً**: dünyada genişlediği, kendine hafif gördüğü, ona binmekle genişlediği ve onu kendine daraltmadığı zaman. Ve **وفَسَقَ فلان مالهُ**: onu helâk ettiği ve harcadığı zaman. Ve denilir: Şüphesiz o, **لفِسْقٌ**’tur; yani haktan çıkıştır. Ebû’l-Heysem: ve **الفِسْقُ** şu sözde: **أو فِسْقاً أهِلَّ لغير الله به**; Mâlik’ten rivayet olundu: o, boğazlamadır. Ve onun sözü تعالى: **بئس الإسم الفُسُوقُ بعد الإيمان**; yani: iman ettikten sonra ona “ey Yahudi” ve “ey Hristiyan” demen kötü isimdir; yani iman ettikten sonra onları ayıplamayın. Ve muhtemeldir ki: insanın hoşlanmadığı her lakap (buna dahildir). Ancak müminin, kardeşine, ona en sevimli isimlerle hitap etmesi gerekir; bu, Zeccâc’ın sözüdür. Ve bir adam **فَاسِقٌ** ve **فِسِّيقٌ** ve **فُسَقُ**: **الفِسْقِ**’te daim olandır. Ve nida’da denilir: **يا فُسَق** ve **يا خُبَث**; dişiye: **يا فَسَاقِ**; **قَطامِ** gibi; “ey **الفَاسِقُ**” ve “ey **الخبيث**” demek ister; bu, marifedir; buna delil: onların “**يا فُسَقُ الخبيثُ**” demeleridir; onu elif-lâm ile sıfat yaparlar. Ve **فَسَّقَه**: onu **الفِسْقِ**’e nisbet etti. Ve kadınlardan **الفوَاسِقُ**: fâcirelerdir. Ve **الفُوَيْسِقةُ**: faredir. Hadiste: onun fareyi **فُوَيْسِقةً** diye adlandırdığı (vardır); **فاسِقَةٍ**’nin küçültmesidir; insanların üzerine deliğinden çıkması ve fesat çıkarması sebebiyle. Âişe hadîsinde: karganın yenmesi hakkında soruldu; dedi: “Onu, **فاسِق** demesinden sonra kim yer?” Hattâbî dedi: onu **تَفْسِيق** etmesiyle yenmesini haram kılmayı kastetti. Ve hadiste: **خَمْس فَوَاسِق يُقْتَلْنَ في الحِلّ والحرم**; dedi: **الفِسْقِ**’in aslı, istikametten çıkmak ve zulmetmektir; bununla âsiye **فاسقاً** adı verildi. Ancak bu hayvanlara, pislikleri sebebiyle istiâre yoluyla **فَوَاسِقَ** adı verildi. Ve denildi ki: helâlde ve haramda hürmetten çıkmaları sebebiyle; yani hiçbir hâlde onlar için hürmet yoktur.

**مقاييس اللغة:**
(**فسق**) **الفاء والسين والقاف** tek bir kelimedir; o da **الفِسْق**’tur; o, itaattan çıkmaktır. Araplar der: **فَسقَتِ الرُّطَبَةُ عن قِشْرها**: çıktığı zaman; Ferrâ onu hikâye etti. Ve derler: Şüphesiz fare **فُوَيْسِقة**’dir; bu hadiste gelmiştir. İbnü’l-A‘râbî dedi: Câhiliye sözünde, şiirde de sözde de **فاسق** asla işitilmemiştir. Dedi: Bu acayiptir; o Arapça bir sözdür ve Câhiliye şiirinde gelmemiştir (1).‏

القاموس المحيط:
**الفِسْقُ** (kesre ile): Allah Teâlâ’nın emrini terk etmek, isyan, hak yolundan çıkmak; yahut **الفُجور**; **الفُسوقِ** gibi. **فَسَقَ**; **نَصَرَ** ve **ضَرَبَ** ve **كَرُمَ** gibi; **فِسْقاً** ve **فُسوقاً**. Ve “ **إنه لَفِسْقٌ** ”: hakktan bir çıkıştır. Ve **فَسَقَ**: zulmetti; ve Rabbinin emrinden: çıktı; ve yaş hurma kabuğundan: çıktı; **كانْفَسَقَتْ** gibi; denildi ki: ve ondandır: **الفاسِقُ**: hayırdan sıyrılıp çıkması sebebiyle. Ve bir adam **فُسَقٌ**, **صُرَدٍ** ve **سِكِّيتٍ** gibi: fıskı sürekli olan. Ve **الفُوَيْسِقَةُ**: fare; insanların üzerine deliğinden çıkması sebebiyle. Ve “ya **فَساقِ**”, **قَطامِ** gibi: ey fasık kadın. Ve “ya **فُسَقُ**”, **زُفَرَ** gibi: ey fasık; ve cahiliye sözünde de onların şiirinde de **فاسِقٌ** yoktur; Arapça olduğu hâlde. Ve **التَّفْسيقُ**: **التَّعْديلِ**in zıddı. Ve **الفاسِقِيَّةُ**: sarığın bir türüdür.

