# فصي (ف-ص-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B5%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ص - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: فصى

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الصاد والفاء و و ا ي ء معهما
ص و ف، و ص ف، ص ف و، ف ي ص، ص ي ف، ف ص ي، أ ص ف مستعملات
صوف:
الصُّوفُ للضَّأْن وشِبْهِهِ، وكَبشٌ صافٌ ونَعجةٌ صافةٌ، وكبشٌ صُوفانيٌّ ونَعجة صوفانيّةٌ.
وزغبات القَفَا تُسَمَّى صوفةَ القفا. ويقال لواحدة الصوف صوفة وتُصَغَّر صُوَيفةٌ.
والصُّوفانةُ: بَقْلةٌ زَغْباءُ قصيرة.
وصوفةُ اسمُ حَيٍّ من تَميم، وآل صوفان الذين كانوا يُجيزون الحُجّاج من عَرَفات، يقُول أحدُهم فيقول: أجيزي صوفة، فاذا أجازَتْ قالَ: أجيزي خِنْدِفُ، فاذا أجازَتْ أُذِنَ للناس في الإِفاضة، وفيهم يقول أوس بن مَعْراء: حتى يقالَ أجيزوا آلَ صوفانا
وصف:
الوصف: وصفُكَ الشيءَ بحِلْيته ونَعْته.
ويقال للمُهْر اذا تَوَجَّه لشيءٍ من حُسْنِ السِّيرة: قد وَصَفَ، معناه: أَنّه قد وَصَفَ المَشْيَ أي وَصَفَه لِمنْ يُريد منه، ويقال: هذا مُهْرٌ حين وَصَفَ.
وفي حديث الحَسَن: أنّه كَرِهَ المواصفة في البَيْعِ.
ويقال للوصيف: قد أوصَفَ، وأوصَفَتِ الجاريةُ. ووَصيفٌ ووُصَفاءُ ووَصيفةٌ ووَصائِفُ.
صفو:
الصَّفْوُ نقيض الكَدَرِ، وصَفْوَةُ كُلِّ شيءٍ خالصُه وخَيرُه.
والصَّفاءُ: مُصافاة المَوَدَّة والإخِاءِ.
والصَّفاءُ: مصدرُ الشيءِ الصافي.
واستَصفَيْتُ صَفوةً أي أخَذْتُ صَفْوَ ماءٍ من غديرٍ.
وصَفِيُّ الاِنسانِ: الذي يُصافيه المَوَدَّةَ.
وناقةٌ صَفيٌّ: كثيرة اللبَن، ونخلةٌ صَفيٌّ: كثيرةُ الحَمل، وتجمع صَفايا.
والصَّفَا: حَجَرٌ صُلْبٌ أملَسُ، فاذا نَعَتَّ الصخرةَ قُلتَ: صَفاة وصَفْواء، والتذكير: صفاً وصَفْوانٌ، واحده صَفْوانةٌ، وهي حجارةٌ مُلْسٌ لا تُنبِتُ شيئاً.
والصَّفيُّ: ما كانَ رسولُ الله- صلّى اللهُ عليه وعلى آله وسلَّم- يَصطَفيه لنفسه أي يختاره من الغَنيمة بعد الخمس قبلَ أن يَقسِمَ.
والاصطِفاءُ: الاختيار، افتِعال من الصَّفُوة، ومنه النبيُّ المُصطَفَى، والأنبياءُ المُصْطَفُونَ: اذا اختاروا، هذا بضمّ الفاء.
فيص:
تقول: قَبَضْتُ على ذَنَبِ الضَّبِّ فأفاصَ من يَدي حتى خلَصَ ذَنَبُه، وهو حين تَنْفَرجُ أصابعُكَ عن قَبْضِ ذَنَبه، ومنه التفاوُصَ.
وما يُفيصُ بكذا أي ما يُبين.
الفَيْصُ من المُفاوَصة، وبعضهم يقول: مُفايَضة.
صيف:
الصَّيفُ: رُبْعٌ من أرباع السَّنَةِ، وعند العامّةِ نِصفُ السنة.
والصَّيف: المطر الذي يَجيء بعد الربيع، قال جرير: وجادَكِ من دارٍ ربيعٌ وصَيِّفُ والصَّيِّفُ من المطر والأزمنة والنَّبات: وما يكون في الرُّبْع الذي يتلو الربيعَ من السنة، وهو الصَّيْفيُّ.
ويومٌ صائفٌ وليلةٌ صائفةٌ.
وصافَ القوم في مَصيفهم اذا أقامُوا في مكان صَيْفَتهم.
وغَزوةٌ صائفةٌ: أَنهم كانوا يخرُجُون صيفاً ويرجِعونَ شِتاءً.
والصَّيفوفةُ: مَيْل السَّهْم عن الرَّمِيَّة، وصافَ يَصيفُ، قال أبو زبيد: فمُصيفٌ أو صافَ غيرَ بعيد
فصي:
أَفْصَى: اسْمُ أبي ثقيف واسْمُ أبي عبد القَيس.
وكلُّ شيءٍ لازِقٍ بشيءٍ ففَصَأتَه قلت: انفَصَى.
واللَّحْمُ المُتَفَسِّخُ ينفضي عن العظم.
وتَفَصَّيْتَ اذا تَخَلَّصتَ من بليَّة، والاسْمُ الفَصْيةُ.
ويقال: الفَصْية واللهِ الفَصية أي الخلاص مِمّا يُخاف اذا خِفْتَ أمراً أي جَرَى لك طَيْرُ السُّعود.
وأَفْصَى البَرْدُ أي أقلَعَ.
وفَصَّيْتُ الشيءَ عن الشيءِ أي خَلَّصْتُه منه.
أصف:
الأَصَفُ لغةٌ في اللَّصَف.
وآصف: كاتِبُ سُلَيمانَ بنِ داودَ- عليه السلام- الذي دعا اللهَ- جلَّ وعَزَّ- باسمِهِ الأعظمِ، فرأى سليمانُ العَرشَ مستقراً عنده.

##### Türkçe

باب **الصاد** ve **الفاء** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**ص و ف**، ve **ص ف**، **ص ف و**، **ف ي ص**، **ص ي ف**، **ف ص ي**، **أ ص ف** kullanımdadırlar.

**صوف**:
**الصُّوفُ** koyun ve benzeri içindir; ve **كَبشٌ صافٌ** ve **نَعجةٌ صافةٌ**; ve **كبشٌ صُوفانيٌّ** ve **نَعجة صوفانيّةٌ**.
Ve ensenin tüycüklerine **صوفةَ القفا** denilir. Ve yünün bir tanesine **صوفة** denilir ve küçültmesi **صُوَيفةٌ** yapılır.
Ve **الصُّوفانةُ**: kısa, tüylü bir ottur.
Ve **صوفةُ** Temîm’den bir kabile adıdır; ve **آل صوفان** ki hacıları Arafat’tan geçirirlerdi; onlardan biri söyler, derdi: **أجيزي صوفة**; o geçirince dedi: **أجيزي خِنْدِفُ**; o geçirince insanlara ifâza için izin verilirdi; ve onlar hakkında Evs b. Ma‘râ’ şöyle der:
حتى يقالَ أجيزوا آلَ صوفانا

**وصف**:
**الوصف**: senin bir şeyi süsü ve niteliğiyle vasfetmendir.
Ve tay için, yürüyüş güzelliğinden bir şeye yöneldiği zaman: **قد وَصَفَ** denilir; manası: onun yürüyüşü vasfettiği, yani onu kendisinden isteyen kimse için vasfettiğidir; ve denilir: **هذا مُهْرٌ حين وَصَفَ**.
Ve Hasan’ın hadisinde: onun satışta **المواصفة**yi kerih gördüğü (vardır).
Ve **الوصيف** için: **قد أوصَفَ** denilir; ve cariye: **أوصَفَتِ الجاريةُ**. Ve **وَصيفٌ** ve **وُصَفاءُ** ve **وَصيفةٌ** ve **وَصائِفُ**.

