# فطح (ف-ط-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B7%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ط - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والطاء والفاء معهما
ف ط ح، ط ح ف، ط ف ح مستعملات
فطح:
الفَطَح:عِرَضٌ في وَسَط الرأس، وفي الأَرْنَبة حتى تَلْتَزق بالوجه كالثَّور الأفطَح، قال أبو النجم:
قَبْصاءُ لم تُفْطَح ولم تُكَتَّلِ
طحف:
الطَّحْف: حَبٌّ يكون باليَمَن يُطْبَخ.
طفح:
طَفَحَ النَّهْر إذا امتَلَأَ. والشارِب طافِح أي ممتَلئٌ سُكْراً.
والرِّيحُ تَطفَح القُطْنةَ إذا سَطَعَت بها، قال أبو النجم:
مُمَزَّقاً في الرِّيح أو مطفوحا
وما طَفَح فوقَ شَيءٍ فهو طُفاحة كطُفاح القِدْر.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الطاء** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ف ط ح**، **ط ح ف**، **ط ف ح** kullanımdadırlar

**فطح**:
**الفَطَح**: başın ortasında bir enlemlilik; ve **الأَرْنَبة**’de (burun ucunda) yüze yapışıncaya kadar; **الثَّور الأفطَح** gibi. Ebû’n-Necm dedi ki:
قَبْصاءُ لم تُفْطَح ولم تُكَتَّلِ

**طحف**:
**الطَّحْف**: Yemen’de olan, pişirilen bir tane (hububat).

**طفح**:
**طَفَحَ النَّهْر**: dolduğu zaman. Ve içen kimse **طافِح** yani sarhoşlukça dolu.
Ve rüzgâr pamuğu onunla yükselttiği zaman **تَطفَح** eder. Ebû’n-Necm dedi ki:
مُمَزَّقاً في الرِّيح أو مطفوحا
Ve bir şeyin üstüne taşan her ne ise o, **طُفاحة**’dır; tencerenin taşması olan **طُفاح** gibi.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

فَطَحَهُ فَطْحاً: جعله عريضاً. والتَفْطيحُ مثله. يقال: رأسٌ مُفَطَّحٌ، أي عريضٌ. ورجلٌ أفطح بيِّن الفَطَح، أي عريض الرأس.

##### Türkçe

**فَطَحَهُ** **فَطْحاً**: onu geniş yaptı. **التَفْطيحُ** da onun gibidir. Denir ki: **رأسٌ مُفَطَّحٌ**; yani geniş. Ve **رجلٌ أفطح** açık **الفَطَح** (sahibi); yani başı geniş.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ط ف
طحف ، طفح ، فطح ، حطف : مستعملة .
طحف : قال الليث : الطَّحْفُ : حَبّ يكون باليمن يُطْبَخُ . قلت : هو الطهف بالهاء ولعل الحاء تبدل من الهاء .
فطح : قال الليث : الفَطَح : عِرَضٌ في وسط الرأس وفي الأَرْنَبةِ حتى تلتزق بالوجه كالثَّوْرِ الأفطَح .
وقال أبو النجم يَصِفُ الْهامَةَ :
قَبْصاءُ لم تُفْطَح ولم تُكَتَّل
ويقال : فطحتُ الحَدِيدَةَ إذا عَرَّضْتَها وسَوَّيتَها كمِسْحَاةٍ أو مِعْزَقٍ أو غَيْرِه . قال جرير :
لِفَطْحِ المسَاحي أو لجدْلِ الأدَاهم
طفح : قال الليث : طفح النهر إذا امْتَلأ ، ورأيته طافحاً : مُمْتَلِئاً ، ويقال للذي يَشْرَبُ الخمر حتى يمتلىء سكراً طافِحٌ .
قال : والرِّيحُ تُطفح القُطْنَةَ إذا سطعت بها .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : الطُّفَاحَةُ : زَبَدُ القِدْر وما عَلاَ مِنْهَا . ويقال اطَّفَحْتُ طُفَاحَةَ القِدْرِ إذا أَخَذْتَها ، وأنشد شمر :
أَتَتْكُمُ الجوْفَاءُ جَوْعَى تَطَّفِحْ
طُفَاحَةَ الإثْرِ وطَوْراً تَجْتَدِحْ
وقال غيره : ناقَةٌ طُفَّاحَة القوائم أي سَرِيعَتُها ، وقال ابن أَحْمَر :
طُفَّاحَةُ الرِّجْلَيْنِ مَيْلَعَةٌ
سُرُحُ المِلاَطِ بَعِيدةُ القَدْرِ
أبو عُبَيد عن أبي عُبَيْدة : الطَّافِحُ والدِّهَاقُ والمَلآن وَاحِد ، قال : والطافح . الممتلىء المرتفع ، ومنه قيل للسكران طافح أي أن الشَّرَاب قد ملأه حتى ارتفع ، ويقال : إطْفَح عَنِّي أي إذْهَب عَنِّي .
وقال الأصمعي : الطَّافح : الذي يَعْدُو ، وقد طَفَحَ يَطْفَحُ ، وقال المُتَنَخِّل الهُذَلي يَصِفُ المُنْهَزِمِين :
كانُوا نعائم حَفَّانٍ مُنَفَّرَةٍ
مُغْطَ الحُلُوقِ إذا ما أُدْرِكُوا طَفَحْوا
أي ذَهَبُوا في الأرض يَعْدُون .
حطف : الحَنْطَفُ : الضخم البطن والنون فيه زائدة .

