# فض — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B6/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: فض

فَضَّهُ
1 فَضَّهُ ذ , (S, Mgh, O, Msb,) aor. يَفُضُّ, (S, O, Msb,) inf. n. فَضٌّ, (S, A, Mgh, O, Msb, K.) He broke it; namely, the seal (A, Mgh, Msb, K) of a letter; (A, K;) and any other thing; (TA:) he broke it asunder, or into several pieces; he dissundered it; (S, Mgh, O, K;) for instance, the seal from a letter. (S, O.) فَصَّ الخَاتَمَ is also a metonymical phrase, meaning (tropical:) (??): (TA.) [or rather, i. a.] فَضّ البَكَارَةَ (tropical:) he destroyed the virginity: the virginity being likened to a seal, or this phrase is from فَضَضْتُ اللُّؤْلُؤَةَ I bored, or perforated, the pearl. (Msb.) [See also 8.] You say also, فَضَّ اللّٰهُ فَاهُ, (Msb, TA,) and, accord. to IKtt, ↓ أَفَضَّهُ, which J disallows, (TA,) God broke, or may God break, his teeth: (TA;) or God scattered, or may God scatter, his teeth. (Msb.) The phrase لَا يَفْضُضِ اللّٰهُ فَاكَ, (S, A.) meaning May God not break thy teeth, (TA,) occurs in a trad.: (S, A:) and J says. (TA,) you should not say ↓ يُفْضِض; (S, TA; [but in one copy of the S, I find يَفْضِض;]) though some allow it: and some say that اـِفْضَاء [evidently a mistake for اـِفْضَاض] means the falling out of the teeth from above and below; but the former explanation is the more common. (TA.) ― -b2- He separated it; dispersed it; scattered it; broke it up; (S, A, Msb, TA;) namely, a thing; (Msb;) or a party of men; (S, O;) or a ring of men, (A, TA,) after they had collected together. (TA.) You say also, فَضَّ المَالَ عَلَى القَوْمِ (Mgh, * TA) He distributed the property among the people, or party of men. (Mgh, TA. *) ― -b3- فَضَضْتُ مَا بَيْنَهُمَا I cut [the tie, or bond, that was between them]. (TA.) ― -b4- فَضَّ المَآءَ, [aor. and] inf. n. as above, He poured out, or forth, the water; (TA;) and so الدُّمُوعَ the tears. (Har p. 57.) [See also 8.] -A2- فَضَّ المَآءُ, [aor., accord. to rule, يَفِضُّ,] The water flowed: (TA:) and الدُّمُوعُ ↓ انفضّت The tears poured forth. (Har p. 57.)

2 فَضَّ٣َ [فضّض He silvered a thing: he ornamented a bit or bridle with silver: from فِضَّةٌ: see the pass. part. n., below.]

4 أَفْضَ٣َ see 1, in two places. ― -b2- افضّ العَطَآءَ He made the gift large. (TA.)

5 تَفَضَّ٣َ see 7. -A2- تَفَضَّيْتُ from الفِضَّةُ, for تَفَضَّضْتُ, has been mentioned by Sb; but ISd says, I know not what he meant thereby; whether I took for myself, or acquired, فِضَّة, [i. e. silver], or I made use of it. (TA.)

انفضّ
7 انفضّ ذ It broke; or became broken; (S, Mgh;) said of a seal, (Mgh,) or thing. (S.) ― -b2- انفضّ مِمَّا صُنِعَ بِابْنِ عَفَّانَ, occurring in a trad., means His connections became cut, or sundered, [so that he became clear] from what was done to ['Othmلn] Ibn-'Affلn, through grief and regret: (O, TA:) but accord. to one relation, the verb is [انقضّ,] with ق. (TA.) ― -b3- انفضّ also signifies It became separated, dispersed, scattered, or broken up; or it separated, dispersed, or scattered, itself, or it broke up; (S, Mgh, O, Msb;) said of a thing, (Msb,) and of a party of men; (S, Mgh, O, Msb;) as also ↓ تفضّض, said of a thing, (S,) and of a party of men. (TA.) One says, انفضّ المَجْلِسُ [The assembly of persons sitting together broke up]. (Msb in art. جلس.) ― -b4- See also 1 last sentence.

