# فسو (ف-س-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B3%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - س - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والفاء و و أ ي ء معهما
س ف و، س و ف، ف س و، و س ف، س ف ي، س ي ف، أ س ف، ف س أ، ف أ س مستعملات
سفو:
سَفْوانُ: اسم موضعٍ لبني تميم عند جَبَلٍ يُقال له: سَنام ببادية البصرة.
وبغلةٌ سَفْواءُ: دَريرة في اقتدار خَلقها، وتلزُّز مفاصلها، والذَّكَرُ: أَسْفَى، ولا تُوصَفُ به الخيل، لأنَّ ذلك لا يكونُ إلا مع ألواحٍ وطولِ قوائم، وتُوصَفُ به الحُمُر، قال:
ليس بأَقَنَى ولا أَسْفَى ولا سَغِـلٍ		يُسقَى دواءَ قفيِّ السَّكْنِ مربوبِ
والسّفا في الفَرَس: خفّة النّاصية، يُقال: فَرَسٌ أَسفَى سَفْواء، ولا يُقال ذلك في خفّة النّاصية إلا الفَرَس والسّفا: شَوْكُ البُهىَ أَسْفَتِ البُهْىَ، أي شوّكت.
سوف:
التّسويفُ: التّأخيرُ من قولك: سوف أَفْعَلُ كذا. والسّوف: الشّمّ.
والسّاف: من سافات البناء، ألفه واوٌ في الأصل. والمسافة: بُعدُ المفازة والطّريق وجمعه: مساوف. وبلادٌ مَساويفُ: مجدبة.
والسَّوافُ في الإبلِ: فَناءٌ يقع في مال العرب. يقال: قد أساف فلانٌ، أي: ذهب مالُه، وساءت حاله.
والأَسْواف: موسعٌ بالبادية.
فسو:
الفَسوُ: معروف، الواحدة فَسْوة، والجميع الفُساء، والفعْل: فسا يفسو فسواً. والفَسو: اسم لزم حيّاً من العرب معروفين يقال لهم: الفُساة، وهم: عبد القيس، وقيل لهم: بنو فَسوة.
وسف:
الوَسفُ: تشقُّقٌ يبدو في فَخِذِ البَعير وعَجُزه أولّ ما يبدو عندَ السِّمَنِ والاكتناز، ثمّ يعمّ جسدهن فيتوسّف جِلْدُه، أي: يَتَقشّرُ، وربّما توسَّفَ الجِلْدُ من داءٍ أو قُوباء، ووَسفَ وسفاً، إذا أصابه ذلك.
سفي:
الرِّيحُ تَسْفي التُّرابَ والوَرَقَ واليبيسَ سَفياً.
والسّافِياءُ: ريحٌ تحمل تُراباً كثيراً عن وَجْهِ الأرض تَهْجُمُهُ على النّاس.
والسَّفَي: ما سَفَتْ به الرِّيح من كلِّ ما ذكرت. وشَعاع السُّنبل وكلّ ما على أطرافه شوك فهو سَفَى. الواحدة بالهاء. والسَّفَى: التّراب، والجميع: أَسْفيه.
والسَّفاءُ بالمدّ هو السَّفه والجهل والطَّيش، قال:
كم أزلتْ رماحُنا من قتيلٍ		ساق قوما بغرّة وسَفـاءِ
والسَّفَي: السَّحابة القليلة العَرْض، العظيمة القَطْر.
سيف:
السَّيف: معروف، وجَمْعُه: سُيُوف وأَسيْافٌ.
وجاريةٌ سَيفانةٌ، أي: شطبةٌ كأنّها نَصْلُ سَيْف، ولا يُوصَفُ به الرَّجل. واستاف القومُ وتسايفوا، أي تضاربوا بالسّيوف.
وبُرْدٌ مُسَيَّف: فيه كصُوَر السُّيُوف. وقومٌ سيّافة: حُصونُهم سُيُوفهم.
والسائفة: اسم رملة. والسِّيف: ساحِلُ البَحْر. والسِّيفُ: ما كان ملتزماً بأصول السَّعف من خلال اللّيف، وهو أَرْدؤه وأَخْشَنُه، قال:
والسِّيف واللِّيف على هُدّابها
والسّائفة: مُستَرقّ الرَّمْل، والجميع: السّوائف.
والسِّيفُ: مَوْضِع، قال لبيد: ولقد يَعْلَم صَحْبي كلُّهم بِعَدانِ السِّيف صبري ونقلْ
أسف:
الأَسَفُ: الحُزْن في حال. والغضب في حال، فإذا جاءك أمرٌ مِمَّنْ هو دونك فأنت أَسِفٌ، أي: غضبان، وإذا جاءك ممّن فوقك، أو من مثلك فأنت أَسِفٌ، أي: حزين. فقوله جلّ وعزّ:
"فلّما آسَفُونا انتقمنا منهم"، أي: أغضبونا. و قولهم: آسفني المَلِك، أي: أحزنني وأَسِفَ فلان يَأْسَفُ فهو أَسِفٌ متأسِّف.
والأَسِيفُ: السَّريعُ البكاء والحُزْن والأسيف: العَبْد، لأنّه مقهور مَحزون، قال:
كثر النّاسُ فمـا بَـيْنَـهُـمُ		من أسيفٍ يبتغي الخير وحُر
والأسيفة والأُسافة: الأرض القليلة النّبات.
وإِسافٌ: اسم صَنَمٍ كان لقُرَيش. ويقال: إنّ إسافاً ونائلة كانا رجلاً وامرأة دخلا البيت فوجدا خَلْوةً، فوثب إسافٌ على نائلة فمسخهما اللهُ حَجَرين.
فسأ:
تفسّأت الملاءة، أي: تفتَّتَتْ وتشقّقت من غير مزق. قلّما يُتَكَلَّمُ به.
فأس:
الفأس: الذّي يُفلَقُ به الحَطَب، يُقال: فَأَسَهُ يَفْأَسُهُ، أي: يَفْلِقُهُ.
وفأسُ القفا هو مُؤَخَّرُ القَمَحدُوة. وفأسُ اللِّجام: الذي في وَسَط الشَّكيمة بني المِسْحَلَيْنِ.