##### Türkçe

ح ط ف
**طحف** , **طفح** , **فطح** , **حطف** : kullanımdadır.

**طحف** : Leys dedi: **الطَّحْفُ** : Yemen’de bulunan, pişirilen bir tane(yiyecek). Ben dedim: o, **الطهف** (ه ile)dir; ve belki **الحاء** , **الهاء**’dan بدل edilir.

**فطح** : Leys dedi: **الفَطَح** : başın ortasında ve burun ucunda bir genişlik; yüzle yapışıncaya kadar; **الثَّوْرِ الأفطَح** gibi.
Ebû’n-Necm, başı vasfederek dedi:
قَبْصاءُ لم تُفْطَح ولم تُكَتَّل
Ve denir: **فطحتُ الحَدِيدَةَ** , onu genişlettiğin ve onu bir **مِسْحَاةٍ** veya **مِعْزَقٍ** yahut başkası gibi düzelttiğin zaman. Cerîr dedi:
لِفَطْحِ المسَاحي أو لجدْلِ الأدَاهم

**طفح** : Leys dedi: **طفح النهر** , dolduğu zaman; ve onu **طافحاً** gördüm: dolu. Ve denir: şarap içip sarhoşlukla doluncaya kadar içen kimseye **طافِحٌ**.
Dedi: ve rüzgâr, onunla (üzerine) estiği zaman pamuğu **تُطفح** eder.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الطُّفَاحَةُ** : tencerenin köpüğü ve ondan yukarı çıkan şey. Ve denir: **اطَّفَحْتُ طُفَاحَةَ القِدْرِ** , onu aldığın zaman. Ve Şemmer inşâd etti:
أَتَتْكُمُ الجوْفَاءُ جَوْعَى تَطَّفِحْ
طُفَاحَةَ الإثْرِ وطَوْراً تَجْتَدِحْ
Ve başkası dedi: **ناقَةٌ طُفَّاحَة القوائم** , yani onun (ayaklarının) hızlısı. Ve İbn Ahmer dedi:
طُفَّاحَةُ الرِّجْلَيْنِ مَيْلَعَةٌ
سُرُحُ المِلاَطِ بَعِيدةُ القَدْرِ
Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **الطَّافِحُ** ve **الدِّهَاقُ** ve **المَلآن** birdir. Dedi: ve **الطافح** : dolu, yükselmiş olan; bundan dolayı sarhoşa **طافح** denildi, yani içki onu doldurdu, ta ki yükseldi. Ve denir: **إطْفَح عَنِّي** , yani benden git.
Asmaî dedi: **الطَّافح** : koşan kimse; ve **طَفَحَ يَطْفَحُ**. Ve el-Mütenahhil el-Hüzelî, bozulanları vasfederek dedi:
كانُوا نعائم حَفَّانٍ مُنَفَّرَةٍ
مُغْطَ الحُلُوقِ إذا ما أُدْرِكُوا طَفَحْوا
Yani yeryüzünde koşarak gittiler.

