# فشل (ف-ش-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B4%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Yıldınız

- Harfler: ف - ش - ل
- Kur'an'da: 4 geçiş · 4 ayet · 4 sîga
- 11 sözlük

## Sîgalar (4)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [تَفْشَلَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%81%D9%92%D8%B4%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعَلَا | İkisi yılar | 1 | 1 | [3:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/3:122.md) |
| [فَتَفْشَلُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%81%D9%92%D8%B4%D9%8E%D9%84%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَتَفْعَلُوا | Yılmanız sebebiyle | 1 | 1 | [8:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/8:46.md) |
| [فَشِلْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B4%D9%90%D9%84%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعِلْتُمْ | Yıldınız | 1 | 1 | [3:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/3:152.md) |
| [لَفَشِلْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/siga/%D9%84%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B4%D9%90%D9%84%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | لَفَعِلْتُمْ | Yıldınız | 1 | 1 | [8:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/8:43.md) |

## Mücavir kökler — 36 mücavir (50 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [نزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 30 · Gerilmiş yay demektir
2. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Sahip
3. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
4. [حسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Küçük taş kırıntısı anlamındadır
5. [همم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…
6. [نوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · “Efal” babından “enam” uyuyanlar demektir
7. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Murar acı bir ağacın adıdır
8. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
9. [صرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…
10. [عفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Affetti
11. [عصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · İsyan eder
12. [طوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Çeper demektir
13. [صدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Okun ön yarısına denir
14. [روح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır
15. [بلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Biley taşı
16. [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
17. [وكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kuşların yumurta bıraktığı yerdir
18. [قلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Az
19. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
20. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Kulak demektir
21. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
22. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Granit taş demektir
23. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
24. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
25. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
26. [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Süllem” merdiven demektir
27. [دنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
28. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
29. [صدق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir
30. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Beraber
31. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kesr(sin ile) kırık demektir
32. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Veli arka demektir
33. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Baid uzak demektir
34. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Uhur ense demektir
35. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Saçak demektir
36. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Dağın sivri noktası demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | فشل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [جبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%86.md), [وهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86.md), [خور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [شجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%B9.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Sıvının sızıp akması, dolgunun gevşeyip sarkması gibi direnç ve tutuculuğun kaybolması; baskı karşısında iradenin gevşeyip dağılması |
| Çekirdek Özet 2 | Mücadele, savaş ve kriz anlarında iç çekişme ve korku sebebiyle birlik ve azmin kırılması, yılgınlığa düşülmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Kolektif direncin ve caydırıcı gücün iç çözülmeyle işlevsizleşmesi; psikolojik ve operasyonel çöküş |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca modern anlamdaki mekanik "başarısızlık" olarak anlayıp, arkasındaki korku, gevşeklik, ihtilaf ve irade çözülüşünü göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| فش | Yayılma, dağılma, havanın veya sıvının sönüp boşalması, tutuculuğun kaybolması. Nitekim [فشا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%A7.md) kökünde yayılma ve açığa çıkma, [فشغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%BA.md) kökünde sarmaşığın kontrolsüzce dağılması esastır | ل | Akış, salınma ve sarkma nüansı eklenerek baskı karşısında direncin büsbütün çözülüp cesaretin dağılması, korku ve yılgınlık haline dönüşmesi sağlanmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Açıklık, dışa boşalma ve sınırın aralanması |
| ش | diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Keskin bir baskı, dıştan gelen etki veya parçalanma gerilimi |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Yöneltilme, sevk edilme veya askıda kalıp serbestçe sarkma |
| فشل | Dıştan gelen keskin bir baskı karşısında iç yapının açılarak boşalması, direnç bağlarının çözülüp iradenin sarkarak dağılması |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun tutulamayıp sızması ve akması (تفشل الماء: سال); hevdicin altına serilen gevşek, şekilsiz keçe ve dolgu örtüsü. Buradan hareketle gerginliğini kaybeden, baskı altında tutunamayıp sarkan her nesne ve iradeye denmiştir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Savaşta yılgınlık göstermeyen ve gevşemeyen savaşçıları niteleyen mısrada geçer: وقد أدركتني والحوادث جمة / أسنة قوم لا ضعاف ولا فُشل |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Ali'nin Hz. Ebû Bekir'i överken kriz ve irtidat günlerinde halkın gösterdiği zafiyeti anlatışında geçer: كنت للدين يعسوبا أولا حين نفر الناس عنه وآخرا حين فشلوا |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça فشل kökü, Sami dil ailesinde basıncın boşalması, gevşeme, zayıflık ve tutunma kaybını ifade eden fonetik köklerle akrabadır. Sami dillerinde /p-š/ çekirdeği genel olarak yayılma, sönme, gevşeme ve havanın ya da gücün boşalması anlam alanına oturur. İbranicede doğrudan düzenli bir üçlü kök olarak ahlaki veya psikolojik yılgınlık anlamında belirginleşmemiş olsa da, kök akrabalığı düzeyinde zayıflık ve çözülme bildiren matrislerle ortak semantik zemini paylaşır. Süryanice ve Aramicede de baskının kırılması ve direncin tükenmesi benzer ses birliktelikleriyle temellenir. Arapçada kök, suyun sızması ve hevdic örtüsünün gevşekliği gibi somut fiziksel durumlardan savaş meydanındaki psikolojik yılgınlığa ve korkaklığa daralarak özelleşmiş bir semantik yön kazanmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | فش ikili kök matrisi | Şişkinliğin inmesi, gazın/sıvının boşalması ve gevşemenin insan psikolojisinde yılgınlığa dönüşmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami /p-š/ kök ailesi | Direncin sönmesi, gevşeme ve iç mukavemetin çözülmesini bildiren fonetik akrabalık katmanı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yayılma ve çözülme göstergeleri | Bedensel ve fiziksel direncin zayıflaması ile basıncın dağılması tasvirleri | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| فشل | Anlamlı | Yılgınlık, korkaklık, gevşeme | Savaşta ve zorluk karşısında direncin kırılması, cesaretin kaybolması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| فلش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| [شفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%84.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| [شلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%81.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| لفش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| لشف | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| فشل | Merkez | İrade ve direnç kaybı | Baskı ve kriz anında korku ve gevşeklik sebebiyle çözülüp yılgınlığa düşmek | Fiziksel ve ruhsal gerilimin boşalarak direncin kırılması |
| [جبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%86.md) | Komşu | Korkaklık | Tehlike karşısında kalbin zayıflığı ve baştan atılımdan kaçınma | فشل kökünden farklı olarak süreç içi çözülmeden ziyade genel bir karakter zaafıdır |
| [وهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86.md) | Komşu | Zayıflık ve takatsizlik | Gücün, bünyenin veya yapının süreç içinde zayıflaması | فشل gibi ani dehşet ve psikolojik çözülüşten ziyade genel takatsizliktir |
| [خور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B1.md) | Komşu | Çöküş ve kırılma | Sert ve sağlam bir yapının direncini büsbütün yitirip teslim olması | فشل içsel irade çözülüşüyken, [خور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D8%B1.md) mukavemetin bükülüp parçalanmasıdır |
| [شجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%B9.md) | Zıt | Cesaret ve yüreklilik | Tehlike karşısında kalbin sabit durması, atılganlık ve sebat | Korkuya boyun eğmeyip baskı altında direnci ve aksiyonu muhafaza etme hali |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | فشل | Korku ve gevşeklikle gelen yılgınlık, irade çözülmesi | Baskı anında direncin kırılarak iradenin dağılmasını tam karşılar | Kesin |
| Latince | Deficere, despondere | Güçten düşmek, cesareti yitirmek | İradi çöküş ve yılgınlığı karşılar; ancak sıvının sızması gibi fiziksel çağrışımları içermez | Güçlü |
| İngilizce | To lose heart, to falter, to flag | Yüreğini kaybetmek, sendelemek, yılgınlığa düşmek | Psikolojik cesaret kaybını ve kriz anındaki tökezlemeyi karşılar; modern Türkçedeki salt failure karşılığından daha isabetlidir | Güçlü |
| Almanca | Verzagung, den Mut verlieren | Yılgınlık, cesaretini kaybetmek | Korku kaynaklı moral bozulmasını ve irade çözülmesini ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Faiblir, perdre courage | Gevşemek, cesareti kırılmak | Zorluk karşısında azmin gevşeyip çözülmesini karşılar | Güçlü |

Kaynak: Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Duden.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Savaş meydanında psikolojik çözülme | Yılgınlık ve zaaf | Uhud Savaşı bağlamında iki birliğin savaştan çekilme eğilimi göstermesi (Âl-i İmrân [3:122](https://lisan.digital/tr/ayet/3:122.md)) |
| Emir ve disiplin ihlali sonucu direnç kaybı | İrade zaafı ve dağılma | Uhud'da ganimet arzusu ve emir tartışmasıyla gelen çözülüş (Âl-i İmrân [3:152](https://lisan.digital/tr/ayet/3:152.md)) |
| Sayıca üstün düşman karşısında paniğe kapılma | Kalbe korku düşmesi ve yılgınlık | Bedir öncesi rüyada düşmanın az gösterilmesi nimeti, aksi halde oluşacak yılgınlık (Enfâl [8:43](https://lisan.digital/tr/ayet/8:43.md)) |
| İç çekişme ve tefrika neticesinde gücün yok olması | Kolektif direncin kırılması | Müminlerin ihtilaf etmemeleri, aksi takdirde birlik ruhunu ve caydırıcılıklarını kaybedecekleri uyarısı (Enfâl [8:46](https://lisan.digital/tr/ayet/8:46.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İrade, sebat ve ilahi yardım | İnsanın iç zaaf ve yılgınlığının ilahi tevfiki kesintiye uğratmadaki rolü | Kulun korku ve ihtilafla kendi iradi direncini kırması sonucu oluşan manevi zaaf |
| Fıkıh | Cihattan kaçma ve cephede sebat | Savaş sırasında yılgınlık gösterip geri çekilmenin ve ordunun moralini bozmanın fıkhî hükmü | Cephede düzeni ve direnci bozucu fiilî ve psikolojik zaaf hali |
| Tefsir | Uhud ve Bedir savaşlarının sosyo-psikolojik tahlili | Âyetlerdeki فشل lafızlarının korku, zayıflık ve iç çekişme ilişkisiyle açıklanması | Askerî ve toplumsal başarıyı belirleyen temel etkenin moral ve itaat birliği olduğu vurgusu |
| Hadis | Kriz ve fitne anlarında sebat ve liderlik | Zorlu imtihan anlarında sahabenin tavrı ve Hz. Ebû Bekir'in irtidat krizindeki tavizsiz duruşu | Toplumsal paniğe teslim olmayıp yılgınlığa meydan vermeme vasfı |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İmanî sebat ve tevekkül alanı | İmandaki zaaf ve yılgınlık | İmtihan karşısında sabrın ve direncin kırılması | Kalbin Allah'a tam güvenememesi sebebiyle dış baskı altında dağılması | Kesin |
| İlmi | Fikrî disiplin ve metodolojik sebat | Zihinsel yılgınlık ve şüphe karşısında çözülme | Araştırma ve hakikat arayışında zorluklar karşısında pes etme | Fikrî tutarlılığın kriz anında muhafaza edilemeyip terkedilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal birlik ve yönetim nizamı | Tefrika ve iç çatışma neticesinde otorite kaybı | Karar alma ve uygulama erkini felç eden iç çekişme | İhtilafın kamu gücünü (rîh) eriterek dış tehditlere karşı devleti savunmasız kılması | Kesin |
| İktisadi | Üretim, piyasa ve kriz yönetimi | Panik ve finansal güvensizlik kaynaklı çözülme | Piyasada güvenin kaybolmasıyla sermaye ve emeğin geri çekilmesi | Kriz anında panikle alınan kararların kolektif iktisadi direnci çökertmesi | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Malzemenin elastik sınırının aşılması ve yapısal yorulma | Fizik ve malzeme biliminde bir yapının uygulanan gerilimi taşıyamayarak içsel bağlarının kopması ve formunu kaybetmesi, mekanik direncin çöküşü ile izomorftur | Kesin |
| Beşeri bilimler | Sosyal panik ve kolektif eylem felci | Sosyoloji ve örgüt kuramında iç güven ve koordinasyonun kaybolmasıyla grubun hedefe yönelik ortak direnç ve hareket kabiliyetini yitirmesi haliyle örtüşür | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin modern dildeki teknik ve sonuç odaklı "başarısızlık" (sınavdan kalma, hedefe ulaşamama) kavramına indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, sonuçtaki başarısızlıktan ziyade onu hazırlayan korkuyu, iç çekişmeyi, gevşekliği ve iradi çözülüşü ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki uyarının salt teknik bir sonuca değil, o sonucu kaçınılmaz kılan psikolojik ve ahlaki zaaflara (ihtilaf, itaatsizlik, korkaklık) yönelik olduğu gözden kaçar |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Zafer ve hezimetin salt maddî kuvvet ve sayı üstünlüğüne değil; psikolojik direnç, iç disiplin ve toplumsal birlik ruhuna bağlı olduğunu gösteren temel ahlaki-sosyolojik kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Bedir ve Uhud savaşlarının tahlil edildiği ayetlerde, cihad ahlakında ve toplumsal tefrikayı yasaklayan siyasi ve ahlaki ilkelerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yenilgi ve çöküşün dış düşmandan ziyade içteki irade kaybı, korku ve çekişmeden kaynaklandığını ortaya koyarak olayları salt dış etkenlere veya kaderci yaklaşımlara bağlama hatasını düzeltir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Sıvının tutulamayarak dağılıp akması, hevdic örtüsünün gerginliğini yitirip gevşemesi ve sarkması.
- Soyut anlam: Baskı, korku ve kriz anında iç direncin, iradenin ve koordinasyonun kırılarak yılgınlığa ve gevşekliğe dönüşmesi.
- Sistematik karşılık: Bir sistemin dışsal gerilim karşısında iç bütünlüğünü koruyamayarak dinamik mukavemetini kaybetmesi ve dağılması.
- LaTeX modeli: $$R(t) = \frac{C \cdot U}{1 + \sigma \cdot \Delta}$$
- LaTeX açıklaması:

Modelde $R(t)$, sistemin zaman içindeki toplam direncini ve sebat kapasitesini; $C$, bireysel veya kurumsal cesaret ve irade kararlılığını; $U$, grup içi birlik, itaat ve koordinasyonu temsil eder. Paydada yer alan $\sigma$, dış kriz veya korku katsayısını; $\Delta$ ise iç çekişme, ihtilaf ve emir ihlalini simgeler. Kriz ve ihtilaf faktörleri $(\sigma \cdot \Delta)$ arttıkça payda büyümekte, sistemin direnci $R(t)$ hızla sıfıra yaklaşarak çözülme ve yılgınlık hali ortaya çıkmaktadır.