##### Türkçe

باب **السين** ve **الفاء** ve **و** ve **أ** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**س ف و**، **س و ف**، **ف س و**، **و س ف**، **س ف ي**، **س ي ف**، **أ س ف**، **ف س أ**، **ف أ س** kullanımdadır.

**سفو**:
**سَفْوانُ**: Benî Temîm’e ait bir yer adıdır; Basra badiyesinde **سَنام** denilen bir dağın yanındadır.
Ve **بغلةٌ سَفْواءُ**: yaratılışının sağlamlığında ve eklemlerinin sıkılığında kuvvetli olan (dişi katır). Erkeği: **أَسْفَى**. Atlar bununla vasfedilmez; çünkü bu ancak levhalar (geniş kemikler) ve bacakların uzunluğu ile olur. Eşekler bununla vasfedilir. Dedi ki:
ليس بأَقَنَى ولا أَسْفَى ولا سَغِـلٍ		يُسقَى دواءَ قفيِّ السَّكْنِ مربوبِ
Ve **السّفا** atta: perçemin hafifliğidir; “**فَرَسٌ أَسفَى سَفْواء**” denir. Perçemin hafifliğinde buna ancak at için denir. Ve **السّفا**: **شَوْكُ البُهىَ**. “**أَسْفَتِ البُهْىَ**”, yani dikenledi.

**سوف**:
**التّسويفُ**: “Şunu yapacağım” sözünden, yani “**سوف أَفْعَلُ كذا**” deyişinden olan ertelemedir. Ve **السّوف**: koklamadır.
Ve **السّاف**: binanın **سافات**’ındandır; aslında elif’i vavdır. Ve **المسافة**: çölün ve yolun uzaklığıdır; çoğulu: **مساوف**. Ve **بلادٌ مَساويفُ**: kıraç.
Ve **السَّوافُ** develerde: Arapların malında vuku bulan bir tükeniştir. “**قد أساف فلانٌ**” denir; yani malı gitti ve hâli kötüleşti.
Ve **الأَسْواف**: badiyede geniş (yer).

**فسو**:
**الفَسوُ**: bilinen (şey)dir; teki **فَسْوة**; hepsi **الفُساء**; fiil: “**فسا يفسو فسواً**”. Ve **الفَسو**: Araplardan bilinen bir kabileye lâzım olmuş bir addır; onlara **الفُساة** denir; onlar: Abdülkays’tır. Ve “**بنو فَسوة**” denildi.

**وسف**:
**الوَسفُ**: devenin uyluğunda ve sağrısında görünen bir çatlamadır; semizlik ve dolgunlukta ilk görünen şeydir; sonra bedenine yayılır da derisi **يتوسّف** olur; yani soyulur. Bazen derinin **توسَّفَ** olması bir hastalıktan veya uyuzdan olur. Ve “**وَسفَ وسفاً**”: ona bu isabet ettiğinde.

**سفي**:
Rüzgâr toprağı, yaprağı ve kuruyu **سَفياً** savurur.
Ve **السّافِياءُ**: yerin yüzünden çok toprak taşıyan, onu insanların üzerine hücum ettiren bir rüzgârdır.
Ve **السَّفَي**: rüzgârın zikredilen her şeyden savurduğu şeydir. Ve başağın ışını ve uçlarında diken bulunan her şey **سَفَى**’dır; teki hâ ile (yani **سَفاة**). Ve **السَّفَى**: topraktır; hepsi: **أَسْفيه**.
Ve med ile **السَّفاءُ**: sefihlik, cehalet ve taşkınlıktır. Dedi ki:
كم أزلتْ رماحُنا من قتيلٍ		ساق قوما بغرّة وسَفـاءِ
Ve **السَّفَي**: eni az, damlası büyük buluttur.

