# فشج (ف-ش-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B4%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ش - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والشين مع الفاء
ف ش ج يستعمل فقط
فشَج:
الفَشجُ، يقال: فَشَجَتِ النّاقةُ وتَفَشَجت وتَفَرشَحَت لتبولَ أو لتُحلب.
والتَّفَشُّجُ التَّفَحُّجُ على النار.

##### Türkçe

باب **الجيم** ve **الشين** ile **الفاء**

**ف ش ج** yalnızca kullanılır.

**فشَج**:

**الفَشجُ**; denir ki: dişi deve, bevletmek için yahut sağılmak için **فَشَجَتِ** ve **تَفَشَجت** ve **تَفَرشَحَت**.

**التَّفَشُّجُ**: ateş üzerinde **التَّفَحُّجُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

يقال: فَشَجَ فبالَ، أي فرَّج بين رجليه، يفشِج. وكذلك فَشَّجَ تَفْشيجاً. والتَفَشُّجُ مثل التَفَحُّجِ.

##### Türkçe

Denilir: **فَشَجَ** de bevletti; yani iki bacağı arasını ayırdı; **يفشِج**. Yine **فَشَّجَ** de **تَفْشيجاً** (yaptı). **التَفَشُّجُ**, **التَفَحُّجِ** gibidir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ش ف
فشج ، فجش ، جفش .
فشج : روى أبو عبيد حديثاً بإسناد له ( أن أعرابياً دخل المسجد فَفَشَجَ فبال ) ، قال : ورواه بعضهم فَشَّج بتشديد الشين قال : والفَشْحُ دون التّفَاجّ ، والتّفشيجُ : أشد من الفُشْحِ وهو تفريج ما بين الرِّجْلَينِ .
وقال الليث : التّفشِيجُ : التّفَحُّجُ على النار ، قال : وَتَفَشّجَتِ الناقة إذا تَفَرشَحَتْ لِتَبُول أو لِتُحْلَبَ .
( جفش ) : قال ابن دريد : جَفَشَ الشيء إذا جمعه ( قلت ) : لم أسمعه لغيره .
( فجش ) : قال ابن دريد : الفَجْشُ : الشّدخُ ، فَجَشْتُ الشيء بيدي إذا شَدَخْتَهُ ، ولا أعرف الحرفين لغيره .

##### Türkçe

ج ش ف
**فشج** ، **فجش** ، **جفش** .

**فشج** : Ebû Ubeyd, kendisine ait bir isnad ile bir hadis rivayet etti: (Bir bedevî mescide girdi de **فَفَشَجَ**; sonra bevletti). Dedi ki: Bazıları onu **فَشَّج** diye, **الشين**’i şeddeli olarak rivayet etti. Dedi ki: **الفَشْحُ** , **التّفَاجّ**’dan aşağıdır; **التّفشيجُ** ise **الفُشْحِ**’tan daha şiddetlidir; o, iki bacak arasını açmaktır.
Leys dedi ki: **التّفشِيجُ** : ateş üzerinde **التّفَحُّجُ**’dur. Dedi ki: Dişi deve, bevletmek veya sağılmak için **تَفَرشَحَتْ** ettiğinde **وَتَفَشّجَتِ**.

( **جفش** ) : İbn Düreyd dedi ki: **جَفَشَ** şey’i, onu topladığında (dedim ki): Onu ondan başkasından işitmedim.

