# فشق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B4%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فشق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فشق

الفشق: الكسر عن ابن دريد، وهو من حد ضرب. وقال الليث: هو ضرب من الأكل في شدة. وقال ابن فارس: فشقوا الدنيا: إذا كثرت عليهم، فلعبوا بها. وقال غيره: الفشق، بالتحريك: النشاط نقله الجوهري. وقال أبو عمرو: هو الحرص وانتشار النفس وقيل: انتشار النفس من الحرص، قال رؤبة يذكر القانص:
  فبات والحرص من النفس الفشـق
  في الزرب لو يمضغ شريا ما بصق ويروى: والنفس من الحرص الفشق. وقد فشق بالكسر فشقا وقيل: هو شدة الحرص. والفشق أيضا: العدو. والهرب. وقال أبو عمرو: الفشق: تباعد ما بين القرنين. وأيضا: تباعد ما بين التوأبانيين، وهما قادمة الخلف وآخرته. وفي العباب: هما خلفا ضرع الناقة. وقال أبو حاتم في كتاب البقر: من قرون البقر الأفشق، أي: المتباعد ما بين القرنين. وقال غيره: ظبي أفشق: بعيد ما بين القرنين، وأنشد أبو عمرو:
  له توأبانيان لم يتفلفلا

  وتفشق الرجل: توشح بثوب نقله الصاغاني. وفاشوق: ة ببخارى. وفشقه يفشقه: كسره عن ابن دريد، وهذا قد تقدم ذكر مصدره في أول التركيب. وفاشقه مفاشقة: باغته، وبه فسر أيضا قول رؤبة السابق. قال الليث: معناه أنه يباغت الورد لئلا يفطن له الصياد. وقال ابن فارس: الفاء والشين والقاف ليس هو عندي أصلا، وذكر فشق، وفاشق. ومما يستدرك عليه: الفشق، ككتف: الحريص، والذي يترك هذا، ويأخذ هذا رغبة، فربما فاتاه جميعا. والفشقاء من الغنم والظباء: المنتشرة القرنين.

### Türkçe

**الفشق**: kırma; İbn Düreyd’den; ve o, **ضرب** haddindendir. Leys dedi: o, şiddette yemenin bir türüdür. İbn Fâris dedi: **فشقوا الدنيا**: onlara çokça (çoğaldığı) zaman; onunla oynadılar. Başkası dedi: **الفشق** (harekeli olarak): canlılık; Cevherî onu nakletti. Ebû Amr dedi: o, hırs ve nefsin yayılmasıdır; ve denildi: hırstan nefsin yayılmasıdır. Rü’be, avcıyı anarak dedi:
  Geceledi; ve nefisten hırs, **الفشـق**tır
  Ağılda; eğer **شريا** çiğnese, tükürmez

Ve rivayet olunur: “ve nefis, hırstan **الفشق**tır.” Ve (o) kesre ile **فشق** etti; **فشقا** (olarak). Ve denildi: o, hırsın şiddetidir. Ve **الفشق** ayrıca: koşma. Ve kaçma. Ebû Amr dedi: **الفشق**: iki boynuz arasının uzak olmasıdır. Ve ayrıca: iki **التوأبانيين** arasının uzak olmasıdır; ve onlar, arkanın önü ve onun sonudur. Ve **العباب**’da: onlar, devenin memesinin iki arkasıdır. Ebû Hâtim, **كتاب البقر**’da dedi: sığırın boynuzlarından **الأفشق**; yani: iki boynuz arası uzak olan. Başkası dedi: **ظبي أفشق**: iki boynuz arası uzak olan; ve Ebû Amr inşâd etti:
  Onun iki **توأبانيان**ı vardır; ikisi de çatallanmadı

Ve adam **تفشق** etti: bir elbiseyle kuşandı; Sâgânî onu nakletti. Ve **فاشوق**: Buhârâ’da bir yer. Ve **فشقه يفشقه**: onu kırdı; İbn Düreyd’den; ve bunun masdarının zikri, terkibin başında geçmişti. Ve **فاشقه مفاشقة**: ona ansızın geldi; ve bununla, Rü’be’nin önceki sözü de tefsir edildi. Leys dedi: mânâsı, avcı ona uyanmasın diye suya gelişe ansızın gelmesidir. İbn Fâris dedi: **الفاء** ve **الشين** ve **القاف** bende asl değildir; ve **فشق** ve **فاشق**ı zikretti. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الفشق** ( **كتف** gibi): hırslı olan; ve şu (şeyi) bırakıp, şu (şeyi) arzu ile alan; böylece bazen ikisi de ondan kaçar. Ve koyunlardan ve ceylanlardan **الفشقاء**: boynuzları yayılmış olanlar.