افتضّها
8 افتضّها ذ He devirginated her: (O, K:) and so اقتضّها, with ق. (O, TA.) [See also 1, second sentence.] ― -b2- افتضّ المَآءَ He poured out, or forth, the water by little and little, successively: (O, K:) or he obtained the water at the time of its coming forth (S, O, K,) from the spring or from the clouds. (TA.) [See also 1, near the end.] ― -b3- افتضّتِ said of a woman, She broke [i. e. ended] her عِدَّة, (O, K, TA,) meaning a widow's عدّة [during which she may not marry again, nor use perfumes &c., and] which is a period of four months and ten nights, but was before the Prophet's time a year: (TA:) this she did by touching perfume, or by some other act, (K, TA,) such as paring the nail, or plucking out the hair from the face: (TA:) or she rubbed her body with [or against] a beast, (K, TA,) i. e. an ass, or a sheep or goat, (O in art. حفش,) thereby to quit the state of the عدّة: or it was customary with them for her to wipe her قُبُل with a bird, and to throw it away; in consequence of which it hardly ever, or never, lived: (K, TA:) she used to enter a حِفْش [or small tent], and wear the worst of her clothing until a year passed, when a beast or bird was brought to her, and by means thereof she broke her عدّة; then she went forth, and a بَعْرَة [or piece of camel's or similar dung] was given to her, and she threw it: (TA: [see 1 in art. بعر:]) she used not to wash herself, nor to touch water, nor to pare a nail, nor to pluck out hair from her face; then she would go forth, after the year, with the foulest aspect, and break her عدّة by means of a bird, wiping her قُبُل with it, and throwing it away. (O, TA.) The verb, thus used, occurs in a trad., but, as some relate it, with ق and ب [i. e. saying تَقْبِضُ instead of تَفْتَضُّ]; and Az mentions that EshShلfi'ee related this trad. [in like manner] pronouncing the word with ق and ض, from القبض. (TA.)

فَضْفَضَ
R. Q. 1 فَضْفَضَ ذ He made a garment, and a coat of mail, wide, or ample. (TA.) -A2- [Also, probably, It (a garment, and a دِرْع and (assumed tropical:) the means of subsistence,) was, or became, wide, or ample: see فَضْفَضَةٌ, below.]

تَفَضْفَضَ بَوْلُ النَّاقَةِ
R. Q. 2 تَفَضْفَضَ بَوْلُ النَّاقَةِ ذ The urine of the she-camel became sprinkled upon her thighs. (TA.)

فَضٌّ
فَضٌّ ذ , (K,) or فَضٌّ مِنَ النَّاسِ, (O, TA,) A small number of men (نَفَرٌ) in a state of dispersion. (O, K, TA.) And تَمْرٌ فَضٌّ Dates in a separate state, not sticking together. (IAar. [See also فَثٌّ.]) And حَرِيرٌ فَضٌّ Silk scattered, strewn, or thrown dispersedly. (A, TA.) [See also فَضَضٌ, and فُضَاضٌ.]

فَضَّةٌ
فَضَّةٌ ذ : see the next paragraph, in two places.

فِضَّةٌ
فِضَّةٌ ذ [Silver;] a certain thing well known: (S, O, K:) or wrought silver: (IAar, T and K voce تِبْرٌ, q. v.:) pl. فِضَضٌ. (TA.) The phrase قَوَارِيرَ مِنْ فِضَّةٍ, in the Kur [lxxvi. 16], means Such [flasks] as, notwithstanding their clearness, or transparency, will be secure from being broken, and capable of being restored to a sound state if broken, (Az, O, K,) like silver: (Az, O,) being, as Zj says, originally of silver, yet transparent, so that what will be within them will be seen from without; whereas the قوارير of this world are originally from sand. (Az, O.) [See also art. قر.] -A2- Also An elevated [stony tract such as is termed] حَرَّة; and so ↓ فَضَّةٌ: pl. فِضَضٌ and فِضَاضٌ. (Ibn- 'Abbلd, O, K.) ― -b2- And فِضَاضُ الجِبَالِ signifies Rocks scattered (مَنْثُور, in the CK مَنْشُور), one upon another: (Ibn-'Abbلd, O, K:) sing. ↓ فَضَّةٌ. (TA.)