( **فجش** ) : İbn Düreyd dedi ki: **الفَجْشُ** : **الشّدخُ**’tur; **فَجَشْتُ** şey’i elimle, onu **شَدَخْتَهُ** ettiğimde; iki harfi ondan başkası için bilmiyorum.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والشين وما يثلثهما)
(فشج) الفاء والشين والجيم. يقولون: فَشَجت النّاقةُ: تفاجَّتْ لتَبُول. كذلك في كتاب الخليل. وقال ابن دريد: فَشَحت، بالحاء، وأنشد:‏
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏
(فشخ) الفاء والشين والخاء، فيه طَريفَةُ ابن دُريد(2) . قال: الفشْخُ: ضربُ الرأسِ باليد.‏
(فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من أدَاة الهَوْدَج.‏
(فشا) الفاء والشين والحرف المعتلّ كلمةٌ واحدة، وهي ظهورُ الشَّيء، يقال: فَشَا الشَّيءُ: ظَهَر.‏
وحكى ابنُ دريد(3) : فَشَأَ المرضُ فيهم فشُوءاً، وتفشَّأَ تفشُّؤاً.‏
(فشغ) الفاء والشين والغين أصلٌ يدلُّ على الانتشار. يقال انفشغ الشَّيء وتفشَّغ، إذا انتشَر. ويقولون: الفَشْغة: القُطنة في جوف القَصَبة. والفُشاغ(4) : نبات يتفشَّغُ على الشَّجر ويلتوِي. والناصية الفَشْغاء: المُنتشِرة. وتفَشَّغَ فيه الشَّيب: ظَهَر. وتفشَّغَ به الدَّم. ويقولون: أفْشَغَهُ سوطاً: ضَربَه.‏
(فشق) الفاء والشين والقاف، ليس هو عندي أصلاً، ولكنَّهم يقولون: الفَشَق: المُباغَتة. فاَشَقَ: باغَتَ. وفَشَقَ بنو فلانٍ الدُّنيا(5) ، إذا كثُرَت عليهم فلَعِبوا بها. والله أعلم بالصَّواب.‏
--------------ــ
(1) الجمهرة (2: 159) واللسان (مذح، فشح)، والبيان (3: 318).‏
(2) الجمهرة (2: 224).‏
(3) في الجمهرة (3: 687).‏
(4) هو كغراب ورمان، كما في القاموس واللسان.‏
(5) هذا مما ورد في القاموس ولم يرد في اللسان.‏

ـ

##### Türkçe

(فاء, شين ve bunların üçüncüsü olan harflerin bâbı)

(**فشج**) **الفاء** ve **الشين** ve **الجيم**. Derler ki: **فَشَجت** deve: işemek için bacaklarını açtı. Aynı şekilde Halîl’in kitabında. İbn Düreyd dedi: **فَشَحت**; **الحاء** ile. Ve inşâd etti:‏
Ve **الحِنْوان** seni kaşıdı da **انفشَحْتِ**(1) *** Şüphesiz ki sen bizimle arkadaş olsaydın **مَذِحْتِ**‏

(**فشخ**) **الفاء** ve **الشين** ve **الخاء**; onda İbn Düreyd’in nüktesi(2) vardır. Dedi: **الفشْخُ**: başın elle vurulmasıdır.‏

(**فشل**) **الفاء** ve **الشين** ve **اللام**. Derler ki: **تفَشَّل** su: aktı. Ve **الفَشْل**: **الهَوْدَج** aletinden bir şeydir.‏

(**فشا**) **الفاء** ve **الشين** ve illetli harf; tek bir kelimedir; o da şeyin ortaya çıkmasıdır. Denir: **فَشَا** şey: ortaya çıktı.‏
İbn Düreyd(3) nakletti: **فَشَأَ** hastalık onların içinde **فشُوءاً**; ve **تفشَّأَ** **تفشُّؤاً**.‏

(**فشغ**) **الفاء** ve **الشين** ve **الغين**; yayılmaya delâlet eden bir asıldır. Denir: **انفشغ** şey ve **تفشَّغ**; yayıldığı zaman. Ve derler ki: **الفَشْغة**: kamışın iç boşluğundaki pamuktur. Ve **الفُشاغ**(4): ağaç üzerinde **يتفشَّغُ** olan ve dolanan bir bitkidir. Ve **الناصية الفَشْغاء**: yayılmış olandır. Ve onun içinde ak saç **تفَشَّغَ**: ortaya çıktı. Ve kan onunla **تفشَّغَ**. Ve derler ki: **أفْشَغَهُ** kamçı ile: onu vurdu.‏

(**فشق**) **الفاء** ve **الشين** ve **القاف**; benim yanımda asıl değildir; fakat onlar derler ki: **الفَشَق**: ansızın basmadır. **فاَشَقَ**: ansızın bastı. Ve **فَشَقَ** falan oğulları dünyayı(5); onların üzerine çoğaldığı zaman, onunla oynadılar. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.‏