**سيف**:
**السَّيف**: bilinen (şey)dir; çoğulu: **سُيُوف** ve **أَسيْافٌ**.
Ve **جاريةٌ سَيفانةٌ**: yani ince-uzun; sanki bir kılıcın ağzı gibidir. Erkek bununla vasfedilmez. Ve “**استاف القومُ وتسايفوا**”: yani kılıçlarla birbirleriyle vuruştular.
Ve **بُرْدٌ مُسَيَّف**: içinde kılıç suretleri gibi (şekiller) olan. Ve **قومٌ سيّافة**: kaleleri kılıçlarıdır.
Ve **السائفة**: bir kumluğun adıdır. Ve **السِّيف**: denizin sahilidir. Ve **السِّيفُ**: lifin arasından hurma yaprağı saplarının köklerine bitişik olan şeydir; o, onun daha kötüsü ve daha kabasıdır. Dedi ki:
والسِّيف واللِّيف على هُدّابها
Ve **السّائفة**: kumun sürüklenip götürüleni; hepsi: **السّوائف**.
Ve **السِّيفُ**: bir yerdir. Lebîd dedi ki:
ولقد يَعْلَم صَحْبي كلُّهم بِعَدانِ السِّيف صبري ونقلْ

**أسف**:
**الأَسَفُ**: bir hâlde hüzündür; bir hâlde öfkedir. Senden aşağı olandan bir iş gelirse sen **أَسِفٌ**sün; yani öfkeli. Senden yukarı olandan veya senin denginden gelirse sen **أَسِفٌ**sün; yani hüzünlü. Yüce ve aziz olanın sözü:
"فلّما آسَفُونا انتقمنا منهم"
yani: bizi öfkelendirdiler. Ve onların sözü: “**آسفني المَلِك**”, yani beni hüzünlendirdi. Ve “**أَسِفَ فلان يَأْسَفُ فهو أَسِفٌ متأسِّف**”.
Ve **الأَسِيفُ**: çabuk ağlayan ve hüzün (sahibi)dir. Ve **الأسيف**: köledir; çünkü o, kahredilmiş, hüzünlüdür. Dedi ki:
كثر النّاسُ فمـا بَـيْنَـهُـمُ		من أسيفٍ يبتغي الخير وحُر
Ve **الأسيفة** ve **الأُسافة**: bitkisi az olan topraktır.
Ve **إِسافٌ**: Kureyş’in bir putunun adıdır. Ve denir ki: **إسافاً** ve Nâile bir erkek ve bir kadındı; eve girdiler ve bir halvet buldular; derken **إسافٌ** Nâile’nin üzerine atıldı da Allah onları iki taşa çevirdi.

**فسأ**:
“**تفسّأت الملاءة**”: yani yırtılma olmaksızın ufalandı ve çatladı. Onunla pek az konuşulur.

**فأس**:
**الفأس**: odunun yarıldığı şeydir. “**فَأَسَهُ يَفْأَسُهُ**” denir; yani onu yarar.
Ve **فأسُ القفا**: **القَمَحدُوة**’nin arka tarafıdır. Ve **فأسُ اللِّجام**: **الشَّكيمة**’nin ortasında, **المِسْحَلَيْنِ**’in yapısı olan (parça)dır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف س و
تقول‏:‏ أفحش من فاسيه كلّ عارية كاسيه وهي الخنفساء والفاسياء مثلها وجمعها فواسٍ وتقول ما الخنفساء إلا لخنٌ وفساء وهو النتن‏.‏

##### Türkçe

ف س و
Şöyle dersin: **أفحش من فاسيه**: her **عارية** için **كاسيه**; o da **الخنفساء**dır; **الفاسياء** da onun gibidir; onun çoğulu **فواسٍ**dır. Ve şöyle dersin: **ما الخنفساء إلا لخنٌ وفساء**; ve o, **النتن**dir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف س و * * فَسَا * من باب عدا والاسم * الفُسَاءُ * بالمد و * الفَسُوُّ * على فعول الكثير * الفَسْوِ * وفي المثل ما أقرب محساه من * مَفْسضاهُ

##### Türkçe

* ف س و * **فَسَا** “عَدَا” babındandır; isim: **الفُسَاءُ** (med ile) ve **الفَسُوُّ** “فعول” vezni üzere, **الفَسْوِ**’nun çoğu (çok olanı). Ve meselde: “**مَفْسضاهُ**’undan **مَحْساهُ** ne kadar yakındır.”

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!فَسَا *!فَسْواً ) ، بالفتح ، ( *!وفُسَاءٌ ) ، كغُرابٍ : ( أَخْرَجَ رِيحاً من *!مَفْساهُ ) ؛ ) أَي دُبُرِه ؛ ( بِلا صَوْتٍ ) .
( وقيلَ : *!الفُساءُ : هو الاسْمُ .
وهذا الذي عَبَّر به المصنِّفُ فيه تَطْويلٌ ، ولو قالَ : مَعْروفٌ لكَفَى عنه .
( وهو *!فَسَّاءٌ ) ، ككتَّانٍ ، ومنه قيلَ لامْرأَةٍ : أَيُّ الرِّجالِ أَبْغَضُ إليك ؟