فَضَضٌ
فَضَضٌ ذ What is separated, dispersed, or scattered; (S, O, K;) as also ↓ فَضِيضٌ; (O, K, TA;) of rain-water, and of hail, and of sweat: (TA:) and sprinkled: (K:) and particularly what is sprinkled, of water, when one performs ablution with it, (A, O, K,) and what flows upon the limbs on that occasion; (A;) as also ↓ فَضِيضٌ. (K.) The saying of 'ءïsheh to Marwلn, فَأَنْتَ فَضَضٌ مِنْ لَعْنَةِ اللّٰهِ, (A, O, K,) or ↓ فَضِيضٌ, (A,) or ↓ فُضُضٌ, or ↓ فُضَاضٌ, accord. to different relations, (K,) means So thou art a part [of the object] of the curse of God: (Sh, A, O, K:) for the Apostle of God had cursed the father of Marwلn, the latter being at the time [essentially] in his father's loins: (A:) or it means that he came forth in sprinkled seed from his father's loins: (Th, S, * TA:) or, accord. to another relation, she said فُظَاظَةٌ [see فَظِيظٌ]. (TA.) [See also فَضٌّ and فُضَاضٌ.]

فُضُضٌ
فُضُضٌ ذ : see فَضَضٌ [and فَضِيضٌ].

فُضَاضٌ
فُضَاضٌ ذ What is separated, dispersed, or scattered, of a thing, when it is broken; (S, O, K;) as also ↓ فِضَاضٌ; (O, K;) and ↓ فُضَاضَةٌ. (TA.) You say, طَارَتْ عِظَامُهُ فُضَاضًا His bones became scattered in fragments on the occasion of the blow. (TA.) See also فَضَضٌ.

فِضَاضٌ
فِضَاضٌ ذ : see the next preceding paragraph.

فَضِيضٌ
فَضِيضٌ ذ : see مَفْضُوضٌ: ― -b2- and see فَضَضٌ, in three places. ― -b3- Also What is cast forth from the mouth, of date-stones. (TA.) ― -b4- And Sweet water: (S, O, K:) or flowing water: (A'Obeyd, S, O, K:) or fresh water when it comes forth from the spring or from the clouds: (O:) or water such as is termed غَرِيضٌ: pl. فُضُضٌ. (TA in art. فظ.) And a place abounding with water. (TA.) ― -b5- نَاقَةٌ كَثِيرَةُ فَضِيضِ اللَّبَنِ A she-camel having much milk: and رَجُلٌ كَثِيرُ فَضِيضِ الكَلَامِ a man of much speech or talk. (TA.) -A2- And accord. to El-Khattلbee and others, [and among them the author of the K,] A طَلْع [or spadix of a palmtree] when it first comes forth: but this is a mistranscription; correctly غَضِيضٌ, with غ (O, TA.)

فُضَاضَةٌ
فُضَاضَةٌ ذ : see فُضَاضٌ.

فَاضَّةٌ
فَاضَّةٌ ذ A calamity; a misfortune: (Fr, S, O, K:) as though breaking and demolishing that which it befalls: (O, TA:) pl. فَوَاضُّ. (O, K.)

فَضْفَضَةٌ
فَضْفَضَةٌ ذ Wideness, or ampleness, of a garment, and of a دِرْع [see فَضْفَاضٌ], and (assumed tropical:) of the means of subsistence. (S, O, K.) [See R. Q. 1.]