--------------ــ
(1) el-Cemhere (2: 159) ve el-Lisân (**مذح**، **فشح**), ve el-Beyân (3: 318).‏
(2) el-Cemhere (2: 224).‏
(3) el-Cemhere’de (3: 687).‏
(4) o, el-Kâmûs ve el-Lisân’da olduğu üzere, **غراب** ve **رمان** gibidir.‏
(5) Bu, el-Kâmûs’ta vârid olup el-Lisân’da vârid olmamış olanlardandır.‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فَشَجَتِ الناقةُ وتَفَشَّجَتْ وانْفَشَجَتْ: تَفاجَّتْ
وتَفَرْشَحَتْ لِتُحْلَبَ أَو تَبُولَ؛ وفي حديث جابر: تفَشَّجَتْ ثم بالَتْ، يعني الناقة؛ هكذا رواه الخطابي، ورواه الحميدي: فَشَجَّتْ، بتشديد الجيم، والفاء زائدة للعطف. وفي الحديث: أَن أَعرابيّاً دخل مسجد رسول الله، صلى الله عليه وسلم، ففَشَجَ فبالَ؛ قال: ورواه بعضهم فَشَّجَ. قال أَبو عبيد: الفَشْجُ تَفْريجُ ما بين الرِّجْلَيْنِ دون التَّفاجِّ؛ قال الأَزهري: رواه أَبو عبيد بتشديد الشين.
والتَّفْشِيجُ: أَشدُّ من الفَشْجِ، وهو تفريج ما بين الرجلين. الجوهري: فَشَجَ فبالَ أَي فرَّجَ بين رجليه، وكذلك فَشَّجَ تَفْشِيجاً. والتَّفَشُّجُ مِثْلُ التَّفَحُجِ.
وتَفَشَّجَ الرجل: تَفَحَّجَ. الليث: التَّفَشُّجُ: التَّفَحُّجُ على النار.

##### Türkçe

**فَشَجَتِ** deve ve **تَفَشَّجَتْ** ve **انْفَشَجَتْ**: **تَفاجَّتْ** oldu
ve sağılmak yahut idrar yapmak için **وتَفَرْشَحَتْ**; Câbir hadîsinde: **تفَشَّجَتْ ثم بالَتْ**, yani
deve; bunu böylece Hattâbî rivayet etti, Humeydî ise: **فَشَجَّتْ**, **الجيم**’i şeddeli olarak, rivayet etti;
ve **الفاء** atıf için ziyadedir. Hadîste: bir bedevî Resûlullah’ın mescidine girdi, sallallahu
aleyhi ve sellem, sonra **ففَشَجَ فبالَ**; dedi: bazısı onu **فَشَّجَ** diye rivayet etti. Ebû Ubeyd dedi:
**الفَشْجُ** **التَّفاجِّ** olmaksızın iki bacak arasını açmaktır; Ezherî dedi:
Ebû Ubeyd onu **الشين**’i şeddeli olarak rivayet etti.

**والتَّفْشِيجُ**: **الفَشْجِ**’den daha şiddetlidir; o, iki bacak arasını açmaktır. Cevherî:
**فَشَجَ فبالَ** yani iki bacağı arasını açtı; yine bunun gibi **فَشَّجَ تَفْشِيجاً**.

**والتَّفَشُّجُ** **التَّفَحُجِ** gibidir.

**وتَفَشَّجَ** adam: **تَفَحَّجَ** oldu. Leys: **التَّفَشُّجُ**: ateş üzerinde **التَّفَحُّجُ**dur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

فشج يفشج  من حد ضرب: إذا  فرج بين رجليه ليبول  . وفي الحديث:  أن أعرابيا دخل مسجد رسول الله صلى الله عليه وسلم ففشج فبال  ، قال أبو عبيد: الفشج: تفريج ما بين الرجلين دون التفاج،  كفشج  مشددا. قال الأزهري: وهكذا رواه أبو عبيد. وفشجت الناقة وتفشجت وانفشجت: تفاجت وتفرشحت لتحلب أو تبول. وفي حديث جابر:  تفشجت ثم بالت  يعني الناقة، كذا رواه الخطابي. والتفشيج: أشد من الفشج، وهو تفريج ما بين الرجلين.  والتفشج: التفحج  . وتفشج الرجل: تفحج. وقال الليث: التفشج: التفحج على النار؛ كذا في اللسان.

##### Türkçe

**فشج** **يفشج**: sert vurmanın şiddetinden; yani iki bacağı arasını, bevletmek için ayırdığı zaman.

Hadiste: Bir bedevî, Resûlullah’ın mescidine (Allah ona salât ve selâm etsin) girdi de **ففشج فبال** (bacaklarının arasını açtı ve bevletti). Ebû Ubeyd dedi ki: **الفشج**: **التفاج** olmaksızın iki bacak arasını açmaktır; şeddeli **فشج** gibi. Ezherî dedi ki: Ebû Ubeyd bunu işte böyle rivayet etti.