**صفو**:
**الصَّفْوُ** bulanıklığın zıddıdır; ve her şeyin **صَفْوَةُ**si onun hâlisi ve hayırlısıdır.
Ve **الصَّفاءُ**: sevgi ve kardeşliğin saflaşmasıdır.
Ve **الصَّفاءُ**: saf olan şeyin masdarıdır.
Ve **استَصفَيْتُ صَفوةً**: yani bir gölcükten suyun durusunu aldım.
Ve insanın **صَفِيُّ**si: sevgi bakımından onunla saflaşandır.
Ve **ناقةٌ صَفيٌّ**: sütü çok olan; ve **نخلةٌ صَفيٌّ**: meyvesi çok olan; ve **صَفايا** olarak çoğul yapılır.
Ve **الصَّفَا**: sert, pürüzsüz bir taştır; kayayı nitelediğinde: **صَفاة** ve **صَفْواء** dersin; müzekkeri: **صفاً** ve **صَفْوانٌ**; onun teki **صَفْوانةٌ**dur; ve onlar, hiçbir şey bitirmeyen pürüzsüz taşlardır.
Ve **الصَّفيُّ**: Allah’ın Resûlü’nün -Allah ona ve âline salât ve selâm etsin- kendisi için seçtiği şeydir; yani beşte birden sonra, taksim etmeden önce ganimetten onu seçerdi.
Ve **الاصطِفاءُ**: seçmektir; **الصَّفُوة**den ifti‘âldir; ve ondan **النبيُّ المُصطَفَى** ve **الأنبياءُ المُصْطَفُونَ**: seçildikleri zaman; bu, **الفاء**’nın dammesi iledir.

**فيص**:
Dersin: kelerin kuyruğunu tuttum da elimden **أفاصَ** etti, nihayet kuyruğu kurtuldu; ve o, parmaklarının kuyruğunu tutuşundan ayrıldığı zamandır; ve ondan **التفاوُصَ**.
Ve **ما يُفيصُ بكذا**: yani bununla açıklık kazanmaz.
**الفَيْصُ** **المُفاوَصة**dandır; ve bazısı der ki: **مُفايَضة**.

**صيف**:
**الصَّيفُ**: senenin dörtte bir bölümüdür; ve avam katında senenin yarısıdır.
Ve **الصَّيف**: bahardan sonra gelen yağmurdur; Cerîr dedi:
وجادَكِ من دارٍ ربيعٌ وصَيِّفُ
Ve yağmurdan, zamanlardan ve bitkiden **الصَّيِّفُ**: senenin baharı izleyen dörtte birinde olan şeydir; ve o **الصَّيْفيُّ**dir.
Ve **يومٌ صائفٌ** ve **ليلةٌ صائفةٌ**.
Ve kavim, yazlıklarında ikamet ettikleri zaman: **صافَ القوم في مَصيفهم**.
Ve **غَزوةٌ صائفةٌ**: onların yazın çıktıkları ve kışın döndükleri (demektir).
Ve **الصَّيفوفةُ**: okun hedefinden sapmasıdır; ve **صافَ يَصيفُ**; Ebû Zübeyd dedi:
فمُصيفٌ أو صافَ غيرَ بعيد

**فصي**:
**أَفْصَى**: Sakîf’in babasının adı ve Abdülkays’ın babasının adıdır.
Ve bir şeye yapışık olan her şey, onu ayırdığında: **انفَصَى** dersin.
Ve çürüyen et kemikten ayrılıp dökülür.
Ve **تَفَصَّيْتَ**: bir belâdan kurtulduğun zaman (denir); ve isim **الفَصْيةُ**dir.
Ve denilir: **الفَصْية** ve vallahi **الفَصية**; yani korkulan şeyden kurtuluş, bir işten korktuğun zaman; yani sana uğur kuşu (saadet kuşu) geçti.
Ve **أَفْصَى البَرْدُ**: yani (soğuk) kesildi.
Ve **فَصَّيْتُ الشيءَ عن الشيءِ**: yani onu ondan kurtardım.

**أصف**:
**الأَصَفُ** **اللَّصَف** hakkında bir lehçedir.
Ve **آصف**: Dâvûd oğlu Süleyman’ın -selâm üzerine olsun- kâtibidir; Allah’a -azîz ve celîl- onun en yüce ismiyle dua etti; bunun üzerine Süleyman, arşı onun yanında yerleşmiş olarak gördü.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والصاد وما يثلثهما)
(فصل) الفاء والصاء واللام كلمةٌ صحيحةٌ تدلُّ على تمييز الشَّيء. من الشَّيء وإبانته عنه. يقال: فَصَلْتُ الشَّيءَ فَصْلاً. والفَيْصل: الحاكم. والفَصِيل: ولدُ النَّاقةِ إذا افتُصِلَ عن أُمِّه. والمِفْصَل: اللِّسان، لأنَّ به تُفصَل الأمور وتميَّز. قال الأخطل:* وقد ماتت عِظامٌ وَمِفْصَلُ([1]) *
والمفاصل: مَفاصل العِظام. والمَفْصِل: ما بين الجبلَيْن، والجمع مَفاصل. قال أبو ذُؤَيب:
مَطَافيلَ أبكارٍ حديثٍ نِتاجُها *** يُشابُ بماءٍ مثلِ ماءِ المفاصلِ([2])
والفَصِيل: حائطٌ دونَ سُور المدينة. وفي بعض الحديث: "مَن أنفَقَ نفقةً فاصلةً فله من الأجر كذا"، وتفسيره في الحديث أنَّها التي فَصَلَت بين إيمانه وكُفره.
(فصم) الفاء والصاد والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على انصداعِ شيء من غير بَيْنُونة. من ذلك الفَصْم، وهو أن ينصَدِع الشَّيءُ من غير أن يَبين. وكلُّ منحنٍ من خَشَبَةٍ وغيرها فهو* مفصوم. قال:
كأنَّه دُمْلُجٌ من فِضّةٍ نَبَهٌ  *** في مَلْعبٍ من عَذَارى الحيِّ مفصومُ([3])
(فصي) الفاء والصاد والياء أصلٌ صحيح يدلُّ على تنحِّي الشَّيء عن الشَّيء. يقال تفَصَّى اللَّحمُ عن العَظْم، وتفَصَّى الإنسانُ من البلِيَّة: تَخَلَّص. والاسم الفَصْية. وفي حديث: قَيْلة: "الفَصْية والله، لا يزالُ كعبُكِ عاليا". وأفْصَى: رجلٌ([4]) .
(فصح) الفاء والصاد والحاء أصلٌ يدلُّ على خُلوصٍ في شيءٍ ونقاء من الشَّوب. من ذلك: اللِّسان الفصيح: الطَّليق. والكلام الفصيح: العربيّ. والأصلُ أفْصَحَ اللّ‍بَنُ: سكنت رَُِغوتُه. وأفْصَحَ الرّجل: تكلَّم بالعربيَّة. وفَصُح: جادت لغتُه حتَّى لا يلحَنُ. في كتاب ابن دريد([5]) : "أفصح العربيُّ إفصاحاً، وفَصُح العجميُّ فَصاحةً، إذا تكلَّم بالعربية". وأُراه غلطاً، والقول هو الأوّل. وحكَى: فَصُحَ اللبنُ فهو فصيح، إذا أُخذت عنه الرِّغوة. قال:
* وتحتَ الرَُِّغوةِ اللَّبنُ الفصيح([6]) *
ويقولون: أفصَحَ الصُّبح، إذا بدا ضوؤُه. قالوا: وكلُّ واضحٍ مُفْصِحٌ. ويقال إنَّ الأعجم: ما لا ينطق، والفصيحَ: ما ينطق.
ومما ليس من هذا الباب الفِصْح([7]) : عيدُ النصارى، يقال: أفصحوا: جاء فِصحُهم.
(فصد) الفاء والصاد والدال كلمة صحيحة، وهي الفَصْد، وهو قطع العِرقِ حتَّى يسيل. والفَصيد: دمٌ كان يُجعَل في مِعىً من فَصد عروق الإبل، ويُشوَى ويُؤكل، وذلك في الشدّة تُصيب. قال الأعشى:
*ولا تأخُذ السَّهمَ الحديدَ لتفصِدا([8]) *
ويقولون: [تفصَّد([9]) ] الشيء: سال.
(فصع) الفاء والصاد والعين يدلُّ على خروجِ شيءٍ عن شيء. يقال: فصع الرُّطَبة، إذا قَشَرَها. ويقولون: الفُصْعة: غُلْفة الصبيّ إذا اتَّسعت حتَّى تبدوَ حَشَفتُه.
-------ـــــ
([1]) البيت بتمامه كما في ديوان الأخطل ص2:
صريع مدام يرفع الشرب رأسه  *** ليحيا وقد ماتت عظام ومفصل
([2]) ديوان الهذليين (1: 141) واللسان (فصل) والحيوان (2: 351) وأمالي المرتضى (1: 187) وثمار القلوب 446 والمخصص (1: 23/ 5: 65/16: 161).
([3]) لذي الرمة في ديوانه 572 واللسان (نبه، فصم). وسيأتي في (نبه).
([4]) ومنه أفصى بن دعمي بن جديلة بن أسد بن ربيعة، وأفصى بن عبد القيس بن أفصى بن دعمي بن جديلة.
([5]) الجمهرة (2: 163).
([6]) البيت لنضلة السلمي، كما في اللسان (فصح). وصدره كما في اللسان ومجالس ثعلب 9 والبيان والتبيين (3: 338): * فلم يخشوا مصالته عليهم *
([7]) كذا تذهب معجمات اللغة جميعها. والحق أن الكلمة كما ظهر لي معربة من العبرانية "بِيسَحْ"، وقد حققت ذلك التأصيل بإسهاب لأول مرة في حواشي الحيوان (4: 534).
([8]) صدره كما في ديوان الأعشى 103: * فإياك والميتات لا تأكلنها *
([9]) التكملة من المجمل.