فَضْفَاضٌ
فَضْفَاضٌ ذ Wide, or ample: (S, O, K:) in this sense applied to a garment; (S, O;) and to a دِرْع; (O, K;) the درع [or shift] of a woman, and the درع [i. e. coat of mail] used in war; (O;) as also فَضْفَاضَةٌ, (S, A, O, K,) and ↓ فُضَافِضَةٌ; (TA;) and (assumed tropical:) to the means of subsistence: (S:) also much, or abundant, and ample: (TA:) and [in this sense] applied to water. (TA.) فَضْفَاضُ الرِّدَآءِ وَالبَدَنِ, in a trad. of Sateeh, means (tropical:) Liberal, or generous, in disposition: or a large giver: (TA:) and رَجُلٌ فَضْفَاضٌ means (tropical:) a man who gives much; likened to water to which the same epithet is applied. (TA.) You say also, جَارِيَةٌ فَضْفَاضَةٌ A fleshy, corpulent, tall, girl. (O, K.) And سَحَابَةٌ فَضْفَاضَةٌ A cloud abounding with rain. (TA.) And أَرْضٌ فَضْفَاضٌ Land overspread with water from abundance of rain. (O, TA.)

فُلَانٌ فَضْفَاضَةُ وَلَدِ أَبِيهِ
فُلَانٌ فَضْفَاضَةُ وَلَدِ أَبِيهِ ذ , accord. to Lth, means Such a one is the last of the children of his father; but Az says that the word known in this sense is نَضْنَاضَة, with ن. (TA.)

فُضَافِضَةٌ
فُضَافِضَةٌ ذ : see فَضْفَاضٌ.

مِفَضَّةٌ
مِفَضَّةٌ ذ A thing with which clods of earth are broken; (S, O, K;) as also ↓ مِفْضَاضٌ. (O, K.)

مُفَضَّضٌ
مُفَضَّضٌ ذ A thing silvered: (TA:) a bridle (لِجَام) ornamented with silver. (S, TA.)

مِفْضَاضٌ
مِفْضَاضٌ ذ : see مِفَضَّةٌ.

مَفْضُوضٌ
مَفْضُوضٌ ذ Broken; as also ↓ فَضِيضٌ. (TA.)

### Türkçe

**فَضَّهُ**

1 **فَضَّهُ** ذ , (S, Mgh, O, Msb,) muzârîsi **يَفُضُّ**, (S, O, Msb,) mastarı **فَضٌّ**, (S, A, Mgh, O, Msb, K.) O, onu kırdı; yani bir mektubun mührünü; (A, Mgh, Msb, K) (A, K;) ve başka herhangi bir şeyi; (TA:) onu ayırarak, yahut birkaç parçaya (bölerek) kırdı; onu parçaladı; (S, Mgh, O, K;) meselâ bir mektuptan mührü (koparıp) çıkardı. (S, O.) **فَصَّ الخَاتَمَ** da kinayeli bir ibaredir; anlamı (mecazî:) (??): (TA.) [yahut daha doğrusu, yani] **فَضّ البَكَارَةَ** (mecazî:) bekâreti yok etti: bekâret bir mühre benzetilmiştir; yahut bu ibare, **فَضَضْتُ اللُّؤْلُؤَةَ** “inciyi deldim, yahut delik açtım”dan gelir. (Msb.) [8’e de bak.] Yine dersin ki, **فَضَّ اللّٰهُ فَاهُ**, (Msb, TA,) ve, IKtt’ye göre, **أَفَضَّهُ**, ki bunu J caiz görmez, (TA,) Allah onun dişlerini kırdı; yahut Allah onun dişlerini kırsın: (TA;) yahut Allah onun dişlerini dağıttı; yahut Allah onun dişlerini dağıtsın. (Msb.) **لَا يَفْضُضِ اللّٰهُ فَاكَ**, (S, A.) ibaresi, “Allah senin dişlerini kırmasın” anlamında, (TA,) bir hadiste vârid olmuştur: (S, A:) ve J der ki, (TA,) **يُفْضِض** dememelisin; (S, TA; [fakat S’nin bir nüshasında **يَفْضِض** buluyorum;]) her ne kadar bazıları onu caiz görse de: ve bazıları der ki **اـِفْضَاء** [açıkça **اـِفْضَاض** yerine bir hatadır] üstten ve alttan dişlerin dökülmesi demektir; fakat önceki açıklama daha yaygındır. (TA.) ― -b2- Onu ayırdı; dağıttı; saçtı; parçaladı; (S, A, Msb, TA;) yani bir şeyi; (Msb;) yahut bir adam topluluğunu; (S, O;) yahut bir adam halkasını, (A, TA,) toplandıktan sonra. (TA.) Yine dersin ki, **فَضَّ المَالَ عَلَى القَوْمِ** (Mgh, * TA) malı kavmin, yahut adam topluluğunun, arasında dağıttı. (Mgh, TA. *) ― -b3- **فَضَضْتُ مَا بَيْنَهُمَا** İkisi arasındakini kestim. (TA.) ― -b4- **فَضَّ المَآءَ**, [muzârîsi ve] mastarı yukarıdaki gibi, suyu döktü, yahut akıttı; (TA;) ve aynı şekilde **الدُّمُوعَ** gözyaşlarını. (Har s. 57.) [8’e de bak.] -A2- **فَضَّ المَآءُ**, [kaideye göre muzârîsi **يَفِضُّ**], su aktı: (TA:) ve **الدُّمُوعُ** için **انفضّت**: gözyaşları boşandı. (Har s. 57.)