**وفشجت الناقة وتفشجت وانفشجت**: sağılmak veya bevletmek için **تفاجت** etti ve **تفرشحت** etti.

Câbir hadîsinde: **تفشجت ثم بالت**; yani deve; Hattâbî bunu böyle rivayet etti.

**والتفشيج**: **الفشج**’den daha şiddetlidir; o, iki bacak arasını açmaktır.

**والتفشج**: **التفحج**’dir.

**وتفشج الرجل**: **تفحج** etti.

Leys dedi ki: **التفشج**: ateş üzerinde **التفحج** etmektir; Lisân’da böyledir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَشَجَ
1 فَشَجَ ذ , aor. فَشِجَ , (S, O, K,) inf. n. فَشْجٌ, (A'Obeyd, TA,) He parted his legs, or made an opening between them, (A 'Obeyd, S, O, K,) but less than is denoted by تَفَاجَّ, (A 'Obeyd, TA,) previously to making water; as also ↓ فشّج, (S, O, K,) inf. n. تَفْشِيجٌ; (S, O;) or the latter signifies he did so [much, i. e.,] in a greater degree than is denoted by the former verb: (TA:) [and فَشَحَ and فشّح signify the same:] and ↓ تفشّج [likewise] is syn. with نَفَحَّجَ [signifying the same as فَشَجَ]; (Lth, S, K;) or he did so at the fire. (Lth, L.) And فَشَجَتْ (T, TA) and ↓ تفشّجت and ↓ انفشجت, (T, O, TA,) as also انفشحت, with ح, (IAar, O,) are said of a she-camel, (T, O, TA,) meaning She parted her [hind] legs widely, to be milked or to stale. (T, TA.) ― -b2- And فَشَجَ عَنْهُ, and ↓ فشّج He declined, deviated, or turned aside or away, from him, or it; like فَشَحَ and فشّح. (TA in art. فشح.)

2 فَشَّجَ see the foregoing paragraph, in two places.

5 تَفَشَّجَ see the same paragraph, in two places.

7 اـِنْفَشَجَ see the same paragraph.

##### Türkçe

فَشَجَ
1 **فَشَجَ** ذ , muzâri‘ **فَشِجَ** , (S, O, K,) mastar ismi **فَشْجٌ**, (A'Obeyd, TA,) O, küçük abdest yapmadan önce, bacaklarını ayırdı yahut ikisi arasında bir açıklık yaptı, (A 'Obeyd, S, O, K,) fakat **تَفَاجَّ**’ın delâlet ettiğinden daha az; (A 'Obeyd, TA,) ve bunun gibi ↓ **فشّج**, (S, O, K,) mastar ismi **تَفْشِيجٌ**; (S, O;) yahut ikincisi, birinci fiilin delâlet ettiğinden daha çok derecede bunu yaptı demektir: (TA:) [ve **فَشَحَ** ve **فشّح** aynı mânaya delâlet eder:] ve ↓ **تفشّج** [yine] **نَفَحَّجَ** ile müteradiftir [**فَشَجَ** ile aynı mânaya delâlet eder]; (Lth, S, K;) yahut ateşin yanında bunu yaptı. (Lth, L.) Ve **فَشَجَتْ** (T, TA) ve ↓ **تفشّجت** ve ↓ **انفشجت**, (T, O, TA,) yine **انفشحت**, ح ile, (IAar, O,) dişi deve hakkında söylenir, (T, O, TA,) mânası: Sağılmak yahut sidik yapmak için [arka] bacaklarını genişçe ayırdı. (T, TA.) ― -b2- Ve **فَشَجَ عَنْهُ**, ve ↓ **فشّج** O’ndan yahut ondan (şeyden) yüz çevirdi, saptı, yahut yana yahut uzağa döndü; **فَشَحَ** ve **فشّح** gibi. (TA, md. فشح’da.)

2 **فَشَّجَ**: önceki paragrafın iki yerinde bak.

5 **تَفَشَّجَ**: aynı paragrafın iki yerinde bak.

7 **اـِنْفَشَجَ**: aynı paragrafa bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَشَجَ
فَشَجَ I ( n. ac. فَشْج 1 ),
a.  Parted his legs, straddled.

فَشَّجَ
فَشَّجَ II ,
a.  see I .

##### Türkçe

فَشَجَ
**فَشَجَ** I (isim-fiil: **فَشْج** 1),
a. Bacaklarını ayırdı, iki bacağını açarak durdu.

فَشَّجَ
**فَشَّجَ** II,
a. I’e bak.