قالت : العَثِنُ النَّوَّاءُ القَصِيرُ *!الفَسَّاءُ الذي يَضْحَك في بيتِ جارِهِ وإذا أَوَى بَيْته وَجَمَ .
( *!وفَسُوٌّ ) ، كَعدُوَ ؛ ومنه قولُ بعضِ العَرَبِ ؛ أَبْغَضَ الشيوخِ إليَّ الأقْلَح الأمْلَح الحَسُوُّ *!الفَسُوُّ ؛ أي ( كثيرُهُ .
( *!والفاسِياءُ *!والفاسِيَةُ : الخُنْفُساءُ ) ؛ ) ومنه المَثَلُ : أَفْحَشُ من *!فاسِيَةٍ .
( *!وفَسَواتُ الضِّبَاعِ ) ، بالتّحْريكِ : ( كَمْأَةٌ ) ؛ ) قالَ أَبو حنيفَةَ : هي القَعْبَلُ من الكَمْأَةِ ؛ ومِثْلُه في المِنْهاجِ ، وقالَ : هو نَباتٌ كَرِيهُ الرَّائِحَةِ له رأْسٌ يُطْبَخُ ويُؤْكَلُ باللبَنِ ، فإذا يَبِسَ خَرَجَ منه مِثْلُ الوَرْس .
وفي حديثِ شريحٍ : سُئِل عن الرّجُلِ يُطَلِّقُ المَرْأَةَ ثم يَرْتَجعها فيَكْتُمها رَجْعتها حتى تَنْقَضِي عِدَّتُها فقالَ : ( ليسَ له إلاَّ *!فَسْوةُ الضَّبُع ) ، أَي لا طائِلَ له في ادِّعاءِ الرَّجْعَةِ بعْدَ انْقِضاءِ العدَّةِ ، وإنَّما خصَّ الضَّبُعَ لحُمْقِها وخُبْثِها .
وقيلَ : هي شَجَرَةٌ مِثْل الخَشْخاشِ ليسَ في ثَمَرِها كبيرُ طائِل ؛ قالَهُ ابنُ الأثيرِ .
( *!والفَسْوُ : لَقَبُ ) ؛ ) وفي الصِّحاح نبزُ ؛ ( حَيَ مِن ) العَرَبِ ؛ قالَ ابنُ سِيدَه : هم ( عبدُ القَيْسِ ) ؛ ) وفي التهْذِيبِ : وعبْدُ القَيْسِ يقالُ لهم *!الفُسَاةُ . يقالُ : ( نادَى زَيْدُ بنُ سَلامَةَ منهم ) ؛ ) وفي الصِّحاح جاءَ رجُلٌ منهم ؛ ( على عارِ هذا اللَّقَبِ في عُكاظٍ ) ؛ ) وهو سُوقٌ مَعْروفٌ ؛ ( ببُرْدَيْ حِبَرَةٍ فاشْتَرَاهُ عبدُ اللّهِ بنُ بَيْدَرَة بنِ مَهْوٍ ولَبِسَ البُرْدَيْنِ ) ؛ )

وفي الصِّحاح : مَنْ يَشْترِي مِنَّا *!الفَسْوَ بهذين البُرْدَيْنِ ؛ فقامَ شيخٌ مِن مَهْو فارْتَدَى بأَحَدِهما واتَّزَرَ بالآخَرِ ، وهو مُشْترى الفَسْوَ ببُرْدَيْ حِبَرَةٍ ، فضُرِبَ به المَثَلُ ، فقيلَ : أَخْيَبُ صَفْقَةً من شيخٍ بَهْوٍ . *!وفَسَا : د، بفارس معرب بسا ، منه الإمام (أبو علي ) الحسن بن أحمد بن عبد الغفار بن محمد بن سليمان بن أبان الفارسي ( النحوي *!الفَسَوِيُّ ) وهو منسوب إلى ذلك البلد ، قال ابن سيده : على غير قياس ، ولد *!بِفَسَا سنة 288، وانتقل إلى بغداد ، وكان إماما في النحو ، وتجول في البلاد ، وأقام بحلب عند سيف الدولة بن حمدان ، ثم انتقل إلى بلاد فارس ، وصحب عضد الدولة ابن بويه ، وصنف له كتاب العوامل المائة ن والمسائل الغداديات ، والشيرازيات ، وتوفي ببغداد سنة 377، وهو شيخ أبي الفتح بن جني ( ومنه الثياب *!الفَسَا سارية ) منسوبة إليه على غير قياس ، قال أبو بكر الزبيدي في كتابه " الواضح " : قالوا في الثواب إلى *!فَسَا : فسا سيرى ، والرجل : *!فَسَوِيُّ قلت :وهذه المدينة تعرف عند العجم بيسا وينسبون إليها بساسيري ، على خلاف القياس ( وابن *!فَسْوَةَ شاعر )

*!والفَسَا : لغة في الهمز . ومما يستدرك عليه : *!تَفَاسَى الرجل : أخرج عجيزته *!وتَفَاسَتِ الخنفساء : إذا أخرجت استها *!للفُسَاءِ ، قال الشاعر : بكراً عواساء *!تَفَاسَى مقربا ، وقال الأصمعي :هو بالهَمْزِ ، وقد تقدَّمَ .
( *!والفُساةُ : تِلْكَ القَبِيلَة المَذْكُورَةُ .
( وجَمْعُ *!الفَسْوَةِ : *!فُساً ، فهو نَظِيرُ شَهْوَةٍ وشِهاً ، فانْظُر هناكَ .
( *!والفَسَّاءَةُ : الخُنْفُساءُ لَنَتَنِها .
( ويقولونَ : *!أَفْسَى مِنَ الظَّرِبان ، وهي دابَّةٌ تَجِيءُ إلى جُحْرِ الضبِّ فتَضَعُ قَبَّ اسْتِها عنْدَ فمِ الجُحْرِ فلا تزالُ *!تَفْسُو حتى تَسْتَخْرِجَه .
( وتَصْغِيرُ *!الفَسْوَةِ : *!فُسَيَّةٌ .
( وجَمْعُ *!الفاسِيَةِ : فوَاسٍ .

