# فطحل (ف-ط-ح-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B7%D8%AD%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ط - ح - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

فطحل:
الفِطَحْل: دهرٌ لم يُخْلَقِ النّاس فيه بعد. قال:
زمنُ الفِطَحْلِ إذ السّلامُ رطابُ

##### Türkçe

فطحل:
**الفِطَحْل**: İnsanların henüz onda yaratılmadığı bir dehr (uzun zaman). Dedi ki:
**زمنُ الفِطَحْلِ إذ السّلامُ رطابُ**

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفِطْحَلُ، على وزن الهِزْبَرُ: زمنٌ لم يُخلقِ الناس فيه بعد. قال الجرميُّ: سألت أبا عبيدة عنه فقال: الأعراب تقول: إنه زمنٌ كانت الحجارة فيه رَطْبَةٌ.

##### Türkçe

**الفِطْحَلُ**, **الهِزْبَرُ** vezni üzere: insanların henüz yaratılmadığı bir zaman. el-Cermî dedi: Onu Ebû Ubeyde’ye sordum da dedi ki: Araplar der ki: O, taşların içinde ıslak olduğu bir zamandır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفِطَحْل، على وزن الهِزَبْر: دهر لم يخلَق الناس فيه بَعْدُ، وزمنُ الفِطَحْل زمن نوح النبي، على نبينا وعليه الصلاة والسلام؛ وسئل رؤبة عن قوله زمن الفِطَحْل فقال: أَيام كانت الحجارة فيه رِطاباً، روي أَن رؤبة بن العجاج نزل ماء من المياه فأَراد أَن يتزوَّج امرأَة فقالت له المرأَة: ما سِنُّك ما مالُك ما كذا؟ فأَنشأَ يقول:
لمَّا ازْدَرتْ نَقْدِي وقلَّت إِبلي
تأَلَّقَتْ، واتَّصَلتْ بعُكْل
تَسْأَلُني عن السِّنِين كَمْ لي؟
فقلت: لو عَمَّرْتُ عمرَ الحِسْل،
أَو عُمْرَ نوح زمنَ الفِطَحْل،
والصَّخْر مُبْتَلٌّ كطِين الوَحْل،
أَو أَنَّني أُوتِيتُ عِلْم الحُكْل،
علم سليمان كلامَ النَّمْل،
كنتُ رَهِين هَرَم أَو قَتْل
وقال بعضهم:
زَمَن الفِطَحْل إِذ السَّلام رِطاب
وقال أَبو حنيفة: يقال أَتيتك عام الفِطَحْل والهِدَمْلة يعني زمَن الخِصْب والرِّيفِ.
الجوهري: فَطْحَل، بفتح الفاء، اسم رجل؛ وقال:
تَبَاعَد مني فَطْحَلٌ إِذْ رأَيتُه
أَمينَ، فزاد الله ما بيننا بُعْدَا
(* ورد هذا البيت في كلمة فحطل مختلفة روايته عما هي عليه هنا). والفِطَحْل: السَّيْل. وجملٌ فِطَحْل: ضخْم مثل السِّبَحْل؛ قاله الفراء.

##### Türkçe

**الفِطَحْل**, **الهِزَبْر** vezninde: insanlar henüz onda yaratılmamış iken (bulunan) bir dehrdir (uzun zaman).

**زمنُ الفِطَحْل**: **نوح** peygamberin zamanı; nebîmize ve ona salât ve selâm olsun. Ve **رؤبة**’ye, “**زمن الفِطَحْل**” sözü hakkında soruldu da şöyle dedi: onda taşların ıslak olduğu günler. Rivayet olundu ki **رؤبة بن العجاج** sulardan bir suya indi de bir kadınla evlenmek istedi; kadın ona dedi ki: senin yaşın nedir, malın nedir, şu nedir? Bunun üzerine söylemeye başladı:

