# فشق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B4%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فشق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فشق

الفَشَقُ، بالتحريك والشين معجمة: النشاط، وقيل الفَشَقُ انتشار النفْس من الحِرْص؛ قال رؤبة يذكر القانص:
فبات والحِرْص من النَّفْسِ الفَشَقْ
ويروى:
والنَّفْسُ من الحِرْص الفَشَقْ
وقد فَشِقَ، بالكسر، فَشَقاً، فهو فَشِقٌ؛ وقيل: الفَشَقُ أن يترك هذا ويأخذ هذا رغبة فربما فاتَاهُ جميعاً. والفَشَقُ: المُبَاغَتَة؛ قال: ومنه قول رؤبة:
فبات والنَّفْسُ من الحِرْصِ الفَشَقْ
وقيل: الفَشَقُ الحِرْص؛ قال الليث: معناه أَنه يُبَاغِتُ الوِرْدَ لئلاَّ يَفْطِنَ له الصياد. وفاشَقَهُ أَي بَاغَتَه. والفَشَقُ: تباعد ما بين القَرْنَيْن وتباعد ما بين التَّوْأبَانّيين؛ وأَنشد:
لها تَوْأبانِيَّان لم يَتَفَلْفَلا
قادِمَتا الخِلْفِ
(* قوله «قادمتا الخلف إلخ» هكذا في الأَصل هنا،
وعبارته كالصحاح في مادة فلل بعدأن ساق هذا البيت: التوأبانيان قادمتا الضرع.) أَو آخرَتاهُ.
والفَشْقَاءُ من الغنم والظِّباء: المنتشرة القَرْنين. وظبي أَفْشَقُ بيّن الفَشَق: بعيد ما بين القرنين.
والفَشْقُ: ضرب من الأَكل في شدة. وفَشَقَ الشيء يَفْشِقُهُ فَشْقاً: كسره. والفَشَقُ: العَدْوُ والهرب.

### Türkçe

**الفَشَقُ**, harekeli (fetha ile) ve **الشين** mu‘ceme (noktalı): canlılık; ve denildi ki: **الفَشَقُ**, hırsdan dolayı nefsin yayılmasıdır; Rü’be, avcıyı anarak dedi:
فبات والحِرْص من النَّفْسِ **الفَشَقْ**
Ve şöyle rivayet olunur:
والنَّفْسُ من الحِرْص **الفَشَقْ**
Ve (kişi) **فَشِقَ**, kesre ile, **فَشَقاً**, o hâlde o **فَشِقٌ**’dur; ve denildi ki: **الفَشَقُ**, şudur: bunu bırakıp bunu almak, bir istekle; böylece belki ikisi de ondan kaçar. Ve **الفَشَقُ**: ansızın basma; dedi ki: ve ondan, Rü’be’nin sözü:
فبات والنَّفْسُ من الحِرْصِ **الفَشَقْ**
Ve denildi ki: **الفَشَقُ** hırstır; Leys dedi ki: manası, avcı ona uyanmasın diye suya gelişini ansızın basmasıdır. Ve **فاشَقَهُ** yani onu ansızın bastı. Ve **الفَشَقُ**: iki boynuz arasının uzak olması ve **التَّوْأبَانّيين** arasının uzak olmasıdır; ve (şu beyit) okundu:
لها تَوْأبانِيَّان لم يَتَفَلْفَلا
قادِمَتا الخِلْفِ
(* Onun “قادمتا الخلف إلخ” sözü: aslında burada böyle; ve ibaresi, bu beyti sevk ettikten sonra **فلل** maddesinde Sıhâh’taki gibidir: **التوأبانيان** memenin ön iki ucudur.) yahut onun iki arka ucu.

**والفَشْقَاءُ** koyun ve ceylandan: boynuzları yayılmış olan. Ve **ظبي أَفْشَقُ**: **الفَشَق**ı açık (belli) olan; iki boynuz arası uzak olan.

**والفَشْقُ**: şiddet içinde bir çeşit yemedir. Ve **فَشَقَ** şeyi, **يَفْشِقُهُ** **فَشْقاً**: onu kırdı. Ve **الفَشَقُ**: koşma ve kaçmadır.