2 **فَضَّ٣َ** [**فضّض** bir şeyi gümüşledi: bir parça yahut gemi gümüşle süsledi: **فِضَّةٌ**’den: aşağıda ism-i mef‘ûle bak.]

4 **أَفْضَ٣َ** 1’e iki yerde bak. ― -b2- **افضّ العَطَآءَ** bağışı büyük yaptı. (TA.)

5 **تَفَضَّ٣َ** 7’ye bak. -A2- **تَفَضَّيْتُ**, **الفِضَّةُ**’den, **تَفَضَّضْتُ** yerine, Sb tarafından zikredilmiştir; fakat ISd der ki, onun bununla neyi kastettiğini bilmem; kendime **فِضَّة** [yani gümüş] aldım mı, yahut edindim mi, yahut onu kullandım mı. (TA.)

**انفضّ**

7 **انفضّ** ذ Kırıldı; yahut kırık hâle geldi; (S, Mgh;) bir mühür hakkında söylenir, (Mgh,) yahut bir şey hakkında. (S.) ― -b2- Bir hadiste geçen **انفضّ مِمَّا صُنِعَ بِابْنِ عَفَّانَ**, “İbn-**عَفَّان**’a yapılan şeyden, keder ve pişmanlık sebebiyle, bağları kesildi, yahut koptu [öyle ki ondan beri oldu]” demektir: (O, TA:) fakat bir rivayete göre fiil, **انقضّ**’dır, **ق** ile. (TA.) ― -b3- **انفضّ** ayrıca şu manaya gelir: ayrıldı, dağıldı, saçıldı, yahut parçalandı; yahut kendisi ayrıldı, dağıldı, saçıldı, yahut parçalandı; (S, Mgh, O, Msb;) bir şey hakkında, (Msb,) ve bir adam topluluğu hakkında; (S, Mgh, O, Msb;) bunun gibi ↓ **تفضّض**, bir şey hakkında, (S,) ve bir adam topluluğu hakkında söylenir. (TA.) Denir ki, **انفضّ المَجْلِسُ** [oturanlar meclisi dağıldı]. (Msb, **جلس** maddesinde.) ― -b4- 1’in son cümlesine de bak.