## Geçtiği ayetler (4 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B4%D9%84/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/3:122.md) — تَفْشَلَا

إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): O zaman sizden iki takım bozulmaya yüz tutmuştu. Halbuki onların dostu Allah idi. Mü’minler yalnız Allah’a güvenip, dayansınlar.

### [Ali İmran 3:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/3:152.md) — فَشِلْتُمْ

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Gerçekten Allah’ın size olan vaadi doğru çıktı; O’nun izni ile kafirleri kırıp biçiyordunuz ki içinizden, dünyayı isteyenler ve ahireti isteyenler bulunduğundan sevdiğiniz zaferi size gösterdikten sonra; baş kaldırdığınız, verilen emir hakkında çekiştiğiniz ve yıldığınız zaman, imtihan etmek için Allah sizi mağlubiyete uğrattı. Bununla beraber sizi bağışladı. Allah mü’minlere lütufkardır.

### [Enfal 8:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/8:43.md) — لَفَشِلْتُمْ

إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلًا وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Hani Allah; uykunda, onları sana az gösteriyordu. Eğer sana onları çok göstermiş olsaydı; elbette çekinecek ve iş hakkında çekişecektiniz. Fakat Allah, sizi kurtardı. Muhakkak ki O; göğüslerde olanı bilendir.

### [Enfal 8:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/ayet/8:46.md) — فَتَفْشَلُوا

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Allah’a ve Rasulüne itaat edin. Birbirinizle çekişmeyin. Sonra korkuya kapılırsınız da zaafa düşerseniz ve rüzgarınız gider. Sabredin, muhakkak ki Allah; sabredenlerle beraberdir.

## Sözlükler (11)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين واللام والفاء معهما
ف ش ل مستعمل فقط
فشل:
يقال: رجلٌ فشلٌ وفشِلُ، وقد فَشل يفشل عند الحرب والشِّدّة ويضعف، وإنه لخشلُ فشل، والفشل: الجبانُ المرعوبُ، يُبهتُ عند الرّوع، لا يُحسنُ قتالاً ولا شِراداً، أي: هرباً.
والفشلُ: شيء من أداة الهودج تجعله المرأة تحتها. وجمعهُ: فُشلٌ. والفيشلةُ معروفة.

##### Türkçe

باب **الشين** ve **اللام** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ف ش ل** yalnızca استعمال edilmiş

**فشل**:

Denilir: adam **فشل** ve **فشِل**’dir; ve (o) savaş ve şiddet anında **فَشل يفشل** eder, zayıflar. Ve şüphesiz o, **خشلُ فشل**’dir. Ve **الفشل**: korkak, ödü patlamış olandır; korku anında şaşkına döner; ne bir savaşmayı ne de bir **شِراداً**’ı, yani: kaçışı iyi yapar.

Ve **الفشل**: hevdicin aletinden bir şeydir; kadın onu altına koyar. Çoğulu: **فُشل**. Ve **الفيشلة** bilinir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفَشِلُ: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أفْشالٌ. وقد فَشِلَ فَشَلاً، إذا جبُنَ. والفِشْلُ: شيءٌ من أداة الهودج. ونَفَشَّلَ الماء، أي سال. والفَيْشَلَةُ: رأس الذكر.

##### Türkçe

**الفَشِلُ**: zayıf, korkak adam; çoğulu **أفْشالٌ**. Ve **فَشِلَ فَشَلاً**, yani korkaklık ettiğinde. Ve **الفِشْلُ**: hevdic aletinden bir şey. Ve **نَفَشَّلَ الماء**: yani aktı. Ve **الفَيْشَلَةُ**: erkeğin başı.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ل ف
فشل ، شفل
استُعْمِل من وجوهه : فشل ، شفل .
شفل : أهمل الليث شَفَلَ ، وقرأتُ في كتاب النَّضر بن شُميل : الْمِشْفَلَةُ : الكَبَارَجَة ، والْمَشافِلُ جَماعَة . قال : الْقُرْطَالَةُ : الكَبَارَجَةُ أَيْضاً . قال : وسَمِعْت شَامِيّاً يقول : والْمِشْفَلَةُ : الكَرِشُ .
فشل : قال الليث : رجل فَشِلٌ ، وقد فَشِلَ يَفْشَلُ عند الحرب والشِّدَّة ، إذا ضَعُفَ وذهبت قُواه ، ويقال : إنه لَخَشْلٌ فَشْلٌ ، وإنه لَخَشِلٌ فَشِلٌ .
وقال الله جَلَّ وعزَّ : ( وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ) ( الأنفال : 46 ) .
قال الزّجاج : أي تَجْبُنُوا عن عَدُوِّكُمْ إذا اخْتَلَفْتُمْ .
ثعلب ، عن ابْن الأعرابيّ : الْمِفْشَلُ : الذي يَتَزَوَّجُ في الغَرائِب لئلا يَخْرُجَ ولدُه ضَاوِياً ، والمِفْشَلُ : سِتْرُ الْهَوْدَج .
وقال ابن شميل : هو الْفِشْل ، وهو أنْ يُعلِّقَ ثَوْباً على الهَوْدَج ، ثمَّ يُدْخِلُهُ فيه ويَشُدُّ أطرافَه إلى القَواعد ، فيكون وجايَةً من رُؤوس الأَحْنَاءِ والاقْتاب ، وعُقَد العُصُمِ ، وهي الْحِبال .
وقد افْتَشَلَت المرأَةُ فِشْلَها ، وفشلَتْهُ .
عمرو ، عن أبيه : الفِشْلُ : سِتْرُ الهَوْدَج . قال : والفَيشَلَةُ : طَرَفُ الذّكَر ، وجمعها الفَيشَل والفَياشلُ . وقال ابن السكيت : يقال : تَفَشَّلَ فلانٌ منهم امرأَةً ، إذا تَزَوَّجَها .

##### Türkçe

ش ل ف
**فشل** , **شفل**
Kullanıldı, vecihlerinden: **فشل** , **شفل**.

**شفل**: el-Leys **شَفَلَ**’i ihmal etti; ve en-Naḍr b. Şumeyl’in kitabında okudum: **الْمِشْفَلَةُ**: **الكَبَارَجَة**; ve **الْمَشافِلُ** bir cemaat (topluluk). Dedi: **الْقُرْطَالَةُ**: **الكَبَارَجَةُ** da. Dedi: Ve bir Şâmî’nin şöyle dediğini işittim: ve **الْمِشْفَلَةُ**: **الكَرِشُ**.

**فشل**: el-Leys dedi: **رجل فَشِلٌ**; ve harp ve şiddet yanında **فَشِلَ يَفْشَلُ**, zayıfladığı ve kuvvetleri gittiği zaman. Ve denir: Şüphesiz o, **لَخَشْلٌ فَشْلٌ**; ve şüphesiz o, **لَخَشِلٌ فَشِلٌ**.

Ve Allah, celîl ve azîz, dedi: ( **وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ** ) (el-Enfâl: 46).

ez-Zeccâc dedi: Yani, siz ihtilafa düştüğünüzde düşmanınızdan **تَجْبُنُوا**.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الْمِفْشَلُ**: çocuğu zayıf çıkmasın diye garîbelerde evlenen kimse; ve **المِفْشَلُ**: **سِتْرُ الْهَوْدَج**.

İbn Şumeyl dedi: O, **الْفِشْل**’dir; ve o, **الهَوْدَج** üzerine bir elbise asması, sonra onu onun içine sokması ve uçlarını kaidelere bağlamasıdır; böylece **رُؤوس الأَحْنَاءِ** ve **الاقْتاب**’ın, ve **عُقَد العُصُمِ**’ün—ve o **الْحِبال**’dır—başlarından bir koruma olur.

Ve kadın, **فِشْلَها**’sını **افْتَشَلَت**; ve onu **فشلَتْهُ**.

Amr, babasından: **الفِشْلُ**: **سِتْرُ الهَوْدَج**. Dedi: ve **الفَيشَلَةُ**: erkeğin ucu; ve onun cemi **الفَيشَل** ve **الفَياشلُ**. İbnü’s-Sikkît dedi: Denir: Onlardan falan kimse bir kadını **تَفَشَّلَ**, onu evlendiği zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والشين وما يثلثهما)
(فشج) الفاء والشين والجيم. يقولون: فَشَجت النّاقةُ: تفاجَّتْ لتَبُول. كذلك في كتاب الخليل. وقال ابن دريد: فَشَحت، بالحاء، وأنشد:‏
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏
(فشخ) الفاء والشين والخاء، فيه طَريفَةُ ابن دُريد(2) . قال: الفشْخُ: ضربُ الرأسِ باليد.‏
(فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من أدَاة الهَوْدَج.‏
(فشا) الفاء والشين والحرف المعتلّ كلمةٌ واحدة، وهي ظهورُ الشَّيء، يقال: فَشَا الشَّيءُ: ظَهَر.‏
وحكى ابنُ دريد(3) : فَشَأَ المرضُ فيهم فشُوءاً، وتفشَّأَ تفشُّؤاً.‏
(فشغ) الفاء والشين والغين أصلٌ يدلُّ على الانتشار. يقال انفشغ الشَّيء وتفشَّغ، إذا انتشَر. ويقولون: الفَشْغة: القُطنة في جوف القَصَبة. والفُشاغ(4) : نبات يتفشَّغُ على الشَّجر ويلتوِي. والناصية الفَشْغاء: المُنتشِرة. وتفَشَّغَ فيه الشَّيب: ظَهَر. وتفشَّغَ به الدَّم. ويقولون: أفْشَغَهُ سوطاً: ضَربَه.‏
(فشق) الفاء والشين والقاف، ليس هو عندي أصلاً، ولكنَّهم يقولون: الفَشَق: المُباغَتة. فاَشَقَ: باغَتَ. وفَشَقَ بنو فلانٍ الدُّنيا(5) ، إذا كثُرَت عليهم فلَعِبوا بها. والله أعلم بالصَّواب.‏
--------------ــ
(1) الجمهرة (2: 159) واللسان (مذح، فشح)، والبيان (3: 318).‏
(2) الجمهرة (2: 224).‏
(3) في الجمهرة (3: 687).‏
(4) هو كغراب ورمان، كما في القاموس واللسان.‏
(5) هذا مما ورد في القاموس ولم يرد في اللسان.‏

ـ

##### Türkçe

(فâ ve şîn ve ikisini üçlü yapan şeyler bâbı)
(**فشج**) **الفاء** ve **الشين** ve **الجيم**. Derler: **فَشَجت** deve: işemek için bacaklarını açtı. Halîl’in kitabında da böyledir. İbn Düreyd dedi: **فَشَحت**; **الحاء** ile. Ve şu beyti okudu:‏
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏

(**فشخ**) **الفاء** ve **الشين** ve **الخاء**; onda İbn Düreyd’in bir nükte(2)si vardır. Dedi: **الفشْخُ**: başı elle vurmak.‏

(**فشل**) **الفاء** ve **الشين** ve **اللام**. Derler: **تفَشَّل** su: aktı. Ve **الفَشْل**: hevdac âletinden bir şeydir.‏

(**فشا**) **الفاء** ve **الشين** ve illetli harf; tek bir kelimedir; o da şeyin ortaya çıkmasıdır. Denir: **فَشَا** şey: ortaya çıktı.‏
İbn Düreyd(3) nakletti: **فَشَأَ** hastalık onlarda **فشُوءاً**; ve **تفشَّأَ** **تفشُّؤاً**.‏

(**فشغ**) **الفاء** ve **الشين** ve **الغين**; yayılmaya delâlet eden bir asıldır. Denir: **انفشغ** şey ve **تفشَّغ**; yayıldığı zaman. Ve derler: **الفَشْغة**: kamışın iç boşluğundaki pamuk. Ve **الفُشاغ**(4): ağaç üzerinde **يتفشَّغُ** olan ve dolanan bir bitkidir. Ve **الناصية الفَشْغاء**: yayılmış olan (perçem)dir. Ve **تفَشَّغَ** onda ak: ortaya çıktı. Ve **تفشَّغَ** onunla kan. Ve derler: **أفْشَغَهُ** bir kamçı ile: onu vurdu.‏

(**فشق**) **الفاء** ve **الشين** ve **القاف**; benim nezdimde bir asıl değildir; fakat onlar derler: **الفَشَق**: ansızın basma. **فاَشَقَ**: ansızın bastı. Ve **فَشَقَ** falan oğulları dünyayı(5); üzerlerine çoğaldığı zaman, onunla oynadılar. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.‏

--------------ــ
(1) el-Cemhere (2: 159) ve el-Lisân (**مذح**، **فشح**), ve el-Beyân (3: 318).‏
(2) el-Cemhere (2: 224).‏
(3) el-Cemhere’de (3: 687).‏
(4) O, el-Kâmûs ve el-Lisân’da olduğu üzere, **غراب** ve **رمان** gibidir.‏
(5) Bu, el-Kâmûs’ta vârid olup el-Lisân’da vârid olmayanlardandır.‏

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الفشل: ضعف مع جبن. قال تعالى: ﴿حتى إذا فشلتم﴾ [آل عمران/152]، ﴿فتفشلوا وتذهب ريحكم﴾ [الأنفال/46]، ﴿لفشلتم ولتنازعتم﴾ [الأنفال/43]، وتفشل الماء: سال.