**حطف** : **الحَنْطَفُ** : büyük karınlı; ve içindeki **النون** ziyadedir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والطاء وما يثلثهما)
(فطم) الفاء والطاء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على قَطْع شيء عن شيء. يقال: فَطَمَت الأمُّ ولدَهَا، وفَطَمتُ الرّجُلَ عن عادته. قال أبو نصرٍ صاحبُ الأصمعيّ: يقال فَطَمْتُ الحَبْلَ، إذا قطعتَه. قال: ومنه فِطام الأمِّ ولَدَها.‏
(فطن) الفاء والطاء والنون كلمةٌ واحدةٌ تدل على ذكاء وعلم بشيء. يقال: رجلٌ فَطِنٌ وفَطُنٌ، وهي الفِطْنَة والفَطَانة(1) .‏
(فطأ) الفاء والطاء والهمزة كلمةٌ واحدةٌ تدلُّ على تطامُنٍ. يقال للرَّجُل الأفطس: الأفْطَأ. ويقولون: فَطِئَ البعيرُ، إذا تطامَنَ ظهره خِلْقةً.‏
(فطح) الفاء والطاء والحاء كلمة واحدة. يقولون: فَطَّحْتُ العود وغيرَه، إذا عرَّضْتَه. وهو مُفَطَّح. ورأسٌ مفطَّح: عريض.‏
(فطر) الفاء والطاء والراء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على فَتْح شيء وإبرازهِ. من ذلك الفِطْرُ من الصَّوم. يقال: أفْطَرَ إفطاراً. وقومٌ فِطْرٌ(2) أي مُفْطِرُون. ومنه الفَطْر، بفتح الفاء، وهو مصدرُ فطَرْتُ الشاةَ فَطراً، إذا حَلبْتَها. ويقولون: الفَطْر يكون الحلبَ بإصبعَين. والفِطْرَة: [الخِلْقة(3) ].‏
(فطس) الفاء والطاء والسين. فيه الفَطَس في الأنف: انفِراشُه. وفِطِّيسَةُ الخنزير: أنْفُه. والفِطِّيس: المِطْرَقة، ولعلَّها سمِّيت بذلك لأنَّها يُكسَرُ بها الشيء، ويتطامَن(4) . ويقولون: فَطَسَ: مات. ويقولون: الفَطْسَة: خَرزَة يُؤَخَّذ بها.‏
--------------ـــــ
(1) في الأصل: "والفطنة". ومن أخوات هذه المصادر الفطن مثلثة، وبالتحريك، وبضمتين ومنها الفطونة والفطانية.‏
(2) يقال للواحد والجميع.‏
(3) التكملة من المجمل.‏
(4) في الأصل: "وتطامن".‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الفاء** و**الطاء** وما يثلثهما)
(**فطم**) **الفاء** ve**الطاء** ve**الميم** sahih bir asıldır; bir şeyi bir şeyden kesmeye delâlet eder. Denir: Anne çocuğunu **فَطَمَت**; ve ben adamı âdetinden **فَطَمتُ**. **الأصمعيّ**’nin sahibi **أبو نصرٍ** dedi ki: Denir: **فَطَمْتُ** **الحَبْلَ**, onu kestiğin zaman. Dedi: Ondandır: annenin çocuğunu **فِطام**’ı.‏
(**فطن**) **الفاء** ve**الطاء** ve**النون** tek bir kelimedir; zekâya ve bir şey hakkında bilgiye delâlet eder. Denir: **فَطِنٌ** ve**فَطُنٌ** bir adam; o da **الفِطْنَة** ve**الفَطَانة**(1)’dır.‏
(**فطأ**) **الفاء** ve**الطاء** ve**الهمزة** tek bir kelimedir; bir alçalmaya delâlet eder. Basık burunlu adama denir: **الأفْطَأ**. Ve derler: **فَطِئَ** deve, sırtı yaratılıştan alçaldığı zaman.‏
(**فطح**) **الفاء** ve**الطاء** ve**الحاء** tek bir kelimedir. Derler: **فَطَّحْتُ** değneği ve başkasını, onu enleştirdiğin zaman. Ve o **مُفَطَّح**’tır. Ve **مفطَّح** bir baş: geniştir.‏
(**فطر**) **الفاء** ve**الطاء** ve**الراء** sahih bir asıldır; bir şeyi açmaya ve onu ortaya çıkarmaya delâlet eder. Ondandır: oruçtan **الفِطْرُ**. Denir: **أفْطَرَ** **إفطاراً**. Ve bir kavim **فِطْرٌ**(2), yani **مُفْطِرُون**. Ve ondandır: **الفَطْر**—**الفاء**’nın fethiyle—ve o, **فطَرْتُ** koyunu **فَطراً**’nın masdarıdır; onu sağdığın zaman. Ve derler: **الفَطْر** iki parmakla sağma olur. Ve **الفِطْرَة**: [**الخِلْقة**(3) ].‏
(**فطس**) **الفاء** ve**الطاء** ve**السين**. Onda burunda **الفَطَس** vardır: onun yayvanlaşması. Ve domuzun **فِطِّيسَةُ**’si: onun burnudur. Ve **الفِطِّيس**: çekiçtir; belki bununla isimlendirilmiştir, çünkü onunla şey kırılır ve alçalır(4). Ve derler: **فَطَسَ**: öldü. Ve derler: **الفَطْسَة**: onunla elde edilen bir boncuktur.‏
--------------ـــــ
(1) Asılda: “ve**الفطنة**”. Bu masdarların kardeşlerinden **الفطن** üçlüdür; hareke ile ve iki damme ile; ve onlardan **الفطونة** ve**الفطانية** vardır.‏
(2) Tekil ve çoğul için söylenir.‏
(3) Tekmile **المجمل**’dendir.‏
(4) Asılda: “ve alçalır”.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف ط ح
رأس أفطح ومفطوح ومفطّح ومفرطح‏:‏ عريض‏.‏
وقدّم وأرنبة فطحاء‏.‏
وفطحت الحديدة وضربته بالعصا حتى فطحته‏.‏
وفطح القوّاس سية القوس‏.‏
قال‏:‏ مفطوحة السيتين توبع بريها صفراء ذات أسرّة وسفاسق

