# فضج — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D8%AC/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B6%D8%AC/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فضج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D8%AC.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: فضج

ج ض ف
فضج
استُعمل من وجوهه : فضج :
فضج : قال الليث : تفضَّج جَسَدُهُ بالشَّحم ، وهو أن يأخذ مأخَذَه فتنْشَقَّ عُروقُ اللّحم في مَداخِل الشحم بين المَضائغِ . يقال : قد تَفَضَّجَ عَرقاً .
وقال العجاج :
يَعدُو إذا ما بُدْنُه تَفضّجَا
وقال شمر ، يقال : انْفضَجَتِ الدَّلوُ ، بالجيمِ إذا سال ما فيها من الماءِ .
وانفضَج فلانٌ بالعَرَق إذا سال به .
قال ابنُ مُقْبِل ، يَذكرُ الخيلَ :
مُتَفَضِّجاتٍ بالحَميمِ كأنّما
نُضِجَت لُبُودُ سُرُوجِها بذِنَابِ
قال ، ويقالُ : انفضَخَت بالخاءِ أيضاً يعني الدَّلوَ بمعنى انفضَجَتْ .
ويقال : انْفَضَجتْ سُرَّتُه بالجيمِ إذا انْفَتَحَت .
وكلُّ شيءٍ تَوَسَّعَ فقد تفَضّج .
وقال الكميت :
يَنْفَضِج الجُودُ من يَدْيه كَما
يَنفضِج الجَوْدُ حِينَ ينسكبُ
وقال ابن أحمرَ :
ألمُّ تَسْألْ بِفَاضجَةِ الدِّيارا
أي بحيثُ انفَضَج واتَّسَع .
قال : وقال ابنُ شميلٍ : انْفضَج الأفُقُ ، بالجيم إذا تبين .
وقال ابن الأعرابي : رَجلٌ عِفْضَاج ومِفْضَاج وهو العظيمُ البطْن المسْتَرخِيهِ .
وفي حديث عَمرِو بن العاص أنهُ قال لِمُعاويةَ : ( لقَدْ تَلافَيْتُ أمْرَكَ وهو أشَدُّ انْفِضَاجاً من حُقِّ الكَهُولِ ) أيْ أشَدُّ اسْتِرْخَاءً مِنْ بَيْتِ العَنْكَبُوتِ .

### Türkçe

ج ض ف
**فضج**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **فضج**:

**فضج**: Leys dedi: **تفضَّج** onun bedeni yağ ile; bu, onun yerini almasıdır; böylece etin damarları, çiğneme yerleri arasında yağın girişlerinde yarılır. Denilir: “Gerçekten **تَفَضَّجَ** damar olarak.”

A‘câc dedi:
يَعدُو إذا ما بُدْنُه تَفضّجَا

Şemmer dedi; denilir: **انْفضَجَتِ الدَّلوُ** — **بالجيم** — içindekinden su aktığı zaman.

Ve falan kimse ter ile **انفضَج**; onunla ter aktığı zaman.

İbn Mukbil dedi, atları zikrederek:
مُتَفَضِّجاتٍ بالحَميمِ كأنّما
نُضِجَت لُبُودُ سُرُوجِها بذِنَابِ

Dedi; ve denilir: **انفضَخَت** — **بالخاءِ** — da; yani kovayı, **انفضَجَتْ** manasında.

Ve denilir: **انْفَضَجتْ سُرَّتُه** — **بالجيم** — açıldığı zaman.

Ve genişleyen her şey, gerçekten **تفَضّج** etmiştir.

Kumeyt dedi:
يَنْفَضِج الجُودُ من يَدْيه كَما
يَنفضِج الجَوْدُ حِينَ ينسكبُ

İbn Ahmer dedi:
ألمُّ تَسْألْ بِفَاضجَةِ الدِّيارا

Yani: **انفَضَج** ve genişlediği yerde.

Dedi: Ve İbn Şümeyl dedi: **انْفضَج الأفُقُ** — **بالجيم** — belirginleştiği zaman.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **رَجلٌ عِفْضَاج** ve **مِفْضَاج**; o, karnı büyük, gevşek olan kimsedir.

Amr b. el-Âs’ın hadisinde: Muâviye’ye dedi ki: “(Gerçekten senin işini telafi ettim; o, yaşlıların **حُقِّ**’undan daha şiddetli **انْفِضَاجاً** idi)” yani: örümcek evinden daha şiddetli gevşeklik.