##### Türkçe

- **الفشل**: korkaklık ile birlikte zayıflık. Yüce Allah dedi ki: ﴿حتى إذا **فشلتم**﴾ [Âl-i İmrân/152], ﴿فت**فشلوا** وتذهب ريحكم﴾ [el-Enfâl/46], ﴿ل**فشلتم** ولتنازعتم﴾ [el-Enfâl/43], ve **تفشل الماء**: aktı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَشِل: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أَفشال. ابن سيده: فَشِل الرجل فَشَلاً، فهو فَشِل: كَسِلَ وضعُف وتراخَى وجَبُن. ورجل خَشِل فَشِل، وخَسْل فَسْل، وقوم فُشْل؛ قال:
وقد أَدْرَكَتْني، والحوادث جَمَّةٌ،
أَسِنَّة قومٍ لا ضِعاف، ولا فُشْل
ويروى: ولا فُسْل، يعني جمع فَسْل. وفي حديث عليّ يصِف أَبا بكر، رضوان الله عليهما: كنت للدِّين يَعْسُوباً أَولاً حين نفر الناسُ عنه، وآخِراً حين فَشِلوا؛ الفَشَل: الفزعُ والجُبْن والضَّعْف؛ ومنه حديث جابر: فينا نزلتْ: إِذ همَّت طائفتان منكم أَن تَفْشَلا؛ وفي حديث الاستسقاء: سِوى الحَنْظَل العاميّ والعِلْهِز الفَشْلِ
أَي الضعيف يعني الفَشْل مُدَّخِرُه وآكله، فصرف الوصف إِلى العِلْهِز وهو في الحقيقة لآكله، ويروى الفَسْل، بالسين المهملة، وقد تقدم. الليث: رجل فَشِيل، وقد فَشِل يَفْشَل عند الحرب والشدة إِذا ضعُف وذهبت قُواه. وفي التنزيل العزيز: ولا تنازعوا فتَفْشَلوا وتذهب ريحكُم؛ قال الزجاج: أَي تَجْبُنوا عن عدوّكم إِذا اختلفتم، أَخبر أَن اختلافهم يضعفهم وأَن الأُلْفة تزيد في قوّتهم.
النضر بن شميل: المِفْشَلة الكَبارِجة. والمَشافل جماعة
(* قوله
«والمشافل جماعة» هكذا في الأصل، ولعل فيه سقطاً، والأصل: وجمعها مفاشل كالمشفلة والكشافل جماعة، ويدل على ذلك قوله: وقال اعرابي إلخ فانه ليس من هذه المادة. وعبارة القاموس في مادة شفل: المشفلة كمكنسة الكبارجة والكرش الجمع مشافل اهـ. اي فهما مترادفان المفرد كالمفرد في معنييه والجمع كالجمع) قال: والقِرْطالة الكبارجة أَيضاً، وقال أَعرابي: المِشْفَلة الكَرِش. ابن الأَعرابي: المِفشَل الذي يتزوّج في الغرائب لئلا يخرج الولد ضاوِياً، والمِفْشَل الهَوْدَج؛ وقال ابن شميل: هو الفِشْل وهو أَن يعلِّق ثوباً على الهودج ثم يدخله فيه ويشد أَطرافه إِلى القواعد، فيكون وِقاية من رؤوس الأَحْناء والأَقْطاب وعُقَد العُصْمِ، وهي الحبال، وقيل: الفِشْل ستر الهودج، وفي المحكم: الفِشْل شيء من أَداة الهودج تجعله المرأَة تحتها، والجمع فُشُول؛ وقد افْتَشَلَت المرأَة فِشْلها وفَشَّلته وتَفَشَّلتْ. وتَفَشَّل الماءُ: سال. وتَفَشَّل امرأَةً: تزوّجها. ابن السكيت: يقال تَفَشَّل فلان منهم امرأَة أَي تزوّجها.
والفَيْشَلة: الحَشَفة طرَف الذكَر، والجمع الفَيْشَل والفَياشِل، وقيل: الفَيْشلة رأْس كل محوَّق، وقال بعضهم: لامها زائدة كزيادتها في زَيْدَل وعَبْدَل وأُلالِكَ، وقد يمكن أَن تكون فَيْشلة من غير لفظ فَيْشَة، فتكون الياء في فَيْشلة زائدة ويكون وزنها فَيْعَلة، لأَن زيادة الياء ثانية أَكثر من زيادة اللام، وتكون الياء في فَيْشَة عيناً فيكون اللفظان مقترنين والأَصْلان مختلفين، ونظير هذا قولهم رجل ضَيَّاط وضَيْطار؛ فأَما قول جرير:
ما كان يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ
أَكْلُ الخَزِير، ولا ارتِضاعُ الفَيْشَل
فقد يكون جمع فَيْشلة، وهو على الجمع الذي لا يفارق واحدة إِلا بالهاء. والفَياشِل: ماء لِبَني حُصَيْن، سمي بذلك لإِكامٍ حُمْرٍ عنده حوله يقال لها الفَياشِل، قال: أَظن ذلك تشبيهاً لها بالفَياشِل التي تقدم ذكرها؛ قال القَتَّال الكلابي:
فلا يَسْتَرِثْ أَهْلُ الفَياشِل غارَتي،
أَتَتْكم عِتاق الطيْر يحمِلْن أَنْسُرا
والفَياشِل: شجر.

##### Türkçe

**الفَشِل**: zayıf, korkak adam; çoğulu **أَفشال**. İbn Sîde: Adam **فَشِل** olur, **فَشَلاً** (olarak); o hâlde o **فَشِل**’dir: üşendi, zayıfladı, gevşedi ve korktu. **خَشِل** **فَشِل** adam; **خَسْل** **فَسْل**; ve **فُشْل** kavim; dedi ki:
وقد أَدْرَكَتْني، والحوادث جَمَّةٌ،
أَسِنَّة قومٍ لا ضِعاف، ولا فُشْل
Ve rivayet olunur: **ولا فُسْل**; yani **فَسْل**’in çoğulu. Ali’nin, Allah ikisinden de razı olsun, Ebû Bekir’i vasfettiği hadisinde: “Dine, insanlar ondan kaçtığı vakit önce **يَعْسُوباً** idin; ve sonra, **فَشِلوا** oldukları vakit (de).” **الفَشَل**: korku, çekinme ve zayıflıktır; bundan Câbir hadisi: Bizim hakkımızda indi: **إِذ همَّت طائفتان منكم أَن تَفْشَلا**; ve yağmur isteme hadîsinde:
سِوى الحَنْظَل العاميّ والعِلْهِز الفَشْلِ
Yani zayıf; yani **الفَشْل** onun biriktireni ve yiyenidir; böylece sıfatı **العِلْهِز**’e çevirdi, hâlbuki gerçekte yiyenine aittir; ve **الفَسْل** diye rivayet olunur, **السين** المهملة ile; ve daha önce geçti. el-Leys: **فَشِيل** adam; ve savaş ve şiddet yanında, zayıfladığı ve kuvvetleri gittiği zaman **فَشِل** olur, **يَفْشَل**. Aziz tenzilde: **ولا تنازعوا فتَفْشَلوا وتذهب ريحكُم**; ez-Zeccâc dedi ki: Yani, ihtilafa düştüğünüzde düşmanınıza karşı korkaklık edersiniz; onların ihtilafının onları zayıflattığını ve ülfetin onların kuvvetinde artırdığını haber verdi.

en-Nadr b. Şümeyl: **المِفْشَلة** **الكَبارِجة**’dir. Ve **المَشافل** bir topluluktur.
(* Onun sözü: “Ve **المَشافل** bir topluluktur” asılda böyle; belki onda düşme vardır; asıl: ve onun çoğulu **مفاشل**’dir, **المشفلة** gibi; ve **الكشافل** bir topluluktur; buna, “ve bir a‘râbî dedi” sözü delâlet eder; çünkü o bu maddeden değildir. Ve Kâmûs’un **شفل** maddesindeki ibaresi: **المشفلة** **كمكنسة** **الكبارجة** ve **الكرش**’in çoğulu **مشافل**’dir, dedi. Yani ikisi müteradiftir; müfred, iki mânâsında müfred gibi; ve cem‘, cem‘ gibi.)
Dedi ki: ve **القِرْطالة** da **الكبارجة**’dir; ve bir a‘râbî dedi: **المِشْفَلة** **الكَرِش**’tir. İbnü’l-A‘râbî: **المِفشَل**; çocuğun zayıf çıkmaması için uzak (kabile)lerde evlenen kimsedir; ve **المِفْشَل** **الهَوْدَج**’dir; İbn Şümeyl dedi ki: O, **الفِشْل**’dir; o da, bir elbiseyi hevdecte asması, sonra onu içine sokması ve uçlarını kaidelere bağlamasıdır; böylece **الأَحْناء**’ın başlarından, **الأَقْطاب**’dan ve **عُقَد العُصْمِ**’dan—ki onlar iplerdir—bir koruma olur. Ve denildi: **الفِشْل** hevdectin perdesidir. Ve **المحكم**’de: **الفِشْل**, hevdectin âletinden bir şeydir; kadın onu altına koyar; çoğulu **فُشُول**; ve kadın **فِشْل**’ini **افْتَشَلَت**; ve onu **فَشَّلته**; ve **تَفَشَّلتْ**. Ve su **تَفَشَّل** oldu: aktı. Ve bir kadınla **تَفَشَّل**: onunla evlendi. İbnü’s-Sikkît: Denir ki: Falanca onlardan bir kadınla **تَفَشَّل**; yani onunla evlendi.

Ve **الفَيْشَلة**: **الحَشَفة**; erkeğin ucu; çoğulu **الفَيْشَل** ve **الفَياشِل**. Ve denildi: **الفَيْشلة**, her **محوَّق**’un başıdır. Ve bazısı dedi ki: onun **لام**’ı, **زَيْدَل** ve **عَبْدَل** ve **أُلالِكَ**’deki ziyadesi gibi ziyadedir. Ve mümkün olur ki **فَيْشلة**, **فَيْشَة** lafzından olmaksızın (olsun); böylece **فَيْشلة**’deki **الياء** ziyade olur ve vezni **فَيْعَلة** olur; çünkü **الياء**’ın ikinci olarak ziyadesi, **اللام**’ın ziyadesinden daha çoktur. Ve **فَيْشَة**’deki **الياء** ayn olur; böylece iki lafız birbirine eşlik eder, iki asıl ise farklı olur. Bunun benzeri onların “**ضَيَّاط** ve **ضَيْطار** adam” sözüdür. Cerîr’in sözüne gelince:
ما كان يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ
أَكْلُ الخَزِير، ولا ارتِضاعُ الفَيْشَل
O, **فَيْشلة**’nin çoğulu olabilir; ve o, birinden ancak **الهاء** ile ayrılmayan cem‘ üzerinedir.