##### Türkçe

: ( ve ( **فَسَا** **فَسْواً** ) , fetih ile, ( **وفُسَاءٌ** ) , **غُرابٍ** gibi: ( **أَخْرَجَ رِيحاً** **من مَفْساهُ** ) ; ) yani onun dübürü; ( ses olmaksızın ) .
( ve denildi: **الفُساءُ**: o isimdir.
Musannifin bununla ifade ettiği şeyde uzatma vardır; eğer “ma‘lûmdur” deseydi, ondan yeterdi.
( ve o **فَسَّاءٌ**’dır ) , **كتَّانٍ** gibi; ve ondan bir kadına denildi: erkeklerin hangisi sana daha buğz edicidir?

Dedi ki: pis kokulu, çok uyuyan, kısa boylu **الفَسَّاءُ**; komşusunun evinde güler, evine sığındığında ise somurtur.
( ve **فَسُوٌّ** ) , **كَعدُوَ** gibi; ve ondan bazı Arapların sözü: bana şeyhlerin en buğz edicisi, dişleri dökülmüş, güzel yüzlü, çok içen, **الفَسُوُّ**; yani ( onun çoğu.
( ve **الفاسِياءُ** ve **الفاسِيَةُ**: **الخُنْفُساءُ**’dır ) ; ) ve ondan mesel: **فاسِيَةٍ**’den daha çirkin sözlü.
( ve **فَسَواتُ الضِّبَاعِ** ) , tahrîk ile: ( **كَمْأَةٌ** ) ; ) Ebû Hanîfe dedi: o, **الكَمْأَةِ**’den **القَعْبَلُ**’dür; ve bunun benzeri **المِنْهاجِ**’dadır; ve dedi: o, kötü kokulu bir bitkidir; onun pişirilip sütle yenilen bir başı vardır; kuruduğunda ondan **الوَرْس** gibi bir şey çıkar.
Ve Şurayh hadîsinde: adamın kadını boşayıp sonra onu geri alması, sonra onun ric‘atini gizlemesi, ta ki onun iddeti bitinceye kadar; dedi ki: ( onun için ancak **فَسْوةُ الضَّبُع** vardır ), yani iddetin bitmesinden sonra ric‘ati iddia etmesinde onun için bir fayda yoktur; ancak **الضَّبُع**’ı onun ahmaklığı ve kötülüğü sebebiyle tahsis etti.
Ve denildi: o, **الخَشْخاشِ** gibi bir ağaçtır; onun meyvesinde büyük bir fayda yoktur; bunu İbnü’l-Esîr söyledi.
( ve **الفَسْوُ**: bir lakaptır ) ; ) ve **الصِّحاح**’ta “nebz” (lakap takma)dır; ( Araplardan bir hayy ) için; İbn Sîde dedi: onlar ( **عبدُ القَيْسِ** )’tir; ) ve **التهْذِيبِ**’de: ve **عبْدُ القَيْسِ**’e **الفُسَاةُ** denilir. Denilir: ( onlardan **زَيْدُ بنُ سَلامَةَ** nida etti ) ; ) ve **الصِّحاح**’ta: onlardan bir adam geldi; ( bu lakabın ayıbı üzere **عُكاظٍ**’da ) ; ) ve o, ma‘lûm bir pazardır; ( iki **بُرْدَيْ حِبَرَةٍ** ile; onu **عبدُ اللّهِ بنُ بَيْدَرَة بنِ مَهْوٍ** satın aldı ve iki **البُرْدَيْنِ**’i giydi ) ; )