##### Türkçe

ف ط ح
**رأس أفطح** ve **مفطوح** ve **مفطّح** ve **مفرطح**: geniş.
Ve **أرنبة فطحاء**: (burun) ucu geniş.
Ve **فطحت الحديدة**: demiri genişlettim; ve onu sopayla vurdum, ta ki onu **فطحته** (genişlettim/yassılttım).
Ve **فطح القوّاس سية القوس**: yaycı, yayın **سية**’sini genişletti.
Dedi ki:
**مفطوحة السيتين**; onun yontması takip edilmiş; sarı, **أسرّة** ve **سفاسق** sahibi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَطَحُ: عِرَضٌ في وسط الرأْس والأَرْنَبةِ حتى تَلْتَزِقَ بالوجه كالثور الأَفْطَحِ؛ قال أَبو النجم يصف الهامة:
قَبْضاء لم تُفْطَحْ ولم تُكَتَّلِ
ورجل أَفْطَحُ: عريض الرأْس بَيِّنُ الفَطَحِ، والتَّفْطِيحُ مثله. ورأْس أَفْطَحُ ومُفَطَّحٌ: عَريض، وأَرْنَبَةٌ فَطْحاء. والأَفْطَحُ: الثور، لذلك، صفة غالبة.
ويقال: فَطَّحْتُ الحديدةَ إِذا عَرَّضْتها وسَوَّيتَها لمِسْحاة أَو مِعْزَقٍ أَو غيره؛ قال جرير:
هو القَيْنُ وابنُ القَيْنِ، لا قَيْنَ مثلُه
لفَطْحِ المَساحي، أَو لجَدْلِ الأَداهِمِ
الجوهري: فَطَحَه فَطْحاً جعله عريضاً؛ قال الشاعر:
مَفْطُوحةُ السِّيَتَيْنِ تُوبِعَ بَرْيُها،
صَفْراءُ ذاتُ أَسِرَّةِ وسَفاسِقِ
وفَطَحَ العُودَ وغيره يَفْطَحُه فَطْحاً، وفَطَّحَه: بَراه وعَرَّضَه؛ أَنشد ثعلب:
أَلْقَى على فَطْحائها مَفْطُوحا،
غادَرَ جُرْحاً ومَضَى صحِيحا
قال: يعني السهم وقع في الرمية فَجَرَحها ومضى وهو سليم. وعَنى بالفَطْحاءِ الموضع المنبسط منها كالفَريصة والصُّفْح.
وفَطَحَ ظهره يَفْطَحُه فَطْحاً: ضربه بالعصا.
والأَفْطَحُ: الحِرْباءُ الذي تَصْهَر الشمسُ ظهره ولونَه فيَبْيَضُّ من حَمْوِها.
وفُطِّحَ النخلُ: لُقِّحَ
(* قوله «وفطح النخل لقح» كذا يضبط بالأصل،
وفي القاموس: وفطح النخل لقح من باب فرح فيهما اهـ. ولا مانع منهما.)؛ عن كراع.