لمَّا ازْدَرتْ نَقْدِي وقلَّت إِبلي
تأَلَّقَتْ، واتَّصَلتْ بعُكْل
تَسْأَلُني عن السِّنِين كَمْ لي؟
فقلت: لو عَمَّرْتُ عمرَ الحِسْل،
أَو عُمْرَ نوح زمنَ الفِطَحْل،
والصَّخْر مُبْتَلٌّ كطِين الوَحْل،
أَو أَنَّني أُوتِيتُ عِلْم الحُكْل،
علم سليمان كلامَ النَّمْل،
كنتُ رَهِين هَرَم أَو قَتْل

Ve bazısı dedi ki:

زَمَن الفِطَحْل إِذ السَّلام رِطاب

Ve **أَبو حنيفة** dedi ki: “**عام الفِطَحْل** ve **الهِدَمْلة** yılında sana geldim” denir; yani **الخِصْب** ve **الرِّيفِ** zamanı.

**الجوهري**: **فَطْحَل**, **الفاء**’nın fethasıyla, bir adamın adıdır; ve dedi ki:

تَبَاعَد مني فَطْحَلٌ إِذْ رأَيتُه
أَمينَ، فزاد الله ما بيننا بُعْدَا

(* Bu beyit **فحطل** kelimesinde, buradaki hâlinden farklı rivayetle varid olmuştur.)

Ve **الفِطَحْل**: sel. Ve **جملٌ فِطَحْل**: **السِّبَحْل** gibi iri; bunu **الفراء** söyledi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفطحل، كهزبر، هكذا ضبطه الجوهري وغيره، وزاد شراح الفصيح أنه يقال بفتحتين وسكون الحاء: دهر لم يخلق فيه الناس بعد، وفي الصحاح زمن بدل دهر. أو زمن الفطحل: زمن نوح عليه السلام وعلى نبينا. أو زمن كانت الحجارة فيه رطابا، وهكذا أجاب به رؤبة حين سئل عنه، وفي الصحاح: قال الجرمي: سألت أبا عبيدة عنه فقال: الأعراب تقول زمن كانت الحجارة فيه رطبة، انتهى. وقال بعضهم:
  زمن الفطحل إذ السلام رطاب وقال أبو حنيفة: أتيتك عام الفطحل والهدملة؛ يعني زمن الخصب والريف، وأنشد أبو عبيدة للعجاج كما في الصحاح، والصواب لرؤبة كما في العباب، ونبه عليه أبو سهل الهروي، ويروى أن رؤبة بن العجاج نزل ماء من المياه، فأراد أن يتزوج امرأة فقالت له المرأة: ما سنك? ما مالك? ما كذا? فأنشأ يقول:
  لما ازدرت نقدي وقلت إبلي
  تألقت واتصلت بعكل
  تسألني عن السنين كم لي
  فقلت لو عمرت عمر الحسل
  أو عمر نوح زمن الفطحل
  والصخر مبتل كطين الوحل
  أو أنني أوتيت علم الحكل
  علم سليمان كلام النمل
  كنت رهين هرم أو قتل الفطحل: السيل، عن شمر. أيضا: التار العظيم، عن ابن عباد. أيضا: الضخم من الإبل، كسبحل، عن الفراء وشمر. فطحل، كجعفر، وعليه اقتصر الجوهري، زاد الصاغاني فطحل مثال قنفذ وبرقع: اسم رجل، وأنشد ثعلب، قلت: وهو لجبير بن الأضبط:
  تباعد مني فطحل إذ سألته                      أمين فزاد الله ما بيننا بعدا وفي الصحاح: إذ دعوته، وبخطه في الهامش: إذ رأيته، ووقع في نسخ المحكم: تباعد مني فحطل، بتقديم الحاء، وقد أشرنا إليه.

##### Türkçe

**الفطحل**; **كهزبر**; böylece onu el-Cevherî ve başkası ضبط etti; ve **الفصيح** şârihleri şunu artırdı: iki fetha ile ve **الحاء**’ın sükûnu ile söylenir: içinde insanlar henüz yaratılmamışken (bulunan) bir **دهر**; ve **الصحاح**’ta **دهر** yerine **زمن** (vardır). Yahut **زمن الفطحل**: Nûh عليه السلام’ın ve Nebîmizin زمن’i. Yahut içinde taşların rutubetli olduğu bir **زمن**; ve böylece Rü’be, ondan sorulduğunda bununla cevap verdi; ve **الصحاح**’ta: el-Cermî dedi: Ebû Ubeyde’ye onu sordum, dedi ki: Araplar “içinde taşların rutubetli olduğu **زمن**” der, bitti. Ve bazısı dedi ki:
  **زمن الفطحل** إذ السلام رطاب