ـ

##### Türkçe

(باب **الفاء** ve **الصاد** ve onları üçleyen şey)
(fasl) **الفاء** ve **الصاء** ve **اللام** sahih bir kelimedir; bir şeyin, şeyden ayırt edilmesine ve ondan açıklanıp ayrılmasına delâlet eder. Denir: **فَصَلْتُ** şeyi **فَصْلاً**. Ve **الفَيْصل**: hâkim. Ve **الفَصِيل**: annesinden ayrıldığı vakit dişi devenin yavrusu. Ve **المِفْصَل**: dil; çünkü onunla işler ayrılır ve ayırt edilir. **الأخطل** dedi ki:
* وقد ماتت عِظامٌ وَمِفْصَلُ([1]) *
Ve **المفاصل**: kemiklerin eklemleri. Ve **المَفْصِل**: iki dağ arasındaki yer; cem‘i **مَفاصل**. **أبو ذُؤَيب** dedi ki:
مَطَافيلَ أبكارٍ حديثٍ نِتاجُها *** يُشابُ بماءٍ مثلِ ماءِ المفاصلِ([2])
Ve **الفَصِيل**: şehrin surundan aşağıda bir duvar. Ve bazı hadiste: "مَن أنفَقَ نفقةً فاصلةً فله من الأجر كذا"; onun hadisteki tefsiri: onun, imanıyla küfrü arasını ayırmış olan olduğudur.

(فصم) **الفاء** ve **الصاد** ve **الميم** sahih bir asıldır; ayrılma olmaksızın bir şeyin yarılmasına delâlet eder. Bundan: **الفَصْم**; o, şeyin ayrılmaksızın yarılmasıdır. Ve ağaçtan ve başkasından her eğri olan, o **مفصوم**dur. Dedi ki:
كأنَّه دُمْلُجٌ من فِضّةٍ نَبَهٌ  *** في مَلْعبٍ من عَذَارى الحيِّ مفصومُ([3])

(فصي) **الفاء** ve **الصاد** ve **الياء** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şeyden uzaklaşmasına delâlet eder. Denir: **تفَصَّى** et, kemiğin üzerinden; ve **تفَصَّى** insan, belâdan: kurtuldu. İsim **الفَصْية**dir. Ve bir hadiste: **قَيْلة**: " **الفَصْية** والله، لا يزالُ كعبُكِ عاليا". Ve **أفْصَى**: bir adamdır([4]).

(فصح) **الفاء** ve **الصاد** ve **الحاء** bir şeyde hâlisliğe ve karışımdan arınmışlığa delâlet eden bir asıldır. Bundan: **اللِّسان الفصيح**: akıcı. Ve **الكلام الفصيح**: Arapça. Asıl: **أفْصَحَ** süt: köpüğü duruldu. Ve **أفْصَحَ** adam: Arapça konuştu. Ve **فَصُح**: dili güzelleşti; ta ki lahn yapmaz oldu. **ابن دريد**’in kitabında([5]): " **أفصح** Arap **إفصاحاً**; ve **فَصُح** Acem **فَصاحةً**; Arapça konuştuğu vakit." Onu hata görürüm; söz birincisidir. Ve rivayet etti: **فَصُحَ** süt; o hâlde o **فصيح**tir; köpüğü ondan alındığı vakit. Dedi ki:
* وتحتَ الرَُِّغوةِ اللَّبنُ الفصيح([6]) *
Ve derler: **أفصَحَ** sabah; ışığı belirdiği vakit. Dediler: her açık olan **مُفْصِحٌ**tir. Ve denir ki **الأعجم**: konuşmayan; ve **الفصيحَ**: konuşan.
Ve bu bâbdan olmayan şeylerden: **الفِصْح**([7]): Hristiyanların bayramı; denir: **أفصحوا**: onların **فِصحُ**u geldi.

(فصد) **الفاء** ve **الصاد** ve **الدال** sahih bir kelimedir; o **الفَصْد**dır; o, damarı kesmektir; ta ki aksın. Ve **الفَصيد**: develerin damarlarını **فَصد** etmekten bir bağırsak içine konulan bir kandır; pişirilir ve yenir; bu, isabet eden şiddet zamanındadır. **الأعشى** dedi ki:
*ولا تأخُذ السَّهمَ الحديدَ لتفصِدا([8]) *
Ve derler: **تفصَّد**([9]) şey: aktı.

(فصع) **الفاء** ve **الصاد** ve **العين** bir şeyin bir şeyden çıkmasına delâlet eder. Denir: **فصع** taze hurmayı; onu soyduğu vakit. Ve derler: **الفُصْعة**: çocuğun sünnet derisi; genişlediği vakit, ta ki onun **حَشَفتُه** görünsün.

