# فطأ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%A3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B7%D8%A3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فطأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%A3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فطأ

باب الطاء والفاء و و ا ي ء معهما
ط ف و، ط ف ي، ط و ف، و ط ف، ف و ط، ط ي ف، ط ف أ، ف ط أ مستعملات
طفو:
طفي:
طفا الشّيءُ فوقَ الماءِ يَطْفُو طَفْواً، وقد يُقالُ للثّور الوْحشيّ إذا علا رملةً: طَفا فَوْقَها. قال العجّاج:
وإن تَلَقَّتْه العَقاقيلُ طَفا
وفي الحديث: "اقتُلوا ذا الطُّفْيَتَيْن"، أُراه شَبَّهَ الخَطَّينِ على ظَهره بطُفْيَتَينِ. والطَّفْية من خُوصِ المُقْل، وهي حجازيّة، وجمعُها: طُفَى. والطّفْية: حيّة ليّنة خبيثة، قيل: هي بتراءُ قصيرةُ الذَّنَب.
طوف:
الطَّوْف: قِرَبٌ يُنْفَخُ فيها، ثمَّ يُشَدُّ بَعْضُها إلى بَعْضٍ كهيئة سَطْحٍ فوق الماء، يُحْمَل عليها المِيرةُ، ويُعْبَرُ عليها.
والطُّوفانُ: الماءُ الذّي يَغْشَى كلَّ مكانٍ، ويُشَبَّهُ به الظَّلامُ، قال العجّاج:
وعمَّ طُوفانُ الظَّلام الأَثْأَبا
الأَثأَبُ: شَجَرٌ مثل الطَّرْفاء، أكبر منه. والطَّوَفان: مَصْدَر طافَ يَطُوفُ. فأمّا طاف بالبيت يطوف فالمصدر: طَوَافٌ. وأطاف بهذا الأمرِ، أي: أحاط به، فهو مُطِيفٌ.
وطائفةٌ من النّاسِ واللَّيْل، أي: قِطعةٌ، والطّائفُ الذي بالغور سُمِّي به الحائط الذّي بَنَوا حولها في الجاهليّة، حصّنُوها به، قال:
نحن بَنَيْنا طائفاً حَصِينا		نقارعُ الأعداءَ عن بنينا
والطّائف: العاسُّ بالليل. والطّوافون: الممالك.
وطف:
الوَطَفُ: كَثْرةُ شَعَرِ الحاجبين والأشفار، واسترخاؤه.
وسَحابةً وطفاءُ: كأنّما بوَجْهِها حِمْلٌ ثَقيلٌ.
ويقال في الشِّعْر: ظلامٌ أوطف.
فوط:
الفُوَطُ: ثيابٌ تُجْلَبُ من الهِنْد، الواحدةُ: فُوطة، وهي غِلاظٌ قِصارٌ تكونُ مَآزِر.
طيف:
كلُّ شيء يَغشَى البَصَرَ من وَسواس الشّيطان فهو طيف. وما في الأشعار من الطَّيْف، نحو قوله:
أَرَّقَني زائرُ طَيْفٍ أَرَّقا
يعني: أنّه يرى خيالَها في مَنامه، فذلك طَيْفُها.
طفا:
طَفِئَتِ النّارُ تَطفَأُ طُفُوءاً: سكن لَهَبِها وبَرَد جَمْرُها، وأَطفَأْتُها.
فطأ:
الفَطَأُ في سَنامِ البَعير بعيرٌ أَفْطَأُ الظَّهر فَطِئَ يَفْطَأُ فَطَأً.
وتَفاطَأً فلانٌ: وهو أَشَدُّ من التّقاعُسِ وتَفاطأَ فلانٌ في مَشْيِه، أي: تمايَلَ من السِّمَنِ، وهو يَتَفاطَأُ تَفاطُوأ.