Ve **الفَياشِل**: Benî Husayn’a ait bir sudur; onun yanında etrafında bulunan kızıl tepecikler sebebiyle böyle adlandırıldı; onlara **الفَياشِل** denir. Dedi ki: Zannederim bu, daha önce zikri geçen **الفَياشِل**’e benzetmedir. el-Kattâl el-Kilâbî dedi ki:
فلا يَسْتَرِثْ أَهْلُ الفَياشِل غارَتي،
أَتَتْكم عِتاق الطيْر يحمِلْن أَنْسُرا
Ve **الفَياشِل**: ağaçtır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ش ل * * الفَشِلُ * الرجل الضعيف الجبان والجمع * أفْشَالٌ * وقد * فَشِلَ * من باب طرب أي جبن

##### Türkçe

* ف ش ل * * **الفَشِلُ** * zayıf, korkak adamdır; çoğulu * **أفْشَالٌ** *’dır. Ve muhakkak ki * **فَشِلَ** * “طرب” bâbındandır; yani korkak oldu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

فشل، كفرح، فشلا فهو فشل: كسل وضعف وتراخى، وجبن، وفزع، ومنه الآية:  إذ همت طائفتان منكم أن تفشلا  ، وقوله تعالى:  ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم  ، قال الزجاج: أي تجبنوا عن عدوكم إذا اختلفتم، أخبر أن اختلافهم يضعفهم، وأن الألفة تزيد في قوتهم. ورجل خشل فشل بفتحهما، وككتف: ضعيف جبان، وقوله ككتف غلط، وأخذه من عبارة المحكم وإنما نصه: رجل خشل فشل، وخسل فسل، أي بالشين فيهما، وبالسين أيضا، فهما لغتان، لا أنه بالفتح فيهما وككتف كما ظنه المصنف، فتأمل ذلك، ج: فشل، بالضم، وأنشد:
  وقد أدركتني والحوادث جمة                      أسنة قوم لا ضعاف ولا فشل ويروى ولا فسل، بالسين المهملة، جمع فسل. ويجمع الفشل على أفشال، ذكره الجوهري. والفشل، بالكسر: ستر الهودج، عن ابن الأعرابي، أو شيء من أداة الهودج تجعله المرأة تحتها فيه، أي في الهودج، كما في المحكم، ولكن نص الجوهري يقتضي الفتح، ج: فشول، بالضم. وقد أفشلت المرأة فشلها، هكذا في النسخ، والذي في المحكم والعباب: افتشلت وتفشلت وفشلته فشلا: علقت ثوبا على الهودج، ثم أدخلته فيه، وشدت أطرافه إلى القواعد، فكان ذلك وقاية من رؤوس الأحناء والأقتاب وعقد العصم، وهي الحبال، قاله ابن شميل. وتفشل منهم: إذا تزوج، عن ابن السكيت. تفشل الماء: سال. والفيشلة، كحيدرة: الحشفة، طرف الذكر. قيل: رأس كل محوق، قال بعضهم: لامها زائدة، كزيادتها في عبدل وزيدل، وقد يمكن أن تكون فيشلة من غير لفظ فيشة، فتكون الياء في فيشلة زائدة، ويكون وزنها فيعلة، لأن زيادة الياء ثانية أكثر من زيادة اللام، وتكون الياء في فيشة عينا، فيكون اللفظان مقترنين، والأصلان مختلفين، ونظير هذا قولهم: رجل ضياط وضيطار، وإليه مال ابن جني، والفياشل جمعه، ويجمع أيضا بحذف الهاء، ومنه قول جرير:
  ما كان ينكر في ندي مجـاشـع                      أكل الخزير، ولا ارتضاع الفيشل الفياشل: شجر. أيضا: ماء لبني حصين. أيضا إكام حمر حول ذلك الماء، وبه سمي، وسميت تلك الإكام بالفياشل، تشبيها لها بالفياشل التي تقدم ذكرها، قال القتال الكلابي:
  فلا يسترث أهل الفياشل غارتي                      أتتكم عتاق الطير يحملن أنسرا المفشل، كمنبر: ستر الهودج، عن ابن الأعرابي. قال: أيضا من يتزوج في الغرائب، لئلا يخرج الولد ضاويا ضعيفا. قال الفراء: التفشيل، والتمشيل: ما يبقى في الضرع من اللبن. فشال، كسحاب: ة، قرب زبيد، على مرحلة منها مما يلي مكة شرفها الله تعالى. والأفشولية، بالضم: ة، بواسط، في غربيها، بينهما نحو ثلاثة فراسخ، ينسب إليها حبشي بن محمد بن شعيب أبو الغنائم النحوي الضرير الأفشولي، مات في سنة 565. ومما يستدرك عليه: فشل يفشل، ككتب يكتب، وبه قرئ:  فتفشلوا  ، وفشل يفشل، كضرب يضرب، وبه قرأ الحسن البصري  فتفشلوا  ، لغتان نقلهما الصاغاني. والفشل: الضعيف، ومنه حديث الاستسقاء:
  ولا شيء مما يأكل الناس عـنـدنـا                      سوى الحنظل العامي والعلهز الفشل

  أي الضعيف آكله ومدخره، كقوله تعالى:  والشجرة الملعونة في القرآن  ، أي آكلوها ومستوجبوها، فنسبت اللعنة إلى الشجرة، وهي في الحقيقة لغيرها، ويروى بالسين أيضا فلا يحتاج إلى التأويل. وقال ابن شميل: المفشلة: الكبارجة. وفنشل لحيته: نفشها. وفشل، بالفتح: قرية باليمن.

##### Türkçe

فشل, **كفرح**, **فشلا**; o **فشل**’dir: tembellik ve zayıflık ve gevşedi; ve korkaklık; ve ürkme. Ondan âyet: **إذ همت طائفتان منكم أن تفشلا**; ve O’nun sözü, yüce: **ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم**. **الزجاج** dedi: yani düşmanınıza karşı korkaklık edersiniz, ihtilafa düştüğünüzde; onların ihtilafının onları zayıflattığını, ve ülfetin onların kuvvetinde artırdığını haber verdi. Ve **رجل خشل فشل**; ikisini de فتح ile; ve **ككتف**: zayıf korkak. Ve onun **ككتف** demesi yanlıştır; ve onu **المحكم**’in ibaresinden aldı; hâlbuki onun nassı: **رجل خشل فشل، وخسل فسل**; yani ikisinde de **الشين** ile, ve **السين** ile de; ikisi iki lugattır; yoksa ikisinde فتح ile ve **ككتف** olduğu değildir, musannifin zannettiği gibi; öyleyse bunu düşün. Çoğulu: **فشل**, ضم ile. Ve inşad etti:
  Ve bana yetişti, hâdiseler çok iken                      bir kavmin mızrak uçları; ne zayıflar ne de **فشل**
Ve **ولا فسل** diye de rivayet olunur; ihmâl edilmiş **السين** ile; **فسل**’in çoğulu. Ve **الفشل** **أفشال** üzerine cem‘ olunur; onu **الجوهري** zikretti. Ve **الفشل**, kesr ile: hevcenin örtüsü; **ابن الأعرابي**’den. Yahut hevcenin âletinden bir şey; kadın onu altında kılar; yani hevcenin içinde; **المحكم**’de olduğu gibi. Lâkin **الجوهري**’nin nassı fethi gerektirir. Çoğulu: **فشول**, ضم ile. Ve kadın **فشلها**’sını **أفشلت**; nüshalarda böyle. Ve **المحكم** ve **العباب**’da olan: **افتشلت** ve **تفشلت** ve onu **فشلا** **فشلته**: hevcenin üzerine bir elbise astı, sonra onu içine soktu, ve uçlarını kaidelere bağladı; böylece bu, **الأحناء** ve **الأقتاب** başlarından ve **عقد العصم**’dan—ki onlar iplerdir—bir koruma oldu; bunu **ابن شميل** söyledi. Ve onlardan **تفشل**: evlendiği zaman; **ابن السكيت**’ten. **تفشل الماء**: aktı. Ve **الفيشلة**, **كحيدرة**: haşefe; erkeklik uzvunun ucu. Denildi: her **محوق**’un başı. Bazıları dedi: onun **لام**’ı ziyadedir; **عبدل** ve **زيدل**’deki ziyadesi gibi. Ve mümkün olur ki **فيشلة**, **فيشة** lafzından olmaksızın olsun; böylece **فيشلة**’deki **الياء** ziyade olur; ve vezni **فيعلة** olur; çünkü **الياء**’nın ikinci olarak ziyadesi, **لام**’ın ziyadesinden daha çoktur. Ve **فيشة**’deki **الياء** ayn olur; böylece iki lafız birbirine eşlik etmiş olur; ve iki asl farklı olur. Bunun benzeri onların sözü: **رجل ضياط وضيطار**. Ve buna **ابن جني** meyletti. Ve onun cem‘i **الفياشل**’dir; ve **الهاء**’yı hazf ile de cem‘ olunur. Ondan **جرير**’in sözü:
  **ندي مجاشع**’da inkâr eder değildi                      **الخزير** yemek; ne de **الفيشل** emmek
**الفياشل**: ağaç. Yine: **بني حصين** için su. Yine: o su etrafında kızıl tepecikler; ve onunla isimlendirildi; ve o tepecikler **الفياشل** diye isimlendirildi; kendilerine, daha önce zikri geçen **الفياشل**’e benzetme olarak. **القتال الكلابي** dedi:
  **أهل الفياشل** benim yağmamı ucuz saymasın                      size geldi; soylu kuşlar, kartal taşıyarak
**المفشل**, **كمنبر**: hevcenin örtüsü; **ابن الأعرابي**’den. Dedi: ayrıca, çocuk cılız zayıf çıkmasın diye, garîbelerde evlenen kimse. **الفراء** dedi: **التفشيل** ve **التمشيل**: memede sütten kalan şey. **فشال**, **كسحاب**: ة; **زبيد** yakınında; ondan bir merhale; Mekke’ye bitişik taraftan—Allah Teâlâ onu şereflendirsin. Ve **الأفشولية**, ضم ile: ة; **واسط**’ta; onun batısında; ikisi arasında yaklaşık üç fersah. Ona nisbet edilir: **حبشي بن محمد بن شعيب أبو الغنائم النحوي الضرير الأفشولي**; 565 senesinde öldü. Ve ona istidrâk olunanlardan: **فشل يفشل**, **ككتب يكتب**; ve onunla okundu: **فتفشلوا**. Ve **فشل يفشل**, **كضرب يضرب**; ve onunla **الحسن البصري** **فتفشلوا** okudu; iki lugat; ikisini **الصاغاني** nakletti. Ve **الفشل**: zayıf olan. Ondan istiskā hadîsi:
  Ve bizim yanımızda insanların yediğinden hiçbir şey yoktur                      ancak **الحنظل**’ın âmmi olanı ve **العلهز** **الفشل**

  yani yiyeni ve biriktireni zayıf olan; O’nun sözü, yüce, gibi: **والشجرة الملعونة في القرآن**; yani onu yiyenleri ve onu hak edenleri; böylece lânet ağaca nisbet edildi; hâlbuki o hakikatte başkası içindir. Ve **بالسين** ile de rivayet olunur; böylece te’vile ihtiyaç olmaz. Ve **ابن شميل** dedi: **المفشلة**: **الكبارجة**. Ve **فنشل لحيته**: onu kabarttı. Ve **فشل**, فتح ile: Yemen’de bir köy.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَشِلَ
1 فَشِلَ ذ , (S, O, Msb, K,) aor فَشَلَ , (O, Msb, K,) inf. n. فَشَلٌ; (S, O, Msb;) a verb of which exs. occur in the Kur iii. 118 and viii. 48; and فَشَلَ, aor. فَشُلَ ; and فَشَلَ, aor. فَشِلَ ; two dial. vars., the former of these agreeable with a reading of the latter verse of the Kur-لn, and the latter agreeable with a reading of the same verse by El- Hasan El-Basree; (O;) He was, or became, cowardly, (S, O, Msb, K,) and weak, (O, K,) or weak-hearted, (Msb,) and flagging, remiss, or languid, (K,) and timorous. (TA.) -A2- فَشَلَتْ, and فَشَلَتْ مِفْشَلَهَا, (O,) or فَشَلَتْ فِشْلَهَا, (K, * TA, [in the CK ↓ فَشَّلَتْهُ, the pronoun relating to الفِشْل,]) inf. n. فَشْلٌ; (TA;) and ↓ اِفْتَشَلَتْهُ, (O, K, * TA,) thus accord. to the M as well as the O, (TA,) i. e. مِفْشَلَهَا, (O,) or فِشْلَهَا; (TA;) [in the K اِفْتَشَلَتْ alone, i. e. without any complement, as though it were intrans.; or ↓ افشلت, which is said in the TA to be the reading in the copies of the K, but which I have not found in any;] and ↓ تفشّلت [mentioned without any complement, as though intrans.]; (K, TA;) said of a woman, (O, K, TA,) in relation to the فِشْل, (K,) which is also called مِفْشَل, (IAar, O,) meaning She hung a ثَوْب [or piece of cloth] (thus in the O, in the TA her ثوب,) upon the [camel-vehicle called] هَوْدَج, then put it [or drew it, or the main part thereof,] within it, and bound its extremities to the قَوَاعِد [or four pieces of wood that form a square frame upon which it is fixed (see its sing. قَاعِدَةٌ)]; this being [beneath her (see فِشْلٌ) so as to be to her] a preservative from the heads of the [curved pieces of wood called] أَحْنَآء [pl. of حِنْوٌ q. v.] and the [apparatus called] أَقْتَاب [pl. of قِتْبٌ q. v.] and the knots of the cord called عُصْم [pl. of عِصَامٌ q. v.]: (O, TA:) so says ISh. (TA.)

