# فصع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B5%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فصع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فصع

فَصَعَ الرُّطَبةَ يَفْصَعُها فَصْعاً وفَصَّعَها إِذا أَخذها بإِصْبَعِه فَعَصَرَها حتى تنقشر، وكذلك كلّ ما دلكته بإِصْبَعَيْكَ لِيَلِينَ فينفتح عما فيه. وفي الحديث: أَنه نهى عن فَصْعِ الرطبة؛ قال أَبو عبيد: فَصْعُها أَن تخرجها من قشرها لتَنْضَبِحَ عاجلاً. وفَصَعْتُ الشيءَ من الشيءِ إِذا أَخرجته وخَلَعْتَه. وفَصَّعَ الرجلُ يُفَصِّعُ تَفْصِيعاً: بَدَتْ منه رِيحُ سَوْءٍ وفَسْوٍ.
والفُصْعةُ، في بعض اللغات: غُلُفةُ الصبي إذا اتسعت حتى تخرج حشفته قبل أَن يُخْتَنَ. وغلام أَفْصَعُ أَجْلَعُ: بادِي القُلْفَةِ من كَمَرته. وفي حديث الزبرقان: أَبْغَضُ صبياننا إِلينا الأُفَيْصِعُ الكَمَرةِ الأُفَيْطِسُ النُّخَرِة الذي كأَنه يَطَّلِعُ في جِحَرة أَي هو غائر العينين. يقال: فَصَعَ الغلامُ وافْتَصَعَ إِذا كَشَرَ قُلْفَتَه، وفَصَعَها الصبي إِذا نحَّاها عن الحشفة. وفَصَعَ العمامة عن رأْسه فَصْعاً: حسَرَها؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
رأَيْتُكَ هَرَّيْتَ العِمامَةَ، وبعدما
أَراكَ زَماناً فاصِعاً لا تَعَصَّبُ
والفَصْعان: المكشوفُ الرأْس أَبداً حَرارةً والتِهاباً. والفَصْعاءُ: الفأْرةُ. وفَصَّعتُه من كذا تَفْصِيعاً أَي أَخرجته منه فانْفَصَع. وافْتَصَعْتُ حَقِّي من فلان أَي أَخذته كله بقهر فلم أَترك منه شيئاً، ولا يُلْتَفَتُ إلى القاف.

### Türkçe

**فَصَعَ** **الرُّطَبةَ** onu **يَفْصَعُها** **فَصْعاً** ve onu **فَصَّعَها**: onu parmağıyla aldığı zaman; sonra onu, kabuğu soyuluncaya kadar sıktı; yine bunun gibi, iki parmağınla ovaladığın her şey ki yumuşasın da içindekinden açılıp ayrılsın. Ve hadiste: onun **فَصْعِ الرطبة**’yi yasakladığı (vardır); **أَبو عبيد** dedi ki: onun **فَصْعُها**’sı, onu kabuğundan çıkarman ki hemen **تَنْضَبِحَ** olsun. Ve ben, şeyi şeyden **فَصَعْتُ**: onu çıkardığım ve onu söküp çıkardığım zaman. Ve adam **فَصَّعَ** **يُفَصِّعُ** **تَفْصِيعاً**: ondan kötü koku ve yellenme kokusu belirdi.

Ve **الفُصْعةُ**, bazı lehçelerde: sünnet edilmeden önce, genişleyip haşefesi çıkıncaya kadar çocuğun sünnet derisi. Ve **غلام أَفْصَعُ أَجْلَعُ**: **كَمَرته**’sinden **القُلْفَةِ**’si görünen.

Ve **حديث الزبرقان**’da: “Bize, çocuklarımızdan en nefret edileni **الأُفَيْصِعُ الكَمَرةِ** **الأُفَيْطِسُ النُّخَرِة**’dir; o ki sanki bir deliğe bakıp durur”; yani o, gözleri çukur olandır. Denir ki: oğlan **فَصَعَ** ve **افْتَصَعَ**: **قُلْفَتَه**’sini geri çektiği zaman; ve çocuk onu (**فَصَعَها**) : onu haşefeden yana ittiği zaman. Ve sarığı başından **فَصَعَ** **فَصْعاً**: onu sıyırdı; **ابن الأَعرابي** şu beyti okudu:
رأَيْتُكَ هَرَّيْتَ العِمامَةَ، وبعدما
أَراكَ زَماناً فاصِعاً لا تَعَصَّبُ

Ve **الفَصْعان**: daima, sıcaklık ve yanma sebebiyle başı açık olan. Ve **الفَصْعاءُ**: fare. Ve onu şundan **فَصَّعتُه** **تَفْصِيعاً**: yani onu ondan çıkardım da o **انْفَصَع** oldu. Ve falandan hakkımı **افْتَصَعْتُ**: yani onu zorla bütünüyle aldım da ondan hiçbir şey bırakmadım; ve **القاف**’a iltifat edilmez.
