# فضج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B6%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فضج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فضج

تفضج عرقا  : سال. وفلان يتفضج عرقا: إذا  عرقت أصول شعره ولم يبتل  ، وفي نسختنا: ولم تسل، بالسين، وهو وهم ينبغي التنبه لذلك،  كانفضج  فلان بالعرق: إذا سال به، قال ابن مقبل:
  ومنفضجات بالحميم كأنـمـا                      نضحت جلود سروجها بذناب تفضج  جسده  ، وفي بعض الأمهات: بدنه  بالشحم  : تشقق، وذلك إذا  أخذ مأخذه فانشقت عروق اللحم في مداخل الشحم  بين المضابع، تفضج  بدن الناقة  ، إذا  تخدد لحمها  أي تشقق من السمن تفضج  الشيء  إذا  توسع  . وكل شيء توسع فقد تفضج، ومثله انفضج. قال الكميت:
  ينفضج الجود من يديه كما                      ينفضج الجود حين ينسكب وقال ابن أحمر:
  ألم تسمع بفاضجة الديارا أي حيث انفضج واتسع.  وانفضجت القرحة: انفرجت  وانفتحت، قال ابن شميل: انفضج  الأفق  : إذا  تبين  وظهر. يقال: انفضجت  السرة  ، إذا  انفتحت. و  انفضجت  الدلو  بالجيم إذا  سال ما فيها  ، كذا عن شمر: قال الأزهري: ويقال بالخاء أيضا. انفضج  الأمر: استرخى وضعف  . وفي حديث عمرو بن العاص أنه قال لمعاوية  لقد تلافيت أمرك وهو أشد انفضاجا من حق الكهول  ، أي أشد استرخاء وضعفا من بيت العنكبوت. انفضج  البدن: سمن جدا   والفضيج  ، كأمير  : العرق  . عن ابن الأعرابي:  المفضاج  و  العفضاج  بمعنى، وهو العظيم البطن المسترخيه. ويقال: انفضج بطنه: إذا استرخت مراقه. وكل ما عرض، كالمشدوخ، فقد انفضج. وقد تقدم في  عفضج  فراجعه.

### Türkçe

**تفضج عرقا**: aktı. Ve falan **يتفضج عرقا**: saçının kökleri terlediği hâlde ıslanmadığı zaman; ve bizim nüshamızda: “ve akmadığı zaman”, **السين** ile; bu bir vehimdir, buna dikkat etmek gerekir. **كانفضج فلان بالعرق**: onunla (üzerinden) aktığı zaman. İbn Mukbil dedi ki:

  Ve sıcak su ile **منفضجات** (olanlar), sanki
                      eyerlerinin derileri kuyruklarla sıçratılmıştır.

**تفضج جسده**; ve bazı ana nüshalarda: **بدنه بالشحم**: çatladı; bu, (yağ) yerini tuttuğu zaman olur; etin damarları, yağın giriş yerlerinde, **المضابع** arasında yarılır. **تفضج بدن الناقة**: eti oluklandı; yani şişmanlıktan çatladı. **تفضج الشيء**: genişlediği zaman. Ve her şey genişlediğinde muhakkak **تفضج** olmuştur; benzeri **انفضج**’dir. Kümeyt dedi ki:

  Cömertlik onun iki elinden **ينفضج** eder, tıpkı
                      cömertliğin döküldüğü zaman **ينفضج** etmesi gibi.

İbn Ahmer dedi ki:

  Yurtların **بفاضجة**’sini işitmedin mi? yani **انفضج** ettiği ve genişlediği yer;

Ve **انفضجت القرحة**: yarıldı ve açıldı. İbn Şümeyl dedi ki: **انفضج الأفق**: belirginleştiği ve göründüğü zaman. Denir ki: **انفضجت السرة**: açıldığı zaman. Ve **انفضجت الدلو** **بالجيم**: içindekinin aktığı zaman; Şemr’den böyle (nakledilmiştir). Ezherî dedi ki: **بالخاء** ile de söylenir. **انفضج الأمر**: gevşedi ve zayıfladı. Amr b. el-Âs’ın hadisinde, Muâviye’ye dediği rivayet edilir: “Senin işini telafi ettim; o, yaşlıların örümcek ağı ipinden daha şiddetli **انفضاجا** idi”; yani örümcek ağının evinden daha şiddetli gevşeklik ve zayıflık. **انفضج البدن**: çok şişmanladı. Ve **الفضيج** — **كأمير**: ter. İbnü’l-A‘râbî’den: **المفضاج** ve **العفضاج** aynı mânâdadır; o, karnı büyük, gevşek olandır. Ve denir ki: **انفضج بطنه**: karın zarları gevşediği zaman. Ve her ne genişlerse, **كالمشدوخ** gibi, muhakkak **انفضج** olmuştur. Ve **عفضج** maddesinde geçti; ona müracaat et.
