# فشغ — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%BA/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B4%D8%BA/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فشغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%BA.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: فشغ

(باب الفاء والشين وما يثلثهما)
(فشج) الفاء والشين والجيم. يقولون: فَشَجت النّاقةُ: تفاجَّتْ لتَبُول. كذلك في كتاب الخليل. وقال ابن دريد: فَشَحت، بالحاء، وأنشد:‏
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏
(فشخ) الفاء والشين والخاء، فيه طَريفَةُ ابن دُريد(2) . قال: الفشْخُ: ضربُ الرأسِ باليد.‏
(فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من أدَاة الهَوْدَج.‏
(فشا) الفاء والشين والحرف المعتلّ كلمةٌ واحدة، وهي ظهورُ الشَّيء، يقال: فَشَا الشَّيءُ: ظَهَر.‏
وحكى ابنُ دريد(3) : فَشَأَ المرضُ فيهم فشُوءاً، وتفشَّأَ تفشُّؤاً.‏
(فشغ) الفاء والشين والغين أصلٌ يدلُّ على الانتشار. يقال انفشغ الشَّيء وتفشَّغ، إذا انتشَر. ويقولون: الفَشْغة: القُطنة في جوف القَصَبة. والفُشاغ(4) : نبات يتفشَّغُ على الشَّجر ويلتوِي. والناصية الفَشْغاء: المُنتشِرة. وتفَشَّغَ فيه الشَّيب: ظَهَر. وتفشَّغَ به الدَّم. ويقولون: أفْشَغَهُ سوطاً: ضَربَه.‏
(فشق) الفاء والشين والقاف، ليس هو عندي أصلاً، ولكنَّهم يقولون: الفَشَق: المُباغَتة. فاَشَقَ: باغَتَ. وفَشَقَ بنو فلانٍ الدُّنيا(5) ، إذا كثُرَت عليهم فلَعِبوا بها. والله أعلم بالصَّواب.‏
--------------ــ
(1) الجمهرة (2: 159) واللسان (مذح، فشح)، والبيان (3: 318).‏
(2) الجمهرة (2: 224).‏
(3) في الجمهرة (3: 687).‏
(4) هو كغراب ورمان، كما في القاموس واللسان.‏
(5) هذا مما ورد في القاموس ولم يرد في اللسان.‏

ـ

### Türkçe

(باب **الفاء** و**الشين** وما يثلثهما)
(**فشج**) **الفاء** ve**الشين** ve**الجيم**. Derler ki: **فَشَجت** deve: işemek için bacaklarını açtı. Halil’in kitabında da böyledir. İbn Düreyd dedi: **فَشَحت**، **بالحاء**, ve şu beyti okudu:‏
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏
(**فشخ**) **الفاء** ve**الشين** ve**الخاء**; onda İbn Düreyd’in nüktesi(2) vardır. Dedi: **الفشْخُ**: başın elle vurulmasıdır.‏
(**فشل**) **الفاء** ve**الشين** ve**اللام**. Derler ki: **تفَشَّل** su: aktı. Ve**الفَشْل**: hevdac aletinden bir şeydir.‏
(**فشا**) **الفاء** ve**الشين** ve**الحرف المعتلّ** bir tek kelimedir; o da şeyin ortaya çıkmasıdır; denir ki: **فَشَا** şey: ortaya çıktı.‏
İbn Düreyd(3) nakletti: **فَشَأَ** hastalık onların içinde **فشُوءاً**; ve**تفشَّأَ** **تفشُّؤاً**.‏
(**فشغ**) **الفاء** ve**الشين** ve**الغين** yayılmaya delâlet eden bir asıldır. Denir ki **انفشغ** şey ve**تفشَّغ**; yayıldığı zaman. Ve derler ki: **الفَشْغة**: kamışın iç boşluğundaki pamuktur. Ve**الفُشاغ**(4): ağaç üzerinde yayılıp dolanan bir bitkidir. Ve**الناصية الفَشْغاء**: yayılmış olan (perçem)dir. Ve onun içinde**تفَشَّغَ** aklık: ortaya çıktı. Ve onunla**تفشَّغَ** kan. Ve derler ki: **أفْشَغَهُ** kamçı ile: onu vurdu.‏
(**فشق**) **الفاء** ve**الشين** ve**القاف**; benim yanımda o bir asıl değildir; fakat onlar derler ki: **الفَشَق**: ansızın basmadır. **فاَشَقَ**: ansızın bastı. Ve**فَشَقَ** falan oğulları dünyayı(5): onların üzerine çoğaldığı zaman, onunla oynadılar. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.‏
--------------ــ
(1) el-Cemhere (2: 159) ve el-Lisân (**مذح**، **فشح**), ve el-Beyân (3: 318).‏
(2) el-Cemhere (2: 224).‏
(3) el-Cemhere’de (3: 687).‏
(4) O, el-Kâmûs ve el-Lisân’da olduğu üzere, **كغراب** ve**رمان** gibidir.‏
(5) Bu, el-Kâmûs’ta vârid olup el-Lisân’da vârid olmamış olanlardandır.‏

ـ