**افتضّها**

8 **افتضّها** ذ Onun bekâretini bozdu: (O, K:) ve aynı şekilde **اقتضّها**, **ق** ile. (O, TA.) [1’in ikinci cümlesine de bak.] ― -b2- **افتضّ المَآءَ** suyu azar azar, peş peşe döktü, yahut akıttı: (O, K:) yahut suyu, kaynaktan yahut bulutlardan çıkışı vaktinde elde etti. (S, O, K,) (TA.) [1’in sonlarına yakın yere de bak.] ― -b3- Kadın hakkında **افتضّتِ**: **عِدَّة**sini kırdı [yani bitirdi]; (O, K, TA,) dulun **عدّة**si demektir [ki bu süre içinde tekrar evlenemez, koku sürünemez vb.], ve bu süre dört ay ve on gecedir; fakat Peygamber zamanından önce bir yıldı: (TA:) bunu, kokuya dokunmakla yahut başka bir fiille yaptı, (K, TA,) tırnak kesmek yahut yüzden kıl yolmak gibi: (TA:) yahut bedenini bir hayvana sürttü, (K, TA,) yani bir eşeğe, yahut bir koyun ya da keçiye, (O, **حفش** maddesinde,) bununla **عدّة** hâlinden çıkmak için: yahut onların âdeti, onun **قُبُل**’ünü bir kuşla silmesi ve onu atması idi; bunun sonucunda o kuş neredeyse hiç, yahut asla, yaşamazdı: (K, TA:) bir **حِفْش**’e [yahut küçük bir çadıra] girerdi ve bir yıl geçinceye kadar elbiselerinin en kötüsünü giyerdi; sonra ona bir hayvan yahut kuş getirilirdi ve onunla **عدّة**sini kırardı; sonra dışarı çıkardı ve ona bir **بَعْرَة** [yahut deve yahut benzeri hayvanın dışkısından bir parça] verilirdi ve onu atardı: (TA: [**بعر** maddesinde 1’e bak:]) kendini yıkamazdı, suya dokunmazdı, tırnak kesmezdi, yüzünden kıl yolmazdı; sonra yıl dolunca, en kötü görünüşle dışarı çıkardı ve bir kuş vasıtasıyla **عدّة**sini kırardı; **قُبُل**’ünü onunla siler ve onu atardı. (O, TA.) Fiil bu kullanımla bir hadiste vârid olmuştur; fakat bazıları onu **ق** ve **ب** ile rivayet eder [yani **تَفْتَضُّ** yerine **تَقْبِضُ** diyerek]; ve Az, EshShâfi‘î’nin bu hadisi [aynı şekilde] rivayet ettiğini, kelimeyi **ق** ve **ض** ile, **القبض**’dan, telaffuz ederek zikreder. (TA.)

**فَضْفَضَ**

R. Q. 1 **فَضْفَضَ** ذ Bir elbiseyi ve bir zırhı geniş, yahut bol yaptı. (TA.) -A2- [Ayrıca, muhtemelen, o (bir elbise, ve bir **دِرْع** ve (varsayılan mecazî:) geçim vasıtaları) geniş, yahut bol oldu, yahut genişledi: aşağıda **فَضْفَضَةٌ**’ye bak.]

**تَفَضْفَضَ بَوْلُ النَّاقَةِ**

R. Q. 2 **تَفَضْفَضَ بَوْلُ النَّاقَةِ** ذ Dişi devenin idrarı uyluklarına serpişti. (TA.)

**فَضٌّ**

**فَضٌّ** ذ , (K,) yahut **فَضٌّ مِنَ النَّاسِ**, (O, TA,) dağınık hâlde bulunan az sayıda adam (**نَفَرٌ**). (O, K, TA.) Ve **تَمْرٌ فَضٌّ**: birbirine yapışmayan, ayrı hâlde hurmalar. (IAar. [**فَثٌّ**’e de bak.]) Ve **حَرِيرٌ فَضٌّ**: saçılmış, serpilmiş, yahut dağınık atılmış ipek. (A, TA.) [**فَضَضٌ** ve **فُضَاضٌ**’a da bak.]