-------ـــــ
([1]) Beyit tamamıyla **ديوان الأخطل** s2’de olduğu üzere:
صريع مدام يرفع الشرب رأسه  *** ليحيا وقد ماتت عظام ومفصل
([2]) **ديوان الهذليين** (1: 141) ve **اللسان** (فصل) ve **الحيوان** (2: 351) ve **أمالي المرتضى** (1: 187) ve **ثمار القلوب** 446 ve **المخصص** (1: 23/ 5: 65/16: 161).
([3]) **لذي الرمة**’nin divanında 572 ve **اللسان** (نبه، فصم). Ve (نبه)’de gelecektir.
([4]) Ondan: **أفصى بن دعمي بن جديلة بن أسد بن ربيعة**; ve **أفصى بن عبد القيس بن أفصى بن دعمي بن جديلة**.
([5]) **الجمهرة** (2: 163).
([6]) Beyit **نضلة السلمي**’nindir; **اللسان** (فصح)’ta olduğu üzere. Ve صدرُه, **اللسان** ve **مجالس ثعلب** 9 ve **البيان والتبيين** (3: 338)’de olduğu üzere: * فلم يخشوا مصالته عليهم *
([7]) Böylece bütün dil sözlükleri gider. Ve hak şudur ki kelime, bana göründüğü üzere İbranice "بِيسَحْ"tan mu‘arrebdir; ve ben bu köklendirmeyi ilk defa **حواشي الحيوان** (4: 534)’te genişçe tahkik ettim.
([8]) صدرُه, **ديوان الأعشى** 103’te olduğu üzere: * فإياك والميتات لا تأكلنها *
([9]) Tekmile, **المجمل**’dendir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف ص ي
وقع فيما لا يقدر على التفصّي منه‏.‏
ويقال‏:‏ قد أدركتك الفصية وقضى الله تعالى لي بالفصية من هذا الأمر‏.‏
وليتني أتفصّى من فلان أي أتخلّص منه وأباينه‏.‏
وفصّيتُ اللحم عن العظم‏.‏

##### Türkçe

ف ص ي
Kendisinden **التفصّي** etmeye güç yetiremediği şeyin içine düştü.
Ve denilir: “Sana **الفصية** erişti” ve “Allah Teâlâ bu işten bana **الفصية** ile hükmetti.”
Ve “Keşke falandan **أتفصّى** etsem”; yani ondan kurtulsam ve ondan ayrılıp uzaklaşsam.
Ve eti kemikten **فصّيتُ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فَصى الشيءَ من الشيء فَصْياً: فَصَله. وفَصْيةُ ما بين الحَرّ والبرد: سَكْتة بينهما من ذلك. ويقال منه: ليلةُ فُضْيةٍ وليلةٌ فُصْيةٌ، مضاف وغير مضاف. ابن بُزُرْج: اليومُ فُصْيةٌ
(* قوله « فصية» ضبط في الأصل
بالضم كما ترى وفي المحكم أيضاً، وضبط في القاموس بالفتح.) واليومُ يومُ فُصْيةٍ، ولا يكون فُصْية صفة، ويقال: يومٌ مُفْصٍ صفة، قال: والطَّلْقة تَجْري مَجْرى الفُصْية وتكون وصفاً لليلة كما تقول يومٌ طَلْقٌ. وأَفْصى الحرّ: خرج، ولا يقال في البرد.
وقال ابن الأَعرابي: أَفْصى عنكَ الشتاء وسقط عنك الحرّ. قال أَبو الهيثم: ومن أَمثالهم في الرجل يكون في غمّ فيخرج منه قولهم: أَفْصى علينا الشتاء. أَبو عمرو بن العلاء: كانت العرب تقول اتقوا الفَصْية، وهو خروج من برد إِلى حرّ ومن حر إِلى برد. وقال الليث: كل شيء لازق فخلَّصته قلت هذا قد انْفَصى. وأَفْصى المطر: أَقْلَع. وتَفَصَّى اللحمُ عن العظم وانْفَصى: انفسخ. وفَصى اللحم عن العظم وفَصَّيْتُه منه تَفْصِية إِذا خلَّصته منه، واللحم المُتهرّي ينْفَصي عن العظم، والإِنسان ينْفَصي من البلية. وتفَصَّى الإِنسانُ إِذا تخلَّص من الضيق والبلية. وتفصَّى من الشيء: تخلص، والاسم الفَصْية، بالتسكين. وفي حديث قَيلة بنت مَخْرمة: أَن جُوَيْرية من بنات أُختها حُدَيْباء قالت، حين انْتَفَجَت الأَرنب وهما تَسيرانِ: الفَصْيَة، والله لا يزال كَعبكِ عالياً؛ قال أَبو عبيد: تفاءلت بانتفاج الأَرنب فأَرادت بالفَصْية أَنها خرجت من الضيق إلى السعة؛ ومن هذا حديث آخر عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه ذكر القرآن فقال: هو أَشد تفَصِّياً من قلوب الرجال من النَّعَم من عُقلِها أَي أَشدّ تَفَلُّتاً وخروجاً. وأَصل التَّفصِّي: أَن يكون الشيء في مضيق ثم يخرج إِلى غيره. ابن الأَعرابي: أَفْصى إِذا تخلص من خير أَو شر. قال الجوهري: أَصل الفَصْية الشيء تكون فيه ثم تخرج منه، فكأَنها أَرادت أَنها كانت في ضيق وشدة من قبل عمّ بناتها، فخرجت منه إِلى السعة والرخاء، وإِنما تفاءَلت بانتفاج الأَرنب. ويقال: ما كدت أَتَفَصَّى من فلان أَي ما كدت أَتخلص منه. وتَفَصَّيْتُ من الديون إِذا خرجت منها وتخلصت. وتفَصَّيت من الأَمر تَفَصِّياً إِذا خرجت منه وتخلصت. والفَصى: حب الزبيب، واحدته فَصاة؛ وأَنشد أَبو حنيفة: فَصًى من فَصى العُنْجُد
قال ابن سيده: هذا جميع ما أَنشده من هذا البيت. وأَفْصى: اسم رجل. التهذيب: أَفْصى اسم أَبي ثَقِيف واسم أَبي عبد القيس. قال الجوهري: هما أَفْصَيان أَفْصى بن دُعْمي بن جَديلة بن أَسد بن ربيعة،وأَفْصى بن عبد القيس بن أَفصى بن دعمي بن جديلة ابن أَسد بن ربيعة. وبنو فُصَيَّة: بطن.

##### Türkçe

**فَصى** şeyi şeyden **فَصْياً**: onu ayırdı. **وفَصْيةُ** sıcak ile soğuk arasındaki şey: o ikisinden (birinden) bir sükûnet/aralık. Ondan şöyle denir: **ليلةُ فُضْيةٍ** ve **ليلةٌ فُصْيةٌ**; izafetli ve izafetsiz. İbn Büzürc: gün **فُصْيةٌ**’dir.
(* Onun sözü “**فصية**”: asılda gördüğün gibi zamme ile ضبط edilmiştir ve **المحكم**’de de (böyledir); **القاموس**’ta ise fetha ile ضبط edilmiştir.)
Ve gün, **يومُ فُصْيةٍ** günüdür; ve **فُصْية** sıfat olmaz. Ve denir: sıfat olarak **يومٌ مُفْصٍ**. Dedi: ve **الطَّلْقة** **الفُصْية**’nin yürüdüğü yol üzere yürür ve gece için vasıf olur; senin “**يومٌ طَلْقٌ**” demen gibi. Ve **أَفْصى** sıcak: çıktı; soğukta denilmez.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **أَفْصى** senden kış ve senden sıcak düştü. Ebü’l-Heysem dedi: Onların, gam içinde olup ondan çıkan adam hakkında darbımesellerinden, sözleri: “Bize kış **أَفْصى** etti.” Ebû Amr b. el-Alâ: Araplar “**الفَصْية**’den sakının” derlerdi; o, soğuktan sıcağa çıkış ve sıcaktan soğuğa (çıkış)tır. Leys dedi: Her yapışık şey ki onu kurtardın, “bu **انْفَصى** etti” dersin. Ve **أَفْصى** yağmur: kesildi. Ve et kemikten **تَفَصَّى** etti ve **انْفَصى**: sıyrıldı/çıkıp ayrıldı. Ve et kemikten **فَصى** etti ve onu ondan **فَصَّيْتُه** **تَفْصِية** ile, ondan onu kurtardığın zaman; ve ufalanmış et kemikten **ينْفَصي** olur; insan da belâdan **ينْفَصي** olur.