##### Türkçe

**الفَطَحُ**: başın ve burun ucunun ortasında, yüzle yapışıncaya kadar olan bir genişliktir; **الثور الأَفْطَحِ** gibi. Ebû’n-Necm, başı tasvir ederek dedi:
قَبْضاء لم تُفْطَحْ ولم تُكَتَّلِ

Ve **رجل أَفْطَحُ**: başı geniş, **الفَطَحِ**ı açıkça belli olan (kimsedir); **التَّفْطِيحُ** da onun gibidir.

Ve **رأْس أَفْطَحُ** ve **مُفَطَّحٌ**: geniştir; ve **أَرْنَبَةٌ فَطْحاء**. Ve **الأَفْطَحُ**: boğadır; bundan dolayı, baskın bir sıfattır.

Ve denilir: **فَطَّحْتُ الحديدةَ**; onu genişlettiğim ve onu bir **مِسْحاة** yahut bir **مِعْزَق** yahut başkası için düzelttiğim zaman; Cerîr dedi:
هو القَيْنُ وابنُ القَيْنِ، لا قَيْنَ مثلُه
لفَطْحِ المَساحي، أَو لجَدْلِ الأَداهِمِ

Cevherî: **فَطَحَه فَطْحاً**; onu geniş yaptı; şair dedi:
مَفْطُوحةُ السِّيَتَيْنِ تُوبِعَ بَرْيُها،
صَفْراءُ ذاتُ أَسِرَّةِ وسَفاسِقِ

Ve **فَطَحَ العُودَ** ve başkasını, onu **يَفْطَحُه فَطْحاً**; ve **فَطَّحَه**: onu yonttu ve genişletti; Sa‘leb inşâd etti:
أَلْقَى على فَطْحائها مَفْطُوحا،
غادَرَ جُرْحاً ومَضَى صحِيحا

Dedi: yani ok, hedefe düştü de onu yaraladı ve kendisi sağlam olarak geçti. Ve **بالفَطْحاءِ** ile, ondan **الفَريصة** ve **الصُّفْح** gibi düzleşmiş yeri kastetti.

Ve **فَطَحَ ظهره يَفْطَحُه فَطْحاً**: ona sopayla vurdu.

Ve **الأَفْطَحُ**: güneşin sırtını ve rengini erittiği, onun hararetinden beyazlayan kertenkeledir.

Ve **فُطِّحَ النخلُ**: aşılandı
(* Onun sözü: «**وفطح النخل لقح**» asılda böyle ضبط edilir; ve Kāmûs’ta: «**وفطح النخل لقح**» iki yerde de **فرح** bâbındandır, dedi. Ve ikisine de engel yoktur.)؛ Kırâ‘dan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