2 فَشَّلَ and 4: see the preceding paragraph.

تفشّل
5 تفشّل ذ , said of water, It flowed. (S, O, K.) -A2- And He took a wife (ISh, O, K) مِنْهُمْ [from among them, probably meaning persons not of his own kindred: see مِفْشَلٌ]. (ISh, O.) -A3- See also 1.

8 اـِفْتَشَلَ see 1, latter sentence.

فَشْلٌ
فَشْلٌ ذ Weak; (S, O, K;) or weak-hearted; (Msb;) cowardly; (S, Msb, K;) flagging, remiss, or languid; (K;) and accord. to the K, ↓ فَشِلٌ signifies the same, and one says, رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ and ↓ خَشِلٌ فَشِلٌ; but [SM says that] this is a mistake, and [incorrectly] taken from a passage of the M, in which it is stated that one says رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ and خَسْل فَسْلٌ; i. e., with ش in both and with س in both; not that it is with fet-h in both and like كَتِفٌ: (TA:) [I find, however, ↓ خَشِلٌ فَشِلٌ mentioned in art. خشل in the K, and also, as from Ibn-'Abbلd, in the same art. in the O; and as ↓ فَشِلٌ is agreeable with a general rule as part. n. of فَشِلَ, I think it probably correct;] the pl. is أَفْشَالٌ, (S,) or فُشْلٌ, (K,) or both. (TA.) In the following verse, occurring in a trad. respecting the prayer for rain, (O, TA,) uttered to the Prophet by an Arab of the desert, (O,)
وَلَا شَىْءَ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ عِنْدَنَا
سِوَى الحَنْظَلِ العَامِىِّ وَالعِلْهِزِ الفَشْلِ
by العِلْهِزِ الفَشْلِ is meant العِلْهِزِ الفَشْلِ آكِلُهُ وَمُدَّخِرُهُ, i. e. الضَّعِيفِ; (O, TA; *) the phrase being like الشَّجَرَةَ المَلْعُونَةَ in the Kur [xvii. 62], i. e., آكِلُوهَا: [so that the verse means, And there is nothing, of what men eat, in our possession, save the colocynth that is a year old, and therefore dry, or that has been laid up for the year of drought or barrenness, and the food made of blood and the fur of camels, the eater, and the storer, whereof is weak]: (O, TA:) but it is also related with س, [i. e. الفَسْلِ,] and thus does not need any paraphrastic interpretation. (TA.) -A2- See also what next follows.

فِشْلٌ
فِشْلٌ ذ (O, K,) or ↓ فَشْلٌ, (S,) [but said to be] with kesr, (O, K,) A certain thing (S, K) of the apparatus of the [women's camel-vehicle called] هَوْدَج, (S,) which the woman puts beneath her in the هودج: (K:) or the curtain (سِتْر) of the هودج; as also ↓ مِفْشَلٌ. (IAar, O, K.) [See a description thereof in the latter sentence of the first paragraph.]

فَشِلٌ
فَشِلٌ ذ : see فَشْلٌ, in four places.

فَيْشِلٌ
فَيْشِلٌ ذ : see the paragraph here following.

الفَيْشَلَةُ
الفَيْشَلَةُ ذ The حَشَفَة; (K;) [i. e.] the head [or glans] of the penis: (S, O:) and the head of any مُحَوَّق [or penis having a large glans]: (CK: in the text of the K as given in the TA, مُجَوَّف: [and thus in my MS. copy of the K; but it has been there altered, app. to agree with the TA, as have many other words in that copy; and the former reading is evidently, I think, the right:] some say that its ل is augmentative, like the ل in عَبْدَلٌ and in [the proper name] زَيْدَلٌ: but it may be from some other word than فَيْشَةٌ, though this has nearly the same meaning, [or, as is said in the TA in art. فيش, both have the same meaning,] and, if so, the ى may be augmentative, which is more agreeable with analogy: (TA:) the pl. is فَيَاشِلُ, (K,) and ↓ فَيْشَلٌ is another pl. [or rather a coll. gen. n.] thereof, used as such in a verse of Jereer. (TA.) ― -b2- [The pl.] فَيَاشِلُ signifies also a name of Certain trees. (K.) ― -b3- [Freytag adds as other meanings what belong to a description of the proper name of a certain water and of hills surrounding it, called الفَيَاشِلُ.]

تَفْشِيلٌ
تَفْشِيلٌ ذ Milk remaining in the udder: (Fr, O, K:) and so تَمْشِيلٌ. (Fr, O.)

مِفْشَلٌ
مِفْشَلٌ ذ : see فِشْلٌ. -A2- Also One who takes a wife from among persons not of his own kindred, lest the offspring should come forth spare in body, or weak. (IAar, O, K, TA.)

مِفْشَلَةٌ
مِفْشَلَةٌ ذ The كيارجة [i. e. كَيَارِجَة], (ISh, TA,) which is an arabicized word from the Pers. كراجه, in Turkish قورسق [also written قُورْصَق, i. e. the gizzard, or the crop, of a bird]. (TK voce مِشْفَلَةٌ [which is said in the K to signify thus, and also the stomach of a ruminant animal: one of the two words thus expl. may be a mistranscription for the other].)

##### Türkçe

فَشِلَ
1 **فَشِلَ** ذ , (S, O, Msb, K,) muzârîsi **فَشَلَ** , (O, Msb, K,) mastarı **فَشَلٌ**; (S, O, Msb;) örnekleri Kur’ân’da iii. 118 ve viii. 48’de bulunan bir fiildir; ve **فَشَلَ**, muzârîsi **فَشُلَ**; ve **فَشَلَ**, muzârîsi **فَشِلَ**; iki lehçe varyantıdır; bunların ilki, Kur’ân’ın söz konusu âyetinin bir kıraatine uygun; ikincisi ise aynı âyetin El-Hasan El-Basrî tarafından okunuşuna uygundur; (O;) Korkak oldu veya korkaklaştı, (S, O, Msb, K,) ve zayıf, (O, K,) yahut yüreği zayıf, (Msb,) ve gevşeyen, ihmalkâr, yahut durgun, (K,) ve ürkek. (TA.) -A2- **فَشَلَتْ**, ve **فَشَلَتْ مِفْشَلَهَا**, (O,) yahut **فَشَلَتْ فِشْلَهَا**, (K, * TA, [CK’de ↓ **فَشَّلَتْهُ**, zamir **الفِشْل**’e râci‘dir,]) mastarı **فَشْلٌ**; (TA;) ve ↓ **اِفْتَشَلَتْهُ**, (O, K, * TA,) M’ye de O’ya da göre böyle; (TA,) yani **مِفْشَلَهَا**, (O,) yahut **فِشْلَهَا**; (TA;) [K’de **اِفْتَشَلَتْ** tek başına, yani hiçbir tümleç olmaksızın, sanki lâzım imiş gibi; yahut ↓ **افشلت**, ki TA’da bunun K nüshalarında okunuş olduğu söylenir, fakat ben hiçbirinde bulmadım;] ve ↓ **تفشّلت** [hiçbir tümleç olmaksızın zikredilmiştir, sanki lâzım imiş gibi]; (K, TA;) bir kadın hakkında söylenir, (O, K, TA,) **فِشْل** ile ilgili olarak, (K,) ki buna **مِفْشَل** de denir, (IAar, O,) mânâsı: **ثَوْب** [yahut bir kumaş parçası]’ı (O’da böyle; TA’da “onun ثوب’u”) **هَوْدَج** üzerine astı, sonra onu [yahut onun içeri çekilenini, yahut ana kısmını] onun içine koydu ve uçlarını **قَوَاعِد**’e [yahut onun üzerine sabitlendiği kare çerçeveyi oluşturan dört tahta parçasına (müfredine bak: **قَاعِدَةٌ**)] bağladı; bu, [onun altında (bk. **فِشْلٌ**) olup ona] **أَحْنَآء** [**حِنْوٌ**’nun çoğulu] denilen [eğri tahta parçalarının] başlarından ve **أَقْتَاب** [**قِتْبٌ**’un çoğulu] denilen [düzeneğin] ve **عُصْم** [**عِصَامٌ**’ın çoğulu] denilen ipin düğümlerinden bir koruyucu olmak içindir: (O, TA:) İSh böyle der. (TA.)

2 **فَشَّلَ** ve 4: önceki paragrafa bak.

تفشّل
5 **تفشّل** ذ , su hakkında söylenir: aktı. (S, O, K.) -A2- Ve onlardan [aralarından; muhtemelen kendi akrabasından olmayan kimseler demektir: bk. **مِفْشَلٌ**] bir eş aldı. (ISh, O, K) (ISh, O.) -A3- 1’e de bak.

8 **اـِفْتَشَلَ**: 1’in son cümlesine bak.

فَشْلٌ
**فَشْلٌ** ذ Zayıf; (S, O, K;) yahut yüreği zayıf; (Msb;) korkak; (S, Msb, K;) gevşeyen, ihmalkâr, yahut durgun; (K;) ve K’ye göre ↓ **فَشِلٌ** de aynı mânâyı ifade eder; ve şöyle denir: **رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ** ve ↓ **خَشِلٌ فَشِلٌ**; fakat [SM der ki] bu bir hatadır ve M’deki bir pasajdan [yanlışça] alınmıştır; orada şöyle denildiği belirtilir: **رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ** ve **خَسْل فَسْلٌ**; yani ikisinde de **ش** ile ve ikisinde de **س** ile; ikisinde de fetḥa ile ve **كَتِفٌ** gibi olduğu değil: (TA:) [ben yine de ↓ **خَشِلٌ فَشِلٌ**’i K’de **خشل** maddesinde, ayrıca O’da aynı maddede İbn-‘Abbâd’dan olarak buluyorum; ve ↓ **فَشِلٌ**, **فَشِلَ**’in ism-i fâili olarak genel bir kaideye uygun olduğundan, muhtemelen doğru olduğunu düşünüyorum;] çoğulu **أَفْشَالٌ**’dır, (S,) yahut **فُشْلٌ**, (K,) yahut ikisi de. (TA.) Yağmur duasına dair bir rivayette geçen şu beyitte, (O, TA,) çölde yaşayan bir Arap tarafından Peygamber’e söylenmiştir, (O,)
وَلَا شَىْءَ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ عِنْدَنَا
سِوَى الحَنْظَلِ العَامِىِّ وَالعِلْهِزِ الفَشْلِ
**العِلْهِزِ الفَشْلِ** ile kastedilen **العِلْهِزِ الفَشْلِ آكِلُهُ وَمُدَّخِرُهُ**, yani **الضَّعِيفِ**’tir; (O, TA; *) ibare, Kur’ân’daki **الشَّجَرَةَ المَلْعُونَةَ** [xvii. 62] gibidir; yani **آكِلُوهَا**: (O, TA:) fakat س ile de rivayet edilmiştir, [yani **الفَسْلِ**,] ve bu durumda herhangi bir te’vîlî açıklamaya ihtiyaç duymaz. (TA.) -A2- Bundan sonra gelen şeye de bak.

فِشْلٌ
**فِشْلٌ** ذ (O, K,) yahut ↓ **فَشْلٌ**, (S,) [fakat denilmiştir ki] kesra iledir, (O, K,) **هَوْدَج** denilen [kadınların deve üzerindeki mahfesi]nin teçhizatından belirli bir şeydir, (S, K) ki kadın onu hûdec içinde altına koyar: (K:) yahut hûdecin perdesi (**سِتْر**); bunun gibi ↓ **مِفْشَلٌ** da. (IAar, O, K.) [Bunun tasvirine birinci paragrafın son cümlesinde bak.]

فَشِلٌ
**فَشِلٌ** ذ : dört yerde **فَشْلٌ**’e bak.

فَيْشِلٌ
**فَيْشِلٌ** ذ : aşağıdaki paragrafa bak.

الفَيْشَلَةُ
**الفَيْشَلَةُ** ذ **حَشَفَة**; (K;) [yani] penisin başı [yahut glansı]: (S, O:) ve her **مُحَوَّق**’un [yahut glansı büyük olan penisin] başı: (CK: TA’da verilen K metninde **مُجَوَّف**: [ve K’nin yazma nüshamda da böyledir; fakat orada, görünüşe göre TA’ya uydurmak için, o nüshada başka birçok kelime gibi değiştirilmiştir; ve önceki okunuşun açıkça, bence, doğru olduğu:] bazıları der ki onun **ل**’si ziyadedir; **عَبْدَلٌ**’daki **ل** gibi ve [özel ad] **زَيْدَلٌ**’daki gibi: fakat **فَيْشَةٌ**’dan başka bir kelimeden de olabilir; gerçi bu neredeyse aynı mânâyı taşır, [yahut TA’da **فيش** maddesinde söylendiği üzere ikisi de aynı mânâyı taşır,] ve eğer öyleyse **ى** ziyade olabilir; bu da kıyasa daha uygundur: (TA:) çoğulu **فَيَاشِلُ**’dir, (K,) ve ↓ **فَيْشَلٌ** onun başka bir çoğuludur [yahut daha doğrusu bir cins isimdir]; Cerîr’in bir beytinde bu şekilde kullanılmıştır. (TA.) ― -b2- [Çoğul] **فَيَاشِلُ** ayrıca bazı ağaçların adı mânâsına da gelir. (K.) ― -b3- [Freytag, başka mânâlar olarak, belirli bir suyun özel adının ve onu çevreleyen tepelerin tasvirine ait olan şeyleri ekler; bunlara **الفَيَاشِلُ** denir.]