İnsan **تفَصَّى** etti: darlıktan ve belâdan kurtulduğu zaman. Ve şeyden **تفصَّى**: kurtuldu; isim **الفَصْية**’dir, sükûn ile. **قَيلة بنت مَخْرمة** hadîsinde: kız kardeşinin kızlarından **جُوَيْرية** (adlı) bir **حُدَيْباء** dedi ki, tavşan kabarıp şiştiğinde ve ikisi yürürken: “**الفَصْيَة**; vallahi topuğun yüksek olmaya devam edecektir.” Ebû Ubeyd dedi: Tavşanın kabarıp şişmesiyle tefe’ül etti; **الفَصْية** ile, darlıktan genişliğe çıktığını kastetti. Ve bundan, Peygamber’den, sallallahu aleyhi ve sellem, başka bir hadis: Kur’an’ı andı da dedi ki: “O, erkeklerin kalplerinden, bağlarından (çözülüp kaçan) develerden daha şiddetli **تفَصِّياً**dır”; yani daha şiddetli kaçıp kurtulma ve çıkıştır. **التَّفصِّي**’nin aslı: şeyin bir darlıkta olması, sonra ondan başkasına çıkmasıdır. İbnü’l-A‘râbî: **أَفْصى**; hayırdan yahut şerden kurtulduğu zaman. Cevherî dedi: **الفَصْية**’nin aslı, içinde bulunduğun bir şeydir, sonra ondan çıkarsın; sanki o, kızlarının amcasından önce bir darlık ve şiddet içindeydi de ondan genişliğe ve refaha çıktı demek istedi; ancak tavşanın kabarıp şişmesiyle tefe’ül etti. Ve denir: “Falandan **أَتَفَصَّى** olmaya az kaldım”; yani ondan kurtulmaya az kaldım. Ve borçlardan **تَفَصَّيْتُ**: onlardan çıktığım ve kurtulduğum zaman. Ve işten **تفَصَّيت** **تَفَصِّياً**: ondan çıktığım ve kurtulduğum zaman. Ve **الفَصى**: kuru üzüm tanesi; bir tanesi **فَصاة**’dır. Ebû Hanîfe inşad etti:
**فَصًى من فَصى العُنْجُد**
İbn Sîde dedi: Bu beyitten ona inşad edilenin tamamı budur. Ve **أَفْصى**: bir adam adıdır. **التهذيب**: **أَفْصى**; Ebû Sakîf’in adı ve Ebû Abdülkays’ın adıdır. Cevherî dedi: İkisi **أَفْصَيان**dır: **أَفْصى** b. Du‘mî b. Cedîle b. Esed b. Rebîa; ve **أَفْصى** b. Abdülkays b. **أَفْصى** b. Du‘mî b. Cedîle b. Esed b. Rebîa. Ve **بنو فُصَيَّة**: bir batın (kol).

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ص ي * * تَفَصَّى * تخلص من المضيق والبلية والاسم * الفَصْيةُ * بالفتح وسكون الصاد وهو في حديث قيلة وما كدت اتفصى من فلان أي ما كدت اتخلص منه و * تَفَصَّى * من الديون خرج منها وتخلص

##### Türkçe

* ف ص ي * * **تَفَصَّى** * darlıktan ve belâdan kurtuldu; isim: * **الفَصْيةُ** * (fetha ile ve **الصاد**’ın sükûnu ile); bu, Ḳayle’nin hadîsindedir: “Ve falancadan neredeyse * **اتفصى** * etmeyecektim”; yani: ondan neredeyse kurtulmayacaktım. Ve * **تَفَصَّى** * borçlardan: onlardan çıktı ve kurtuldu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ى ( *!فَصَا الشَّيءَ عن الشَّيءِ ) ؛ ) كذا في النسخِ والصَّوابُ أَن يُكْتب بالياءِ ؛ ( *!يَفْصِيَه ) *!فَصْياً : ( فَصَلَهُ ) ؛ ) ومنه *!فَصَى اللَّحْمَ عن العَظْم .
( *!وفَصْيَةُ ما بينَ الحرِّ والبَرْدِ : سَكْتَةٌ بَيْنهما ) .
( وفي المُحْكم : سَكْنَةٌ بَيْنهما ؛ وهو مِن ذلكَ .
( ويَوْمٌ *!فَصْيَةٌ ولَيْلةٌ فَصْيَةٌ ) ، على

النَّعْتِ ( ويُضافانِ ) فيقالُ يَوْمُ *!فَصْيَةٍ ولَيْلَة فَصْيَةٍ .
( *!وأَفْصَى : تخلَّصَ من خَيْرٍ أَو شَرَ ) ؛ ) نَقَلهَ الأزْهري .
( *!كَتَفَصَّى ) ؛ ) وقالَ الجَوْهرِي : *!التَّفَصِّي التَّخلُّصُ من المَضِيقِ أَو البليَّةِ . ويقالُ : ما كدْتُ *!أَتَفَصَّى منه ، أَي أَتَخَلَّص .
*!وتَفَصَّيْت من الديونِ : إذا خَرَجْتُ منها وتَخلَّصْت .
وفي حديثِ القُرْآن : ( لهو أَشَدُّ *!تَفَصِّياً من قُلوبِ الرِّجالِ من النَّعَمِ ) ، أَي أَشدّ تَفَلُّتاً .
( والاسْمُ : *!الفَصْيَةُ ، كرَمْيَةٍ ) ؛ ) وعليه اقْتَصَرَ الجَوْهرِي وجماعَةٌ ؛ ( و ) أَيْضاً *!الفَصِيَّةُ مِثْلُ ( غَنِيَّةٍ ) ؛ ) ومنه قولُهم : قَضَى اللّهُ لي *!بالفَصْيَةِ مِن هذا الأَمْرِ ؛ كما في الأساسِ .
وفي حديثِ قَيْلَة : قالت الحُدَيْباء : ( الفَصْيَة ، والله لا يزالُ كَعْبكِ عالياً ) ، وأَصْلُ الفَصْيَة الشيءُ تكونُ فيه ثم تخرُجُ منه ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
( و ) *!أَفْصَى ( عنَّا الشِّتاءُ أَو الحرُّ : ذَهَبَا أَو سَقَطَا ) ؛ ) نقلَهُ الأزْهرِي عن ابنِ الأعْرابي هكذا .
ونقلَ ابنُ سِيدَه عن ابنِ الأعْرابي : أَفْصَى عنك الشِّتاءُ وسَقُطَ عنْكَ الحَرُّ .
ونقلَ الجَوْهرِي عن ابنِ السِّكِّيت : قد أَفْصَى عنْكَ الحرُّ ، أَي خَرَجَ ، ولا تقولُ : أَفْصَى عنْكَ البَرْدُ ؛ ونقلَهُ ابنُ سِيدَه والأزْهرِي أَيْضاً ؛ والمصنِّفُ اكْتَفَى بما نقلَهُ الأزْهرِي عن ابنِ الأعْرابي .
( و ) أَفْصَى ( المَطَرُ ) : ) أَي