فطحه، كمنعه، فطحا: جعله عريضا. قال الشاعر:
  مفطوحة السيتين توبع بريها                      صفراء ذات أسرة وسفاسق كذا في الصحاح، كفطحه تفطيحا، وفطح بالعصا ظهره يفطحه فطحا ضربه بها، و فطحت المرأة بالولد: رمت به. و فطح العود وغيره، كالحديد، فطحا، وفطحه تفطيحا: براه وعرضه: يقال فطحت الحديدة إذا عرضتها وسويتها بمسحاة أو معزق أو غيره. قال جرير:
  هو القين وابن القين لاقين مثلهلفطح المساحي أو لجدل الأداهم والفطح محركة: عرض في وسط الرأس والأرنبة حتى يلتزق بالوجه، كالثور الأفطح. قال أبو النجم يصف الهامة:
  قبصاء لم تفطح ولم تكتل ورجل أفطح: عريض الرأس بين الفطح. والتفطيح مثله. ورأس أفطح ومفطح: عريض. وأرنبة فطحاء. ةالأفطح: الثور، لذلك، صفة غالبة، بللام على الصواب، وفي بعض النسخ: كذلك، بالكاف، وهو خطأ. و الأفطح: الأفدع، بالعين المهملة سيأتى. و الأفطح الحرباء الذي تصهر الشمس ظهره ولونه فيبيض من حميها. وناقة فطوح كصبور: ضخمة البطن عريضة الأضلاع. وفطح النحل كفرح: لقح، عن كراع. ومما يستدرك عليه: الفطحاء، للموضع المنبسط من القوس، كالفريصة والصفح.

##### Türkçe

**فطحه**، **كمنعه**، **فطحا**: onu geniş yaptı. Şair dedi ki:
  İki yanları açılmış; sulaması ardı ardına yapılmış                      sarı; yataklı ve ufak tefek şeyler sahibi
Bu, **الصحاح**’ta böyledir; **كفطحه تفطيحا** (gibi). Ve **فطح بالعصا ظهره يفطحه فطحا**: onu onunla (değnekle) vurdu. Ve **فطحت المرأة بالولد**: onu (çocuğu) attı. Ve **فطح العود وغيره، كالحديد، فطحا، وفطحه تفطيحا**: onu yonttu ve genişletti; şöyle denir: **فطحت الحديدة**: onu bir **مسحاة** veya **معزق** yahut başkasıyla genişlettiğin ve düzelttiğin zaman. Cerîr dedi ki:
  O, demirci ve demircinin oğludur; onun benzerini bulamazsın; kürekleri genişletmek için yahut siyahları bükmek için
Ve **الفطح** (harekeli): başın ortasında ve burun ucunda genişlik; ta ki yüze yapışsın; **كالثور الأفطح** gibi. Ebû’n-Necm, başı tasvir ederek dedi ki:
  Kısa burunlu; ne **تفطح** etti ne de **تكتل** etti
Ve **رجل أفطح**: **الفطح** arasında (yani genişlik bakımından) başı geniş olan. Ve **التفطيح** onun gibidir. Ve **رأس أفطح ومفطح**: geniş. Ve **أرنبة فطحاء**. Ve **الأفطح**: boğa; bunun için, baskın bir sıfat; doğru olan, **اللام** iledir; bazı nüshalarda: **كذلك** (kaf ile) vardır; o hatadır. Ve **الأفطح**: **الأفدع**; **بالعين المهملة**; ileride gelecektir. Ve **الأفطح**: güneşin sırtını erittiği ve rengi onun hararetinden beyazlayan bukalemun. Ve **ناقة فطوح كصبور**: karnı iri, kaburgaları geniş. Ve **فطح النحل كفرح**: dölledi; Kırâ‘dan (naklen). Ve kendisine ek olarak tamamlananlardandır: **الفطحاء**: yayın düzleşmiş yeri için; **كالفريصة والصفح** gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَطَحَهُ
1 فَطَحَهُ ذ , (S, K,) aor. فَطَحَ , (K,) inf. n. فَطْحٌ; (S;) and ↓ فطّحهُ, (S, * K,) inf. n. تَفْطِيحٌ; (S;) He made it broad, or wide. (S, K.) ― -b2- And فَطَحَ العُودَ وَغَيْرَهُ, (K, TA,) inf. n. as above; and ↓ فطّحهُ, inf. n. as above; (TA;) He pared, or fashioned by cutting, the stick, or piece of wood, &c., and made it broad, or wide. (K, TA.) And فَطَحَ الحَدِيْدَةَ, and ↓ فطّحها, He made the piece of iron broad, or wide, and even, or flat, for a مِسْحَاة, or a مِعْزَق, or some other thing. (L.) ― -b3- And فَطَحَ بِالعَصَاظَهْرَهُ, (K, * TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) He struck his back with the staff, or stick. (K, * TA.) ― -b4- And فَطَحَتْ بِالوَلَدِ, said of a woman, i. q. رَمَتْ بِهِ [She cast forth the child, or the fœtus]. (K, TA.) [Compare طَفَحَتْ.] -A2- فَطِحَ, aor. فَطَحَ , inf. n. فَطَحٌ, [app., He (a man) had a broad, or wide, head: (see أَفْطَحُ:) or it signifies, or signifies likewise, and so app. ↓ فُطِّحَ, inf. n. تفْطِيحٌ, (see فَطَحٌ below, and أَفْطَحُ,)] said of the head, and of the end of the nose, It was, or became, broad, or wide. (TK.) -A3- فَطِحَ النَّخْلُ The palm-trees became fecundated. (Kr, K.)

