# فطح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B7%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فطح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فطح

الفَطَحُ: عِرَضٌ في وسط الرأْس والأَرْنَبةِ حتى تَلْتَزِقَ بالوجه كالثور الأَفْطَحِ؛ قال أَبو النجم يصف الهامة:
قَبْضاء لم تُفْطَحْ ولم تُكَتَّلِ
ورجل أَفْطَحُ: عريض الرأْس بَيِّنُ الفَطَحِ، والتَّفْطِيحُ مثله. ورأْس أَفْطَحُ ومُفَطَّحٌ: عَريض، وأَرْنَبَةٌ فَطْحاء. والأَفْطَحُ: الثور، لذلك، صفة غالبة.
ويقال: فَطَّحْتُ الحديدةَ إِذا عَرَّضْتها وسَوَّيتَها لمِسْحاة أَو مِعْزَقٍ أَو غيره؛ قال جرير:
هو القَيْنُ وابنُ القَيْنِ، لا قَيْنَ مثلُه
لفَطْحِ المَساحي، أَو لجَدْلِ الأَداهِمِ
الجوهري: فَطَحَه فَطْحاً جعله عريضاً؛ قال الشاعر:
مَفْطُوحةُ السِّيَتَيْنِ تُوبِعَ بَرْيُها،
صَفْراءُ ذاتُ أَسِرَّةِ وسَفاسِقِ
وفَطَحَ العُودَ وغيره يَفْطَحُه فَطْحاً، وفَطَّحَه: بَراه وعَرَّضَه؛ أَنشد ثعلب:
أَلْقَى على فَطْحائها مَفْطُوحا،
غادَرَ جُرْحاً ومَضَى صحِيحا
قال: يعني السهم وقع في الرمية فَجَرَحها ومضى وهو سليم. وعَنى بالفَطْحاءِ الموضع المنبسط منها كالفَريصة والصُّفْح.
وفَطَحَ ظهره يَفْطَحُه فَطْحاً: ضربه بالعصا.
والأَفْطَحُ: الحِرْباءُ الذي تَصْهَر الشمسُ ظهره ولونَه فيَبْيَضُّ من حَمْوِها.
وفُطِّحَ النخلُ: لُقِّحَ
(* قوله «وفطح النخل لقح» كذا يضبط بالأصل،
وفي القاموس: وفطح النخل لقح من باب فرح فيهما اهـ. ولا مانع منهما.)؛ عن كراع.

### Türkçe

**الفَطَحُ**: başın ve burun ucunun ortasında, yüzle yapışıncaya kadar olan bir genişliktir; **الثور الأَفْطَحِ** gibi. Ebû’n-Necm, başı tasvir ederek dedi:
قَبْضاء لم تُفْطَحْ ولم تُكَتَّلِ

Ve **رجل أَفْطَحُ**: başı geniş, **الفَطَحِ**ı açıkça belli olan (kimsedir); **التَّفْطِيحُ** da onun gibidir.

Ve **رأْس أَفْطَحُ** ve **مُفَطَّحٌ**: geniştir; ve **أَرْنَبَةٌ فَطْحاء**. Ve **الأَفْطَحُ**: boğadır; bundan dolayı, baskın bir sıfattır.

Ve denilir: **فَطَّحْتُ الحديدةَ**; onu genişlettiğim ve onu bir **مِسْحاة** yahut bir **مِعْزَق** yahut başkası için düzelttiğim zaman; Cerîr dedi:
هو القَيْنُ وابنُ القَيْنِ، لا قَيْنَ مثلُه
لفَطْحِ المَساحي، أَو لجَدْلِ الأَداهِمِ

Cevherî: **فَطَحَه فَطْحاً**; onu geniş yaptı; şair dedi:
مَفْطُوحةُ السِّيَتَيْنِ تُوبِعَ بَرْيُها،
صَفْراءُ ذاتُ أَسِرَّةِ وسَفاسِقِ

Ve **فَطَحَ العُودَ** ve başkasını, onu **يَفْطَحُه فَطْحاً**; ve **فَطَّحَه**: onu yonttu ve genişletti; Sa‘leb inşâd etti:
أَلْقَى على فَطْحائها مَفْطُوحا،
غادَرَ جُرْحاً ومَضَى صحِيحا

Dedi: yani ok, hedefe düştü de onu yaraladı ve kendisi sağlam olarak geçti. Ve **بالفَطْحاءِ** ile, ondan **الفَريصة** ve **الصُّفْح** gibi düzleşmiş yeri kastetti.

Ve **فَطَحَ ظهره يَفْطَحُه فَطْحاً**: ona sopayla vurdu.

Ve **الأَفْطَحُ**: güneşin sırtını ve rengini erittiği, onun hararetinden beyazlayan kertenkeledir.

Ve **فُطِّحَ النخلُ**: aşılandı
(* Onun sözü: «**وفطح النخل لقح**» asılda böyle ضبط edilir; ve Kāmûs’ta: «**وفطح النخل لقح**» iki yerde de **فرح** bâbındandır, dedi. Ve ikisine de engel yoktur.)؛ Kırâ‘dan.