Ve **الصِّحاح**’ta: bizden kim **الفَسْوَ**’yu bu iki **البُرْدَيْنِ** ile satın alır; derken **مَهْو**’dan bir şeyh kalktı; ikisinden biriyle ridâlandı, diğeriyle izârlandı; ve o, **الفَسْوَ**’yu iki **بُرْدَيْ حِبَرَةٍ** ile satın alan kimsedir; onunla mesel vuruldu; denildi ki: **شيخٍ بَهْوٍ**’dan daha ziyade hüsranlı alışveriş yoktur. **فَسَا**: Fars’ta bir belde; “بسا”nın mu‘arrebidir; ondan imam ( **أبو علي** ) el-Hasen b. Ahmed b. Abdülgaffâr b. Muhammed b. Süleymân b. Ebân el-Fârisî ( nahivci **الفَسَوِيُّ** ); ve o, o beldeye mensuptur; İbn Sîde dedi: kıyasa göre olmayan üzere; **بِفَسَا**’da 288 senesinde doğdu; Bağdat’a intikal etti; nahivde imam idi; beldelerde dolaştı; Halep’te Seyfüddevle b. Hamdân yanında ikamet etti; sonra Fars beldelerine intikal etti; Adudüddevle İbn Büveyh’e arkadaşlık etti; onun için **كتاب العوامل المائة ن** ve **المسائل الغداديات** ve **الشيرازيات**’ı tasnif etti; Bağdat’ta 377 senesinde vefat etti; ve o, Ebü’l-Feth b. Cinnî’nin şeyhidir ( ve ondan elbiseler **الفَسَا سارية** ) ona mensup, kıyasa göre olmayan üzere; Ebû Bekr ez-Zübeydî “**الواضح**” kitabında dedi: **فَسَا**’ya nisbetle elbisede “فسا سيرى” dediler; ve adam: **فَسَوِيُّ**. Dedim: ve bu şehir Acemler yanında “بيسا” diye bilinir; ona “بساسيري” nisbet ederler; kıyasın hilâfına ( ve İbn **فَسْوَةَ** bir şairdir )

**والفَسَا**: hemzede bir lugattır. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **تَفَاسَى** adam: kıçını çıkardı; ve **تَفَاسَتِ الخنفساء**: kıçını **للفُسَاءِ** için çıkardığında; şair dedi: “بكراً عواساء **تَفَاسَى** مقربا”; ve el-Asma‘î dedi: o hemze iledir; ve daha önce geçti.
( ve **الفُساةُ**: zikredilmiş o kabiledir.
( ve **الفَسْوَةِ**’nin cemi: **فُساً**; o hâlde o, **شَهْوَةٍ** ve **شِهاً**’nın nazîridir; öyleyse oraya bak.
( ve **الفَسَّاءَةُ**: onun pis kokusundan dolayı **الخُنْفُساءُ**’dır.
( ve derler: **أَفْسَى مِنَ الظَّرِبان**; ve o, bir dabbedir; **الضبِّ**’in deliğine gelir; deliğin ağzı yanında kıçının kapağını koyar; **تَفْسُو** etmeyi sürdürür, ta ki onu çıkarsın.
( **الفَسْوَةِ**’nin tasğîri: **فُسَيَّةٌ**.
( ve **الفاسِيَةِ**’nin cemi: **فوَاسٍ**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَسَا
1 فَسَا ذ , (aor. يَفْسُو, Msb,) inf. n. فَسْوٌ (S, M, Msb, K) and فُسَآءٌ, (M, K,) or this latter is a simple subst., (S, Msb,) He emitted a noiseless wind [or a puff of wind] (Msb, K, TA) from his anus. (K, * TA.) [Hence the saying, فَسَابَيْنَنَا الظَّرِبَانُ, or بَيْنَهُم, expl. in art. ظرب.]

تفاسى
6 تفاسى ذ , said of a man, He protruded his posteriors: (M, TA:) and تَفَاسَتْ, said of the [beetle called] خُنْفَسَآء, It protruded its podex for the purpose of emitting a noiseless wind: (S, TA:) but As says that it is with hemz. (TA. See 6 in art. فسأ.)

الفَسَا
الفَسَا ذ is a dial. var. of الفَسَأُ [i. e. فَسًا is a dial. var. of فَسَأٌ, expl. in art. فسأ]. (K.)

الفُسَاةُ
الفُسَاةُ ذ : see the paragraph here following.

فَسْوَةٌ
فَسْوَةٌ ذ [is the inf. n. of unity of فَسَا, as such signifying A single noiseless emission of wind from the anus: and] has for its pl. [فَسَوَاتٌ, agreeably with rule, and also] فُسًى, which is [anomalous,] like شُهًى pl. of شَهْوَةٌ, which see. (TA.) ― -b2- لَيْسَ لَهُ اـِلَّا فَسْوَةُ الضَّبُعِ [the lit. signification of which is sufficiently plain] occurs in a trad. as meaning (assumed tropical:) There is not any benefit, or profit, or utility, attributable to it; [or rather, it is worse than useless;] the ضبع [or hyena] being particularized because of its stupidity and its evil nature: or, some say, it [i. e. فسوة الضبع, and app. ↓ الفُسَاةُ also (mentioned among the addenda to this art. in the TA),] is a plant (شَجَرَةٌ) like the خَشخَاش [or poppy], from the fruit of which no great utility is derived: so says IAth. (TA.) [See also خَمْطٌ, in two places.] ― -b3- فَسَوَاتُ الضِّبَاعِ is an appellation of Certain truffles (كَمْأَةٌ); (K;) a species of كَمْأَة; (M;) said by AHn to be the species thereof called القَعْبَلُ; (M, TA;) and the like is said in the Minhلj; and further, that it is a plant of disagreeable odour, having a head which is cooked, and eaten with milk; and when it dries, there comes forth from it what resembles وَرْس [q. v.]. (TA.)

فَسَآءٌ
فَسَآءٌ ذ an inf. n. of 1; (M, K;) or a subst. therefrom [signifying A noiseless wind from the anus]. (S, Msb.)