تاج العروس:
ف س ق
**الفِسْق** (kesre ile): Allah عزّ وجلّ’in emrini terk etmek, isyan ve O سبحانَه’ın hak yolundan çıkmak; bunu **اللّيث** söyledi. Yahut o, damme ile **الفُجورُ**dur; **الفُسوقِ** gibi. Ve denildi: o, masiyete meyildir. **الأصبهانيُّ** dedi: **الفِسْق** küfürden daha geneldir; ve **الفِسْق** günahların azıyla da çokuyla da vaki olur; fakat çok olanında örfleşmiştir. Ve çoğunlukla **الفاسِقُ**, şeriat hükmünü benimseyip onu ikrar ettikten sonra onun bütün hükümlerinde yahut bir kısmında kusur eden kimse için söylenir. Ve asıl kâfire fasık denilmesi, aklın kendisini yükümlü kıldığı ve fıtratın gerektirdiği hükmü ihlâl etmiş olması sebebiyledir. Ve ondandır O Teâlâ’nın sözü: ( أفَمَنْ كانَ مؤمِناً كمَنْ كان فاسِقاً لا يسْتَوون ) böylece onunla imanı karşılaştırdı; o hâlde **الفاسِقُ** kâfirden daha geneldir; ve **الظالِمُ** fasıkdan daha geneldir. **فسَق**; **نَصَر** ve **ضَرَب** gibi ve **كرُم**; ikincisi **الأخفَشِ**’ten, onu **الجوهريُّ** nakletti; üçüncüsü **اللِّحيانيّ**’den, onu **الأحمَر**’dan rivayet etti; ve **الكسائيُّ** dammeyi bilmedi. **فِسْقاً** ve **فُسوقاً**: ilk iki bab için iki mastardır; yani: **فجَر** **فُجوراً**; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. Ve O Teâlâ’nın sözü: ( وإنّه لفِسْقٌ ) yani: hakktan çıkıştır. Ve **أبو الهيْثم** dedi: **الفُسوقُ** şirk de olabilir ve günah da olabilir. Ve O Teâlâ’nın sözü: ( أو فِسْقاً أُهِلّ لغيرِ اللهِ به ) içindeki **الفِسْق** hakkında, Mâlik’ten onun boğazlama olduğu rivayet edildi. Ve O Teâlâ’nın sözü: ( بِئْسَ الاسْمُ الفُسوقُ بعْدَ الإيمان ) yani: iman ettikten sonra ona “ey Yahudi” ve “ey Hristiyan” demek ne kötü isimdir; ve insanın hoşlanmadığı her lakap olması da muhtemeldir; bunu **الزّجّاج** söyledi. Ve **فَسَق**: zulmetti ve Allah عزّ وجلّ’e itaattan saptı; ve ondandır: **فَسَقت الرّكاب عن قصد السّبيل** yani: yoldan sapıp meyletti. Ve O Teâlâ’nın sözü: ( فَفَسَق عنْ أمْرِ ربِّه ) yani: çıktı; **الفَرّاءُ** “Rabbinin itaati”nden diye artırdı. Ve **ثعْلَبٌ**, **الأخْفَش**’ten rivayet etti; dedi ki: yani Rabbinin emrini reddetmesinden; Arapların sözü gibi: **اتّخَم عن الطّعام** yani: onu yemekten; böylece bu emri reddedince fasıklık etti. **أبو العبّاس** dedi: buna ihtiyaç yoktur; çünkü **الفُسوقَ**un manası çıkıştır. **فسَقَ عن أمْر ربّه** yani: çıktı. Ve **فسَقت الرُّطَبَة عن قِشْرِها** yani: çıktı; **كانْفَسَقَت**; ve bu, İbn Düreyd’dendir. Denildi: ve ondandır **الفاسِق**in اشتقاقı, onun **انْفِساقِه** sebebiyle; yani hayırdan sıyrılıp çıkması sebebiyle. Ve **الجَمْهَرة**’nin nassı: hayırdan. Ve **أبو عُبَيدة** dedi: ( ففَسَق عن أمرِ ربّه ) yani: O’na itaattan saptı; ve şu beyti okudu:
" يهْوِين في نجْد وغَوْراً غائِرا
" فَواسِقاً عن قصْدِها جَوائِرا
Ve bir adam **فُسَقٌ**, **صُرَد** gibi; ve **فِسّيقٌ**, **سِكِّيت** misali: fıskı sürekli olan. Ve **اللّيثُ**, Süleyman’a ait olarak şu beyti okudu:
عاشوا بذلك حيناً في جِوارِهِمُ ... لا يُظْهِرُ الجَوْرَ فيهم آمِناً فُسَقُ