تَفْشِيلٌ
**تَفْشِيلٌ** ذ Memede kalan süt: (Fr, O, K:) ve **تَمْشِيلٌ** de böyledir. (Fr, O.)

مِفْشَلٌ
**مِفْشَلٌ** ذ : **فِشْلٌ**’e bak. -A2- Ayrıca: kendi akrabasından olmayan kimseler arasından eş alan kimse; neslin bedence cılız, yahut zayıf çıkmasından korktuğu için. (IAar, O, K, TA.)

مِفْشَلَةٌ
**مِفْشَلَةٌ** ذ **كيارجة** [yani **كَيَارِجَة**], (ISh, TA,) Farsça **كراجه**’den Arapçalaştırılmış bir kelimedir; Türkçede قورسق [قُورْصَق şeklinde de yazılır; yani bir kuşun taşlığı, yahut kursağı]. (TK, **مِشْفَلَةٌ** maddesinde: [K’de bunun böyle mânâlandırıldığı ve ayrıca geviş getiren bir hayvanın midesi olduğu söylenir: bu şekilde açıklanan iki kelimeden biri, ötekinin yanlış yazımı olabilir].)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَشَلَ
فَشَلَ U ( n. ac. فَشْل 1 ),
a.  see V (a) . _ast;

فَشِلَ
فَشِلَ A ( n. ac. فَشَل 4 ),
a.  Was indolent, apathetic; was weak, fainthearted, cowardly.

b.  [ coll. ], Failed, was disappointed, baffled.

فَشَّلَ
فَشَّلَ II ,
a.  see V (a) .

b.  [ coll. ],  see IV (b) , ( c ).

أَفْشَلَ
أَفْشَلَ IV ,
a.  see V (a) .

b.  [ coll. ], Made to fail; thwarted, baffled; disappointed; refused.

c.  [ coll. ], Disconcerted.

تَفَشَّلَ
تَفَشَّلَ V ,
a.  Drew the curtain ( of a litter ).

b.  [ coll. ],  see I (b) .

اِفْتَشَلَ
اِفْتَشَلَ VIII ,
a.  see V (a) .

فَشْل
فَشْل 1 , ( pl. أَفْشَاْل 38 ),
a.  Weak, fainthearted, cowardly; apathetic.

b.  see 20 .

فِشْل
فِشْل 2 , ( pl. فُشُوْل 27 ),
a.  see 20 .

فَشَل
فَشَل 4 ,
a.  Indolence, apathy.

b.  [ coll. ], Failure; disappointment; discomfiture.

فَشِل
فَشِل 5 , ( pl. فُشْل 3 ),
a.  see 1 (a) .

أَفْشَلُ
أَفْشَلُ 14 , ( pl. فُشْل 3 ),
a.  [ coll. ], Lefthanded.

مِفْشَل
مِفْشَل 20 , ( pl. مَفَاْشِلُ 44 ),
a.  Curtain ( of a litter ).

مِفْشَلَة
مِفْشَلَة 20t ,
a.  Gizzard, crop ( bird's ).

فَشْلَآءُ
فَشْلَآءُ 42
a.  [ coll. ], Left hand.

أَفْشِيْن
أَفْشِيْن S. ,
a.  Formula of prayer.

##### Türkçe

**فَشَلَ**
**فَشَلَ** U ( n. ac. **فَشْل** 1 ),
a.  bkz. V (a) . _ast;

**فَشِلَ**
**فَشِلَ** A ( n. ac. **فَشَل** 4 ),
a.  Tembel, ilgisizdi; zayıf, yüreksiz, korkak idi.

b.  [ topl. ], Başarısız oldu, hayal kırıklığına uğradı, şaşkına çevrildi.

**فَشَّلَ**
**فَشَّلَ** II ,
a.  bkz. V (a) .

b.  [ topl. ],  bkz. IV (b) , ( c ).

**أَفْشَلَ**
**أَفْشَلَ** IV ,
a.  bkz. V (a) .

b.  [ topl. ], Başarısız kıldı; engelledi, şaşkına çevirdi; hayal kırıklığına uğrattı; reddetti.

c.  [ topl. ], Afallattı.

**تَفَشَّلَ**
**تَفَشَّلَ** V ,
a.  (Bir mahfe/litter’in) perdesini çekti.

b.  [ topl. ],  bkz. I (b) .

**اِفْتَشَلَ**
**اِفْتَشَلَ** VIII ,
a.  bkz. V (a) .

**فَشْل**
**فَشْل** 1 , ( pl. **أَفْشَاْل** 38 ),
a.  Zayıf, yüreksiz, korkak; ilgisiz.

b.  bkz. 20 .

**فِشْل**
**فِشْل** 2 , ( pl. **فُشُوْل** 27 ),
a.  bkz. 20 .

**فَشَل**
**فَشَل** 4 ,
a.  Tembellik, ilgisizlik.

b.  [ topl. ], Başarısızlık; hayal kırıklığı; bozguna uğrama.