**فَضَّةٌ**

**فَضَّةٌ** ذ : bir sonraki paragrafa iki yerde bak.

**فِضَّةٌ**

**فِضَّةٌ** ذ [Gümüş;] bilinen belirli bir şey: (S, O, K:) yahut işlenmiş gümüş: (IAar, T ve K, **تِبْرٌ** maddesinde, bkz.:) çoğulu **فِضَضٌ**. (TA.) Kur’ân’daki **قَوَارِيرَ مِنْ فِضَّةٍ**, [lxxvi. 16], şu manayadır: berraklıklarına yahut şeffaflıklarına rağmen kırılmaktan emin olacak ve kırılırsa sağlam hâle döndürülebilecek [şişeler] gibi, (Az, O, K,) gümüş gibi: (Az, O,) Zj’nin dediği üzere, aslen gümüşten olup yine de şeffaftır; böylece içlerinde olan dışarıdan görülür; hâlbuki bu dünyanın **قوارير**’i aslen kumdandır. (Az, O.) [**قر** maddesine de bak.] -A2- Ayrıca, yükselmiş [taşlık arazi, **حَرَّة** denilen] bir yer; ve aynı şekilde ↓ **فَضَّةٌ**: çoğulu **فِضَضٌ** ve **فِضَاضٌ**. (Ibn-‘Abbâd, O, K.) ― -b2- Ve **فِضَاضُ الجِبَالِ** şu manaya gelir: üst üste dağınık kayalar (**مَنْثُور**, CK’de **مَنْشُور**): (Ibn-‘Abbâd, O, K:) tekili ↓ **فَضَّةٌ**. (TA.)

**فَضَضٌ**

**فَضَضٌ** ذ Ayrılmış, dağılmış, yahut saçılmış olan şey; (S, O, K;) bunun gibi ↓ **فَضِيضٌ**; (O, K, TA;) yağmur suyu, dolu ve ter hakkında: (TA:) ve serpilmiş: (K:) ve özellikle, abdest alınırken suyun serpilmiş olanı, (A, O, K,) ve o sırada uzuvlar üzerine akan şey; (A;) bunun gibi ↓ **فَضِيضٌ**. (K.) ‘Âişe’nin Mervân’a sözü, **فَأَنْتَ فَضَضٌ مِنْ لَعْنَةِ اللّٰهِ**, (A, O, K,) yahut ↓ **فَضِيضٌ**, (A,) yahut ↓ **فُضُضٌ**, yahut ↓ **فُضَاضٌ**, farklı rivayetlere göre, (K,) şu manayadır: “Öyleyse sen Allah’ın lânetinin bir parçasısın”: (Sh, A, O, K:) çünkü Allah’ın Elçisi Mervân’ın babasına lânet etmişti; o sırada Mervân [aslî olarak] babasının sulbündeydi: (A:) yahut şu manayadır: babasının sulbünden serpilmiş meni hâlinde çıktı: (Th, S, * TA:) yahut başka bir rivayete göre, o **فُظَاظَةٌ** dedi [**فَظِيظٌ**’e bak]. (TA.) [**فَضٌّ** ve **فُضَاضٌ**’a da bak.]

**فُضُضٌ**

**فُضُضٌ** ذ : **فَضَضٌ**’a [ve **فَضِيضٌ**’a] bak.

**فُضَاضٌ**

**فُضَاضٌ** ذ Bir şey kırıldığında, ondan ayrılmış, dağılmış, yahut saçılmış olan; (S, O, K;) bunun gibi ↓ **فِضَاضٌ**; (O, K;) ve ↓ **فُضَاضَةٌ**. (TA.) Dersin ki, **طَارَتْ عِظَامُهُ فُضَاضًا**: darbe sırasında kemikleri parça parça saçıldı. (TA.) **فَضَضٌ**’a da bak.

**فِضَاضٌ**

**فِضَاضٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**فَضِيضٌ**

**فَضِيضٌ** ذ : **مَفْضُوضٌ**’a bak: ― -b2- ve **فَضَضٌ**’a üç yerde bak. ― -b3- Ayrıca, hurma çekirdeklerinden ağızdan atılan şey. (TA.) ― -b4- Ve tatlı su: (S, O, K:) yahut akan su: (A‘Obeyd, S, O, K:) yahut kaynaktan yahut bulutlardan çıktığında taze su: (O:) yahut **غَرِيضٌ** denilen türden su: çoğulu **فُضُضٌ**. (TA, **فظ** maddesinde.) Ve suyu bol yer. (TA.) ― -b5- **نَاقَةٌ كَثِيرَةُ فَضِيضِ اللَّبَنِ**: sütü çok olan bir dişi deve; ve **رَجُلٌ كَثِيرُ فَضِيضِ الكَلَامِ**: sözü, konuşması çok olan bir adam. (TA.) -A2- El-Khattâbî ve başkalarına göre, [ve onların arasında K’nin müellifi de vardır,] ilk çıktığında bir **طَلْع** [yahut hurma salkımı tomurcuğu]; fakat bu bir yanlış yazımdır; doğrusu **غَضِيضٌ**’dur, **غ** ile. (O, TA.)