فَسُوٌّ
فَسُوٌّ ذ A man who often emits a noiseless wind from the anus; (S, M, K;) as also ↓ فَسَّآءٌ. (M, K.)

فُسَيَّةٌ
فُسَيَّةٌ ذ [originally فُسَيْوَةٌ] dim. of فَسْوَةٌ. (TA.)

فَسَّآءٌ
فَسَّآءٌ ذ : see فَسُوٌّ. ― -b2- And الفَسَّآءَةُ: see what here follows.

الفَاسِيَةُ
الفَاسِيَةُ ذ (S, M, K) and ↓ الفَاسِيَآءُ (M, K) and ↓ الفَسَّآءَةُ (TA) The [beetle called] خُنْفَسَآء; (S, M, K;) which emits a noiseless wind, and makes the party to stink by its foul odour: (M:) the pl. of the first is الفَوَاسِى. (TA.) Hence the prov., أَفْحَشُ مِنْ فَاسِيَةٍ i. e. [More foul than] a خنفساء. (S, M.)

الفَاسِيَآءُ
الفَاسِيَآءُ ذ : see the next preceding paragraph. ― -b2- [اِبْنُ الفَاسِيَآءِ is an appellation of The insect called قَرَنْبَى, resembling the beetle called خُنْفَسَآء, or somewhat larger than the latter, with long hind legs, and with a speckled back: for القَرَنْبَى, as the explanation of ا, the TA, in art. بنى, has القرينى; and the TT, in that art., as from the T,. الفُرَنَى: what I have here substituted for these is evidently, in my opinion, right.]

أَفْسَى مِنَ الظَّرِبَانِ
أَفْسَى مِنَ الظَّرِبَانِ ذ [More wont to emit noiseless wind from the anus than the ظربان, a small stinking beast, described in art. ظرب,] is a saying of the Arabs. (TA.)

المَفْسَى
المَفْسَى ذ The anus [as being the place of emission of the فُسَآء]. (TA.) مَا أَقْرَبَ مَحْسَاهُ مِنْ مَفْسَاهُ [How near is his mouth to his anus!] is a prov. [expressive of wonder at a man's shortness: see مَحْسًى, in art. حسو]. (S.)

##### Türkçe

فَسَا
1 **فَسَا** ذ , (muzâri‘ **يَفْسُو**, Msb,) mastar ismi **فَسْوٌ** (S, M, Msb, K) ve **فُسَآءٌ**, (M, K,) yahut bu ikincisi basit bir isimdir, (S, Msb,) O, makatından sessiz bir yel [yahut bir yel pufu] çıkardı. (Msb, K, TA) (K, * TA.) [Bundan dolayı şu söz: **فَسَابَيْنَنَا الظَّرِبَانُ**, yahut **بَيْنَهُم**, **ظرب** maddesinde açıklanmıştır.]

تفاسى
6 **تفاسى** ذ , bir adam hakkında söylenir: O, kalçalarını dışarı çıkardı: (M, TA:) ve **تَفَاسَتْ**, [**خُنْفَسَآء** denilen] böcek hakkında söylenir: O, sessiz bir yel çıkarmak maksadıyla makatını dışarı çıkardı: (S, TA:) fakat As bunun hemzeli olduğunu söyler. (TA. **فسأ** maddesinde 6’ya bak.)

الفَسَا
**الفَسَا** ذ **الفَسَأُ**’ün lehçe varyantıdır [yani **فَسًا**, **فَسَأٌ**’ün lehçe varyantıdır; **فسأ** maddesinde açıklanmıştır]. (K.)

الفُسَاةُ
**الفُسَاةُ** ذ : burada onu izleyen paragrafa bak.

فَسْوَةٌ
**فَسْوَةٌ** ذ [**فَسَا**’nın birlik mastarıdır; bu hâliyle makatından tek bir sessiz yel çıkarma anlamına gelir: ve] bunun çoğulu [kaideye uygun olarak **فَسَوَاتٌ**, ve ayrıca] **فُسًى**’dır; bu [kural dışıdır,] tıpkı **شُهًى**’nın **شَهْوَةٌ**’nın çoğulu olması gibi; ona bak. (TA.) ― -b2- **لَيْسَ لَهُ اـِلَّا فَسْوَةُ الضَّبُعِ** [bunun lafzî anlamı yeterince açıktır] bir rivayette şu anlamda geçer (varsayılan mecazî): Ona nispet edilebilecek hiçbir fayda, yahut kazanç, yahut yarar yoktur; [daha doğrusu, faydasızdan da beterdir;] **ضبع** [yahut sırtlan] aptallığı ve kötü tabiatı sebebiyle özellikle anılmıştır: yahut, bazıları der ki, o [yani **فسوة الضبع**, ve görünüşe göre aşağıdaki **الفُسَاةُ** da (TA’da bu maddeye yapılan zeyller arasında zikredilmiştir),] bir bitkidir (**شَجَرَةٌ**), **خَشخَاش** [yahut haşhaş] gibidir; meyvesinden büyük bir yarar elde edilmez: IAth böyle söyler. (TA.) [Ayrıca iki yerde **خَمْطٌ**’a bak.] ― -b3- **فَسَوَاتُ الضِّبَاعِ** Bazı yer mantarlarının (**كَمْأَةٌ**) adıdır; (K;) **كَمْأَة**’nin bir türü; (M;) AHn tarafından bunun, **القَعْبَلُ** denilen tür olduğu söylenmiştir; (M, TA;) Minhلj’da da benzeri söylenir; ayrıca, bunun kötü kokulu bir bitki olduğu, sütle pişirilip yenilen bir başı bulunduğu; kuruduğunda ondan **وَرْس**’e benzeyen bir şey çıktığı: (TA.)