Ve Ebû Hanîfe dedi: Sana **عام الفطحل** ve **الهدملة** yılında geldim; yani bolluk ve kır zamanı; ve Ebû Ubeyde, **الصحاح**’ta olduğu üzere, el-Acçâc’a ait olarak inşâd etti; doğrusu ise **العباب**’da olduğu üzere Rü’be’nindir; Ebû Sehl el-Herevî buna dikkat çekti; ve rivayet olunur ki Rü’be b. el-Acçâc sulardan bir suya indi; bir kadınla evlenmek istedi; kadın ona dedi ki: Senin yaşın nedir? Malın nedir? Şu nedir? Bunun üzerine söylemeye başladı:
  لما ازدرت نقدي وقلت إبلي
  تألقت واتصلت بعكل
  تسألني عن السنين كم لي
  فقلت لو عمرت عمر الحسل
  أو عمر نوح زمن الفطحل
  والصخر مبتل كطين الوحل
  أو أنني أوتيت علم الحكل
  علم سليمان كلام النمل
  كنت رهين هرم أو قتل

**الفطحل**: sel, Şemmer’den. Yine: büyük **التار**, İbn Abbâd’dan. Yine: develerden iri olan; **كسبحل** gibi; el-Ferrâ ve Şemmer’den. **فطحل**, **كجعفر**; el-Cevherî bununla yetindi; es-Sâğânî şunu artırdı: **فطحل**; **قنفذ** ve **برقع** misali: bir adamın adı; ve Sa‘leb inşâd etti; dedim ki: o, Cübeyr b. el-Ezbaṭ’ındır:
  تباعد مني فطحل إذ سألته                      أمين فزاد الله ما بيننا بعدا

Ve **الصحاح**’ta: “إذ دعوته”; ve onun hattıyla hâmişte: “إذ رأيته”; ve **المحكم** nüshalarında vâki oldu: “تباعد مني فحطل”, **الحاء**’ı öne alarak; ona işaret etmiştik.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

الفِطَحْلُ
الفِطَحْلُ ذ , (S, O, K,) and accord. to the expositors of the Fs, الفَطَحْلُ also, (TA,) [or زَمَنُ الفَطَحْلِ,] A [or the] time in which mankind had not as yet been created (لَمْ يُخْلَقْ فِيهِ بَعْدُ): (S, O, K:) or the time of Noah: (K:) or a [or the] time in which the stones were moist, or soft: (S, O, K:) thus said Ru-beh, when asked respecting it; (TA;) and thus the Arabs of the desert accord. to AO: (S, O, TA:) a poet said,
زَمَنَ الفِطَحْلِ اـِذَاالسِّلَامُ رِطَابُ
[In the time of the فطحل, when the stones were moist, or soft]: (TA:) and El-'Ajjلj is related to have said, (S,) or, correctly, Ru-beh, as in the O, or Ru-beh Ibn-El-'Ajjلj, in replying to a woman whom he desired to take to wife, and who had asked him what was his age, and what was his property, &c., (TA,)
فَقُلْتُ لَوْ عُمِّرْتُ عُمْرَ الحِسْلِ
أَوْ عُمْرَ نُوحٍ زَمَنَ الفِطَحْلِ
وَالصَّخْرُ مُبْتَلٌّ كَطِينِ الوَحْلِ
صِرْتُ رَهِينَ جَدَثٍ أَوْ قَتْلِ
[And I said, If I were made to live the life of the new-born young one of the dabb (which is said to be seven hundred years), or the life of Noah in the time of the fitahl, when the rocks were moist like the clay of the mire, I should become the pledge of a grave or of slaughter]: (S, * O, TA: but the last has هَرَمٍ in the place of جَدَثٍ:) and one says, كَانَ ذٰلِكَ زَمَنَ الفِطَحْلِ [That was in the time of the fitahl]; a prov., in which the last word is said to have the first, or the third, of the meanings expl. in this art.; and which is said of a thing that happened long ago; (Meyd: [see also Freytag's Arab. Prov. ii. 340:]) and أَتَيْتُكَ عَامَ الفِطَحْلِ, and الهِدَمْلَةِ, expl. by AHn as meaning [I came to thee] in the time [or year] of abundance of herbage, and of food and drink. (TA.) ― -b2- And فِطَحْلٌ also signifies A torrent. (Sh, O, K.) ― -b3- And A camel large, big, or bulky. (Fr, Sh, K.) ― -b4- And Plump and big. (Ibn- 'Abbلd, O, K.)