**فُضَاضَةٌ**

**فُضَاضَةٌ** ذ : **فُضَاضٌ**’a bak.

**فَاضَّةٌ**

**فَاضَّةٌ** ذ Bir musibet; bir felâket: (Fr, S, O, K:) sanki isabet ettiği şeyi kırıp yıkan gibi: (O, TA:) çoğulu **فَوَاضُّ**. (O, K.)

**فَضْفَضَةٌ**

**فَضْفَضَةٌ** ذ Bir elbisenin ve bir **دِرْع**’ın genişliği, yahut bolluğu [**فَضْفَاضٌ**’a bak], ve (varsayılan mecazî:) geçim vasıtalarının (bolluğu). (S, O, K.) [R. Q. 1’e bak.]

**فَضْفَاضٌ**

**فَضْفَاضٌ** ذ Geniş, yahut bol: (S, O, K:) bu manada elbiseye uygulanır; (S, O;) ve bir **دِرْع**’a; (O, K;) kadının **درع**’ına ve savaşta kullanılan **درع**’a; (O;) bunun gibi **فَضْفَاضَةٌ**, (S, A, O, K,) ve ↓ **فُضَافِضَةٌ**; (TA;) ve (varsayılan mecazî:) geçim vasıtalarına: (S:) ayrıca çok, yahut bol, ve geniş: (TA:) ve [bu manada] suya uygulanır. (TA.) Sateeh’in bir hadîsinde **فَضْفَاضُ الرِّدَآءِ وَالبَدَنِ**, (mecazî:) tabiatça cömert; yahut çok veren: (TA:) ve **رَجُلٌ فَضْفَاضٌ** (mecazî:) çok veren bir adam demektir; aynı sıfatın uygulandığı suya benzetilmiştir. (TA.) Yine dersin ki, **جَارِيَةٌ فَضْفَاضَةٌ**: etli, şişman, uzun boylu bir kız. (O, K.) Ve **سَحَابَةٌ فَضْفَاضَةٌ**: yağmuru bol bir bulut. (TA.) Ve **أَرْضٌ فَضْفَاضٌ**: yağmurun çokluğundan suyla kaplanmış arazi. (O, TA.)

**فُلَانٌ فَضْفَاضَةُ وَلَدِ أَبِيهِ**

**فُلَانٌ فَضْفَاضَةُ وَلَدِ أَبِيهِ** ذ , Lth’ye göre şu manayadır: falan kimse babasının çocuklarının en sonuncusudur; fakat Az der ki bu manada bilinen kelime **نَضْنَاضَة**’dır, **ن** ile. (TA.)

**فُضَافِضَةٌ**

**فُضَافِضَةٌ** ذ : **فَضْفَاضٌ**’a bak.

**مِفَضَّةٌ**

**مِفَضَّةٌ** ذ Toprak keseklerinin kırıldığı şey; (S, O, K;) bunun gibi ↓ **مِفْضَاضٌ**. (O, K.)

**مُفَضَّضٌ**

**مُفَضَّضٌ** ذ Gümüşlenmiş bir şey: (TA:) gümüşle süslenmiş bir gem (**لِجَام**). (S, TA.)

**مِفْضَاضٌ**

**مِفْضَاضٌ** ذ : **مِفَضَّةٌ**’ye bak.

**مَفْضُوضٌ**

**مَفْضُوضٌ** ذ Kırılmış; bunun gibi ↓ **فَضِيضٌ**. (TA.)
