# فشل — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B4%D9%84/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فشل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: فشل

(باب الفاء والشين وما يثلثهما)
(فشج) الفاء والشين والجيم. يقولون: فَشَجت النّاقةُ: تفاجَّتْ لتَبُول. كذلك في كتاب الخليل. وقال ابن دريد: فَشَحت، بالحاء، وأنشد:‏
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏
(فشخ) الفاء والشين والخاء، فيه طَريفَةُ ابن دُريد(2) . قال: الفشْخُ: ضربُ الرأسِ باليد.‏
(فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من أدَاة الهَوْدَج.‏
(فشا) الفاء والشين والحرف المعتلّ كلمةٌ واحدة، وهي ظهورُ الشَّيء، يقال: فَشَا الشَّيءُ: ظَهَر.‏
وحكى ابنُ دريد(3) : فَشَأَ المرضُ فيهم فشُوءاً، وتفشَّأَ تفشُّؤاً.‏
(فشغ) الفاء والشين والغين أصلٌ يدلُّ على الانتشار. يقال انفشغ الشَّيء وتفشَّغ، إذا انتشَر. ويقولون: الفَشْغة: القُطنة في جوف القَصَبة. والفُشاغ(4) : نبات يتفشَّغُ على الشَّجر ويلتوِي. والناصية الفَشْغاء: المُنتشِرة. وتفَشَّغَ فيه الشَّيب: ظَهَر. وتفشَّغَ به الدَّم. ويقولون: أفْشَغَهُ سوطاً: ضَربَه.‏
(فشق) الفاء والشين والقاف، ليس هو عندي أصلاً، ولكنَّهم يقولون: الفَشَق: المُباغَتة. فاَشَقَ: باغَتَ. وفَشَقَ بنو فلانٍ الدُّنيا(5) ، إذا كثُرَت عليهم فلَعِبوا بها. والله أعلم بالصَّواب.‏
--------------ــ
(1) الجمهرة (2: 159) واللسان (مذح، فشح)، والبيان (3: 318).‏
(2) الجمهرة (2: 224).‏
(3) في الجمهرة (3: 687).‏
(4) هو كغراب ورمان، كما في القاموس واللسان.‏
(5) هذا مما ورد في القاموس ولم يرد في اللسان.‏

ـ

### Türkçe

(فâ ve şîn ve ikisini üçlü yapan şeyler bâbı)
(**فشج**) **الفاء** ve **الشين** ve **الجيم**. Derler: **فَشَجت** deve: işemek için bacaklarını açtı. Halîl’in kitabında da böyledir. İbn Düreyd dedi: **فَشَحت**; **الحاء** ile. Ve şu beyti okudu:‏
وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏

(**فشخ**) **الفاء** ve **الشين** ve **الخاء**; onda İbn Düreyd’in bir nükte(2)si vardır. Dedi: **الفشْخُ**: başı elle vurmak.‏

(**فشل**) **الفاء** ve **الشين** ve **اللام**. Derler: **تفَشَّل** su: aktı. Ve **الفَشْل**: hevdac âletinden bir şeydir.‏

(**فشا**) **الفاء** ve **الشين** ve illetli harf; tek bir kelimedir; o da şeyin ortaya çıkmasıdır. Denir: **فَشَا** şey: ortaya çıktı.‏
İbn Düreyd(3) nakletti: **فَشَأَ** hastalık onlarda **فشُوءاً**; ve **تفشَّأَ** **تفشُّؤاً**.‏

(**فشغ**) **الفاء** ve **الشين** ve **الغين**; yayılmaya delâlet eden bir asıldır. Denir: **انفشغ** şey ve **تفشَّغ**; yayıldığı zaman. Ve derler: **الفَشْغة**: kamışın iç boşluğundaki pamuk. Ve **الفُشاغ**(4): ağaç üzerinde **يتفشَّغُ** olan ve dolanan bir bitkidir. Ve **الناصية الفَشْغاء**: yayılmış olan (perçem)dir. Ve **تفَشَّغَ** onda ak: ortaya çıktı. Ve **تفشَّغَ** onunla kan. Ve derler: **أفْشَغَهُ** bir kamçı ile: onu vurdu.‏

(**فشق**) **الفاء** ve **الشين** ve **القاف**; benim nezdimde bir asıl değildir; fakat onlar derler: **الفَشَق**: ansızın basma. **فاَشَقَ**: ansızın bastı. Ve **فَشَقَ** falan oğulları dünyayı(5); üzerlerine çoğaldığı zaman, onunla oynadılar. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.‏

--------------ــ
(1) el-Cemhere (2: 159) ve el-Lisân (**مذح**، **فشح**), ve el-Beyân (3: 318).‏
(2) el-Cemhere (2: 224).‏
(3) el-Cemhere’de (3: 687).‏
(4) O, el-Kâmûs ve el-Lisân’da olduğu üzere, **غراب** ve **رمان** gibidir.‏
(5) Bu, el-Kâmûs’ta vârid olup el-Lisân’da vârid olmayanlardandır.‏

ـ