( أَقْلَعَ ) ؛ ) نقلَهُ الجَوْهرِي .
( و ) أَفْصَى ( الصَّائِدُ : لم يَنْشَب بحِبالَتِهِ صَيْدٌ ) فكأَنَّه ذَهَبَ عنه .
( *!وفَصَّيْتُه ) منه ( *!تَفْصِيَةً : خَلَّصّتُه ) منه ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
( *!فانْفَضىَ ) ؛ ) قالَ اللّيْث : كُلُّ لازِقٍ خلَّصْته قُلْت : قد *!انْفَصَى .
واللحْمُ المُتَهَرِّي *!يَنْفَصِي عن العَظْمِ .
( وأَفْصَى : جماعَةٌ ) ، وهُما أَفْصَيانِ : أَفْصَى بنُ دُعْمي بنِ جَدِيلَةَ بنِ أَسَدِ بنِ ربيعَةَ ، وأَفْصَى بنُ عبدِ القيْسِ بنِ أَفْصَى بنِ دُعْمي بنِ جَدِيلَةَ بنِ أَسَدِ بنِ ربيعَةَ ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
( وبَنُو *!فُصَيَّةَ ، كسُمَيَّة ) ؛ ) عن ابنِ دُرَيْدٍ .
وضَبَطَه ابنُ سِيدَه كغَنِيَّةٍ : ( بَطْنٌ ) من العَرَبِ .
( والفَصَا ) ، كذا في النُّسخِ والصَّوابُ أَن يُكْتَب بالياءِ : ( حَبُّ الزَّبيبِ ، الواحِدَةُ فَصاةٌ ) ، هكذا ضَبَطَه ابنُ سِيدَه بالصادِ المُهْملةِ ، قالَ : وأَنْشَدَ أَبو حنيفَةَ :
*!فَصًى من *!فَصَى العُنْجُد وأَعَادَهُ أَيْضاً في الذي يَلِيه .
ووجدْتُ في هامشِ المَقْصورِ والمَمْدودِ لأبي عليَ القالِي ، وقد ذَكَرَ عن ابنِ سِيدَه قوْلُه هذا فقالَ : ولَستُ منه على يَقينٍ .
قُلْت : وهي لُغَةٌ حِجازِيَّةٌ . ويسمّون نَوَى التّمْرِ *!فَصية أَيْضاً .

##### Türkçe

: ( ى ( **فَصَا الشَّيءَ عن الشَّيءِ** ) ؛ ) nüshalarda böyle; doğrusu **الياء** ile yazılmasıdır; ( **يَفْصِيَه** ) **فَصْياً**: ( onu ayırdı )؛ ) ve ondan: **فَصَى اللَّحْمَ عن العَظْم**.

( **وفَصْيَةُ ما بينَ الحرِّ والبَرْدِ**: ikisi arasındaki bir duraklamadır ) .

( el-Muḥkem’de: ikisi arasındaki bir sükûnettir; ve o, bundandır.
( bir gün **فَصْيَةٌ** ve bir gece فَصْيَةٌ ) ، sıfat üzere ( ve ikisi izafet yapılır ) denir: **يَوْمُ فَصْيَةٍ** ve **لَيْلَة فَصْيَةٍ**.

( **أَفْصَى**: bir hayırdan yahut bir şerden kurtuldu ) ؛ ) bunu el-Ezherî nakletti.
( **كَتَفَصَّى** ) ؛ ) el-Cevherî dedi: **التَّفَصِّي** darlıktan yahut belâdan kurtuluştur. Ve denir: ondan **أَتَفَصَّى** olmaya az kalsın, yani kurtulmaya.
**وتَفَصَّيْت من الديونِ**: onlardan çıktığım ve kurtulduğum zaman.
Kur’ân hadîsinde: ( o, develerin erkeklerin kalplerinden **تَفَصِّياً** olmasından daha şiddetlidir ) ، yani daha şiddetli kaçıp-sıyrılmadır.
( isim: **الفَصْيَةُ** ، **رَمْيَةٍ** gibi ) ؛ ) el-Cevherî ve bir cemaat bununla yetindi; ( ve ) ayrıca **الفَصِيَّةُ** ( **غَنِيَّةٍ** ) gibi؛ ) ondan onların sözü: Allah bana bu işten **بالفَصْيَةِ** hükmetti; el-Esâs’ta olduğu gibi.
Ḳayle hadîsinde: el-Ḥudeybâ dedi: ( **الفَصْيَة** ، vallahi topuğun yüksek olmaya devam eder ) ، ve **الفَصْيَة**’nin aslı, içinde bulunduğun sonra ondan çıktığın şeydir; bunu el-Cevherî nakletti.

( ve ) **أَفْصَى** ( bizden kış yahut sıcak: ikisi gitti yahut düştü ) ؛ ) bunu el-Ezherî İbnü’l-A‘râbî’den böyle nakletti.
İbn Sîde, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: senden kış **أَفْصَى** ve senden sıcak düştü.
El-Cevherî, İbnü’s-Sikkît’ten nakletti: senden sıcak **أَفْصَى** oldu, yani çıktı; ve “senden soğuk **أَفْصَى** oldu” demezsin; bunu İbn Sîde ve el-Ezherî de nakletti; musannif, el-Ezherî’nin İbnü’l-A‘râbî’den naklettiğiyle yetindi.

( ve ) **أَفْصَى** ( yağmur ): ) yani ( dindi ) ؛ ) bunu el-Cevherî nakletti.
( ve ) **أَفْصَى** ( avcı: ağına av takılmadı ) sanki ondan gitmiş gibi.
( **وفَصَّيْتُه** ) ondan ( **تَفْصِيَةً**: onu ondan kurtardım )؛ bunu el-Cevherî nakletti.

( **فانْفَضىَ** ) ؛ ) el-Leys dedi: her yapışık olanı kurtardığında “**انْفَصَى** oldu” dersin.
Dağılıp-gevşemiş et, kemikten **يَنْفَصِي** olur.

( ve **أَفْصَى**: bir cemaat ) ، ve ikisi **أَفْصَيانِ**’dır: Rabî‘a b. Esed b. Cedîle b. Du‘mî b. **أَفْصَى**; ve Rabî‘a b. Esed b. Cedîle b. Du‘mî b. **أَفْصَى** b. ‘Abdi’l-Ḳays; bunu el-Cevherî nakletti.
( ve **بَنُو فُصَيَّةَ** ، **سُمَيَّة** gibi ) ؛ ) İbn Düreyd’den.
İbn Sîde onu **غَنِيَّةٍ** gibi ضبط etti: Araplardan bir ( batın )dır.

( ve **الفَصَا** ) ، nüshalarda böyle; doğrusu **الياء** ile yazılmasıdır: ( kuru üzüm tanesi; bir tanesi **فَصاةٌ** ) ، İbn Sîde onu **الصاد** **المُهْملة** ile böyle ضبط etti; dedi ki: Ebû Ḥanîfe inşâd etti:
**فَصًى** من **فَصَى العُنْجُد** وأَعَادَهُ أَيْضاً في الذي يَلِيه .
Ebû ‘Alî el-Ḳâlî’nin el-Maḳṣûr ve’l-Memdûd’unun hâmişinde buldum; İbn Sîde’den bu sözünü zikredip dedi ki: ben ondan yakîn üzere değilim.
Dedim: ve o, Hicâzî bir lugattır. Ve hurma çekirdeğine de **فَصية** derler.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: فصى

فَصَىَ الشَّىْءَ مِنَ الشَّىْءِ
1 فَصَىَ الشَّىْءَ مِنَ الشَّىْءِ ذ , (M, K,) or عَنِ الشَّىْءِ, (Msb, and so in the TA,) improperly written in the copies of the K فصا, (TA,) aor. يَفْصِيهِ, (Msb, K,) inf. n. فَصْىٌ, (M, Msb,) He separated the thing from the thing; (M, K;) or removed it therefrom: (Msb:) whence فصى اللحم عن العظم [evidently meaning فَصَى الَّحْمَ عَنِ العَظْمِ i. e. He separated, or removed, the flesh from the bone]: (TA:) [but in both of my copies of the S, I find فَصَىَ الَّحْمُ عَنِ العَظْمِ, as though فَصَى were used as syn. with تفصّى and انفصى, meaning The flesh became freed, or cleared, from the bone: perhaps a mistake of copyists; though it is immediately added,] and مِنْهُ ↓ فَصَّيْتُهُ, inf. n. تَفْصِيةٌ, i. e. I freed it, or cleared it, from it; (S, K;) or, accord, to Fr, this signifies I separated it from it, i. e., anything from another thing. (Har p. 640.)