2 فَطَّحَ see the preceding paragraph, in four places.

فَطَحٌ
فَطَحٌ ذ [inf. n. of فَطِحَ, q. v.: and, as a simple subst.,] Breadth, or width, of the head, (S, K, TA,) in the middle; as also تَفْطِيحٌ: (TA:) and breadth, or width, of the end of the nose, (L, K,) so that it sticks close to the face; as in the bull, which is termed أَفْطَحُ. (L.)

فَطُوحٌ
فَطُوحٌ ذ A she-camel bulky in the belly, (K, TA,) broad, or wide, in the ribs. (TA.)

أَفْطَحُ
أَفْطَحُ ذ A man having a broad, or wide, head. (S.) And A broad, or wide, head; (A, L;) as also ↓ مُفَطَّحٌ (S, A, L) and ↓ مَفْطُوحٌ. (A.) And أَرْنَبَةٌ فَطْحَآءُ A broad, or wide, end of a nose: (A, L:) and so قَدَمٌ [i. e. foot]. (A.) ― -b2- الأَفْطَحُ The bull: so called because of the breadth of the end of his nose: (L, K:) an epithet in which the quality of a subst. predominates. (L.) ― -b3- And The chameleon (K, TA) whose back and colour the sun makes to glisten so that it becomes white by reason of the heat thereof. (TA.) ― -b4- And الفَطْحَآءُ The broad, or wide, part of a bow. (L.) -A2- Also i. q. أَفْدَعُ [q. v.]. (K.)

مُفَطَّحٌ
مُفَطَّحٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مَفْطُوحٌ
مَفْطُوحٌ ذ : see the next preceding paragraph.

##### Türkçe

**فَطَحَهُ**
1 **فَطَحَهُ** ذ , (S, K,) muzâri‘i **فَطَحَ** , (K,) mastar ismi **فَطْحٌ**; (S;) ve ↓ **فطّحهُ**, (S, * K,) mastar ismi **تَفْطِيحٌ**; (S;) Onu geniş, yahut enli yaptı. (S, K.) ― -b2- Ve **فَطَحَ العُودَ وَغَيْرَهُ**, (K, TA,) mastar ismi yukarıdaki gibi; ve ↓ **فطّحهُ**, mastar ismi yukarıdaki gibi; (TA;) Çubuğu, yahut tahta parçasını, vb., yonttu, yahut keserek biçimlendirdi, ve onu geniş, yahut enli yaptı. (K, TA.) Ve **فَطَحَ الحَدِيْدَةَ**, ve ↓ **فطّحها**, Demir parçasını geniş, yahut enli, ve bir **مِسْحَاة** yahut bir **مِعْزَق** yahut başka bir şey için düzgün, yahut düz yaptı. (L.) ― -b3- Ve **فَطَحَ بِالعَصَاظَهْرَهُ**, (K, * TA,) muzâri‘i ve mastar ismi yukarıdaki gibi, (TA,) Sopa, yahut çubuk ile onun sırtına vurdu. (K, * TA.) ― -b4- Ve **فَطَحَتْ بِالوَلَدِ**, bir kadın hakkında söylenir, **رَمَتْ بِهِ** ile aynı mânâdadır [Çocuğu, yahut cenini dışarı attı]. (K, TA.) [**طَفَحَتْ** ile karşılaştır.] -A2- **فَطِحَ**, muzâri‘i **فَطَحَ** , mastar ismi **فَطَحٌ**, [zannolunur ki, O (bir adam) geniş, yahut enli bir başa sahip oldu: (**أَفْطَحُ**’a bak:) yahut mânâsı, yahut ayrıca mânâsı, ve böylece zannolunur ki ↓ **فُطِّحَ**, mastar ismi **تفْطِيحٌ**, (**فَطَحٌ** aşağıda ve **أَفْطَحُ**’a bak,)] baş hakkında ve burnun ucunun sonu hakkında söylenir, O geniş, yahut enli idi, yahut oldu. (TK.) -A3- **فَطِحَ النَّخْلُ** Hurma ağaçları döllendi. (Kr, K.)