### Türkçe

باب **الطاء** و**الفاء** و**و** و**ا** و**ي** و**ء** معهما
**ط ف و**، **ط ف ي**، **ط و ف**، و **ط ف**، **ف و ط**، **ط ي ف**، **ط ف أ**، **ف ط أ** müstamel(=kullanılan)dır.

**طفو**:
**طفي**:
**طفا** şey suyun üstünde yükseldi; **يَطْفُو** **طَفْواً**. Ve vahşî boğa bir kum tepesine çıktığında ona denilir: onun üstünde **طَفا**. el-A‘câc dedi:
وإن تَلَقَّتْه العَقاقيلُ طَفا

Hadiste: "İki **الطُّفْيَتَيْن** sahibini öldürün"; zannederim onun sırtındaki iki çizgiyi iki **طُفْيَتَينِ**e benzetti. **الطَّفْية** **المُقْل** hurmasının yaprak lifindendir; o Hicazîdir; çoğulu: **طُفَى**. Ve **الطّفْية**: yumuşak, habis bir yılandır; denildi ki: o, kısa kuyruklu bir **بتراءُ**dır.

**طوف**:
**الطَّوْف**: içinde şişirilen kırbalardır; sonra onların bir kısmı bir kısmına, suyun üstünde bir satıh heyeti gibi bağlanır; onun üzerinde azık taşınır ve onun üzerinden geçilir.

Ve **الطُّوفانُ**: her yeri kaplayan sudur; karanlık da onunla benzetilir. el-A‘câc dedi:
وعمَّ طُوفانُ الظَّلام الأَثْأَبا

**الأَثأَبُ**: **الطَّرْفاء** gibi bir ağaçtır; ondan daha büyüktür. Ve **الطَّوَفان**: **طافَ يَطُوفُ**un mastarıdır. Amma evin etrafında **طاف** eder, **يطوف** ederse mastar: **طَوَافٌ**tır. Ve bu iş ile **أطاف** etti; yani: onu kuşattı; o hâlde o **مُطِيفٌ**tir.

Ve insanlardan ve geceden bir **طائفةٌ**; yani: bir parça. Ve al-Ğavr’daki **الطّائفُ**: câhiliyede onun etrafına yaptıkları duvar bu adla adlandırıldı; onunla onu tahkim ettiler. Dedi ki:
نحن بَنَيْنا طائفاً حَصِينا		نقارعُ الأعداءَ عن بنينا

Ve **الطّائف**: geceleyin dolaşan bekçidir. Ve **الطّوافون**: memleketlerdir.

**وطف**:
**الوَطَفُ**: kaşların ve kirpiklerin kıllarının çokluğu ve onun sarkmasıdır.

Ve **سَحابةً وطفاءُ**: sanki onun yüzünde ağır bir yük varmış gibidir.

Ve şiirde denilir: **ظلامٌ أوطف**.

**فوط**:
**الفُوَطُ**: Hind’den getirilen elbiselerdir; teki: **فُوطة**; ve onlar kalın, kısa olup peştamal olurlar.

**طيف**:
Şeytanın vesvesesinden gözü kaplayan her şey **طيف**tir. Ve şiirlerdeki **الطَّيْف**ten olan, onun sözü gibi:
أَرَّقَني زائرُ طَيْفٍ أَرَّقا

Yani: uykusunda onun hayalini görür; işte bu onun **طَيْفُها**sıdır.

**طفا**:
Ateş **طَفِئَتِ**; **تَطفَأُ** **طُفُوءاً**: alevi sakinleşti ve koru soğudu; ve ben onu **أَطفَأْتُ**.

**فطأ**:
**الفَطَأُ**: devenin hörgücündedir; sırtı **أَفْطَأُ** olan deve; **فَطِئَ يَفْطَأُ فَطَأً**.

Ve falan **تَفاطَأً** etti: o, gevşeklikten daha şiddetlidir. Ve falan yürüyüşünde **تَفاطَأَ** etti; yani: şişmanlıktan sallandı; ve o **يَتَفاطَأُ تَفاطُوأ**.