2 فَصَّىَ see the preceding paragraph.

فاصاهُ
3 فاصاهُ ذ , inf. n. مُفَا صَاةٌ, as is related on the authority of Er. Rلzee, but accord, to analogy, not on the ground of received usage, means He separated himself from him; left, forsook, or abandoned, him: or forsook, or abandoned, him, being forsaken, or abandoned, by him, syn. فَارَقَهُ. (Har p. 640.)

4 أَفْصَىَ see 5. ― -b2- افصى عنْكَ الحَرُّ means The heat departed, or has departed, from thee: but you do not say افصى عنك البَرْدُ: (ISk, S, M: but in the M, عنك is omitted in both phrases:) or you say, افصى عنَّا الشِّتَآءُ, and الحَرُّ, the winter, and the heat, departed from as; or left, or quitted, us; (K, TA;) so says Az, on the authority of IAar: (TA:) or, accord, to IAar, افصى عَنْكَ الشِّتَآءُ [the winter departed, or has departed, from thee]; and سقَطَ عَنْكَ الحرُّ. (M, TA.) And افصى المَطَرُ The rain cleared away. (S, M, K.) ― -b3- افصى said of a sportsman, He had no game caught in his snare. (K.)

تفصّى
5 تفصّى ذ , said of flesh, or flesh-meat, It became separated, or detached, عَنِ العَظْمِ [from the bone]; as also ↓ انفصى; (M;) which is said of anything that was sticking. (Lth, TA.) He became freed, free, or released, [and in like manner said of a thing of any kind,] مِنْهُ [from him, or it]; S, M, Msb, K;) i. e., from another man, (S,) from his adversary, or antagonist; (Msb;) from a thing; (M;) from debts; (S, Msb; *) from straitness, or difficulty, (S, Msb, TA,) or from trial, or affliction; (S, TA;) or from good, or evil; as also ↓ افصى (K.) And He, or it, went forth, or departed, مِنَ الشَّىْءِ [from the thing]; as also ↓ انفصى, and ↓ استفصى. (Msb.) أَشَدُّ تَفَصِّيًا means أَشَدُّتَفَلُّتًا: (Msb, TA:) thus in the trad. respecting the Kur-لn, لَهُوَ اـَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنْ قُلُوبِ الرِّجَالِ مِنَ النَّعَمِ [Verily it is more apt to escape from the breasts of men than are pasturing camels, or cattle, from their pastor]. (TA. [In my original, the last word in this saying is without any vowel-sign; but it is not doubtful, as the trad. is well known.])

7 اـِنْفَصَىَ see the next preceding paragraph, in two places.

10 اـِسْتَفْصَىَ see 5, last sentence but one.

فَصًى
فَصًى ذ , (M, K, * TA,) incorrectly written in the copies of the K with ا (TA,) The stones (حَبّ) of raisins: (M, K:) also mentioned in the K [and M] as with ض: (TA:) n. un. )??(: (M, K:) of the dial. of El-Hijلz: and they also call the stones of dates فصية [app. )??(, pl. of فَصى, like as فِتْيَةٌ is pl. of فَتًى]. (TA.)

فَصْيَةٌ
فَصْيَةٌ ذ the subst, from تَفَصَّى as syn. with تَخلَّصَ; (S, M, Msb, K;) [thus signifying Freedom. or release, from a thing or state;] primarily denoting one's being in a thing and then coming, or going, forth, or departing, from it; (S;) as also ↓ فصيّةٌ. (K.) Hence the saying, قَضَى اللّٰهُ لِى بِالفَصْيَةِ مِنْ هٰذَا الأَمْرِ [God decreed for me, or may God decree for me, freedom, or release, from this affair, or case]. (A, TA.) ― -b2- فَصْيةُ مَا بَيْنَ الحَرِّ وَالبَرْدِ means An intermission (سَكْتَةٌ, lit, a quiescence,) between heat and cold: and one says لَيْلَةٌ فَصْيَةٌ and يَوْمٌ فَصْيَةٌ [A night that is, or that was, one of intermission, and a day &c.], and لَيْلَةُ فَصْيَةٍ and يَوْمُ فَصْيَةٍ [meaning the same], (M, K.)

فَصِيَّةٌ
فَصِيَّةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

##### Türkçe

**فَصَىَ** **الشَّىْءَ** **مِنَ** **الشَّىْءِ**

1 **فَصَىَ** **الشَّىْءَ** **مِنَ** **الشَّىْءِ** ذ, (M, K,) yahut **عَنِ** **الشَّىْءِ**, (Msb, ve TA’da da böyledir,) K’nin nüshalarında uygunsuz olarak **فصا** diye yazılmıştır, (TA,) muzârîsi **يَفْصِيهِ**, (Msb, K,) mastarı **فَصْىٌ**, (M, Msb,) o, şeyi şeyden ayırdı; (M, K;) yahut onu ondan giderdi: (Msb:) buradan **فصى اللحم عن العظم** [açıkça **فَصَى** **الَّحْمَ** **عَنِ** **العَظْمِ** yani: o, eti kemikten ayırdı yahut giderdi demektir]: (TA:) [fakat S’nin iki nüshamın ikisinde de **فَصَىَ** **الَّحْمُ** **عَنِ** **العَظْمِ** buluyorum; sanki **فَصَى** **تفصّى** ve **انفصى** ile eşanlamlı olarak kullanılmış, “et kemikten kurtuldu yahut sıyrıldı” mânâsında: belki müstensihlerin hatasıdır; gerçi hemen ardından eklenir,] ve ondan ↓ **فَصَّيْتُهُ**, mastarı **تَفْصِيةٌ**, yani ben onu ondan kurtardım yahut sıyırdım; (S, K;) yahut Fr’ye göre bu, ben onu ondan ayırdım demektir; yani herhangi bir şeyi başka bir şeyden. (Har s. 640.)

2 **فَصَّىَ**: önceki paragraf’a bak.

**فاصاهُ**

3 **فاصاهُ** ذ, mastarı **مُفَا صَاةٌ**, Er. Rلzee’nin rivayeti üzere; fakat kıyasa göre, yerleşik kullanıma dayanarak değil, “o, kendisini ondan ayırdı; onu bıraktı, terk etti yahut yüz çevirdi: yahut onu terk etti yahut yüz çevirdi, kendisi de onun tarafından terk edilmiş yahut yüz çevrilmiş olarak”, eşanlamlısı **فَارَقَهُ**, demektir. (Har s. 640.)