2 **فَطَّحَ** önceki paragrafın dört yerinde bak.

**فَطَحٌ**
**فَطَحٌ** ذ [**فَطِحَ**’ın mastar ismidir, ona bak: ve, yalın bir isim olarak,] başın, (S, K, TA,) ortasındaki genişliği, yahut enliği; ve ayrıca **تَفْطِيحٌ**: (TA:) ve burnun ucunun sonunun genişliği, yahut enliği, (L, K,) öyle ki yüze yapışık durur; boğada olduğu gibi; ki ona **أَفْطَحُ** denir. (L.)

**فَطُوحٌ**
**فَطُوحٌ** ذ Karnında iri, (K, TA,) kaburgalarda geniş, yahut enli, bir dişi deve. (TA.)

**أَفْطَحُ**
**أَفْطَحُ** ذ Geniş, yahut enli başlı bir adam. (S.) Ve Geniş, yahut enli bir baş; (A, L;) ve ayrıca ↓ **مُفَطَّحٌ** (S, A, L) ve ↓ **مَفْطُوحٌ**. (A.) Ve **أَرْنَبَةٌ فَطْحَآءُ** Geniş, yahut enli bir burun ucu: (A, L:) ve aynı şekilde **قَدَمٌ** [yani ayak]. (A.) ― -b2- **الأَفْطَحُ** Boğa: burnunun ucunun genişliğinden dolayı böyle adlandırılır: (L, K:) bir isimdeki niteliğin baskın geldiği bir sıfattır. (L.) ― -b3- Ve Sırtını ve rengini güneşin parlatıp, onun hararetinden dolayı beyaz olur hâle getirdiği bukalemun. (K, TA) (TA.) ― -b4- Ve **الفَطْحَآءُ** Yayın geniş, yahut enli kısmı. (L.) -A2- Ayrıca **أَفْدَعُ** ile aynı mânâdadır [ona bak]. (K.)

**مُفَطَّحٌ**
**مُفَطَّحٌ** ذ : bir önceki paragrafı gör.

**مَفْطُوحٌ**
**مَفْطُوحٌ** ذ : bir önceki paragrafı gör.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَطَحَ
فَطَحَ A ( n. ac. فَطْح 1 ),
a.  Widened, broadened, enlarged, extended; flattened.

b.  [ acc. &  Bi ], Struck, beat, thrashed with.

فَطِحَ
فَطِحَ A (
a.  n. ac فَطَح 4 ), Was wide, large ( head ).

فَطَّحَ
فَطَّحَ II ,
a.  see I (a) .

أَفْطَحُ
أَفْطَحُ 14 ,
a.  Big in the head.

فَطُوْح
فَطُوْح 26 ,
a.  Big-bellied.

فَطَّحَ
N. P. فَطَّحَ II ,
a.  Wide, large, big ( head ).

فَِطْحَل
فَِطْحَل
a.  Chaos.

b.  Deluge.

##### Türkçe

**فَطَحَ**
**فَطَحَ** A (mast. isim **فَطْح** 1),
a. Genişletti, yaydı, büyüttü, uzattı; yassılaştırdı.

b. [mef‘ûl alır & **بِ** ile], ile vurdu, dövdü, kamçıladı.

**فَطِحَ**
**فَطِحَ** A (
a. mast. isim **فَطَح** 4), (baş) geniş, büyük oldu.

**فَطَّحَ**
**فَطَّحَ** II,
a. I (a)’ya bak.

**أَفْطَحُ**
**أَفْطَحُ** 14,
a. Başça büyük.

**فَطُوْح**
**فَطُوْح** 26,
a. Karınlı, göbekli.

**فَطَّحَ**
Özel isim. **فَطَّحَ** II,
a. Geniş, büyük, iri (baş).

**فَِطْحَل**
**فَِطْحَل**
a. Kargaşa.

b. Tufan.