**فَشِل**
**فَشِل** 5 , ( pl. **فُشْل** 3 ),
a.  bkz. 1 (a) .

**أَفْشَلُ**
**أَفْشَلُ** 14 , ( pl. **فُشْل** 3 ),
a.  [ topl. ], Solak.

**مِفْشَل**
**مِفْشَل** 20 , ( pl. **مَفَاْشِلُ** 44 ),
a.  (Bir mahfe/litter’in) perdesi.

**مِفْشَلَة**
**مِفْشَلَة** 20t ,
a.  Taşlık, kursak (kuşun).

**فَشْلَآءُ**
**فَشْلَآءُ** 42
a.  [ topl. ], Sol el.

**أَفْشِيْن**
**أَفْشِيْن** S. ,
a.  Dua formülü.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

فشل
فَشِلَ - يَفْشَلُ
فَشِلَ - يَفْشَلُ+ الكائن: يتردد ويخاف فلا يقوم بالأمرأو الفعل الذي كان يريد فعله
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضعف والعجز والفشل عن إتمام الفعل بعد بدئه، ضد القدرة والاستطاعة "، وهي:
عَجَزَ - يَعْجِزُ، فَشِلَ - يَفْشَلُ، عَيِيَ - يَعْيَا، كَلَّ - يَكِلُّ، هَانَ - يَهُونُ، ضَعُفَ - يَضْعُفُ
فشل - فشلتم
 	﴿ولقد صدقكم الله وعده إذ تحسونهم بإذنه حتى إذا فشلتم وتنازعتم في الأمر وعصيتم من بعد ما أراكم ما تحبون منكم من يريد الدنيا ومنكم من يريد الآخرة ثم صرفكم عنهم ليبتليكم ولقد عفا عنكم والله ذو فضل على المؤمنين(152)﴾ آل عمران ﴿إذ يريكهم الله في منامك قليلا ولو أراكهم كثيرا لفشلتم ولتنازعتم في الأمر ولكن الله سلم إنه عليم بذات الصدور(43)﴾ الأنفال ﴿وأطيعوا الله ورسوله ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم واصبروا إن الله مع الصابرين(46)﴾ الأنفال
 	﴿إذ همت طائفتان منكم أن تفشلا والله وليهما وعلى الله فليتوكل المؤمنون(122)﴾ آل عمران
مختار الصحاح
● [فشل] ف ش ل: الفَشِلُ الرجل الضعيف الجبان والجمع أفْشَالٌ وقد فَشِلَ من باب طرب أي جبن
الراغب
فشل
- الفشل: ضعف مع جبن. قال تعالى: }حتى إذا فشلتم﴿[آل عمران/152]،﴾فتفشلوا وتذهب ريحكم﴿[الأنفال/46]،﴾لفشلتم ولتنازعتم{ [الأنفال/43]، وتفشل الماء: سال.
ملخص اللسان:
1. وقد فَشِل يَفْشَل عند الحرب والشدة إِذا ضعُف وذهبت قُواه.
2. فَشِل: كَسِلَ وضعُف وتراخَى وجَبُن.
3. فشل: الفَشِل: الرجل الضعيف الجبان،
4. وتَفَشَّل الماءُ: سال.
5. وتَفَشَّل امرأَةً: تزوّجها.
لسان العرب
● - فشل: الفَشِل: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أَفشال. ابن سيده: فَشِل     الرجل فَشَلاً، فهو فَشِل: كَسِلَ وضعُف وتراخَى وجَبُن. ورجل خَشِل فَشِل،     وخَسْل فَسْل، وقوم فُشْل؛ قال:     وقد أَدْرَكَتْني، والحوادث جَمَّةٌ،     أَسِنَّة قومٍ لا ضِعاف، ولا فُشْل     ويروى: ولا فُسْل، يعني جمع فَسْل. وفي حديث عليّ يصِف أَبا بكر، رضوان     الله عليهما: كنت للدِّين يَعْسُوباً أَولاً حين نفر الناسُ عنه، وآخِراً     حين فَشِلوا؛ الفَشَل: الفزعُ والجُبْن والضَّعْف؛ ومنه حديث جابر: فينا     نزلتْ: إِذ همَّت طائفتان منكم أَن تَفْشَلا؛ وفي حديث الاستسقاء:     سِوى الحَنْظَل العاميّ والعِلْهِز الفَشْلِ     أَي الضعيف يعني الفَشْل مُدَّخِرُه وآكله، فصرف الوصف إِلى العِلْهِز     وهو في الحقيقة لآكله، ويروى الفَسْل، بالسين المهملة، وقد تقدم. الليث:     رجل فَشِيل، وقد فَشِل يَفْشَل عند الحرب والشدة إِذا ضعُف وذهبت قُواه.     وفي التنزيل العزيز: ولا تنازعوا فتَفْشَلوا وتذهب ريحكُم؛ قال الزجاج:     أَي تَجْبُنوا عن عدوّكم إِذا اختلفتم، أَخبر أَن اختلافهم يضعفهم وأَن     الأُلْفة تزيد في قوّتهم.     النضر بن شميل: المِفْشَلة الكَبارِجة. والمَشافل جماعة     (* قوله     «والمشافل جماعة» هكذا في الأصل، ولعل فيه سقطاً، والأصل: وجمعها مفاشل كالمشفلة     والكشافل جماعة، ويدل على ذلك قوله: وقال اعرابي إلخ فانه ليس من هذه     المادة. وعبارة القاموس في مادة شفل: المشفلة كمكنسة الكبارجة والكرش الجمع     مشافل اهـ. اي فهما مترادفان المفرد كالمفرد في معنييه والجمع كالجمع)     قال: والقِرْطالة الكبارجة أَيضاً، وقال أَعرابي: المِشْفَلة الكَرِش. ابن     الأَعرابي: المِفشَل الذي يتزوّج في الغرائب لئلا يخرج الولد ضاوِياً،     والمِفْشَل الهَوْدَج؛ وقال ابن شميل: هو الفِشْل وهو أَن يعلِّق ثوباً     على الهودج ثم يدخله فيه ويشد أَطرافه إِلى القواعد، فيكون وِقاية من رؤوس     الأَحْناء والأَقْطاب وعُقَد العُصْمِ، وهي الحبال، وقيل: الفِشْل ستر     الهودج، وفي المحكم: الفِشْل شيء من أَداة الهودج تجعله المرأَة تحتها،     والجمع فُشُول؛ وقد افْتَشَلَت المرأَة فِشْلها وفَشَّلته وتَفَشَّلتْ.     وتَفَشَّل الماءُ: سال. وتَفَشَّل امرأَةً: تزوّجها. ابن السكيت: يقال     تَفَشَّل فلان منهم امرأَة أَي تزوّجها.     والفَيْشَلة: الحَشَفة طرَف الذكَر، والجمع الفَيْشَل والفَياشِل، وقيل:     الفَيْشلة رأْس كل محوَّق، وقال بعضهم: لامها زائدة كزيادتها في زَيْدَل     وعَبْدَل وأُلالِكَ، وقد يمكن أَن تكون فَيْشلة من غير لفظ فَيْشَة،     فتكون الياء في فَيْشلة زائدة ويكون وزنها فَيْعَلة، لأَن زيادة الياء ثانية     أَكثر من زيادة اللام، وتكون الياء في فَيْشَة عيناً فيكون اللفظان     مقترنين والأَصْلان مختلفين، ونظير هذا قولهم رجل ضَيَّاط وضَيْطار؛ فأَما     قول جرير:     ما كان يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ     أَكْلُ الخَزِير، ولا ارتِضاعُ الفَيْشَل     فقد يكون جمع فَيْشلة، وهو على الجمع الذي لا يفارق واحدة إِلا بالهاء.     والفَياشِل: ماء لِبَني حُصَيْن، سمي بذلك لإِكامٍ حُمْرٍ عنده حوله     يقال لها الفَياشِل، قال: أَظن ذلك تشبيهاً لها بالفَياشِل التي تقدم ذكرها؛     قال القَتَّال الكلابي:     فلا يَسْتَرِثْ أَهْلُ الفَياشِل غارَتي،     أَتَتْكم عِتاق الطيْر يحمِلْن أَنْسُرا     والفَياشِل: شجر.
مقاييس اللغة:
(فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من أدَاة الهَوْدَج.‏
القاموس المحيط:
فَشِلَ، كفرِحَ، فهو فَشِلٌ كَسِلَ، وضَعُفَ، وتَراخَى، وجَبُنَ. ورجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ، بفتحهما وككتِفٍ
ج: فُشْلٌ، بالضم. والفِشْلُ، بالكسر: سِتْرُ الهَوْدَجِ، أو شيءٌ تَجْعَلُه المرأةُ تحتها فيه، ج: فُشولٌ، وقد أفْشَلَتْ وتَفَشَّلَتْ وفَشَّلَتْه. وتَفَشَّلَ: تَزَوَّجَ، و الماءُ: سالَ. والفَيْشَلَةُ: الحَشَفَةُ، ورأسُ كلِّ مُحَوَّقٍ، والفَياشِلُ جَمْعُه، وشجرٌ، وماءٌ، وإكامٌ حُمْرٌ. والمِفْشَلُ، كمِنْبَرٍ: سِتْرُ الهَوْدَجِ، ومَن يَتَزَوَّجُ في الغَرائِبِ، لئَلاَّ يَخْرُجَ الوَلَدُ ضاوِياً. والتَّفْشِيلُ: ما يَبْقَى في الضَّرْعِ من اللَّبَنِ.
وكسَحابٍ: ة قُرْبَ زَبيدَ. والْأُفْشولِيَّةُ، بالضم: ة بواسِطَ.
تاج العروس:
فشل
فَشِلَ كفَرِحَ فشَلاً فهو فَشِلٌ : كَسِلَ وضَعُفَ وتَراخَى وجَبُنَ وفَزِعَ ومنه الآية : " إذْ هَمَّتْ طائفَتانِ مِنكُم أَنْ تَفْشَلا " وقولُه تعالى : " ولا تَنازَعوا فتَفْشَلوا وتَذْهَبَ ريحُكُم " قال الزَّجّاجُ : أَي تَجْبُنوا عن عَدُوِّكُمْ إذا اخْتَلَفْتُمْ أَخبرَ أَنَّ اخْتِلافَهُم يُضْعِفُهُم وأَنَّ الأُلْفَةَ تَزيدُ في قُوَّتِهِم . ورَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ بفَتْحِهما وكَكَتِفٍ : ضَعيفٌ جبانٌ وقولُه ككتِفٍ غَلَطٌ وأَخذَه من عبارَةِ المُحكَمِ وإنَّما نَصُّه : رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ وخَسْلٌ فَسْلٌ أَي بالشينِ فيهما وبالسِّين أَيضاً فهما لُغتانِ لا أَنَّه بالفتحِ فيهما وكَكَتِفٍ كما ظَنَّهُ المُصَنِّفُ فتأَمَّلْ ذلك ج : فُشْلٌ بالضَّمِّ وأَنشدَ :
وقد أَدْرَكَتني والحَوادِثُ جَمَّةٌ ... أَسِنَّةُ قَومٍ لا ضِعافٍ ولا فُشْلِ ويُروى ولا فُسْلِ بالسين المُهملَةِ جمع فَسْلٍ . ويُجمَعُ الفَشِلُ على أَفْشالٍ ذكرَه الجَوْهَرِيّ . والفِشْلُ بالكسْرِ : سِتْرُ الهَودَجِ عن ابْن الأَعْرابِيِّ أَو شيءٌ من أَداةِ الهودَجِ تجعَلُه المرأَةُ تحتَها فيه أَي في الهودَجِ كما في المحكَمِ ولكن نصّ الجَوْهَرِيّ يقتضي الفتحَ ج : فُشولٌ بالضَّمِّ . وقد أَفْشَلَت المَرأَةُ فِشْلَها هكذا في النُّسَخِ والذي في المحكم والعباب : افْتَشَلَتْ وتَفَشَّلَتْ وفَشَّلَتْه فِشْلاً : علَّقَت ثَوباً على الهَودَجِ ثمَّ أَدخلَتْه فيه وشَدَّت أَطرافَهُ إلى القواعِدِ فكان ذلكَ وِقايَةً من رؤوسِ الأَحناءِ والأَقتابِ وعُقَدِ العُصْمِ وهي الحِبالُ قاله ابنُ شُمَيْل . وتَفَشَّلَ منهم : إذا تزَوَّجَ عن ابنِ السِّكِّيتِ . تَفَشَّلَ الماءُ : سالَ . والفَيْشَلَةُ كحَيْدَرَةٍ : الحَشَفَةُ طرفُ الذَّكَر . قيل : رأْسُ كُلِّ مُحَوَّقٍ قال بعضُهُم : لامُها زائدَةٌ كزيادَتِها في عَبْدَل وزَيدَل وقد يُمكنُ أن تكونَ فَيْشَلَة من غير لفظِ فَيْشَةٍ فتكونُ الياءُ في فيشلة زائدة ويكونُ وزنُها فَيْعَلَة لأَنَّ زيادَةَ الياءِ ثانيةً أَكثرُ من زيادَةِ اللامِ وتكونُ الياءُ في فيشَةَ عَيناً فيكونُ اللفظانِ مُقتَرِنينِ والأَصلانِ مختلِفَيْنِ ونَظيرَ هذا قولُهُم : رَجُلٌ ضَيّاطٌ وضيْطارٌ وإليه مالَ ابنُ جنّيّ والفَياشِلُ جَمعُه ويُجمَعُ أَيضاً بحذفِ الهاءِ ومنه قولُ جريرٍ :
ما كانَ يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ ... أَكْلُ الخَزِيرِ ولا ارْتِضاعُ الفَيْشَلِ الفياشِلُ : شَجَرٌ . أَيضاً : ماءٌ لِبني حُصَين . أَيضاً إكامٌ حُمْرٌ حول ذلكَ الماءِ وبه سُمِّيَ وسُمِّيَت تلك الإكامُ بالفياشِلِ تَشبيهاً لها بالفياشِلِ التي تقدَّمَ ذِكرُها قال القَتّالُ الكِلابِيُّ :
فلا يَسْتَرِثْ أَهلُ الفياشِلِ غارَتي ... أَتَتْكُم عِتاقُ الطَّيرِ يَحمِلْنَ أَنْسُرا المِفْشَلُ كمِنبَرٍ : سِتْرُ الهَودَجِ عن ابْن الأَعْرابِيّ . قال : أَيضاً من يتزَوَّج في الغرائبِ لئلاّ يَخرُجَ الولَدُ ضاوِياً ضعيفاً . قال الفرَّاءُ : التَّفْشيلُ والتَّمْشيلُ : ما يبقى في الضَّرْعِ من اللَّبَنِ . فَشالُ كسَحابٍ : ة قربَ زَبيدَ على مرحلَةٍ منها ممّا يلي مكَّةَ شرَّفَها الله تعالى . والأُفْشُولِيَّةُ بالضَّمِّ : ة بواسِط في غربيِّها بينهما نحو ثلاثة فراسِخَ يُنسَبُ إليها حبَشِيُّ بنُ محمَّد بنِ شعيبٍ أَبو الغنائمِ النَّحَوِيُّ الضَّريرُ الأُفشولِيُّ مات في سنة 565 . ومما يُستدرَكُ عليه : فَشَلَ يَفشُلُ ككَتَبَ يكتُبُ وبه قُرئَ : " فَتَفْشَلوا " وفَشَلَ يَفشِلُ كضرَبَ يَضرِبُ وبه قرأَ الحسن البَصريّ " فَتَفْشِلوا " لغتانِ نقلَهما الصَّاغانِيّ . والفَشْلُ : الضَّعيفُ ومنه حديث الاستسْقاءِ :
ولا شيءَ مِمّا يأْكُلُ النّاسُ عندَنا ... سِوى الحَنظَلِ العامِيِّ والعِلْهِزِ الفَشْلِ
أَي الضعيفِ آكِلُهُ ومُدَّخِرُه كقوله تعالى : " والشَّجَرَةَ المَلعونَةَ في القُرآنِ " أَي آكِلوها ومَستَوجِبوها فنُسِبَت اللَّعنةُ إلى الشَّجَرَةِ وهي في الحقيقة لغيرِها ويُروى بالسين أَيضاً فلا يَحتاجُ إلى التَّأْويلِ . وقال ابنُ شُمَيْلٍ : المِفْشَلَةُ : الكَبارِجَةُ . وفَنْشَلَ لِحْيَتَهُ : نَفَّشَها . وفَشْلٌ بالفتحِ : قريَةٌ باليمَنِ

##### Türkçe

فشل
**فَشِلَ - يَفْشَلُ**
**فَشِلَ - يَفْشَلُ** + özne: tereddüt eder ve korkar da, yapmak istediği işi veya fiili yerine getirmez.
Ve lafız, “zayıflık, acizlik ve fiile başladıktan sonra onu tamamlamaktan âciz kalma; kudret ve güç yetirmeye zıttır” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**عَجَزَ - يَعْجِزُ**، **فَشِلَ - يَفْشَلُ**، **عَيِيَ - يَعْيَا**، **كَلَّ - يَكِلُّ**، **هَانَ - يَهُونُ**، **ضَعُفَ - يَضْعُفُ**
fشل - fشلتم
	﴿Ve andolsun, Allah size vaadini gerçekleştirdi; O’nun izniyle onları kırıp geçiriyordunuz; nihayet siz **فشلتم** ettiniz, iş hakkında çekiştiniz ve size sevdiğinizi gösterdikten sonra isyan ettiniz; içinizden dünyayı isteyen var, içinizden âhireti isteyen var; sonra sizi onlardan çevirdi ki sizi denesin; andolsun sizi affetti; Allah müminlere karşı fazl sahibidir (152)﴾ Âl-i İmrân ﴿Allah onları sana rüyanda az gösteriyordu; eğer onları sana çok gösterseydi elbette **لفشلتم** eder ve iş hakkında çekişirdiniz; fakat Allah selâmet verdi; şüphesiz O, göğüslerin özünü bilendir (43)﴾ el-Enfâl ﴿Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin; çekişmeyin, yoksa **فتفشلوا** eder ve rüzgârınız gider; sabredin; şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir (46)﴾ el-Enfâl
	﴿Hani sizden iki taife **أن تفشلا** etmeye yeltenmişti; hâlbuki Allah ikisinin velîsiydi; müminler yalnız Allah’a tevekkül etsinler (122)﴾ Âl-i İmrân
Muhtârü’s-Sıhâh
● [**فشل**] ف ش ل: **الفَشِلُ**: zayıf, korkak adam; çoğulu **أفْشَالٌ**; ve **فَشِلَ** “طرب” bâbındandır; yani korkak oldu.

er-Râgıb
fشل
- **الفشل**: korkaklıkla birlikte zayıflık. Yüce Allah dedi ki: }**حتى إذا فشلتم**﴿[Âl-i İmrân/152]،﴾**فتفشلوا وتذهب ريحكم**﴿[el-Enfâl/46]،﴾**لفشلتم ولتنازعتم**{ [el-Enfâl/43]، ve **تفشل الماء**: aktı.

Lisân’ın özeti:
1. Ve savaş ve şiddet anında **فَشِل يَفْشَل**: zayıfladığı ve kuvvetleri gittiği zaman.
2. **فَشِل**: tembelleşti, zayıfladı, gevşedi ve korkaklaştı.
3. **فشل**: **الفَشِل**: zayıf korkak adam,
4. Ve **تَفَشَّل الماءُ**: aktı.
5. Ve **تَفَشَّل امرأَةً**: onunla evlendi.