##### Türkçe

الفِطَحْلُ
**الفِطَحْلُ** **ذ** , (S, O, K,) ve Fs’nin şârihlerine göre **الفَطَحْلُ** da, (TA,) [yahut **زَمَنُ الفَطَحْلِ**,] insanların henüz yaratılmadığı ( **لَمْ يُخْلَقْ فِيهِ بَعْدُ** ) bir [yahut o] zaman: (S, O, K:) yahut Nûh’un zamanı: (K:) yahut taşların nemli, yahut yumuşak olduğu bir [yahut o] zaman: (S, O, K:) Ru-beh, bunun hakkında kendisine sorulduğunda böyle söylemiştir; (TA;) ve AO’ya göre çöl Arapları da böyledir: (S, O, TA:) bir şair dedi ki,
**زَمَنَ الفِطَحْلِ اـِذَاالسِّلَامُ رِطَابُ**
[**الفِطَحْلِ** zamanı(nda), taşlar nemli, yahut yumuşak iken]: (TA:) ve El-‘Ajjلj’in şöyle dediği rivayet olunur, (S,) yahut, doğru olarak, O’da olduğu üzere Ru-beh, yahut Ru-beh İbn-El-‘Ajjلj, kendisiyle evlenmek istediği ve kendisine yaşının ne olduğu ve malının ne olduğu vb. şeyleri sormuş olan bir kadına cevap verirken, (TA,)
**فَقُلْتُ لَوْ عُمِّرْتُ عُمْرَ الحِسْلِ**
**أَوْ عُمْرَ نُوحٍ زَمَنَ الفِطَحْلِ**
**وَالصَّخْرُ مُبْتَلٌّ كَطِينِ الوَحْلِ**
**صِرْتُ رَهِينَ جَدَثٍ أَوْ قَتْلِ**
[Ve dedim ki, eğer ben, dabb’ın yeni doğmuş yavrusunun ömrü (yedi yüz yıl olduğu söylenir) kadar, yahut **الفِطَحْلِ** zamanı(nda) Nûh’un ömrü kadar, kayalar çamurun balçığı gibi nemli iken, yaşatılmış olsaydım, bir kabir yahut öldürülme rehini olurdum]: (S, * O, TA: fakat sonuncusunda **جَدَثٍ** yerine **هَرَمٍ** vardır:) ve denir ki, **كَانَ ذٰلِكَ زَمَنَ الفِطَحْلِ** [Bu, **الفِطَحْلِ** zamanı(nda) idi]; bir darb-ı mesel; onda son kelimenin, bu maddede açıklanan mânâların birincisine yahut üçüncüsüne sahip olduğu söylenir; ve çok eski zamanda olmuş bir şey hakkında söylenir; (Meyd: [Freytag’ın Arab. Prov. ii. 340’ına da bak]): ve **أَتَيْتُكَ عَامَ الفِطَحْلِ**, ve **الهِدَمْلَةِ**, AHn tarafından, otun ve yiyecek ve içeceğin bolluğu zamanı [yahut yılı] mânâsında [Sana geldim] diye açıklanmıştır. (TA.) ― -b2- Ve **فِطَحْلٌ** ayrıca bir sel mânâsına gelir. (Sh, O, K.) ― -b3- Ve iri, büyük, yahut hacimli bir deve. (Fr, Sh, K.) ― -b4- Ve dolgun ve büyük. (Ibn- 'Abbلd, O, K.)