4 **أَفْصَىَ**: 5’e bak. ― -b2- **افصى عنْكَ الحَرُّ** “sıcak senden gitti yahut gitmiştir” demektir: fakat **افصى عنك البَرْدُ** demezsin: (ISk, S, M: fakat M’de her iki ibarede de **عنك** hazfedilmiştir:) yahut şöyle dersin: **افصى عنَّا الشِّتَآءُ**, ve **الحَرُّ**, “kış ve sıcak bizden gitti; yahut bizi bıraktı yahut terk etti”; (K, TA;) Az, IAar’dan rivayetle böyle der: (TA:) yahut IAar’a göre **افصى عَنْكَ الشِّتَآءُ** [kış senden gitti yahut gitmiştir]; ve **سقَطَ عَنْكَ الحرُّ**. (M, TA.) Ve **افصى المَطَرُ** “yağmur açıldı (çekildi)” demektir. (S, M, K.) ― -b3- **افصى**, bir avcı hakkında söylenir: o, tuzağında av yakalamadı. (K.)

**تفصّى**

5 **تفصّى** ذ, et yahut et parçası hakkında söylenir: o, **عَنِ** **العَظْمِ** [kemikten] ayrıldı yahut koptu; bunun gibi ↓ **انفصى** da; (M;) ve bu, yapışık olan herhangi bir şey hakkında söylenir. (Lth, TA.) O, ondan yahut ondan kurtuldu, serbest oldu yahut salıverildi, [ve aynı şekilde herhangi bir türden bir şey hakkında da söylenir,] **مِنْهُ** [ondan]; (S, M, Msb, K;) yani başka bir adamdan, (S,) hasmından yahut rakibinden; (Msb;) bir şeyden; (M;) borçlardan; (S, Msb; *) darlıktan yahut güçlükten, (S, Msb, TA,) yahut imtihandan yahut belâdan; (S, TA;) yahut hayırdan yahut şerden; bunun gibi ↓ **افصى** da. (K.) Ve o, yahut o şey, **مِنَ** **الشَّىْءِ** [şeyden] çıktı yahut ayrıldı; bunun gibi ↓ **انفصى** ve ↓ **استفصى** da. (Msb.) **أَشَدُّ تَفَصِّيًا**, **أَشَدُّتَفَلُّتًا** demektir: (Msb, TA:) böylece Kur’ân hakkında olan hadiste: **لَهُوَ اـَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنْ قُلُوبِ الرِّجَالِ مِنَ النَّعَمِ** [Şüphesiz o, insanların göğüslerinden, otlayan develerin yahut sığırların çobanlarından kaçmasından daha çok kaçmaya elverişlidir]. (TA. [Aslımda bu sözdeki son kelime harekesizdir; fakat şüphe yoktur; zira hadis meşhurdur.])

7 **اـِنْفَصَىَ**: iki yerde, bir önceki paragraf’a bak.

10 **اـِسْتَفْصَىَ**: 5’e, sondan bir önceki cümleye bak.

**فَصًى**

**فَصًى** ذ, (M, K, * TA,) K’nin nüshalarında yanlış olarak **ا** ile yazılmıştır, (TA,) kuru üzümün çekirdekleri (**حَبّ**): (M, K:) ayrıca K’de [ve M’de] **ض** ile olarak da zikredilmiştir: (TA:) tekili )??(: (M, K:) El-Hijلz lehçesindendir: ve onlar hurmanın çekirdeklerine de **فصية** derler [görünüşe göre )??(, **فَصى**’nın çoğulu; tıpkı **فِتْيَةٌ**’nin **فَتًى**’nın çoğulu olması gibi]. (TA.)

**فَصْيَةٌ**

**فَصْيَةٌ** ذ, **تَفَصَّى**’dan, **تَخلَّصَ** ile eşanlamlı olarak isimdir; (S, M, Msb, K;) [böylece bir şeyden yahut bir hâlden kurtuluş yahut salıverilme mânâsındadır;] aslî olarak, kişinin bir şeyin içinde bulunup sonra ondan çıkmasını yahut ayrılmasını ifade eder; (S;) bunun gibi ↓ **فصيّةٌ** de. (K.) Buradan şu söz: **قَضَى اللّٰهُ لِى بِالفَصْيَةِ مِنْ هٰذَا الأَمْرِ** [Allah benim için bu işten kurtuluşu yahut salıverilmeyi hükmetti; yahut Allah benim için bu işten kurtuluşu hükmetsin]. (A, TA.) ― -b2- **فَصْيةُ** **مَا** **بَيْنَ** **الحَرِّ** **وَالبَرْدِ**, sıcak ile soğuk arasında bir kesinti (**سَكْتَةٌ**, lafzen bir sükûn) demektir: ve **لَيْلَةٌ** **فَصْيَةٌ** ve **يَوْمٌ** **فَصْيَةٌ** [kesintili bir gece ve bir gün vb.] denir; ve **لَيْلَةُ** **فَصْيَةٍ** ve **يَوْمُ** **فَصْيَةٍ** [aynı mânâda], (M, K.)

**فَصِيَّةٌ**

**فَصِيَّةٌ** ذ: bir önceki paragraf’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَصَى
فَصَى I ( n. ac. فَصْي 1 )
a.  [ acc. &  Min ], Separated, removed, detached from; freed, cleared from.

فَصَّيَ
فَصَّيَ II
a.  [ acc. &  Min ], Freed, delivered from; rid of.

فَاْصَيَ
فَاْصَيَ III ,
a.  Separated from, left, quitted.

أَفْصَيَ
أَفْصَيَ IV
a.  [ 'An ], Passed away from, left, quitted.

b.  Caught no game.

c.  see V .

تَفَصَّيَ
تَفَصَّيَ V ,  اِنْفَصَيَ VII
a.  [ Min ], Was delivered, freed, released from; was deprived of; was void of, lacked.

اِسْتَفْصَيَ
اِسْتَفْصَيَ X ,
a.  see V .

فَصْيَة
فَصْيَة [ 1t ],
a.  Release, deliverance.

b.  Intermission.

c.  Mildness, temperateness, medium temperature.

فَصًى
فَصًى [ 4 ],
a.  Grape-stones; datestones.

فِصِيَّة
فِصِيَّة [ 25t ] , ( pl. فَصَايَا ),
a.  see 1t (a) .

##### Türkçe

**فَصَى**
**فَصَى** I ( n. ac. **فَصْي** 1 )
a. [ acc. & Min ], -den ayrıldı, çıkarıldı, koparıldı; -den kurtarıldı, -den arındırıldı.

**فَصَّيَ**
**فَصَّيَ** II
a. [ acc. & Min ], -den kurtardı, -den salıverdi; -den giderdi.

**فَاْصَيَ**
**فَاْصَيَ** III ,
a. -den ayrıldı, bıraktı, terk etti.

**أَفْصَيَ**
**أَفْصَيَ** IV
a. [ 'An ], -den geçip gitti, bıraktı, terk etti.

b. Av yakalamadı.

c. V’e bak.

**تَفَصَّيَ**
**تَفَصَّيَ** V ,  **اِنْفَصَيَ** VII
a. [ Min ], kurtarıldı, azat edildi, salıverildi -den; -den yoksun bırakıldı; -den boş oldu, -den yoksun oldu, eksik kaldı.

**اِسْتَفْصَيَ**
**اِسْتَفْصَيَ** X ,
a. V’e bak.

**فَصْيَة**
**فَصْيَة** [ 1t ],
a. Salıverme, kurtuluş.

b. Kesinti.

c. Yumuşaklık, mutedillik, orta sıcaklık.

**فَصًى**
**فَصًى** [ 4 ],
a. Üzüm çekirdekleri; hurma çekirdekleri.

**فِصِيَّة**
**فِصِيَّة** [ 25t ] , ( pl. **فَصَايَا** ),
a. 1t (a)’ya bak.