Lisânü’l-ʿArab
● - **فشل**: **الفَشِل**: zayıf korkak adam; çoğulu **أَفشال**. İbn Sîde: adam **فَشِل** olur, **فَشَلاً**; o da **فَشِل** olur: tembelleşti, zayıfladı, gevşedi ve korkaklaştı. Ve **رجل خَشِل فَشِل** ve **خَسْل فَسْل** ve **قوم فُشْل**; dedi ki:
    Ve bana erişti—hâdiseler pek çok iken—
    Zayıf olmayan ve **فُشْل** olmayan bir kavmin mızrak uçları
Ve “**ولا فُسْل**” diye de rivayet edilir; yani **فَسْل**’in çoğulu. Ali hadîsinde, Ebû Bekir’i—Allah ikisinden de razı olsun—vasfederken: “Sen dine, insanlar ondan kaçtığında önce bir **يَعْسُوباً** idin; sonra da **حين فَشِلوا**”; **الفَشَل**: korku, korkaklık ve zayıflıktır. Bundan Câbir hadîsi: “Bizim hakkımızda indi: **إِذ همَّت طائفتان منكم أَن تَفْشَلا**.” İstiskā hadîsinde:
    **سِوى الحَنْظَل العاميّ والعِلْهِز الفَشْلِ**
Yani zayıf; yani **الفَشْل** onun biriktireni ve yiyenidir; böylece vasfı **العِلْهِز**’e çevirdi; hâlbuki gerçekte yiyenine aittir. “**الفَسْل**” diye de rivayet edilir; **السين** المهملة ile; daha önce geçti. el-Leys: **رجل فَشِيل**; ve savaş ve şiddet anında **فَشِل يَفْشَل**: zayıfladığı ve kuvvetleri gittiği zaman. Aziz tenzilde: **ولا تنازعوا فتَفْشَلوا وتذهب ريحكُم**; ez-Zeccâc dedi ki: yani, ihtilafa düştüğünüzde düşmanınıza karşı korkaklaşırsınız; onların ihtilafının onları zayıflattığını ve ülfetin onların kuvvetini artırdığını haber verdi. en-Nadr b. Şümeyl: **المِفْشَلة**: **الكَبارِجة**. Ve **المَشافل** bir topluluktur.
(* “**والمشافل جماعة**” sözü: asılda böyle; onda bir düşme var gibidir; aslı: “ve çoğulu **مفاشل**; **كالمشفلة**; ve **الكشافل** bir topluluktur” olmalıdır; buna, “ve bir a‘râbî dedi…” sözünün bu maddeden olmaması delâlet eder. Kāmûs’un **شفل** maddesindeki ibare: “**المشفلة** (كمكنسة) **الكبارجة** ve **الكرش**; çoğulu **مشافل**”dır; yani ikisi müteradiftir; müfred müfredde, iki mânasında; cem‘ cem‘de.)
Dedi ki: ve **القِرْطالة** da **الكبارجة**’dir. Ve bir a‘râbî dedi: **المِشْفَلة**: **الكَرِش**. İbnü’l-A‘râbî: **المِفشَل**: yabancılardan evlenen kimse; çocuk zayıf çıkmasın diye. Ve **المِفْشَل**: **الهَوْدَج**; İbn Şümeyl dedi ki: o, **الفِشْل**’dür; o da, bir elbiseyi **الهودج** üzerine asması, sonra onu içine sokması ve uçlarını kaidelere bağlamasıdır; böylece **الأَحْناء** ve **الأَقْطاب** başlarından ve **عُقَد العُصْمِ**’den—ki onlar iplerdir—bir koruma olur. Ve denildi ki: **الفِشْل**: **الهودج** perdesidir. Ve **المحكم**’de: **الفِشْل**: **أَداة الهودج**’dan bir şeydir; kadın onu altına koyar; çoğulu **فُشُول**; ve kadın **افْتَشَلَت** **فِشْلها** ve onu **فَشَّلته** ve **تَفَشَّلتْ**. Ve **تَفَشَّل الماءُ**: aktı. Ve **تَفَشَّل امرأَةً**: onunla evlendi. İbnü’s-Sikkît: denir ki: falan onlardan bir kadın **تَفَشَّل** etti; yani onunla evlendi. Ve **الفَيْشَلة**: **الحَشَفة**; erkeklik uzvunun ucu; çoğulu **الفَيْشَل** ve **الفَياشِل**. Ve denildi ki: **الفَيْشلة**: her **محوَّق**’ın başıdır. Bazıları dedi ki: onun **لام**’ı ziyadedir; **زَيْدَل** ve **عَبْدَل** ve **أُلالِكَ**’deki ziyade gibi. Ve mümkün olur ki **فَيْشلة**, **فَيْشَة** lafzından olmaksızın olsun; böylece **فَيْشلة**’deki **ياء** ziyade olur ve vezni **فَيْعَلة** olur; çünkü ikinci harf olarak **ياء** ziyadesi, **لام** ziyadesinden daha çoktur. Ve **فَيْشَة**’deki **ياء** “ayn” olur; böylece iki lafız birbirine bitişik olur, iki asl ise farklı olur. Bunun benzeri onların “**رجل ضَيَّاط وضَيْطار**” sözüdür. Cerîr’in sözüne gelince:
    **ما كان يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ**
    **أَكْلُ الخَزِير، ولا ارتِضاعُ الفَيْشَل**
Bu, **فَيْشلة**’nin çoğulu olabilir; o, “tekinden ancak **هاء** ile ayrılan” cem‘ üzerinedir. Ve **الفَياشِل**: Benî Husayn’a ait bir sudur; yanında etrafında kırmızı tümsekler bulunduğu için böyle adlandırılmıştır; onlara **الفَياشِل** denir. Dedi ki: zannederim bu, daha önce zikri geçen **الفَياشِل**’e benzetmedir. el-Kattâl el-Kilâbî dedi ki:
    **فلا يَسْتَرِثْ أَهْلُ الفَياشِل غارَتي،**
    **أَتَتْكم عِتاق الطيْر يحمِلْن أَنْسُرا**
Ve **الفَياشِل**: ağaçtır.

Mekāyîsü’l-Luğa:
(**فشل**) **الفاء** ve **الشين** ve **اللام**. Derler: **تفَشَّل الماءُ**: aktı. Ve **الفَشْل**: **أدَاة الهَوْدَج**’dan bir şeydir.

el-Kāmûsü’l-Muhît:
**فَشِلَ**—**فرِحَ** gibi—o da **فَشِلٌ**: tembelleşti, zayıfladı, gevşedi ve korkaklaştı. Ve **رجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ**—ikisini de fetha ile—ve **ككتِفٍ**
çoğul: **فُشْلٌ**, damme ile. Ve **الفِشْلُ**, kesra ile: **سِتْرُ الهَوْدَجِ**; yahut **الهودج** içinde kadının altına koyduğu bir şey; çoğul: **فُشولٌ**; ve kadın **أفْشَلَتْ** ve **تَفَشَّلَتْ** ve onu **فَشَّلَتْه**. Ve **تَفَشَّلَ**: evlendi; ve su: aktı. Ve **الفَيْشَلَةُ**: **الحَشَفَةُ**; ve her **مُحَوَّقٍ**’ın başı; **الفَياشِلُ** onun çoğuludur; ve bir ağaçtır; ve bir sudur; ve kırmızı tümseklerdir. Ve **المِفْشَلُ**—**مِنْبَرٍ** gibi—: **سِتْرُ الهَوْدَجِ**; ve yabancılardan evlenen kimse; çocuk zayıf çıkmasın diye. Ve **التَّفْشِيلُ**: memede sütten kalan şey.
Ve **كسَحابٍ**: Zübeyd yakınında bir köy. Ve **الْأُفْشولِيَّةُ**, damme ile: Vâsıt’ta bir köy.

Tâcü’l-ʿArûs:
fشل
**فَشِلَ**—**فَرِحَ** gibi—**فشَلاً**; o da **فَشِلٌ**: tembelleşti, zayıfladı, gevşedi, korkaklaştı ve korktu; bundan âyet: “**إذْ هَمَّتْ طائفَتانِ مِنكُم أَنْ تَفْشَلا**” ve O’nun sözü: “**ولا تَنازَعوا فتَفْشَلا وتَذْهَبَ ريحُكُم**”. ez-Zeccâc dedi ki: yani, ihtilafa düştüğünüzde düşmanınıza karşı korkaklaşırsınız; onların ihtilafının onları zayıflattığını ve ülfetin onların kuvvetini artırdığını haber verdi. Ve **رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ**—ikisini de fetha ile—ve **كَكَتِفٍ**: zayıf korkak. Ve “**ككتِفٍ**” sözü hatadır; onu **المحكم**’in ibaresinden aldı; hâlbuki onun nassı: **رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ وخَسْلٌ فَسْلٌ**; yani ikisinde de **الشين** ile ve **السِّين** ile de; böylece ikisi iki lehçedir; yoksa ikisinde fetha ile ve **ككتِفٍ** değildir; musannifin zannettiği gibi; bunu düşün. Çoğul: **فُشْلٌ** damme ile. Ve şu beyit getirildi:
**وقد أَدْرَكَتني والحَوادِثُ جَمَّةٌ ... أَسِنَّةُ قَومٍ لا ضِعافٍ ولا فُشْلِ**
Ve “**ولا فُسْلِ**” diye de rivayet edilir; **السين** المهملة ile; **فَسْلٍ**’in çoğulu. Ve **الفَشِلُ**, **أَفْشالٍ** üzerine cem‘ edilir; onu el-Cevherî zikretti. Ve **الفِشْلُ** kesra ile: **سِتْرُ الهَودَجِ**; İbnü’l-A‘râbî’den; yahut **أَداةِ الهودج**’dan bir şey; kadın onu altında kılar; yani **الهودج** içinde; **المحكم**’de olduğu gibi; fakat el-Cevherî’nin nassı fethayı gerektirir. Çoğul: **فُشولٌ** damme ile. Ve kadın **أَفْشَلَت** **فِشْلَها**; nüshalarda böyle; **المحكم** ve **العباب**’da olan: **افْتَشَلَتْ** ve **تَفَشَّلَتْ** ve onu **فَشَّلَتْه فِشْلاً**: **الهَودَج** üzerine bir elbise astı, sonra onu içine soktu ve uçlarını kaidelere bağladı; böylece **الأَحناءِ** ve **الأَقتابِ** başlarından ve **عُقَدِ العُصْمِ**’den—ki onlar iplerdir—bir koruma oldu; bunu İbn Şümeyl söyledi. Ve **تَفَشَّلَ منهم**: evlendi; İbnü’s-Sikkît’ten. **تَفَشَّلَ الماءُ**: aktı. Ve **الفَيْشَلَةُ**—**حَيْدَرَةٍ** gibi—: **الحَشَفَةُ**; erkeklik uzvunun ucu. Denildi ki: her **مُحَوَّقٍ**’ın başı. Bazıları dedi ki: onun **لام**’ı ziyadedir; **عَبْدَل** ve **زَيدَل**’deki ziyade gibi. Ve mümkün olur ki **فَيْشَلَة**, **فَيْشَة** lafzından olmaksızın olsun; böylece **فيشلة**’deki **ياء** ziyade olur ve vezni **فَيْعَلَة** olur; çünkü ikinci harf olarak **ياء** ziyadesi, **لام** ziyadesinden daha çoktur. Ve **فيشَة**’deki **ياء** “ayn” olur; böylece iki lafız birbirine bitişik olur, iki asl ise farklı olur. Bunun benzeri onların “**رَجُلٌ ضَيّاطٌ وضيْطارٌ**” sözüdür; İbn Cinnî buna meyletti. Ve **الفَياشِلُ** onun çoğuludur; ve **هاء**’yı düşürerek de cem‘ edilir; bundan Cerîr’in sözü:
**ما كانَ يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ ... أَكْلُ الخَزِيرِ ولا ارْتِضاعُ الفَيْشَلِ**
**الفياشِلُ**: ağaçtır. Yine: Benî Husayn’a ait bir sudur. Yine: o suyun etrafında kırmızı tümseklerdir; onunla adlandırıldı; ve o tümsekler, daha önce zikri geçen **الفياشِل**’e benzetilerek **الفياشِل** diye adlandırıldı. el-Kattâl el-Kilâbî dedi ki:
**فلا يَسْتَرِثْ أَهلُ الفياشِلِ غارَتي ... أَتَتْكُم عِتاقُ الطَّيرِ يَحمِلْن أَنْسُرا**
**المِفْشَلُ**—**مِنبَرٍ** gibi—: **سِتْرُ الهَودَجِ**; İbnü’l-A‘râbî’den. Dedi ki: yine, yabancılardan evlenen kimse; çocuk zayıf, güçsüz çıkmasın diye. el-Ferrâ dedi ki: **التَّفْشيلُ** ve **التَّمْشيلُ**: memede sütten kalan şey. **فَشالُ**—**سَحابٍ** gibi—: Zübeyd yakınında bir köy; ondan Mekke’ye—Allah onu şereflendirsin—doğru olan tarafta; ona bir merhale mesafede. Ve **الأُفْشُولِيَّةُ** damme ile: Vâsıt’ta, onun batısında bir köy; ikisi arasında yaklaşık üç fersah; ona nisbet edilir: Habeşî b. Muhammed b. Şuayb, Ebû’l-Ğanâim, nahivci, âmâ, **الأُفشولِيُّ**; 565 yılında öldü. Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: **فَشَلَ يَفشُلُ**—**كَتَبَ يكتُبُ** gibi—; bununla okundu: “**فَتَفْشَلوا**”. Ve **فَشَلَ يَفشِلُ**—**ضرَبَ يَضرِبُ** gibi—; bununla Hasan el-Basrî okudu: “**فَتَفْشِلوا**”. İki lehçedir; es-Sâğânî nakletti. Ve **الفَشْلُ**: zayıf; bundan istiskā hadîsi:
**ولا شيءَ مِمّا يأْكُلُ النّاسُ عندَنا ... سِوى الحَنظَلِ العامِيِّ والعِلْهِزِ الفَشْلِ**
Yani zayıf; onun yiyeni ve biriktireni; Yüce Allah’ın sözü gibi: “**والشَّجَرَةَ المَلعونَةَ في القُرآنِ**”; yani onu yiyenler ve onu hak edenler; böylece lânet ağaca nisbet edildi; hâlbuki gerçekte başkasınadır. **بالسين** ile de rivayet edilir; böylece te’vile ihtiyaç kalmaz. Ve İbn Şümeyl dedi ki: **المِفْشَلَةُ**: **الكَبارِجَةُ**. Ve **فَنْشَلَ لِحْيَتَهُ**: onu kabarttı. Ve **فَشْلٌ** fetha ile: Yemen’de bir köy.