فَسَآءٌ
**فَسَآءٌ** ذ 1’in bir mastarıdır; (M, K;) yahut ondan türemiş bir isimdir [makattan çıkan sessiz bir yel anlamında]. (S, Msb.)

فَسُوٌّ
**فَسُوٌّ** ذ Makatından sık sık sessiz yel çıkaran bir adam; (S, M, K;) bunun gibi ↓ **فَسَّآءٌ** da. (M, K.)

فُسَيَّةٌ
**فُسَيَّةٌ** ذ [aslında **فُسَيْوَةٌ**] **فَسْوَةٌ**’nın küçültmesidir. (TA.)

فَسَّآءٌ
**فَسَّآءٌ** ذ : **فَسُوٌّ**’a bak. ― -b2- Ve **الفَسَّآءَةُ**: burada onu izleyene bak.

الفَاسِيَةُ
**الفَاسِيَةُ** ذ (S, M, K) ve ↓ **الفَاسِيَآءُ** (M, K) ve ↓ **الفَسَّآءَةُ** (TA) [**خُنْفَسَآء** denilen] böcek; (S, M, K;) ki sessiz yel çıkarır ve kötü kokusuyla topluluğu kokutur: (M:) birincinin çoğulu **الفَوَاسِى**’dir. (TA.) Bundan dolayı darbımesel: **أَفْحَشُ مِنْ فَاسِيَةٍ** yani [daha pis kokulu] bir **خنفساء**’dan. (S, M.)

الفَاسِيَآءُ
**الفَاسِيَآءُ** ذ : bir önceki paragrafa bak. ― -b2- [**اِبْنُ الفَاسِيَآءِ** **قَرَنْبَى** denilen böceğin adıdır; **خُنْفَسَآء** denilen böceğe benzer, yahut ikinciden biraz daha büyüktür; uzun arka bacaklıdır ve benekli bir sırtı vardır: zira **قَرَنْبَى** için, **بنى** maddesinde TA’nın açıklaması **القرينى**’yi verir; ve TT, o maddede, T’den naklen, **الفُرَنَى**’yı: burada bunların yerine koyduğum şey, kanaatimce, açıkça doğrudur.]

أَفْسَى مِنَ الظَّرِبَانِ
**أَفْسَى مِنَ الظَّرِبَانِ** ذ [**ظربان**’dan, **ظرب** maddesinde tasvir edilen küçük pis kokulu bir hayvandan, makatından sessiz yel çıkarmaya daha alışkın] Arapların bir sözüdür. (TA.)

المَفْسَى
**المَفْسَى** ذ Makat [**فُسَآء**’ın çıkış yeri olması bakımından]. (TA.) **مَا أَقْرَبَ مَحْسَاهُ مِنْ مَفْسَاهُ** [Ağzı makatına ne kadar yakındır!] bir darbımeseldir [bir adamın kısalığına hayret ifade eder: **حسو** maddesinde **مَحْسًى**’ya bak]. (S.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَسَا
فَسَا U ( n. ac. فَسْو 1 ,  فُسَآء [ 24A ] ),
a.  Broke wind.

فُسْوَة
فُسْوَة [ 1t ] , ( pl. فَسَوَات ,  فُسًى [ 9 ] ),
a.  see 24 .

مَفْسًى
مَفْسًى [ 17 ],
a.  Anus.

فَاسِيْة
فَاسِيْة [ 21t ],
a.  Black beetle.

فُسَآء
فُسَآء [ 24A ],
a.  Fart, farting.

فَسُوّ
فَسُوّ [ 26 ],
a.  Farter.

فَاسِيَآء
فَاسِيَآء
a.  see 21t .

فَسِيْس
فَسِيْس
a.  Noodle.

##### Türkçe

فَسَا
**فَسَا** U (mastar ismi: **فَسْو** 1, **فُسَآء** [24A]),
a. Yel çıkardı.

فُسْوَة
**فُسْوَة** [1t], (çoğulu: **فَسَوَات**, **فُسًى** [9]),
a. 24’e bak.

مَفْسًى
**مَفْسًى** [17],
a. Anüs.

فَاسِيْة
**فَاسِيْة** [21t],
a. Kara böcek.

فُسَآء
**فُسَآء** [24A],
a. Osuruk, osurma.

فَسُوّ
**فَسُوّ** [26],
a. Osuran.

فَاسِيَآء
**فَاسِيَآء**
a. 21t’ye bak.

فَسِيْس
**فَسِيْس**
a. Erişte.