Ve **الأساس**’ın seci’lerinden: **كان يَزيدُ فِسّيقاً خِمّيراً ولم يَكُنْ للمؤْمِنين أميراً**. Ve **اللّيْثُ** dedi: **الفُوَيْسِقَةُ**: fare; insanların üzerine deliğinden çıkması sebebiyle adlandırıldı. Ve **الأساس**’ta: evlerdeki **لعَيْثِها** sebebiyle; başkası artırdı: ve onun bozuculuğu. Ve o, **فاسِقَة**nin küçültmesidir. Ve ondandır hadis: **اقْتُلوا الفُوَيْسِقَة**; çünkü o kırbayı zayıflatır ve evi ehlinin üzerine tutuşturur. Ve Âişe رضيَ الله عنها hadisi içinde — karganın yenmesi soruldu — dedi: “Onun hakkında ‘**فاسِق**’ demesinden sonra onu kim yer?” **الخَطّابيُّ** dedi: onu **تَفْسيق** etmesiyle onun yenmesini haram kılmayı kastetti. Ve hadiste: “Beş **فواسِقُ** vardır; helâlde ve haremede öldürülürler.” Dedi ki: **الفِسْق**ın aslı: doğruluktan çıkış ve zulümdür; bununla âsiye fasık adı verildi. Bu hayvanlara **فَواسِقَ** denilmesi ancak istiare yoluyla olmuştur; onların kötülüğü sebebiyle; ve denildi: helâlde ve haremede hürmetten çıkmaları sebebiyle; yani hiçbir hâlde onlar için hürmet yoktur. Ve kadına dersin: “ya **فاسِقِ**”, **قطامِ** gibi; yani: ey fasık kadın. Ve erkeğe dersin: “ya **فُسَق**”, **زُفَر** gibi; ve “ya **خُبَثُ**” da böyledir; yani: ey fasık, ey habis. **الجوهريُّ** dedi: o bir marifedir; buna delil, onların “ya **فُسَقُ** **الخَبيثُ**” demeleridir; onu **الألِف واللاّم** ile sıfatlandırırlar. Ve cahiliye sözünde de onların şiirinde de **فاسِقٌ** yoktur; Arapça olduğu hâlde. Bu, İbnü’l-A‘râbî’nin sözüdür; ve onun nassı, **الجوهَريُّ** ve **الصاغانيّ**’nin naklettiği üzere: cahiliye sözünde de onların şiirinde de **فاسِقٌ** asla işitilmedi. Dedi: bu acayiptir; o ise Arapça bir sözdür; cahiliye şiirinde gelmemiştir. Ve **الأصبهانيُّ**, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: Arapların sözünde insanın vasfında **الفاسِقُ** işitilmedi. Ancak onlar, yaş hurma kabuğundan çıktığında: **فسَقَت الرُطَبَةُ عن قِشْرِها** dediler. Şeyhimiz, lugat fukahasından bazısından nakletti: **الفِسْق** İslâmî lafızlardandır; İslâm’dan önce bu manada kullanımı bilinmez; her ne kadar asıl manası çıkış olsa da; o, şer‘î hakikatlerdendir; şeriatta manasında örfî bir hakikat hâline gelmiştir; bunu **الخَفاجيّ** **العِناية**’da genişçe ele almıştır. Ve **التّفْسيقُ**: **التّعْديل**in zıddıdır. Denir: **فسّقَه الحاكِمُ** yani: onun fıskına hükmetti; **العُباب**’da olduğu gibi. Ve denir: falan **الفاسِقيّة**yi sarındı; o, sarığın bir türüdür; bunu **الزّمَخْشريُّ** ve **الصاغانيّ** nakletti. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: **فسقَ في الدُنيا فِسْقاً**: onda genişlediğinde, kendine kolaylaştırdığında ve ona binmekle genişlediğinde ve onu kendine daraltmadığında; bunu Şemir, Kutrub’dan nakletti. Ve **فَسَقَ** falan, malını: onu helâk ettiğinde ve onu harcadığında. Ve **فسّقَه تفْسيقاً**: onu **الفِسْق**a nisbet etti. Ve kadınlardan **الفَواسِقُ**: fâcirelerdir. Ve **فِسْق** bazen **فُسوق** üzerine cem‘ edilir; **جِذْعٍ** ve **جُذوع** gibi. Ve fetih ile **الفَسْقِيّةُ**: abdest alınan yer; cem‘i: **الفَساقِيُّ**; müvelleddir.
